[Το παρακάτω αποτελεί μετάφραση/σύνοψη άρθρου των New York Times.](https://www.nytimes.com/2022/01/17/world/europe/serbia-media-censorship.html)

—

Όταν ο covid-19 χτύπησε την Ανατολική Ευρώπη την άνοιξη του 2020, μια Σέρβα δημοσιογράφος έκανε ρεπορτάζ για την έλλειψη μασκών και προστατευτικού εξοπλισμού. Τη συνέλαβαν αμέσως, την πέταξαν σε κελί και της απαγγέλθηκαν κατηγορίες για πρόκληση πανικού. Τελικά την άφησαν ελεύθερη και της ζήτησαν και συγγνώμη.

Αυτό ίσως μοιάζει με νίκη απέναντι στον παλιομοδίτικο αυταρχισμό του Σέρβου προέδρου Βούτσιτς, αλλά έχει σημασία και το τι συνέβη στη συνέχεια. Η δημοσιογράφος διαπομπεύτηκε ως προδότρια από τη μεγάλη πλειοψηφία των ΜΜΕ της χώρας, τα οποία βρίσκονται όλο και περισσότερο υπό τον έλεγχο του Βούτσιτς και των συμμάχων του. Η Σερβία πλέον δε φυλακίζει ούτε δολοφονεί αντιφρονούντες δημοσιογράφους όπως γίνονταν επί καθεστώς Μιλόσεβιτς (στο οποίο ο Βούτσιτς ήταν υπουργός πληροφοριών). Απλώς τους κάνει να φαίνονται αναξιόπιστοι και φροντίζει ελάχιστοι να βλέπουν τι λένε.

Η Σερβία δεν είναι μόνη. Υιοθετεί τις τακτικές που συνηθίζονται στην Ουγγαρία, την Πολωνία και άλλες χώρες του πρώην Σοβιετικού μπλοκ στις οποίες οι δημοκρατικοί θεσμοί παραπαίουν. Οι νέες μορφές λογοκρισίας αποφεύγουν την ωμή βία και χρησιμοποιούν πιο “βελούδινα” αλλά εξίσου αποτελεσματικά εργαλεία για τον περιορισμό επικριτικών απόψεων και τη στρέψη της κοινής γνώμης -και συνεπώς του εκλογικού αποτελέσματος- υπέρ των κυβερνώντων.

Η τηλεόραση μεροληπτεί τόσο πολύ υπέρ του Βούτσιτς που η χώρα έχει γίνει ένα μαζικό κοινωνιολογικό πείραμα για να δούμε σε ποιο βαθμό τα μέσα ενημέρωσης καθορίζουν την κοινή γνώμη. Από τον Σεπτέμβριο μέχρι τον Νοέμβριο, του δόθηκε κάλυψη 44 ωρών από την οποία 87% θετική ενώ στην αντιπολίτευση 3 ώρες κάλυψη, 83% αρνητική. Τόσο στη Σερβία όσο και στην Ουγγαρία γίνονται εκλογές αυτόν τον Απρίλιο οπότε τότε θα δούμε τα αποτελέσματα του πειράματος.

Σχεδόν το σύνολο της αρνητικής κάλυψης της κυβέρνησης εμφανίστηκε στο κανάλι N1 το ίδιο που έβγαλε και το ρεπορτάζ για την έλλειψη μασκών. Αλλά βρίσκεται υπό πίεση. Πρόσφατα το κρατικό κανάλι έδωσε 700 εκατομμύρια δολάρια για τα δικαιώματα της Πρέμιερ Λιγκ, 7 φορές περισσότερο από όσο μπορούσαν να δώσουν οι ανταγωνιστές και ένα υπέρογκο ποσό για τα δεδομένα της μικρής χώρας, δημιουργώντας υποψίες ότι γίνεται επίτηδες για να τους μειώσουν την τηλεθέαση. “Είναι δύσκολο να ανταγωνιστείς όταν ο άλλος δε νοιάζεται αν έχει ζημίες ή κέρδη” λένε από τον πάροχο καλωδιακής τηλεόρασης ο οποίος φιλοξενεί το N1.

