Drinkwaterbedrijven lozen PFAS terug op het oppervlaktewater omdat ze niet weten wat ze er anders mee moeten.

by Chronicbias

6 comments

  1. [Archive](https://archive.ph/crF4A)

    ‘PFAS verdwijnt niet, we verplaatsen PFAS’
    Drinkwaterbedrijven lozen PFAS terug op het oppervlaktewater omdat ze niet weten wat ze er anders mee moeten. Dat blijkt uit een rondgang langs deze bedrijven en gesprekken met experts.

    **Drinkwaterbedrijven** die gebruik maken van membranen om te filteren, houden een PFAS-houdende afvalstroom met restwater over waarvoor nog geen duidelijke bestemming is. Daarom wordt het terug geloosd in de natuur. Bij een andere filtermethode, met actieve kool, worden niet alle PFAS uit het water verwijderd en is het onduidelijk of de PFAS die wel worden gefilterd ook daadwerkelijk worden vernietigd.

    Nederland telt tien drinkwaterbedrijven. Globaal halen de bedrijven in het zuidoosten van het land hun water uit de grond – zij hebben minder tot geen last van PFAS. In het westen komt vooral gezuiverd oppervlaktewater uit de kraan. Voor de filtratie van oppervlaktewater zijn er twee veelgebruikte methodes: met actieve kool en met membranen. Die laatste methode bestaat uit buizen met dunne rietjes waar het water doorheen geduwd wordt. Bij deze energie-intensieve techniek blijft er na de zuivering een reststroom van twintig procent over. Met die reststroom, waar nagenoeg alle PFAS nog in zitten, kunnen drinkwaterbedrijven niks.

    ‘PFAS verdwijnt niet, we verplaatsen PFAS’, zegt Hans de Groene, directeur van drinkwaterkoepel Vewin, in de [podcast Red de Lente](https://open.spotify.com/episode/4LtQjC8rU62tILtqxLhbA0), die vandaag verschijnt. ‘Je kunt PFAS er vrijwel helemaal uithalen door heel geavanceerde technieken met membranen.’ Maar als er eenmaal PFAS is afgevangen, zitten de drinkwaterbedrijven met een probleem. ‘Dan is er geen andere optie dan te lozen’, volgens Hans de Groene.

    ‘Membranen breken niets af, maar scheiden alleen maar’, zegt ook Jan Peter van der Hoek, hoogleraar drinkwatervoorziening (TU Delft) en Chief Innovation Officer bij Waternet in Amsterdam. ‘Het restwater komt uiteindelijk weer samen met het gebruikte drinkwater in het oppervlaktewater. Netto voeg je niets toe aan het milieu dat er niet al was, maar je hebt wel een geconcentreerde puntlozing. Voor die twintig procent is er nog geen goede oplossing.’

    Het eerste zuiveringsstation in Nederland dat volledig met membraanfiltratie drinkwater maakt, staat in Nieuw-Lekkerland. De reststroom gaat via het riool naar de afvalwaterzuiveringsinstallatie. Daar wordt het samen met andere afvalwaterstromen verder gezuiverd tot het water ‘schoon genoeg’ is om weer in de beek, sloot of rivier te laten stromen. Zo worden PFAS als het ware rondgepompt door Nederland.

    ‘De afvalstroom wordt terug geloosd op het oppervlaktewater’, zegt ook Koen Zuurbier van PWN Noord-Holland. Dat gebeurt al sinds de jaren negentig. ‘We kunnen daar weinig mee. Er is nog geen geschikte techniek om die stroom helemaal schoon te maken.’ De hele sector doet onderzoek, zegt Zuurbier. ‘Je maakt een keuze: wil je het in drinkwater of in oppervlaktewater? Nu zitten we in een catch-22. Want in de duinen waaien de PFAS gewoon vanuit de zee het land weer op.’

    De andere methode, met actieve kool, stuit evenwel op de grenzen van het systeem. Ze verwijdert PFAS relatief slecht, [korte PFAS-verbindingen zoals trifluorazijnzuur (TFA)](https://archive.ph/1FLcH) niet en heeft een beperkte levensduur. Door voortschrijdend inzicht in de schadelijkheid van PFAS en de bijgestelde RIVM-normen moeten drinkwaterbedrijven de filters steeds vaker vervangen of actieve kool bijstorten. Het resultaat is niet duurzaam, wel duur: vrachtwagens rijden af en aan om de kool te verbranden (‘regenereren’) in grote ovens op hoge temperatuur, een activiteit die veel CO₂ uitstoot.

    Kolenboer Norit zegt dat ze de kool verhit naar ‘meer dan 900 graden’. Wetenschappers [twijfelen aan dat getal](https://pubs.rsc.org/en/content/articlelanding/2022/em/d1em00465d), en sommigen stellen dat er een hogere temperatuur nodig is voordat alle PFAS worden afgebroken. Ook Hans de Groene (Vewin) zegt in de podcast Red de Lente dat de meningen over de juiste verhittingstemperatuur verschillen.

