Herdenken met kinderen: ‘Kleuter snapt concentratiekamp niet, maar pesten wel’
De huidige basisschoolleerlingen hebben geen opa’s en oma’s meer die in het verzet zaten, ‘fout’ waren, of in een kamp omkwamen. Heeft het 84 jaar na het begin van de Tweede Wereldoorlog dan nog wel zin om kinderen te confronteren met die oorlog?
Of je je kind op 4 mei naar een herdenking meeneemt of naar een televisie-uitzending laat kijken, bepaal jij als ouder. Er is geen sprake van goed of fout. Je geeft je kind de normen en waarden mee die jij belangrijk vindt, zegt kinderpsycholoog en trauma-expert Marijke Uithol.
Wil je graag dat je kind er iets van meekrijgt, praat er dan eerst over en zorg ervoor dat je woorden aansluiten bij wat een kind kan begrijpen, zegt Uithol.
“Het referentiekader van een kind vul je met dat wat het kan begrijpen. Een kind van vier vertel je niet over concentratiekampen, maar die kan ruzies, pesten en spullen afpakken wel goed begrijpen. En oudere kinderen begrijpen wat groepsdruk kan doen en hoe je soms meedoet met dingen die je niet wil.”
Bereid je kind voor, want rituelen geven rust
Zet je kind niet onvoorbereid voor de tv om gedwongen twee minuten stil te zijn, en neem het ook niet mee naar een herdenking zonder enige voorkennis of uitleg, zegt Uithol. “Door zoiets te doen, wil je je kind jouw waarden bijbrengen. Bereid het dan ook vooraf voor, én bespreek het achteraf.”
Leg uit wat jullie gaan doen, en kijk hoe je kind erop reageert. Als die reactie heftig is, dan is dat prima. “Zo’n herdenking kan best indrukwekkend zijn, met dat getrompetter en iedereen die stil is. Leg dus van tevoren uit wat er gaat gebeuren. Omdat het ritueel voorspelbaar is, geeft het kinderen ook rust. Als een kind weet wat er gaat gebeuren, is het veel minder spannend.”
‘Alle zeilen bijzetten om vrijheid te behouden’
Op 4 mei vindt in Madurodam de Nationale Kinderherdenking plaats – compleet met twee minuten stilte en een stille tocht. Deze herdenking is begrijpelijk voor kinderen en wordt helemaal vormgegeven door kinderen zelf, vertelt organisator Dorien Korsten.
“De Tweede Wereldoorlog is lang geleden en ligt buiten hun belevingswereld. Maar een Syrische jongen van tien die vertelt dat hij zich in de badkamer moest opsluiten omdat er bommen vielen: dat maakt indruk.”
Maar waarom willen we dat kinderen die oorlogsverhalen horen? Korsten: “Er kan pas actie volgen als je een beetje begrijpt wat onderdrukking is, waar uitsluiting toe kan leiden en hoe het is om een ster te moeten dragen en naar een kamp te worden vervoerd.”
“Alleen zo kunnen we als samenleving de volgende stap zetten. Alleen zo leren we vriendelijk te zijn tegen vluchtelingen, verdraagzaam te zijn en niet mee te gaan in haat voor anderen.” We moeten alle zeilen bijzetten om de vrijheid die we nu hebben te behouden, zegt Korsten.
———–
Dit jaar meer kans op spontane protestacties of verstoringen
Er gelden dit jaar extra veiligheidsmaatregelen voor de Nationale Herdenking door de kans op spontane protestacties of verstoringen. Een van de maatregelen is een vastgesteld maximum van 10.000 mensen op het de Dam op 4 mei. Normaal zijn er elk jaar naar schatting 20.000 mensen aanwezig op de Dam.
De Nationale Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) en de politie achten de kans op spontane protestacties of verstoringen aanwezig. Maar volgens hen is de kans op een aanslag in vergelijking met voorgaande jaren niet groter.
—————–
Kinderen leren toch wel over de oorlog
Interesse voor het thema leidt vaak tot mooie initiatieven, ziet psycholoog Uithol. Zo zamelen kinderen flessen in, stellen ze vragen en maken ze tekeningen.
“Maar soms voelen kinderen woede, onmacht of schuldgevoel bij dit thema. Praat daar dan over. Benoem de gevoelens van je kind zonder te oordelen en vraag ernaar. Maak geen opmerking als: ‘Waarom huil je nou, je was toen nog niet eens geboren’.”
Er zullen ook kinderen zijn die nooit een herdenking meemaken, die niets van 4 mei begrijpen en die van hun ouders niets meekrijgen over wat vrijheid betekent, zegt de traumapsycholoog. Maar ook zij zullen weten wat de Tweede Wereldoorlog was, omdat die diep in onze samenleving is verweven.
Denk aan steden vol herdenkingsbeelden, iemand die voor de grap een nazigroet nadoet, of een Duitser die op de snelweg voor mof wordt uitgescholden. Kinderen leren toch wel over de Tweede Wereldoorlog, of jij het thema nou zelf aankaart of niet.