Το Ν1 έχει μεγάλη τηλεθέαση στο Βελιγράδι αλλά το μπλοκάρουν σε πολλές πόλεις με δημάρχους που είναι στο κόμμα του Βούτσιτς. Ακόμα και στο Βελιγράδι βέβαια δυσκολεύεται να μπει σε τετράγωνα που χτίζονται από κατασκευαστικές εταιρίες που έχουν στενές σχέσεις με την κυβέρνηση.

Όταν ιδρύθηκε πέρσι μια αντιπολιτευτική εφημερίδα, δε βρήκαν τυπογραφείο στη χώρα που να τολήσει να τους αναλάβει, οπότε αναγκαστικά τυπώνεται στη διπλανή Κροατία. Ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης λέει ότι αισθάνεται σαν ηθοποιός του βουβού κινηματογράφου. Η ΕΕ και οι ΗΠΑ εν τω μεταξύ φοβούνται να πιέσουν πολύ για να μη μπει η χώρα στη σφαίρα επιρροής της Ρωσίας και να μη γίνει καμιά φασαρία στη διπλανή Βοσνία.

Υπό κάποια έννοια η κατάσταση έχει γίνει και χειρότερη από το καθεστώς Μιλόσεβιτς. Οι λιγότερο βίαιες, πιο διακριτικές πρακτικές αποδίδουν καρπούς. Για παράδειγμα ο ραδιοφωνικός σταθμός που επέκρινε τον Μιλόσεβιτς τη δεκαετία του ’90 τώρα ανήκει σε υποστηρικτή του Βούτσιτς και παπαγαλίζει την κυβερνητική γραμμή. Όποιος δημοσιογράφος ή άλλος ενοχλήσει τον Βούτσιτς γίνεται στόχος από τον κίτρινο τύπο που τον λοιδορεί και τον καταστρέφει με χαρακτηρισμούς όπως “απατεώνες” και “προδότες πράκτορες των εχθρών του έθνους”.

Σύμφωνα με το Ινστιτούτο V-Dem, η Σερβία, η Πολωνία και η Ουγγαρία βρίσκονται στις 10 πιο γρήγορα κατευθυνόμενες προς την απολυταρχία χώρες, με επιθέσεις στην ανεξαρτησία της δικαιοσύνης, στα μέσα ενημέρωσης και την κοινωνία των πολιτών. Τις δυνάμεις ασφαλείας έχουν αντικαταστήσει κρατικές και κρατικοδίαιτες επιχειρήσεις που ασκούν πιέσεις στα ΜΜΕ.

Στην Πολωνία το κυβερνών κόμμα κάνει προπαγάνδα όχι μόνο από το κρατικό κανάλι αλλά έχει βάλει και την κρατική πετρελαϊκή εταιρία να εξαγοράσει ένα σωρό εφημερίδες. Τον Δεκέμβριο πήγε να περάσει νόμο για να διώξει το μόνο ανεξάρτητο τηλεοπτικό κανάλι αλλά τελικά ο πρόεδρος της χώρας άσκησε βέτο φοβούμενος τις αντιδράσεις των ΗΠΑ, επειδή το μέσο είναι αμερικάνικης ιδιοκτησίας.

Στην Ουγγαρία είναι πιο εξελιγμένοι, με τον Ορμπάν και τους συμμάχους του να έχουν μαζέψει υπό τον έλεγχό τους εκατοντάδες ΜΜΕ σε ένα χαρτοφυλάκιο και να έχει μείνει μόνο ένα επικριτικό κανάλι το οποίο είναι οικονομικά ανεξάρτητο από την κυβέρνηση. Εκεί όλα τα κόμματα της αντιπολίτευσης κατεβαίνουν με κοινό εκλογικό σχήμα στις εκλογές αλλά ως τώρα δεν έχουν καταφέρει να πάρουν κάποια ΜΜΕ με το μέρος τους.

