Europese Commissie veegt vloer aan met Nederlands landbouwbeleid: ‘incompleet en inconsistent’
Volgens de Europese Commissie deugt het Nederlandse landbouwbeleid van geen kant. Nederland doet te weinig aan duurzaamheid, de terugdringing van fossiele brandstoffen en de vermindering van pesticidengebruik. Problemen die samenhangen met de enorme veestapel worden onvoldoende aangepakt. Bovendien heeft Nederland geen idee of de miljarden die het aan landbouwbeleid uitgeeft, überhaupt zin hebben.
Jeroen Candel, hoofddocent landbouw en voedselbeleid aan de universiteit van Wageningen, noemt de brief van de Europese Commissie die afgelopen dinsdag met de Tweede Kamer werd gedeeld ‘explosief’. In haar brief laat de Commissie geen spaan heel van de Nederlandse invulling van het Europese gemeenschappelijke landbouwbeleid. De ambities worden gewaardeerd, maar de Europese Commissie veegt de vloer aan met de specifieke maatregelen die het kabinet wil nemen. ‘Dit kan grote consequenties hebben voor met name de Nederlandse melkveehouderij,’ zegt Candel.
In de plannen ‘ontbreekt het aan ambitie,’ schrijft de Commissie. ‘Wat wordt voorgesteld gaat niet ver genoeg om de uitdagingen op het gebied van milieu, biodiversiteit en klimaat te adresseren.’
Nederland maakt bovendien niet duidelijk welke problemen het precies wil oplossen. Het doel van subsidies wordt niet expliciet gemaakt en het is daarom inherent onduidelijk of de miljarden ergens aan bijdragen. Hoewel de Commissie de beoordeling van andere lidstaten nog niet openbaar heeft gemaakt, staat in een samenvatting wel dat een deel van deze tekortkomingen ook voor de andere lidstaten geldt.
Olifant in de kamer
De Europese Commissie benoemt in haar brief ook de olifant in de kamer, of beter gezegd: het vee dat daar staat. Veel problemen waarmee de Nederlandse landbouw kampt, zijn terug te voeren op de enorme Nederlandse veestapel: 3,8 miljoen runderen, 12 miljoen varkens en 102 miljoen kippen.
Voor al die dieren moet veel veevoer uit andere landen worden gehaald, waarna Nederland met de mest blijft zitten. Die kan deels worden gebruikt om de groei van gewassen te bevorderen, maar Nederland heeft zoveel mest dat er veel stikstof en fosfor in het milieu terechtkomt. Stikstofgevoelige eikenbossen sterven af, heidegebied raakt overwoekerd door gras en tientallen diersoorten worden met uitsterven bedreigd.
De Commissie mist meetbare doelen voor lucht- en waterkwaliteit, pesticidengebruik en mest
De Europese Commissie beschrijft de problematiek onomwonden: ‘Nederland heeft een zeer grote veestapel. Het stelt de Commissie teleur dat in de Nederlandse plannen geen interventies zijn opgenomen die de uitstoot van broeikasgassen, luchtverontreiniging door de intensieve veehouderij of het hoge surplus aan nutriënten in de bodem kunnen terugdringen.’ Bovendien ontbreken volgens de Commissie meetbare doelen voor onder meer luchtkwaliteit, pesticidengebruik, waterkwaliteit, de manier waarop we met mest en kunstmest omgaan en het tegengaan van klimaatverandering.
Robert Baayen, die bij de WUR onderzoek doet naar het Gemeenschappelijke Europese Landbouwbeleid en het ministerie van LNV meermaals adviseerde over de Nederlandse invulling daarvan, ziet net als de Commissie goede en slechte punten: ‘het huidige plan van de minister is vanuit het perspectief van natuur- en duurzaamheid een noodzakelijke maar nog onvoldoende inhaalslag.’
Uitstervende grutto
In december concludeerde de Algemene Rekenkamer al dat ook het weidevogelbeleid van het ministerie van LNV niet voldoende onderbouwd is. Hoewel het budget om de grutto te redden in twintig jaar tijd bijna verachtvoudigde, zette de daling van het aantal grutto’s door. Een van de verklaringen: het ministerie weet niet eens hoeveel subsidiegeld er naar welke maatregelen is gegaan.