1 comment
Herdenken met kinderen: ‘Kleuter snapt concentratiekamp niet, maar pesten wel’
De huidige basisschoolleerlingen hebben geen opa’s en oma’s meer die in het verzet zaten, ‘fout’ waren, of in een kamp omkwamen. Heeft het 84 jaar na het begin van de Tweede Wereldoorlog dan nog wel zin om kinderen te confronteren met die oorlog?
Of je je kind op 4 mei naar een herdenking meeneemt of naar een televisie-uitzending laat kijken, bepaal jij als ouder. Er is geen sprake van goed of fout. Je geeft je kind de normen en waarden mee die jij belangrijk vindt, zegt kinderpsycholoog en trauma-expert Marijke Uithol.
Wil je graag dat je kind er iets van meekrijgt, praat er dan eerst over en zorg ervoor dat je woorden aansluiten bij wat een kind kan begrijpen, zegt Uithol.
“Het referentiekader van een kind vul je met dat wat het kan begrijpen. Een kind van vier vertel je niet over concentratiekampen, maar die kan ruzies, pesten en spullen afpakken wel goed begrijpen. En oudere kinderen begrijpen wat groepsdruk kan doen en hoe je soms meedoet met dingen die je niet wil.”
Bereid je kind voor, want rituelen geven rust
Zet je kind niet onvoorbereid voor de tv om gedwongen twee minuten stil te zijn, en neem het ook niet mee naar een herdenking zonder enige voorkennis of uitleg, zegt Uithol. “Door zoiets te doen, wil je je kind jouw waarden bijbrengen. Bereid het dan ook vooraf voor, én bespreek het achteraf.”
Leg uit wat jullie gaan doen, en kijk hoe je kind erop reageert. Als die reactie heftig is, dan is dat prima. “Zo’n herdenking kan best indrukwekkend zijn, met dat getrompetter en iedereen die stil is. Leg dus van tevoren uit wat er gaat gebeuren. Omdat het ritueel voorspelbaar is, geeft het kinderen ook rust. Als een kind weet wat er gaat gebeuren, is het veel minder spannend.”
‘Alle zeilen bijzetten om vrijheid te behouden’
Op 4 mei vindt in Madurodam de Nationale Kinderherdenking plaats – compleet met twee minuten stilte en een stille tocht. Deze herdenking is begrijpelijk voor kinderen en wordt helemaal vormgegeven door kinderen zelf, vertelt organisator Dorien Korsten.
“De Tweede Wereldoorlog is lang geleden en ligt buiten hun belevingswereld. Maar een Syrische jongen van tien die vertelt dat hij zich in de badkamer moest opsluiten omdat er bommen vielen: dat maakt indruk.”
Maar waarom willen we dat kinderen die oorlogsverhalen horen? Korsten: “Er kan pas actie volgen als je een beetje begrijpt wat onderdrukking is, waar uitsluiting toe kan leiden en hoe het is om een ster te moeten dragen en naar een kamp te worden vervoerd.”
“Alleen zo kunnen we als samenleving de volgende stap zetten. Alleen zo leren we vriendelijk te zijn tegen vluchtelingen, verdraagzaam te zijn en niet mee te gaan in haat voor anderen.” We moeten alle zeilen bijzetten om de vrijheid die we nu hebben te behouden, zegt Korsten.
———–
Dit jaar meer kans op spontane protestacties of verstoringen
Er gelden dit jaar extra veiligheidsmaatregelen voor de Nationale Herdenking door de kans op spontane protestacties of verstoringen. Een van de maatregelen is een vastgesteld maximum van 10.000 mensen op het de Dam op 4 mei. Normaal zijn er elk jaar naar schatting 20.000 mensen aanwezig op de Dam.
De Nationale Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) en de politie achten de kans op spontane protestacties of verstoringen aanwezig. Maar volgens hen is de kans op een aanslag in vergelijking met voorgaande jaren niet groter.
—————–
Kinderen leren toch wel over de oorlog
Interesse voor het thema leidt vaak tot mooie initiatieven, ziet psycholoog Uithol. Zo zamelen kinderen flessen in, stellen ze vragen en maken ze tekeningen.
“Maar soms voelen kinderen woede, onmacht of schuldgevoel bij dit thema. Praat daar dan over. Benoem de gevoelens van je kind zonder te oordelen en vraag ernaar. Maak geen opmerking als: ‘Waarom huil je nou, je was toen nog niet eens geboren’.”
Er zullen ook kinderen zijn die nooit een herdenking meemaken, die niets van 4 mei begrijpen en die van hun ouders niets meekrijgen over wat vrijheid betekent, zegt de traumapsycholoog. Maar ook zij zullen weten wat de Tweede Wereldoorlog was, omdat die diep in onze samenleving is verweven.
Denk aan steden vol herdenkingsbeelden, iemand die voor de grap een nazigroet nadoet, of een Duitser die op de snelweg voor mof wordt uitgescholden. Kinderen leren toch wel over de Tweede Wereldoorlog, of jij het thema nou zelf aankaart of niet.