13 comments

  2. Η αλήθεια είναι πάντως οτι κανείς δεν είχε μαγική σφαίρα να προβλέψει τον κοβιντ. Όλοι ξέρουν οτι τα νοσοκομεία δεν κρατάν τρελό στοκ γιατι αγοράζουν συνεχώς απο τους προμηθευτές πχ τελειώνει το κιβώτιο αγοράζεις κιβώτιο. Απλά έπεσαν πάνω στη φάση εκείνο το 20ημερο που έγινε της μουρλής και αγόραζε ο καθένας οτι έβρισκε.

    Δε λέει οτι έλεγε ψέματα, και εγώ δεν ξέρω αν σε τόσο ρευστή κατάσταση που ζήσαμε απρίλη 20 ήταν καλό ή οχι να λες στον κ΄σομο δεν έχουμε μάσκες κολλάμε το να το αλλο οταν δεν ξέραμε τι γίνεται. Γενικά πολύ κακό κλίμα εκείνη την περίοδο.

    Για τα άλλα δεν ξέρω τι να πω 😛

  3. από πότε η Σερβία μια βαλκανική χώρα ανήκει στην ανατολική Ευρώπη

  4. ώρες ώρες αναρωτιέμαι κι εγώ αν εδώ μέσα μιλάω με ανθρώπους μόνο ή παίζει κ AI, στρατευμένο φυσικά

  5. Επειδή φαντάζομαι όσο διαβάζουμε αυτά πιάνει κατάθλιψη μαζί και οργή με το πόσο μοιάζουν με αυτά που κάνει η Αυτού Εξοχότης εδώ, να αφήσω και αυτό εδώ..

    Κάτι παρόμοιο δεν θα γινόταν ποτέ στον Δυτικό, ελεύθερο κόσμο, σωστά; Σωστά…;

    https://ottawacitizen.com/news/national/defence-watch/military-leaders-saw-pandemic-as-unique-opportunity-to-test-propaganda-techniques-on-canadians-forces-report-says

    > Military leaders saw pandemic as unique opportunity to test propaganda techniques on Canadians, Forces report says
    A plan devised by the Canadian Joint Operations Command relied on propaganda techniques similar to those employed during the Afghanistan war.

  6. παρε τη συνοψη του αρθρου, αλλαξε σε ελλαδα και μητσοτακη οπου χρειαζεται και ειμαστε τα ιδια

    νομιζει κανεις οτι εδω εχουμε αγαθους πολιτικους και μμε που νοιαζονται για την αληθεια και να υπηρετησουν το κοινο καλο;

  7. Στην Πολωνία η φάση είναι ακόμα αναστρέψιμη, διότι δεν έχουν βρει τροπο να στηνουν τις εκλογες ακομα οι ακροδεξιοι, ετσι οταν φυγουν απ την εξουσια (με τα νυν δεδομενα) και η κρατικη τηλεοραση και η κρατικη πετρεαλϊκη Orlen θα περασουν στα χερια της κεντροδεξιας του φιλοευρωπαϊου Tusk.

    Στην Ουγγαρία δύσκολα, θα πάρει πάρα πολλά χρόνια, ο Orban εχει αλωσει τα παντα και εχει αλλαξει και το συνταγμα. Ας φυγει για αρχη και βλεπουμε τι μπορει να γινει εκει. Αν χασουν την Πολωνια απο συμμαχο ή vice versa θα μπορεσει να εκβιασει το εναπομειναν καθεστως η ΕΕ και πιο ευκολα μετα με παρακρατηση κονδυλιων.

    Στη Σερβία είναι πρακτικά μη αναστρέψιμη η κατασταση, δεν εινα και μελος της ΕΕ για να υπαρχει πιεση για μεταρρυθμισεις, κλαμμενη ειναι η χωρα, μικρογραφια του Πουτιν θελει να γινει ο Βουσιτς και πιθανως να τα καταφερει.

  8. Που να ήξεραν τι γίνεται στην Κολομβία των Βαλκανίων και τι θα έλεγαν. Εχουν αλώσει ολόκληρη την υπηρεσία πληροφοριών της χώρας και την έχουν μετατρέψει σε τσιράκια τους , λίστες πέτσα , κονέ με αρχιμαφιοζους της χώρας κλπ. Τι να μας κλάσουν οι άλλοι Βαλκάνιοι. Κερδαμε αδέρφια!