Politieke strijd
Het oordeel van de Commissie is onderdeel van een nieuwe manier om het gemeenschappelijke landbouwbeleid invulling te geven. Vanaf 2023 krijgen lidstaten meer vrijheid om zelf in te vullen hoe ze de Europese doelen willen halen. Om zicht te houden op die doelen, wil de Commissie van elke lidstaat een ‘strategisch plan’, waarin de maatregelen voor de komende jaren staan.
Dit is het gevolg van een politieke strijd in Europa. In het verleden hebben lidstaten zich vaak verzet tegen verduurzaming van de landbouw. Dat zij nu zelf invulling mogen geven aan het gemeenschappelijke Europese beleid, is dus een overwinning voor hen.
Het maakt het evenwel lastig om grote, Europese ambities te verwezenlijken. Voor de verduurzaming van de landbouw heeft de Europese Commissie bijvoorbeeld de zogeheten Farm to fork-strategie uitgedacht, die moet zorgen dat de hele Europese voedselkringloop duurzaam wordt.
Als compromis is daarom bepaald dat lidstaten hun landbouwbeleid in een strategisch plan aan de Europese Commissie voorleggen, die daar vervolgens op kan reageren. De kritische brief aan minister Staghouwer is dus één van de weinige mogelijkheden die de Europese Commissie nog heeft om de landbouw, waar veruit de meeste Europese subsidies naartoe gaan, in lijn te brengen met de Farm to fork-strategie en de Green New Deal.
De brief van de Europese Commissie heeft geen juridische status: Nederland kan de kritiek naast zich neerleggen en de Commissie kan geen subsidies van Nederland afpakken. Toch is het een krachtig politiek signaal, temeer daar de Commissie verantwoordelijk is voor de zogenaamde ‘derogatie’: een uitzonderingspositie die inhoudt dat Nederlandse melkveehouders onder voorwaarden significant meer stikstof uit dierlijke mest mogen gebruiken dan de Europese normen toestaan. Zonder derogatie was de stikstofcrisis in Nederland al veel eerder ontstaan, en groter van omvang geweest. Legt Nederland de kritiek van de Commissie naast zich neer, dan staat deze uitzonderingspositie mogelijk op het spel.
In het verleden kneep de Europese Commissie meermaals een oogje dicht als Nederland niet aan Europese milieuregels voldeed. Ons oppervlaktewater is bijvoorbeeld al jaren te vuil en de Natura 2000-gebieden worden overwoekerd door gras en brandnetels. Met name de landbouw is hiervoor verantwoordelijk. Vaak kwamen we daarmee weg, maar de laatste tijd wordt duidelijk dat Nederland hier met vuur speelt, zeker nu de Europese Commissie die duurzaamheid tot speerpunt heeft gemaakt.
In 2020 waarschuwde voormalig minister van Landbouw en Visserij Carola Schouten (ChristenUnie) de Tweede Kamer al: ‘We moeten ons realiseren dat derogatie geen vanzelfsprekendheid is.’ Volgens de bewindsvrouw zou een derogatiebesluit van de Europese Commissie steeds meer afhangen van ‘de milieuprestaties van een land’.
Nederland heeft het plan op 29 december 2021 ingeleverd in Brussel en vroeg toen stakeholders om uiterlijk 1 februari 2022 feedback te geven op het plan. Het ministerie is voornemens de inbreng van belanghebbenden tegelijk met de kritiek van de Commissie te verwerken. De herziene Europese landbouwstrategie moet per 1 januari 2023 in werking treden.
Met medewerking van Peter Teffer
‘incompleet en inconsistent’. Geldt dat niet voor het hele Nederlandse overheidsbeleid? Hoewel, er zijn dingen waar ze heel consistent in zijn: verkeerde en incomplete informatie geven, informatie achterhouden, ‘vergeten’ wat ze gezegd hebben, burgers in problemen brengen en ze vervolgens in de kou laten staan.
