Nederlandse literatuur is inderdaad ook deprimerend saai en oninteressant
Tja als je voor de Engelse literatuurlijst schrijvers zoals Tolkien, Vonnegut, Bradbury mag lezen. En dan voor Nederlands fucking Karel ende Elegast moet lezen dan begrijp ik het ook wel.
Als ik niet al heel veel van lezen zou houden dan zou die vreselijke ervaring met Nederlandse boeken op de middelbare school er 100% voor hebben gezorgd dat ik nooit meer een boek op zou pakken. Zo ongelofelijk zonde.
Is dit iets nieuws? 15 jaar geleden lazen mijn vriendinnen en ik ook al voornamelijk Engelstalige boeken op de middelbare school. Nederlandse boeken las je voornamelijk omdat dat voor boekverslagen nodig was, en de meeste waren niet bijzonder inspirerend.
Nederlandse boeken zijn ook niet te pruimen. Ze zijn vaak saai en geven bij mij vaak een ouderwets gevoel. Daarnaast zijn Engelse boeken gekoper dan de nederlandse vertaling.
Ik lees zelf ook echt altijd in het Engels. Ik lees boeken sowieso graag in de oorspronkelijke taal als dat ff kan.
Zelf zou ik ook niet weten waar ik überhaupt zou moeten beginnen als ik Nederlandstalige boeken zou willen lezen.
De laatste twee jaren lees ik erg veel, maar het zijn eigenlijk uitsluitend Engelstalige Fantasy- en geschiedenisboeken.
Ik begrijp dat het hierbij niet alleen om minder Nederlandse schrijvers gaat, maar ook om minder vertalingen. En ik kan mij dat goed voorstellen. Ik heb het idee dat vertalingen toch van minder kwaliteit zijn en daarmee het verhaal ook minder goed over kunnen brengen.
En laten we het ook eens hebben over het vertalen van namen! Dumbledore naar Perkamentus? Zweinstein? Wegisweg???
Ik denk vooral dat het gedwongen aspect van die leeslijsten vooral veel weerstand brengt. Breng wat variatie en keuzevrijheid in de middelbare school. Ik sta achter het feit dat mensen wel een paar “droge” (vervelende?!) Nederlandse klassiekers moeten lezen voor de leeslijst, maar geef dan ook meer ruimte voor vrije keuzes in boeken en genres.
Het doel van de leeslijst zou ook het cultiveren van leeslust moeten zijn. Ik denk dat je dat kan bewerkstelligen door die jongeren dus een beetje afwisseling te geven.
Ik zat op mijn 15-17e niet zo te wachten om altijd Hermans, Mulisch en Brouwers of bijvoorbeeld buitenlandse schrijvers zoals Dostojevski of Camus te lezen. Dat is nu anders, maar dat komt ook omdat ik zelf de tijd heb genomen om mijn interesses te verkennen en te verbreden en mij deze niet te laten opleggen. Als je die leeslijst wat aantrekkelijker maakt kan je vanzelf zien of met de tijd en de vergroting van leeslust bepaalde leesinteresses ontwikkelen. Alternatief is dat je mensen alleen maar afschrikt en er dus wordt gesteld dat Nederlandse literatuur alleen maar droog, saai en kut is en dat is gewoon niet zo. Maar alles op z’n tijd.
Wat ook niet helpt is dat Nederlandse boeken overal even duur moeten zijn, en overal duur zijn. Dat slaat toch nergens op?
Lezen voor Nederlands voelde echt als een soort gatekeeping. Laat mij lekker m’n thrillers en feel good lezen. Ik lees voor m’n ontspanning en dan heb ik vaak geen zin in hele zware thematiek.
Daarnaast verschijnen er meer Engelstalige boeken, zijn ze goedkoper (want paperbacks en grote oplage) en hoef je niet een half jaar te wachten op de Nederlandse vertaling.
Ik voel mij nu wel een beetje een eenling, maar ik lees toch liever boeken in het Nederlands dan in het Engels. En dit heeft er meer mee te maken dat ik Nederlands gewoon prettiger vindt lezen en omdat ik vooral van sci-fi en fantasy houdt, heb ik aardig wat vertalingen gelezen, maar ik heb daar nooit problemen mee gehad. Soms heb ik gewoon een andere naam in mijn hoofd zitten, maar daar kan ik wel mee leven.
Nederlandse boeken zijn bijna allemaal op dezelfde droge saaie manier geschreven. Daarnaast is het allemaal realistische deprimerende drama. Sorry maar ik ben nog steeds getraumatiseerd door Het Gouden Ei.