  9. Δεν χρειάζεται να περιμένουν τον Απρίλιο. Ας δουν το παράδειγμα της Ελλάδας για να διαπιστώσουν τη δύναμη των ΜΜΕ. Οχι μόνο έφεραν στην εξουσία ένα ανίκανο σαλτιμπαγκο αλλά κατάφεραν και όσους δεν τον ψήφισαν να αποστρέφονται το ΣΥΡΙΖΑ και να τους εξισώνουν στα επίπεδα διαφθοράς.

    Αυτό κατά τη γνώμη μου είναι το πιο τραγικό . Ότι άνθρωποι που θεωρούν τον εαυτό τους κριτικά σκεπτόμενα, αναμασούν και παπαγαλιζοτν ότι εντεχνως τους έχει ταισςι η Μητσοτακικη προπαγανδα

  11. Δεν ξέρω τι νομίζουν οι ¨Ελληνες στην Ελλάδα αλλα εμείς απο έξω σας βλέπουμε πως έχετε αυταρχικη κυβέρνηση. Δεν βλέπουμε ακριβώς δημοκρατία

  13. Ακολουθεί σεντόνι για την κατάσταση των αλβανικών ΜΜΕ

    Η Αλβανία πέρασε δικτατορία επί 47 χρόνια επίβάλλοντας την προπαγάνδα του Κόμματος Εργατών της Αλβανίας από το 1945 μέχρι το 1992, ενώ υπάρχουν και κάποιοι που παρακολουθούσαν κρυφά γιουγκοσλαβικά, ιταλικά και ελληνικά ( μόνο η ΕΡΤ μέχρι το 1989, ενώ τα ιδιωτικά προβλήθηκαν από το 1990) κανάλια.
    Επίσης, επί προεδρίας Μπερίσα το 1996 υπήρχε προσπάθεια για άνοιγμα ιδιωτικού καναλιού του VEFA tv (από τον Vehbi Alimuça) μιας και η κρατική ραδιοτηλεόραση υπήρχε μόνο μέχρι το 1997 όταν έγιναν οι αναταραχές στον Αλβανικό νότο.
    Την ίδια χρονιά, ο Αλεξάντερ Φράγκαϊ ίδρυσε τον ραδιοτηλεοπτικό σταθμό Klan, ο οποίος παραδοσιακά προάσπιζε τα συμφέροντα του Δημοκρατικού Κόμματος της Αλβανίας, ενώ η οικογένεια του Ντριτάν Χότζα στην αρχή ίδρυσε τον ραδιοφωνικό σταθμό Top Radio και τρία χρόνια αργότερα το Top Channel, τον τηλεοπτικό σταθμό που υπηρετεί τα συμφέροντα του Σοσιαλιστικού Κόμματος της Αλβανίας.
    Ωστόσο, τα αλβανικά ΜΜΕ δεν είναι ανεξάρτητα από οποιαδήποτε πολιτικά συμφέροντα, με αποτέλεσμα να αποπροσανατολίζεται και να φοβάται η κοινή γνώμη και να στραφεί στο JOQ Albania του Facebook(έτος ίδρυσης 2012), το οποίο δεχόταν λογοκρισία ουκ ολίγες φορές και δύο απειλές για κλείσιμο από την κυβέρνηση Ράμα λόγω αντικυβερνητικών σκοπιμοτήτων, ενώ έκλεισε δύο φορές και ξανάνοιξε. Αλλά σελίδες του Facebook, οι οποίες είναι αντικυβερνητικές και αντιαντιπολιτευτικές είναι η Lolita και το Brylli Broadway, με αποτέλεσμα η κοινή γνώμη και κυρίως η νεολαία, να περιφρονεί τα αλβανικά ΜΜΕ όσον αφορά τις ειδήσεις και τις εκπομπές ενημερωτικού και κοινωνικού περιεχομένου.

Leave a Reply