>incompleet en inconsistent
Dat was toch ook de titel van het regeerakkoord?
Dan maar compleet alles consistent onteigenen?
Ik vermoed dat de Europese Commisie lang in de Nederlandse puinhoop heeft moeten wroeten om überhaupt stukjes beleid aan te treffen.
Ik vind ook van alles van het landbouwbeleid, maar ik vind het wel tamelijk opvallend dat uitgerekend de Europese Commissie hierover boos is. Je weet wel, die van de EU, die jaarlijks 59 miljard aan subsidies uitdeelt aan de agrarische sector en daarmee de schaalvergroting zelf mede heeft aangejaagd (800 mln voor Nederland alleen). Het EU-landbouwbeleid voor 2023-2027 is juist heftig bekritiseerd omdat het niet ambitieus genoeg zou zijn…
>In de plannen ‘ontbreekt het aan ambitie,’ schrijft de Commissie. ‘Wat
wordt voorgesteld gaat niet ver genoeg om de uitdagingen op het gebied
van milieu, biodiversiteit en klimaat te adresseren.’
Tja, maar mensen blijven toch lekker VVD en D66 stemmen
Heeft dat er niet deels mee te maken dat zodra er ook maar iets gedaan wordt om dat aan te pakken, de boeren massaal in den haag gaan janken?
Wat ik niet snap is waarom er niet gekeken wordt vanuit het toekomstige uitgangspunt. Het is nu pleisters plakken op wat vandaag niet werkt en hopen dat de volgende stikstofcrisis uitblijft (zoals oppervlaktewater). Maar wat we morgen dan wél willen blijft volstrekt onduidelijk.
>ontbreekt het aan ambitie
Goh… wat verrassend zeg.
Wel een beetje ironisch aangezien half Europa van onze varkenshaasjes, boterhamworst en biefstukken afhankelijk is voor diens dagelijkse maaltijd. De Europese Commissie wil blijkbaar dat we die producten buiten Europa gaan halen zodat we al onze uitdagingen van klimaat, dierenwelzijn en stikstof exporteren naar landen die niet meetellen voor de Europese statistieken. Als er iets is wat de invasie van Oekraïne nog maar eens heeft onderstreept dan is dit dat je juist de interne productie moet vergroten om de afhankelijkheid van instabiele regio’s te verkleinen. Of zou het ze er om te doen zijn om de Nederlandse landbouwsector open te breken ten bate van de Franse keuterboertjes en Oost-Europese DDR-fabrieksboerderijen?
Wat wil je dan met drie partijen in de coalitie die allemaal een kloppende erectie krijgen van boeren, trekkers en koeien. Dit is gewoon opzettelijk beleid.
Maar het is Zuid-Europa die onverantwoordelijk met zijn geld omgaat.
Aldus VVD en CDA. Exact de twee partijen die de corruptievaandel in Nederland dragen.
Terwijl heel Europa smult van ons vlees en we miljarden storten in zuid Europa landen met wanbeleid is de Europese commissie nu boos op Nederland. Wat een triest gebeuren weer.
Ons land wordt geleid door een HR manager van Unilever die zich alleen maar bezighoudt met imago en populariteit.
Iedereen voor wie dit artikel als een verassing komt leeft onder een steen.
Gebrek aan visie?
Shocked!
Ik verbaas me er niets over. Het terugdringen van uitstoot is een wassen neus, en als het kabinet maar een scheet laat staan de boeren al op het Malieveld en krijgen ze gelijk. Het kabinet draait zo hard dat we er gratis groene stroom uit zouden kunnen halen. Zo krijg je inderdaad wel inconsistent beleid. Keuzes worden al jaren uitgesteld, en nog steeds presteren de boeren het erdoor verrast te worden wanneer het toch eindelijk komt, terwijl je jaaaaren geleden de bui kon zien hangen. En elke keer worden ze toch weer verder uitgesteld omdat de boeren het zo ver vinden gaan.
Dus ja, ik kan de commissie moeilijk ongelijk geven.
