Uitvoerders zijn het zat: politiek moet einde maken aan complexe wetten en regels. ‘Kijk eerst wat je simpeler kunt maken’

1 comment

1. [Archive](https://archive.ph/nfV3r)
   Uitvoerders zijn het zat: politiek moet einde maken aan complexe wetten en regels. ‘Kijk eerst wat je simpeler kunt maken’

   Nathalie van Berkel en Alexander Pechtold, bestuurders UWV en CBR Burgers komen in de knel door steeds weer nieuwe regels en uitzonderingen vanuit de politiek. Versimpeling is broodnodig, waarschuwen uitvoeringsbazen Van Berkel en Pechtold. „We schieten ons doel compleet voorbij.”

   Wie snapt alle regels rond zorg, werk en inkomen in Nederland? „Heel weinig mensen”, denkt Nathalie van Berkel, bestuurslid van uitkeringsinstantie UWV. Toch krijgen vooral de kwetsbaarste Nederlanders dagelijks met ze te maken. Zeker wie kampt met meerdere uitdagende omstandigheden: werkloos en mantelzorger, ziek en in de schulden. „Zij hebben met zo ontzettend veel regelingen te maken”, zegt Van Berkel, „die allemaal op elkaar inwerken. Het is echt heel ingewikkeld.”

   Daar moet een einde aan komen, vinden de bestuurders van uitvoeringsinstanties. Kamerleden en kabinetten zeggen al jaren dat zij óók eenvoudigere regels willen. Toch blijven ze wetten en regels invoeren die de complexiteit vergroten. Van Berkel: „Waarna uitvoerders relatief laat moeten zeggen: op deze manier is het onuitvoerbaar, of komen er ongelukken van.”

   Daarom zeggen de bestuurders van twee uitvoeringsinstanties het nu hardop: de politiek moet terughoudender worden met het steeds weer toevoegen van regels en uitzonderingen. En prioriteit geven aan het versimpelen van de bestaande regels. Van Berkel: „In plaats van er nog iets bovenop te zetten.”

   Namens ongeveer tachtig landelijke overheidsinstanties schreef Van Berkel dit onlangs in een brief aan de formatietafel. Als voorzitter van het Netwerk van Publieke Dienstverleners vertegenwoordigt Van Berkel allerlei uitvoerders: van de Belastingdienst en Rijkswaterstaat tot het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) en Staatsbosbeheer. Van Berkel vertelt, samen met Alexander Pechtold, de directeur van het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR), wat uitvoeringsinstanties verwachten van een nieuw kabinet.

   Die doorgeschoten complexiteit speelt bij zo ongeveer alle overheidsinstanties. „Ik kan geen plek bedenken waar het lekker simpel is”, zegt Van Berkel. „Maar bij zorg- en inkomensregelingen is het echt heel erg.”

   Hoe brengt deze complexiteit burgers in de problemen?

   Van Berkel: „Voor mensen die een uitkering hebben, is het vaak te ingewikkeld om te weten wat hun inkomen wordt als ze meer gaan werken. Wij horen vaak van vroeggehandicapten met een Wajong-uitkering: ik wil wel werken, maar ik durf het niet, want ik ben zo bang voor de verrekening met mijn uitkering. En als ze ons vragen hoeveel geld ze straks overhouden, dan is dat voor ons ook lastig te zeggen. Wij weten bijvoorbeeld niet wat het effect is op hun belastingkortingen en toeslagen.”

   Pechtold: „Er zijn in dit land ongelooflijk veel mooie dingen geregeld afgelopen decennia. Maar het is altijd méér: weer een regeling, weer een toeslag, weer een ondersteunende maatregel. En niet het opschonen van tegenstrijdigheden, of het versimpelen wat te complex is. En dan richten we in bibliotheken, steunpunten en loketten in om door al die ingewikkelde dingen heen te komen. Zelfs met een academische achtergrond kun je bij overheidsbrieven denken: ik snap er geen mallemoer meer van.”

   Dat laatste lijkt eenvoudig te verbeteren: simpelere brieven sturen.

   Pechtold: „Je kunt schrijven op B1-taalniveau [eenvoudig Nederlands dat de overgrote meerderheid van de bevolking begrijpt], dat doet mijn organisatie, dat doet UWV. Maar dat is niet alles.”

   Van Berkel: „Soms zijn wetten in zichzelf ingewikkeld. Mensen die een uitkering aanvragen bij UWV of de gemeente, moeten bijvoorbeeld hun ‘sv-loon’ opgeven, hun sociale verzekeringsloon. We proberen zo simpel mogelijk uit te leggen wat dat is. Maar het blijft moeilijk: op ieder loonstrookje staat het op een andere plek, en soms staat het er helemaal niet op. En als je het verkeerde bedrag doorgeeft, kan dat grote gevolgen hebben. Dan moet je misschien terugbetalen. Ik wist voor ik bij UWV kwam werken ook niet wat het sv-loon is.”