    Drinkwaterbedrijf Evides (Zeeland en delen van Zuid-Holland en Noord-Brabant, 2,5 miljoen mensen) zegt het afgelopen jaar haar zuiveringsinspanning met actieve kool te hebben verhoogd. Het effect: een gestegen CO₂-afdruk en een kostenstijging van 2,5 miljoen euro. Kosten die uiteindelijk bij de burger komen te liggen.

    Dunea (Zuid-Holland, bijna 1,4 miljoen mensen) geeft aan ‘ruim drie keer zoveel poederkool’ te moeten doseren. ‘Ons drinkwater zit mede daardoor ver onder de geldende norm voor PFAS, maar nog niet het hele jaar door onder het afgegeven RIVM-advies.’ De RIVM-richtwaarde voor drinkwater is zo laag om ruimte te laten voor blootstelling via andere routes, zoals voedsel.

    Gezamenlijk pleiten de drinkwaterbedrijven voor een Europees verbod op PFAS, want als de vervuiling niet afneemt en de normen strenger worden, zijn er immers nóg meer zuiveringsinspanningen noodzakelijk.

    Wat de drinkwaterbedrijven betreft, zou de vraag niet moeten zijn of en welke zuiveringsstappen zij toevoegen. Zij vinden het ‘de omgekeerde wereld’ dat ze verantwoordelijk worden gemaakt voor de verontreiniging van anderen. Dat gaat in tegen het principe dat de vervuiler betaalt. Evides stelt dat ‘overheden nauwelijks invulling geven aan hun wettelijke zorgplicht voor de bescherming van drinkwaterbronnen.’ Ook de [Raad voor de leefomgeving in infrastructuur (Rli) kwam tot die conclusie](https://www.rli.nl/publicaties/2023/advies/goed-water-goed-geregeld).

    ‘Om te eisen dat drinkwaterbedrijven hun afvalstroom uit membraanfiltratie nógmaals moeten zuiveren, is een extra stap’, zegt hoogleraar Jan Peter van der Hoek. ‘Leg je die verantwoordelijkheid bij drinkwaterbedrijven neer, dan worden ze de schoonmakers van Nederland. Daar moeten dan geld, middelen en mankracht bij komen. Een concentraatstroom behandelen is lastig, dat onderzoek staat nog in de kinderschoenen.’

    Her en der worden uitvindingen gedaan die claimen alle PFAS-verbindingen te kunnen afbreken, [bijvoorbeeld met behulp van schimmels](https://archive.ph/7rkpk) of [door bakstenen te bakken van vervuild slib](https://www.claybens.com/), maar deze innovaties moeten hun waarde op grote schaal nog bewijzen. Van der Hoek: ‘Het probleem moet bij de bron worden aangepakt, niet voor niets worden deze stoffen ‘forever chemicals’ genoemd.’

  3. De voetbalclub van mijn neefje heeft nieuwe velden, gelukkig kunstgrasvelden, want echt gras mocht niet omdat er teveel PFAS in de bodem zit…

    Gelukkig hebben ze de polder verderop wel onderwater gezet en het teruggegeven aan de natuur, de natuur zal er heel blij mee zijn.

  5. Geen idee om hoeveel vervuild water het precies gaat, maar vermoedelijk is het meer dan wat je even tijdelijk in een vat of tankwagen kan stallen. Er zal toch echt vanuit de overheid veel meer sturing moeten komen als we deze crisis effectief aan willen pakken. De illusie dat we de oorspronkelijke vervuilers (dus niet de drinkwaterbedrijven) ooit verantwoordelijk gaan houden heb ik al lang niet meer.

  6. Geeft toch wel aan dat de drinkwaterbedrijven niet de hoogste ambitie hebben qua PFAS. Membraanzuiving met ultra/nanofiltratie ligt zeker voor de hand, want dat hebben ze bij een groot deel drinkwaterproducties al staan. Met membraamfiltratie heb je altijd een concentraat over, wat je alleen kan verwerken tot afvoerbare solids met thermische processen (o.a. verdamping). Poederkool of actief kool werkt ook goed, maar je hebt na verzadiging doorslag. Er zijn zat andere technieken die het kunnen afvangen met een hoge TRL, maar de effectieve destructie is nog wel een dingetje zoals het artikel ook schetst.

    Verbranding bij hoge temperatuur is de enige zekerheid voor nu, maar er zijn zeker interessante pilots en scale-ups die dit ook anders benaderen, zoals superkritische vergassing, elektrochemische oxidiatie of zelfs behandeling met plasma. Ik snap daarom ook niet waarom drinkwaterschappen niet zulke pilots ontarmen, maar het gewoon terug de natuur ingooien. Het zal wel een kostendingetje zijn ipv technologisch aspect.

Leave a Reply