Ik haal veel van mijn engelse boeken bij de kringloop! Daar kan je soms echt leuke pareltjes vinden. Mijn mooiste vondst is een boek met alle delen van “the lord of the rings” met kaarten erin.
Als je een boekwinkel in loopt en je ziet 1000 nederlandse boeken dan zit daar ook alle bagger bij die ooit geschreven is. Maar als je maar 100 engelse boeken in dezelfde winkel ziet, dan is dat een streng samengestelde lijst van alleen maar goede/populaire boeken (uit een veel grotere collectie). De gemiddelde kwaliteit is dan ook veel hoger. De bagger haalt het niet naar deze kant van de oceaan.
Bij mij zat er ook een duidelijke scheidslijn tussen lezen voor de boekenlijst en lezen voor het plezier, maar het eerste heeft het tweede nooit in de weg gezeten.
Overigens vond ik de boekenlijst van Engels net zo vreselijk.
Nu lees ik met plezier en zonder schaamte m’n luchtige fictie – inderdaad vaak in het Engels, behalve het oeuvre van Agatha Christie waarin ik op m’n 9e was begonnen en compleet had voor ik echt Engels begon te lezen.
Ik merk dat het verschil in beleving niet alleen in de kwaliteit van het schrijven zit maar ook dat de andere taal je meer in de fantasie trekt. Daardoor ga ik meer op in de wereld en mee in het verhaal, zelfs als het gewoon in het hier en nu afspeelt.
Moet eerlijk toegeven dat de enige Nederlandse boeken die ik kon waarderen autobiografieën waren.
En ‘De renner’ van Tim Krabbé.
Telt Donald Duck eigenlijk als literatuur?
Ja, als je sci-fi of fantasy wilt lezen (wat vaak het geval is bij jongeren) dan spreekt dat min of meer van zelf. Er is volgens mij niet één fatsoenlijke Nederlandse schrijver in die genres.
Omdat de meeste voor tieners interessante boeken in het Engels geschreven zijn, en er gaat veel verloren in de vertaling.
Bijvoorbeeld Artemis Fowl. Preteen-teen leeftijd, Nederlandse vertaling is merkbaar inferieur aan de Engelse. Harry Potter net zo, dat was mijn transitie van Nederlands naar Engels toen ik 11 was.
Proberen Tolkien, Terry Pratchett, Douglas Adams of Robert Jordan in het Nederlands te lezen is tijdverspilling, tbh. Alleen nuttig als je niet vloeiend in Engels bent, en zelfs dan mis je enorm veel (ik had “de kleur van toverij” beschikbaar als 13-jarige, begreep er geen bal van, maar “Color of Magic” was een introductie tot de fantastische Discworld vanaf 16. Was het deel leeftijd? Misschien. Maar ik las met 14 bijvoorbeeld ook “De ontdekking van de hemel”).
Ik denk dat los van de thema’s die mij in de verplichte leeslijsten nooit aanspraken, ik zelf Engels ook gewoon fijner vind lezen. Nou ben ik zelf van de generatie die praktisch tweetalig is opgevoed, dus dat verklaart misschien wat. Maar ik vind Engels als taal gewoon mooier. Ik vind Nederlands vaak wat onelegants hebben. Nederland is leuk voor komedie en humor vind ikzelf. Voor poezie, mooie zinnem, retoriek, vind ik het Engels toch stukken mooier. Dat is mijn voornaamste reden om Engels te lezen.
Helaas verdommen de grote uitgevers het om Nederlandse auteurs een kans te geven in sommige genres, zoals fantasy. Zo kunnen ze nooit bewijzen dat ook zij goede boeken kunnen schrijven en kan het Nederlandse imago op dat gebied ook niet verbeterd worden.
Het Nederlandse aanbod in de boekwinkels waar ik graag kom is ook helemaal niet gericht op jongeren. Het is kinderboeken en meteen hele ‘volwassen literatuur’. Ik zal misschien horen bij de jongere kopers van die ‘volwassen’ boeken, maar ik koop ook alleen maar vertaald of anderstalig eigenlijk. (Waarom zou je, als je op school de grote drie al gelezen hebt, verder de NL literatuur in duiken als er op de plank ernaast Proust, Dostoyevski en Mann staan?! Maar dat is mijn persoonlijke smaak natuurlijk.)
Terug naar échte jongeren: ik ken de NL schrijvers voor die leeftijdsgroep niet, maar zie wel een halve Engelstalige verdieping met Harry Potter, Hunger Games en opvolgers. Als ik dan ook zie dat mijn schoonzusje een stapel van die boeken koopt voor hetzelfde geld waar ik één NL talig boek voor koop… Tel uit je winst!
