Gevangenissen

De gevangenis van Sint-Gillis. — © Fred Debrock

1.009 geïnterneerden zitten in een gevangenis in ons land. Dat zijn er tweemaal zoveel als zes jaar geleden. België krijgt daarvoor een waarschuwing vanuit Europa.

Veroordeelden die ontoerekeningsvatbaar geacht worden, krijgen in België het statuut van geïnterneerde. Het gaat om mensen die feiten pleegden, maar ook met ernstige psychiatrische problemen kampen. Daarom horen ze niet thuis in de gevangenis.

In 2014 waren er nog 1.088 geïnterneerden in Belgische gevangenissen. Ons land is daar meermaals voor veroordeeld door het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Uiteindelijk investeerde de overheid in de bouw van twee ­forensisch psychiatrische centra (FPC’s). Het eerste opende in 2014 de deuren in Gent, het tweede in 2017 in Antwerpen.

In een FPC is de beveiliging doorgaans dezelfde als in een gewone gevangenis, maar kunnen patiënten naar afdelingen met minder beveiliging verhuizen naarmate ze vorderingen maken in hun behandelingstraject.

Aanbod uitbreiden

Door het aanbod van twee FPC’s daalde het aantal geïnterneerden dat in een gewone gevangenis verbleef met de helft. In 2018 ging het nog om 529 personen. Maar vandaag, in december 2024, is dat aantal weer gestegen naar 1.009, of het niveau van tien jaar geleden.

Het comité van ministers van de Raad van Europa is daar verontrust over. In een tussentijdse resolutie wijzen zij ons land op zijn internationale verplichtingen inzake internering. Ze nodigen de Belgische overheden uit om alles in gang te zetten om dit structurele probleem op te lossen. Dat kan alleen, aldus het comité, door het aanbod van “externe plaatsen” voor geïnterneerden uit te breiden, vergelijkbaar met de FPC’s die al bestaan.

Makkelijk zal dat niet zijn, want plannen voor de bouw van twee FPC’s in Wallonië en een bijkomend FPC in Aalst, bestaan al langer, maar worden steeds uitgesteld door protest van omwonenden en lokale besturen.

Unia, het Federaal Instituut voor de Rechten van de Mens en de Centrale toezichtsraad voor het gevangeniswezen hadden dat aanslepende probleem in oktober nogmaals aangekaart bij de Raad van Europa. Ook zij vinden dat er een eind moet worden gemaakt aan de “verontwaardigende situatie”. (vbr)