18 comments
Tekst artikel:
Europese Commissie veegt vloer aan met Nederlands landbouwbeleid: ‘incompleet en inconsistent’
Volgens de Europese Commissie deugt het Nederlandse landbouwbeleid van geen kant. Nederland doet te weinig aan duurzaamheid, de terugdringing van fossiele brandstoffen en de vermindering van pesticidengebruik. Problemen die samenhangen met de enorme veestapel worden onvoldoende aangepakt. Bovendien heeft Nederland geen idee of de miljarden die het aan landbouwbeleid uitgeeft, überhaupt zin hebben.
Jeroen Candel, hoofddocent landbouw en voedselbeleid aan de universiteit van Wageningen, noemt de brief van de Europese Commissie die afgelopen dinsdag met de Tweede Kamer werd gedeeld ‘explosief’. In haar brief laat de Commissie geen spaan heel van de Nederlandse invulling van het Europese gemeenschappelijke landbouwbeleid. De ambities worden gewaardeerd, maar de Europese Commissie veegt de vloer aan met de specifieke maatregelen die het kabinet wil nemen. ‘Dit kan grote consequenties hebben voor met name de Nederlandse melkveehouderij,’ zegt Candel.
In de plannen ‘ontbreekt het aan ambitie,’ schrijft de Commissie. ‘Wat wordt voorgesteld gaat niet ver genoeg om de uitdagingen op het gebied van milieu, biodiversiteit en klimaat te adresseren.’
Nederland maakt bovendien niet duidelijk welke problemen het precies wil oplossen. Het doel van subsidies wordt niet expliciet gemaakt en het is daarom inherent onduidelijk of de miljarden ergens aan bijdragen. Hoewel de Commissie de beoordeling van andere lidstaten nog niet openbaar heeft gemaakt, staat in een samenvatting wel dat een deel van deze tekortkomingen ook voor de andere lidstaten geldt.
Olifant in de kamer
De Europese Commissie benoemt in haar brief ook de olifant in de kamer, of beter gezegd: het vee dat daar staat. Veel problemen waarmee de Nederlandse landbouw kampt, zijn terug te voeren op de enorme Nederlandse veestapel: 3,8 miljoen runderen, 12 miljoen varkens en 102 miljoen kippen.
Voor al die dieren moet veel veevoer uit andere landen worden gehaald, waarna Nederland met de mest blijft zitten. Die kan deels worden gebruikt om de groei van gewassen te bevorderen, maar Nederland heeft zoveel mest dat er veel stikstof en fosfor in het milieu terechtkomt. Stikstofgevoelige eikenbossen sterven af, heidegebied raakt overwoekerd door gras en tientallen diersoorten worden met uitsterven bedreigd.
De Commissie mist meetbare doelen voor lucht- en waterkwaliteit, pesticidengebruik en mest
De Europese Commissie beschrijft de problematiek onomwonden: ‘Nederland heeft een zeer grote veestapel. Het stelt de Commissie teleur dat in de Nederlandse plannen geen interventies zijn opgenomen die de uitstoot van broeikasgassen, luchtverontreiniging door de intensieve veehouderij of het hoge surplus aan nutriënten in de bodem kunnen terugdringen.’ Bovendien ontbreken volgens de Commissie meetbare doelen voor onder meer luchtkwaliteit, pesticidengebruik, waterkwaliteit, de manier waarop we met mest en kunstmest omgaan en het tegengaan van klimaatverandering.
Robert Baayen, die bij de WUR onderzoek doet naar het Gemeenschappelijke Europese Landbouwbeleid en het ministerie van LNV meermaals adviseerde over de Nederlandse invulling daarvan, ziet net als de Commissie goede en slechte punten: ‘het huidige plan van de minister is vanuit het perspectief van natuur- en duurzaamheid een noodzakelijke maar nog onvoldoende inhaalslag.’
Uitstervende grutto
In december concludeerde de Algemene Rekenkamer al dat ook het weidevogelbeleid van het ministerie van LNV niet voldoende onderbouwd is. Hoewel het budget om de grutto te redden in twintig jaar tijd bijna verachtvoudigde, zette de daling van het aantal grutto’s door. Een van de verklaringen: het ministerie weet niet eens hoeveel subsidiegeld er naar welke maatregelen is gegaan.