Als docent Nederlands geef ik deze jongeren volledig gelijk. Ik lees zelf ook liever Engelse boeken ongeacht het genre. Sowieso moeten we in Nederland eens afstappen van die verplichte lijsten en jongeren vaker de mogelijkheid geven om een vertaling van een boek voor Nederlands te lezen. Beter iets lezen dan niets lezen. Het klopt wel dat de kwaliteit van vertalingen nogal uiteenloopt, maar bijvoorbeeld Harry Potter is aardig goed vertaald.
Nederlandse literatuur ligt vaak nogal zwaar op de maag en we ze zijn wat betreft thematiek ook vaak blijven hangen in de jaren 90. Uiteraard zijn er wel wat uitzonderingen.
En door niveaulezen op de basisschool (verplicht in groepjes hardop saaie boeken lezen), die verschrikkelijke leeslijsten op de middelbare school en saaie docenten had ik van mijn tiende tot mijn negentiende geen boek meer echt gelezen.
De grap is dat ze op de universiteit ook zoiets hadden van ‘beter iets lezen dan niets lezen’, maar het veelal oude docenten op middelbare scholen zijn die willen vasthouden aan Reve etc.
Ik ben nu 20 en ik las op de basisschool echt zonder grappen elke dag een boek uit. Lezen was echt m’n verslaving en kwam elke week met mijn moeder in de bieb. Volgens mij heb ik hier echt héél veel van geleerd qua woordenschat, taal en spelling. Ik geloof echt dat lezen echt heel goed voor je is.
Toen ik naar de middelbare school ging, ging het in de brugklas nog enigszins oké, omdat ik toen nog wel wat leuke boeken mocht lezen. Jaren daarna werd het steeds minder. Vooral in de bovenbouw werd het écht verschrikkelijk. Wat een saaie kut boeken waren dat zeg. Ik heb volgens mij ook geen een van de boeken voor m’n lijst daadwerkelijk uitgelezen. 0,0 aansluiting bij een 16-jarige, waardoor ik ook mijn interesse in lezen compleet ben verloren destijds. Ik las nooit meer, terwijl ik daarvoor nog 24/7 met een boek te vinden was.
Nu heb ik sinds een paar maandjes weer een abonnement bij m’n bieb en ik kan het iedereen aanraden. Ik heb nu al weer een paar boeken gelezen, gewoon lekker makkelijke young adult boeken, gewoon leuk verhaal dat lekker wegleest. Vind vooral de Colleen Hoover boeken super leuk! Ben blij dat ik mezelf weer kan verliezen in een verhaal. Mijn oma schuift me nog steeds wel van die volwassen, moeilijke en zware boeken toe, maar ik heb er daar dus nog nooit een van gelezen. Ik vind dat gewoon (nog) niet leuk en dat is prima.
Ik zou het mooi vinden als het onderwijs beseft dat jongeren veel meer gaan lezen en hiervan leren als ze gewoon mogen lezen wat ze willen. Ook van een YA boek leer je hoe een verhaal wordt opgebouwd, vergroot je je woordenschat, draagt bij aan je fantasie, noem maar op. Kinderen en jongeren vinden lezen nog steeds leuk, kijk maar naar ‘book-tok’ (filmpjes over boeken op tiktok), is hartstikke populair. Het is gewoon jammer dat je jarenlang verplicht doodsaaie kut boeken moet lezen.
Mijn probleem met Nederlandse boeken is dat het een soort knip- en plakwerk is. Ieder boek is hartstikke serieus, behandeld tenminste één moord, bevat een of meerdere seksscènes en lijkt plaats te vinden aan het einde van de 20e eeuw. Echt luchtige fictie bestaat niet in het Nederlands. Het enige wat te lezen valt zijn kinderboeken of non-fictie. (Uitzonderingen zijn er. Hersenschimmen is nog steeds een geweldig boek.)
Het Engels heeft veel meer keuze qua boeken, de taal is natuurlijk ook groter, maar ik heb het gevoel dat de Engelse schrijvers net wat minder rekening houden met de opbouw moord/seks/slecht huwelijk/absurde metafoor.
Ligt ook aan de leeftijd denk ik. Boeken lezen op de middelbare vond ik eigenlijk altijd kut, of het nou Nederlands of een andere taal was. Maar Nederlandse boeken die mij als jeudgeling aansproken waren er ook niet echt, en Engelse wel. Dan ga je daar als snel op over. Ongeveer 2 jaar geleden, op mijn 26e, toch maar Nederlandse literatuur gaan proberen. Het was van die standaard boekenlijst literatuur, zoals de grote 3, Multatuli, etc. Beviel eigenlijk best prima, en die afkeer die ik had voor Nederlandse literatuur is zo goed als weg. Wil niet zeggen dat er geen bagger tussen zit, maar ik wil het in ieder geval best een kans geven.
