Slagsmål om kulturskatte blusser op igen: ‘Lige nu er en del af Islands sjæl opbevaret i en lukket boks i København’

10 comments

1. De kan bare aflevere deres land tilbage 😡

2. En kende dramatisk overskrift. Er de ansvarlige for afslaget onde kultledere eller hvad?

3. Skal man ikke respektere den dødes testamente? Så er det vel helt på plads om de har lyst til at udlåne det eller ej. Det er ikke noget som er blevet plyndret som krigsbytte eller stjålet, ligesom Dronning Magrethe I’s kjole og kopien af Jyske lov.

   Jeg så helst at de udlåner det, mindre der er en fare for at det bliver ødelagt ved flytningen. Det er jo også en fortolknings sag om vi lever op til aftalen fra 1965 eller ej.

4. Altså… for helvede… Send nu bare de håndskrifter til Island. Det giver ingen mening at vi bliver ved med at holde på dem her i Danmark, når Islændingene nu så tydeligt gerne vil have dem tilbage. De er skrevet af en islænding, fundet på island, og omhandler, i det store og det hele, i høj grad Island. De er meget tættere knyttet til Island. Det er det samme som med sagen om Beninbronzerne: hvis et folk ønsker deres historiske genstande, deres kulturarv, tilbage, givet den er taget fra dem gennem enten kolonial udbytning eller erobring gennem krig, så ja; giv dem det da tilbage. Specielt hvis det gælder artefakter af stor værdi.

5. > Allerede inden 1918, hvor Island med Forbundsloven blev en suveræn stat, var de islandske håndskrifter genstand for diskussion. I 1965 blev der lavet en traktat, der én gang for alle skulle løse striden.

   >Løsningen blev at dele håndskriftsamlingen mellem de to lande, men en betingelse for udlevering af håndskrifter, var, at Island aldrig igen ville have ret til at få udleveret nogen former for islandsk kulturarv af Danmark.

   Det er satme en hård deal.

6. Kom nu lige hvis Island vil have deres kulturarv tilbage så skal de da have det. Vi har ikke krav på lortet og en enkelt person kan da ikke forærer det væk.

7. Mange af håndskrifternehar aldrig befundet sig på Island, og størstedelen er desuden digitaliserede. Jeg sakser lige en kommentar fra 2019:

   >[Professor i norrøn filologi ved KU] Matthew James Driscoll forklarer, at han har meget svært ved at forstå, hvorfor Island skulle have udleveret flere manuskripter. Ifølge professoren er halvdelen af de omkring 700 håndskrifter på islandsk ikke skrevet på Island og har aldrig været på Island, men er afskrifter af ældre tekster, som er håndskrevet i Danmark. [[fra Kristelig dagblads mere udførlige artikel](https://www.kristeligt-dagblad.dk/danmark/island-beder-danmark-udlevere-flere-verdensarv-haandskrifter)]

8. Ég, sem Íslendingur, trúi því að það yrði mjög upplýst og þroskuð ákvörðun danskra yfirvalda að skila handritunum heim, loksins, eftir öll þessi ár. Ég mun byggja allar mínar skoðanir á þessu máli á þeim ákvörðunum og viðbrögðum sem danska ríkið tekur í kjölfarið á þessara umræðna.

   Mín skoðun er mjög einföld. Þetta eru íslensk handrit, rituð á 11. og 12. öld, af íslendingum, á íslensku, á Íslandi og eru oftar en ekki spegilmynd á íslenskan veruleika og íslensk trúargildi á Íslandi frá landnámi og til 11. og 12. aldar. Það þarf engar rökræður um þetta. Þetta er það sem fræðimönnum finnst. Þau eiga heima hjá þjóðinni sem skapaði þau. Íslenska þjóðin álítur sig þess vegna helsta hagsmunaaðila þessa arfs, jafnvel þó hinar Norðurlandaþjóðirnar eigi að sjálfsögðu andlega og menningarlega hlutdeild í arfinum.

   Einnig hafa Danir ekki á síðastliðnum árum sinnt sinni mikilvægu akademísku rannsóknarskyldu gagnvart þessum merkilega menningararfi. Það verður að benda á það. Íslendingar hafa óendanlegan áhuga á þessum arfi og við lítum á þessu handrit sem einn af máttarstólpum okkar menningar. Við gerum okkur grein fyrir að þetta er samnorrænn menningararfur, en það réttlætir ekki veru hanritanna í Danmörku.

