De Europese Unie had al een tiental dagen na de invasie beslist dat Oekraïners in de EU-landen tijdelijke bescherming kunnen krijgen. Zo hoefden de Oekraïense vluchtelingen de traditionele asielprocedure niet te doorlopen en kregen ze meteen verblijfsrecht en toegang tot huisvesting, sociale bijstand, gezondheidszorg, de arbeidsmarkt en onderwijs. Oorspronkelijk zou de bescherming gelden voor minstens een jaar. Intussen is de maatregel al verlengd tot 4 maart 2026.

LEES OOK.Dit Oekraïense gezin heeft nog geen alternatief voor Antwerps nooddorp dat sluit: “Het is winter, ze kunnen ons toch niet op straat zetten?”

Volgens cijfers van de Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ) hebben van maart 2022 tot en met januari 2025 in totaal 93.343 mensen dat statuut van tijdelijke bescherming gekregen in ons land. Het gaat uiteraard vooral om mensen met de Oekraïense nationaliteit. Maar ook vreemdelingen die in Oekraïne woonden, kunnen dat statuut krijgen.

Veel vrouwen en minderjarigen

Vooral in het eerste jaar van de oorlog hebben veel Oekraïners bescherming gezocht in België. Alleen al in maart 2022 hebben zich 26.507 mensen aangemeld. Tegen het eind van het jaar was dat aantal aangegroeid tot in totaal 63.356 mensen. In 2023 en 2024 ging het om respectievelijk 15.626 en 13.277 Oekraïners. Vorige maand hebben nog 1.084 personen het statuut van tijdelijke bescherming gekregen.

234 kinderen jonger dan twaalf jaar kregen als niet-begeleide minderjarige bescherming

Vrouwen (59 procent) vormen de meerderheid onder de Oekraïners met tijdelijke bescherming in ons land. Bijna een derde van de Oekraïners was minderjarig. Voorts blijkt uit cijfers van Statbel dat tot en met 24 december 2024 in totaal 1.433 niet-begeleide minderjarigen het statuut van tijdelijke bescherming hebben gekregen, van wie er 234 jonger waren dan twaalf.

Ruim 17.000 mensen weer geschrapt

Hoeveel Oekraïners vandaag nog altijd in België verblijven, kan niet met zekerheid worden gezegd. Wel is duidelijk dat van de meer dan 93.000 Oekraïners die tijdelijke bescherming kregen, er volgens het Rijksregister 66.619 zijn ingeschreven in een Belgische gemeente.  

LEES OOK.Oekraïense vluchtelingen die nog in nooddorp op Linkeroever wonen riskeren gerechtelijke stappen

Aangenomen wordt dat een deel van de Oekraïners zich na hun bescherming nooit bij een gemeente heeft aangemeld. Ook zijn 17.374 personen met tijdelijke bescherming weer uit het register geschrapt. Het gaat dan onder meer om mensen die vertrokken zijn uit België, die overleden zijn, of om mensen die bij een adrescontrole niet (meer) op de opgegeven  plaats bleken te wonen.

Huisvesting

Van de 13.277 Oekraïners die zich vorig jaar in ons land hebben aangemeld, had volgens Fedasil bijna 15 procent nood aan hulp bij huisvestiging. Het gaat om in totaal 1.953 personen, die zijn doorverwezen naar steden en gemeenten verspreid over heel België.

Het Rode Kruis voorziet in het opvangcentrum Ariane in Sint-Lambrechts-Woluwe ook 250 noodopvangplaatsen voor vluchtelingen, die er verblijven in afwachting van de doorstroom naar een gemeente.

LEES OOK.Oorlogsjournalist Bruno Beeckman over oorlog: “Russen krijgen 18.000 euro als ze naar het front gaan, dat is als de lotto winnen”