Een aantal weken terug is een plan van de NSC minister van binnenlandse zaken uitgelekt. Zij zou een nieuw kiesstelsel op willen stellen waarbij 125 van de zetels provinciaal gekozen worden en 25 zetels zouden bestaan als correctiezetels. Het plan is een wens van NSC sinds de partij anderhalf jaar geleden is opgericht.

Ik ben daarom gaan kijken naar wat de uitkomt zou zijn van dit nieuwe kiesstelsel, als deze bij de vorige verkiezingen waren toegepast. Er zijn twee manieren om een verkiezingsuitslag uit te rekenen, grootste gemiddelde en grootste overschot. Ook kan een hybride stelsel gebruikt worden, waar grootste overschot gebruikt wordt op provinciaal niveau en grootste gemiddelde op nationaal niveau. Het is niet bekend welke het kabinet wil gaan gebruiken.

Grootste gemiddelde is de methode die wij in Nederland gebruiken. Hier bereken je op basis van de kiesdeler eerst de volle zetels, dus alles voor de komma. De zetels die overblijven worden verdeeld door die te gunnen aan de partij met het hoogste gemiddelde aantal stemmen per zetel. Dat aantal zetels wordt bepaalt door het aantal volle zetels plus één fictieve zetel. Die fictieve zetel weegt veel zwaarder bij kleinere partijen. Deze methode is over het algemeen goed voor grote partijen.

De grootste overschot methode bepaalt volle zetels op dezelfde manier. Daarna wordt er gekeken naar welke partij de grootste waarde achter de komma heeft. Deze methode is over het algemeen beter voor kleine partijen.

Nu maakt dit veel uit wanneer je een kiesstelsel maakt op basis van provinciën. Die vaak weinig zetels hebben en omdat het Nederland is hebben ze een heel diverse stemverdeling. Wat ervoor zorgt dat grote partijen enorm worden voorgetrokken met grootste gemiddelde. Ook worden kleinere spelers wat voorgetrokken bij grootste overschot.

Zo zouden in Flevoland, een provincie met 3 zetels, twee naar de PVV gaan met grootste gemiddelde. Dat komt, omdat de PVV meer dan dubbel de stemmen heeft kunnen krijgen dan de derde partij in de provincie.

In Utrecht zou met grootste overschot DENK verkozen worden met maar 26 duizend stemmen, terwijl de landelijke kiesdeler op 70 duizend ligt.

Nu zijn dat de meest extreme voorbeelden, maar het geeft een beeld van de problemen met de methodes.

Op de laatste foto staan de verschillen drie mogelijke methoden en de huidige methode en ook de proportionaliteitsfout. De proportionaliteitsfout van de werkelijke uitslag is 7,08%.

Het enige verschil tussen het huidige en het hybride methode is één zetel die van de PvdA naar D66 ging. Dat deze beter lijkt, is omdat de PvdA oververtegenwoordigd is en de D66 licht ondervertegenwoordigd is. De uitslag van deze methode is bijna identiek aan de huidige methode. Ook de proportionaliteitsfout voor het grootste overschot is vrijwel identiek aan een nationaal systeem dat het grootste overschot gebruikt.

by SpecerijenSnuiver

15 comments

  1. Knap werk! Dit verdient meer aandacht, stuur het naar de NRC of zo? Ook omdat dit weer laat zien dat NSC grossiert in oplossingen voor niet bestaande problemen. Zoals het constitutioneel hof, pensioenreferenda en dit dus ook.

  2. Dat verschil is kleiner dan sommige media mij doen hebben geloven. Dank voor t werk.

  3. Mijn ouders stemden NSC. Sindsdien mijden we het onderwerp politiek.

  5. Vooral interessant dat er bij het overschot drie extra 1 zetel partijen bij zouden zijn

  6. Hoop juist op een zo representatief mogelijke uitslag. Ik gruwel van het idee van een districtenstelsel. Het is nog geen VK maar wel een stap in die richting. De verkeerde kant op wat mij betreft. Zie meer in extra zetels in de kamer plus meerdere keuzes kunnen maken zodat je stem minder snel verloren gaat (als je eerste keus de kiesdrempel niet haalt gaat je stem naar een tweede keus).

  7. Los van het aantal zetels kan er ook een groot verschil komen in wie er dan in de kamer komt namens de partij, en wat hun binding met een kiesdistrict is.