Politieke strijd
Het oordeel van de Commissie is onderdeel van een nieuwe manier om het gemeenschappelijke landbouwbeleid invulling te geven. Vanaf 2023 krijgen lidstaten meer vrijheid om zelf in te vullen hoe ze de Europese doelen willen halen. Om zicht te houden op die doelen, wil de Commissie van elke lidstaat een ‘strategisch plan’, waarin de maatregelen voor de komende jaren staan.
Dit is het gevolg van een politieke strijd in Europa. In het verleden hebben lidstaten zich vaak verzet tegen verduurzaming van de landbouw. Dat zij nu zelf invulling mogen geven aan het gemeenschappelijke Europese beleid, is dus een overwinning voor hen.
Het maakt het evenwel lastig om grote, Europese ambities te verwezenlijken. Voor de verduurzaming van de landbouw heeft de Europese Commissie bijvoorbeeld de zogeheten Farm to fork-strategie uitgedacht, die moet zorgen dat de hele Europese voedselkringloop duurzaam wordt.
Als compromis is daarom bepaald dat lidstaten hun landbouwbeleid in een strategisch plan aan de Europese Commissie voorleggen, die daar vervolgens op kan reageren. De kritische brief aan minister Staghouwer is dus één van de weinige mogelijkheden die de Europese Commissie nog heeft om de landbouw, waar veruit de meeste Europese subsidies naartoe gaan, in lijn te brengen met de Farm to fork-strategie en de Green New Deal.
De brief van de Europese Commissie heeft geen juridische status: Nederland kan de kritiek naast zich neerleggen en de Commissie kan geen subsidies van Nederland afpakken. Toch is het een krachtig politiek signaal, temeer daar de Commissie verantwoordelijk is voor de zogenaamde ‘derogatie’: een uitzonderingspositie die inhoudt dat Nederlandse melkveehouders onder voorwaarden significant meer stikstof uit dierlijke mest mogen gebruiken dan de Europese normen toestaan. Zonder derogatie was de stikstofcrisis in Nederland al veel eerder ontstaan, en groter van omvang geweest. Legt Nederland de kritiek van de Commissie naast zich neer, dan staat deze uitzonderingspositie mogelijk op het spel.
In het verleden kneep de Europese Commissie meermaals een oogje dicht als Nederland niet aan Europese milieuregels voldeed. Ons oppervlaktewater is bijvoorbeeld al jaren te vuil en de Natura 2000-gebieden worden overwoekerd door gras en brandnetels. Met name de landbouw is hiervoor verantwoordelijk. Vaak kwamen we daarmee weg, maar de laatste tijd wordt duidelijk dat Nederland hier met vuur speelt, zeker nu de Europese Commissie die duurzaamheid tot speerpunt heeft gemaakt.
In 2020 waarschuwde voormalig minister van Landbouw en Visserij Carola Schouten (ChristenUnie) de Tweede Kamer al: ‘We moeten ons realiseren dat derogatie geen vanzelfsprekendheid is.’ Volgens de bewindsvrouw zou een derogatiebesluit van de Europese Commissie steeds meer afhangen van ‘de milieuprestaties van een land’.
Nederland heeft het plan op 29 december 2021 ingeleverd in Brussel en vroeg toen stakeholders om uiterlijk 1 februari 2022 feedback te geven op het plan. Het ministerie is voornemens de inbreng van belanghebbenden tegelijk met de kritiek van de Commissie te verwerken. De herziene Europese landbouwstrategie moet per 1 januari 2023 in werking treden.
Met medewerking van Peter Teffer
‘incompleet en inconsistent’. Geldt dat niet voor het hele Nederlandse overheidsbeleid? Hoewel, er zijn dingen waar ze heel consistent in zijn: verkeerde en incomplete informatie geven, informatie achterhouden, ‘vergeten’ wat ze gezegd hebben, burgers in problemen brengen en ze vervolgens in de kou laten staan.
