Ég ætlaði svosem aldrei að kjósa Baldur, en ég taldi alltaf þetta væri sterkt framboð og sigurstranglegt. Vel giftur eðalhommi og öflugur fræðimaður hefði ekki átt að hrapa svona á lokametrunum. En trúlega var ráðgjöfin og ákveðnir þættir í kosningastrategíunni gallaðir frá byrjun og í lokin kom það fram. Þetta eru t.d:
- Ofurtrú á bandwagon effect
- Ofuráhersla á sveitadrenginn var fráhrindandi í sveitinni
- HallaT ekki tekin alvarlega sem ógn
- Grunnurinn gleymdist á lokametrunum
Þessi innkoma ber með sér ákveðna ofurtrú á hugmyndum um bandwagon effect og hún svosem sást síðar líka. "Við erum komin með sterkt teymi og sigurstranglegan frambjóðanda sem mælist hæstur. Vertu í sigurliðinu með okkur." Þetta er óvitlaust í ákveðnum innanhússkosningum, t.d. prófkjör eða formannskosningu í flokki þar sem allir vilja vera í liði með sigurveraranum ef hann verður valdamikill og getur útbýtt gæðum og greiðum. En í forsetakosningum er það bara steypa að leggja þetta þannig upp, enda reyndi þetta enginn annar frambjóðandi. En ef menn trúa svona innilega á þessar kenningar þá fara menn líka á taugum þegar frambjóðandinn hættir að vera efstur eða með þeim efstu. Þá gleyma menn grunnhugmynd framboðsins og byrja á alls kyns tilraunastarfsemi í almannatengslum í von um að ná tindinum að nýju.
(Það er btw mjög skrýtið og less than professional að ráðgjafateymi stígi fram með frambjóðandanum með þessum hætti og geri sig að hluta af ímynd hans. Og ef frambjóðandinn svo tapar illa, trúlega vegna slæmrar ráðgjafar, er það vægast sagt neyðarlegt að ráðgjafarnir hafi sjálfir lýst sér í fjölmiðlum sem besta mögulega teyminu með þessum hætti.)
Landsbyggðarfylgi snýst ekki um það að vera mesti sveitamaðurinn. Bændur kjósa hvað sem er. Þeir kjósa til dæmis iðulega lögfræðinga. En það þýðir ekkert að koma rétt fyrir kosningar að þykjast vera einn af þeim þegar allir sjá strax þú hefur ekki smalað áratugum saman. Það er fráhrindandi. Það mátti reyna í byrjun, en ótrúlegt að sjá Baldur halda áfram að reyna og reyna og enginn virðist hafa áttað sig á því að hann var bara að fæla sveitamanninn meira og meira frá sér – líka þá sem voru örugglega til í samkynhneigða stjórnmálafræðinginn sem vildi standa vörð um mannréttindi. Það voru ótrúleg mistök að reyna aftur og aftur. Það er eins og teymið hafi aldrei skilið, og skilji ekki enn, af hverju HHL gat púllað þetta en þeir ekki.
Í fyrstu stóru kappræðunum á RÚV var áhugavert móment þegar frambjóðendur máttu spurja aðra. Trúlega fannst teymi Baldurs það alger snilld að gefa Höllu Tómasdóttir góða spurningu (hún var nánast 0%) í von um að stjaka við HHL og KJ, og Baldur kæmist þá aftur í toppsæti (var 3.) En þetta var bara góð hugmynd ef maður trúir allt of mikið á bandvagninn. Vandinn við þessa hugmynd var í stuttu máli þessi: HHL og KJ voru með framsóknarlegt kjarnafylgi en BÞ og JG með Píratalegt kjarnafylgi. HT átti aldrei mikinn séns í framsóknarlega fylgið. Næði hún flugi, þá væri hún alltaf að fara að taka kjarnafylgi af Baldri frekar en hinum konunum. Það sáum við trúlega rætast samkvæmt könnunum síðustu vikuna þar sem HT var að rísa á kostnað Baldurs og Jóns Gnarr.
Þetta vanmat er sérstaklega merkilegt í ljósi þess að Baldur var með sama teymi og GuðniTh 2016. Þó hann hafi sigrað þær kosningar vissu reyndar flestir reyndir kosningasmalar að kosningabaráttan hans var léleg. Hann byrjaði með yfir 60% en var svo heppinn að tapa ekki fyrir Höllu Tómasdóttir. Sama ráðgjafateymi missti frá sér solid fylgi til Höllu Tómasdóttir 8 árum síðar, eftir að hafa ræst kosningabaráttabaráttuna með því að lýsa sér í fjölmiðlum eins besta kosningateymi landsins. You Can´t make this shit up.
Það var síðan grátlegt að sjá Baldur nota kappræður í vikunni til að setja það fram að KJ fólk hafi þrýst á hann að hætta. Hvort sem þetta var líklegt til að virka eða ekki, þá var þetta ca viku of seint. Þú getur ekki púllað þessi múv á lokametrunum. Þú verður að gera það síðustu dagana fyrir síðustu dagana. Lokametrarnir verða að fókusera á grunninn, því þá ertu að sækja á kjósendur sem eru á byrjunarreit eða mjög nálægt byrjunarreit að ákveða sig. Ráðgjafateymið og frambjóðendurnir þurfa að hafa reynslu og tilfinningu fyrir tímasetningunum í þessu. Menn eru kannski marineraðir af upplýsingum og atburðarásum eftir að hafa verið á bólakafi í kosningabaráttu mánuðum saman, en á lokametrunum þarf að ýta því til hliðar. Engar töfralausnir allra síðustu dagana.
Það er oft sagt um lögfræðinga að þeir allra bestu eru ekki mikið í fjölmiðlum, og að þeir sem eru mikið í fjölmiðlum eru yfirleitt ekki bestu lögfræðingarnir. Trúlega gildir eitthvað svipað um almannatengla og pólitíska ráðgjafa – og reyndar var það lengi svo að ráðgjafarnir voru alltaf ósýnilegir opinberlega, og byggðu sitt á orðspori og tengslum.
- öldin er öðruvísi en sú 20. og ef menn vilja vera celeb út á það að vera pólitískir ráðgjafar frekar en að fara með veggjum, þá flýgur fuglinn auðvitað eins og hann hefur fjaðrir til. En á móti má segja að ef ráðgjafarnir ætla að monta sig opinberlega af sigrunum, þá verða þeir líka að owna það opinberlega þegar þeir klúðra kosningabaráttunni fyrir sigurstranglegum frambjóðanda.
by svansson