   Það er takmarkalaus áhugi á fornsögunum á Íslandi og miklar og rannsóknir framkvæmdar á handritunum. Til að mynda, um daginn voru stærðfræðingar að prófa nýjar stærfræðiformúlur á textunum, sem reikna út stílbragð á textunum og geta sýnt frá á hvort það sé einn eða fleiri höfunur á textum í sömu handritum. Fornritin eru kennd á öllum skólastigum og er einnig takmarkalaus uppspretta umræðna meðal fólks. Áhugin er endalaus og handritin eru sameiningartákn íslensku þjóðarinnar.

   Ég vona að fólk geti talað um þetta á þroskaðan og upplýstan hátt og ekki farið niður í gömlu skotgrafirnar. En má ég líka benda á að það er ekki bara ég sem er með þessar skoðanir, þetta finnst flestum íslensku þjóðinni. Þetta er svoldið bleiki fíllinn í stofunni og það þarf að ræða um þetta. Jafnvel þó það sé erfitt. Boltinn er hjá ykkur og ég trúi því að þið munið gera hið rétta í stöðunni, á einhverjum tímapunkti.

   Ég ætla ekki að fara út í umræður um að handritin hafi verið gjöf, þau rök eiga heima á 20. öld en ekki 21. öld. Einnig, já, ég geri mér grein fyrir því að löndin deila sögu, að vissu marki að minnsta kosti og enginn hér þarf að benda mér á það. Ég veit það. Ég veit líka að Danmörk hefur hugsað vel um handritin. Allt þetta réttlætir ekki að handritin séu geymd í Danmörku. Við lifum nefnilega á nýjum tímum og hreinskilnislega ætti það ekki að vera flókin ákvörðun að skila handritunum heim, byggt á breyttum viðhorfum um heim allan varðandi heimflutning menningarverðmæta. Ég biðst afsökunar ef ég hef móðgað einhvern.

   **English translation:**

   I, as an Icelander, feel like it would be a very enlightened and mature move on behalf of the Danish government to return the manuscripts home, finally, after all these years. I will base all my views on this issue on the decisions and the responses taken by the Danish state following this debate.

   My opinion is very simple. These are Icelandic manuscripts, written in the 11th and 12th centuries, by Icelanders, in Icelandic, in Iceland and are more often than not a reflection of Icelandic reality and Icelandic religious values in Iceland from settlement og to the 11th and 12th centuries. There is no need to debate this. This is what scholars think. They belong to the nation that created them. The Icelandic nation therefore considers itself the main stakeholder in this heritage, even though the other Nordic countries naturally have a spiritual and cultural share in the heritage.

   In recent years, too, Denmark has not fulfilled its important academic research duty towards this remarkable cultural heritage. It must be pointed out. Icelanders have an infinite interest in this heritage and we regard the manuscript as one of the pillars of our culture. We realize that this is a pan-Nordic cultural heritage, but it does not justify the existence of the manuscripts in Denmark.

   There is an unlimited interest in the ancient stories in Iceland and a great deal of research has been done on the manuscripts. For example, the other day, mathematicians were testing new mathematical formulas on the texts, which calculate the style of the texts and can show whether there is one or more authors of texts in the same manuscripts. The manuscripts are taught at all school levels and is also an unlimited source of discussion among people. The interest is endless and the manuscripts are a unifying symbol of the Icelandic nation.

   I hope people can talk about this in a mature and enlightened way and not go into the trenches of the olden days. But may I also point out that it is not just me who has these views, most of the Icelandic nation feels this. This is in a way the pink elephant in the room and we need to discuss it. Even though it is difficult. The ball is in your court and I believe you will do the right thing, at some point.

   I will not go into discussion that the manuscripts were a gift, that argument belongs in the 20th century and not the 21st century. Also, yes, I do realize that the countries share history, to a certain extent at least and no one here needs to point that out to me. I know that. I also know that Denmark has taken good care of the manuscripts. All this does not justify keeping the manuscripts in Denmark. Namely, today we live in a new age and honestly it should not be a complicated decision to return the manuscripts home, based on the changes in attitudes all over the world regarding the repatriation of cultural values. I am sorry if I have offended anyone.

9. Jeg syntes ikke den slags gamle aftaler skal overholdes….. Hey Norge der var noget med en aftale vi lavede med hvem der ejer oliefelterne i Nordsøen…. Skal vi ikke lige lave en ommer på den!

10. Jeg synes at vi i kong Solomon stil skal brænde lortet. Så kan hver part få en bunke aske.