>incompleet en inconsistent
Dat was toch ook de titel van het regeerakkoord?
Dan maar compleet alles consistent onteigenen?
Ik vermoed dat de Europese Commisie lang in de Nederlandse puinhoop heeft moeten wroeten om überhaupt stukjes beleid aan te treffen.
Ik vind ook van alles van het landbouwbeleid, maar ik vind het wel tamelijk opvallend dat uitgerekend de Europese Commissie hierover boos is. Je weet wel, die van de EU, die jaarlijks 59 miljard aan subsidies uitdeelt aan de agrarische sector en daarmee de schaalvergroting zelf mede heeft aangejaagd (800 mln voor Nederland alleen). Het EU-landbouwbeleid voor 2023-2027 is juist heftig bekritiseerd omdat het niet ambitieus genoeg zou zijn…
>In de plannen ‘ontbreekt het aan ambitie,’ schrijft de Commissie. ‘Wat
wordt voorgesteld gaat niet ver genoeg om de uitdagingen op het gebied
van milieu, biodiversiteit en klimaat te adresseren.’
Tja, maar mensen blijven toch lekker VVD en D66 stemmen
Heeft dat er niet deels mee te maken dat zodra er ook maar iets gedaan wordt om dat aan te pakken, de boeren massaal in den haag gaan janken?
Wat ik niet snap is waarom er niet gekeken wordt vanuit het toekomstige uitgangspunt. Het is nu pleisters plakken op wat vandaag niet werkt en hopen dat de volgende stikstofcrisis uitblijft (zoals oppervlaktewater). Maar wat we morgen dan wél willen blijft volstrekt onduidelijk.
>ontbreekt het aan ambitie
Goh… wat verrassend zeg.
Wel een beetje ironisch aangezien half Europa van onze varkenshaasjes, boterhamworst en biefstukken afhankelijk is voor diens dagelijkse maaltijd. De Europese Commissie wil blijkbaar dat we die producten buiten Europa gaan halen zodat we al onze uitdagingen van klimaat, dierenwelzijn en stikstof exporteren naar landen die niet meetellen voor de Europese statistieken. Als er iets is wat de invasie van Oekraïne nog maar eens heeft onderstreept dan is dit dat je juist de interne productie moet vergroten om de afhankelijkheid van instabiele regio’s te verkleinen. Of zou het ze er om te doen zijn om de Nederlandse landbouwsector open te breken ten bate van de Franse keuterboertjes en Oost-Europese DDR-fabrieksboerderijen?
Wat wil je dan met drie partijen in de coalitie die allemaal een kloppende erectie krijgen van boeren, trekkers en koeien. Dit is gewoon opzettelijk beleid.
Maar het is Zuid-Europa die onverantwoordelijk met zijn geld omgaat.
Aldus VVD en CDA. Exact de twee partijen die de corruptievaandel in Nederland dragen.
Terwijl heel Europa smult van ons vlees en we miljarden storten in zuid Europa landen met wanbeleid is de Europese commissie nu boos op Nederland. Wat een triest gebeuren weer.
Ons land wordt geleid door een HR manager van Unilever die zich alleen maar bezighoudt met imago en populariteit.
Iedereen voor wie dit artikel als een verassing komt leeft onder een steen.
Gebrek aan visie?
Shocked!
Ik verbaas me er niets over. Het terugdringen van uitstoot is een wassen neus, en als het kabinet maar een scheet laat staan de boeren al op het Malieveld en krijgen ze gelijk. Het kabinet draait zo hard dat we er gratis groene stroom uit zouden kunnen halen. Zo krijg je inderdaad wel inconsistent beleid. Keuzes worden al jaren uitgesteld, en nog steeds presteren de boeren het erdoor verrast te worden wanneer het toch eindelijk komt, terwijl je jaaaaren geleden de bui kon zien hangen. En elke keer worden ze toch weer verder uitgesteld omdat de boeren het zo ver vinden gaan.
Dus ja, ik kan de commissie moeilijk ongelijk geven.
Gewoon Rutte stemmen! Alles komt goed.