  8. In elke land met kiesdistricten is er commentaar op en gaan er veel stemmen op om het aam te passen… en in nederland wil een partij het zjukst invoeren.

  9. Ik vind het fenomeen districtenstelsel doodeng. Dan verliest de minderheid erg snel zijn stem. En al is dit een kleine stap blijf ik het liefst gewoon bij het huidige kiesstelsel.

  10. Ik vind het echt een goed idee, maar het gaat niet ver genoeg vind ik. Laten we anders ook gewoon van partijen afstappen en gewoon ‘rechts’ of ‘links’ stemmen. En om het dan nog makkelijker te maken kunnen we misschien de grootste groep laten ‘winnen’ en dan mogen zij voor 4 jaar koning worden

  11. Lokale vertegenwoordiging op nationaal niveau heeft niet zoveel zin in ons kleine land. Dat zou je mogelijk willen doen om ervoor te zorgen dat een regio niet onevenredig benadeeld wordt door landelijk beleid, maar gezien andere landen is dat ook maar beperkt effectief. Vaak wordt een nadeel terugbetaald met projecten die meer banen naar die regio brengen, maar Nederland is te klein om echt op die manier veel impact te hebben. Velen zullen bereid zijn om in een paar regio’s verderop, of een naburige provincie te werken, banen naar een regio halen is dus niet direct een 1-op-1 voordeel voor de inwoners van die regio.

    Wellicht is het meer een idee voor de Eerste Kamer. Die zouden minder politiek moeten zijn, worden ook al via de provincies gekozen, en hun taak, controleren of wetgeving uit de Tweede fatsoenlijk is, past prima bij het idee om wetgeving tegen te houden om regio’s niet onevenredig te benadelen. Dat kun je ook opvatten als de kwaliteit van een wet, hoe de impact verdeeld is over de regio’s.

    Maar je kunt ook op een andere manier regionale vertegenwoordiging afdwingen. Bijvoorbeeld, elke partij met 12 zetels of meer, moet elke provincie vertegenwoordigd hebben in hun fractie, en elke partij onder de 12 mag geen provincies dubbelen.

  12. Mijn vraag is, wordt de politiek hier efficienter van? Waarom geen kiesdrempel van ten minste 3 zetels?

  13. Stuk Rood Vlees had een hele goeie podcast aflevering over het plan voor het regionale kiestelsel: https://stukroodvlees.nl/aflevering-131-het-regionale-kiesstelsel-van-pieter-omtzigt-met-henk-van-der-kolk-en-simon-otjes/

    Met als gasten de mensen die berekening voor een evenredige verdeling hebben uitgevoerd voor het ministerie van binnenlandse zaken. Worden ook veel andere interesante concepten benoemd zoals het idee dat partijen mensen misschien strategisch in bepaalde regio’s verkiesbaar gaan stellen, en of het daadwerkelijk iets doet voor de vertegenwoordiging van de meer lokale/regio-specifieke problematiek.

  14. Prachtig werk en leuk om te lezen, dank voor het maken! Ik heb wel een paar vragen, nu je echt in de cijfers bent gedoken.

    1. Lijkt dit jou een verbetering of is dit een verslechtering? Want voor mij voelt het ergens toch vooral heel erg alsof we met zo’n optie vooral alsof we nu kiezen voor geografie als belangrijkste element in een representatieve afspiegeling van de populatie terwijl daar ook andere normen voor te verzinnen zijn zoals bijvoorbeeld gender, geloof of noem maar eens iets.

    2. We kiezen zo zetels voor partijen, maar hoe zit het met de kieslijsten, hebben partijen in dit voorstel een eigen lijst per provincie? En wat zou dat uitmaken voor hoe de kamer functioneert? Ben je dan primair kamerlid namens X partij, of voor provincie Y?

    3. (bonus) Heb je ook nagedacht over hoe de kamerkringen (oude doos, maar theoretisch nog steeds actueel in ons kiesstelsel, bijvoorbeeld voor samenstelling van de lijst) hierin zouden factoren? Want dat zou ook een districterings optie kunnen zijn in plaats van provincies.

  15. We moeten geen spelletjes spelen met verkiezingen, dan krijg je al snel Amerikaanse praktijken zoals garrymandering. Meeste stemmen gelden is prima.

Comments are closed.