Qua vertalingen ben ik van mening dat het het beste is om iets in het origineel te lezen. Als dat niet gaat, vertaalt Duits meestal het best naar Nederlands, Romaanse talen het beste naar Engels. Daarbuiten hangt het meer van de vertaler af dan dat er echt een lijn op valt te trekken (prijs en beschikbaarheid gaan dan ook een rol spelen).
Ik voel dat er in Nederlandse boeken een groot gat zitten tussen kinderboeken/boeken voor jonge tieners en boeken voor volwassenen (al heb ik persoonlijk ook de voorkeur voor Engelstalig, omdat ik fantasy lees en dat uberhaupt niet echt geschreven wordt in het Nederlands). Ik kan eigenlijk maar weinig young adult boeken bedenken in het Nederlands, en de YA fictie die ik wel ken is allemaal wat ouder en ik kan me voorstellen dat dat weinig aantrekkelijk is voor jongeren. Ik snap dus wel dat ze naar Engelstalig grijpen, en juich het alleen maar toe. Maar het zou leuk zijn als dat gat toch eens opgevuld zou kunnen worden.
Nederlandse literatuur is doorgaans droog en saai. Of te vol met (al dan niet problematische) seks.
Het literatuuronderwijs (en de Nederlandse boekenwereld als geheel) is gewoon heel erg blijven hangen in pak hem beet 1975 en in de afgelopen ~50 jaar zijn er gewoon een aantal ontwikkelingen geweest die deze trend beïnvloeden.
Allereerst is er gewoon veel meer mogelijk qua vrijetijdsbesteding (dus lezen moet meer dan voorheen concurreren met andere activiteiten). Daarnaast is de nieuwsconsumptie sterk veranderd (minder kranten, meer korte Internetberichten). Samen zorgt dat ervoor dat jongeren veel minder (Nederlandse) leesmeters maken. En dan kom je in een situatie waar het maken van leesmeters misschien meer prioriteit zou moeten hebben dan de kwaliteit van die meters, maar we blijven hangen bij de lijst.
Daarnaast is het lezerspubliek (en de samenstelling van een gemiddelde middelbare schoolklas) een stuk diverser geworden (meer genderdiversiteit, meer diversiteit in culturele achtergrond, meer seksuele diversiteit), terwijl de (Nederlandse) klassiekers toch vooral gaan over en/of geschreven zijn door witte, heteroseksuele mannen en deze trend van boeken door/over witte, heteroseksuele mannen heeft zich tot in deze eeuw doorgezet. Pas de laatste jaren zie je daar verandering in komen en internationale literatuur lijkt daar toch wel enigszins voor te lopen.
Daarnaast sluiten veel klassiekers nog niet (andere levensfase) of niet meer (niet van deze tijd) aan op de belevingswereld van jongeren. Vroeger was het al heel wat dat je expliciete seksscènes op papier kon zetten en was seks hebben zonder getrouwd te zijn nog een ding, maar voor de jeugd van tegenwoordig die bezig zijn met wederzijdse instemming/genot en seksuele en gender diversiteit is dat totaal niet meer relevant (en in veel gevallen ook niet echt ok meer). En de worstelingen van mensen met een midlifecrisis zijn voor jongeren bijvoorbeeld nog een ver van hun bed show.
Het helpt ook niet dat genres die jongeren leuk vinden (fantasy, science fiction, romantiek, historisch) hier toch altijd een beetje als minderwaardig worden gezien. En we doen ook niet echt ons best om jongeren boeken aan te raden die bij hun persoonlijke interesses passen. En daar valt dus nog een wereld te winnen.
29 comments
Nederlandse literatuur is inderdaad ook deprimerend saai en oninteressant
Tja als je voor de Engelse literatuurlijst schrijvers zoals Tolkien, Vonnegut, Bradbury mag lezen. En dan voor Nederlands fucking Karel ende Elegast moet lezen dan begrijp ik het ook wel.
Als ik niet al heel veel van lezen zou houden dan zou die vreselijke ervaring met Nederlandse boeken op de middelbare school er 100% voor hebben gezorgd dat ik nooit meer een boek op zou pakken. Zo ongelofelijk zonde.
Is dit iets nieuws? 15 jaar geleden lazen mijn vriendinnen en ik ook al voornamelijk Engelstalige boeken op de middelbare school. Nederlandse boeken las je voornamelijk omdat dat voor boekverslagen nodig was, en de meeste waren niet bijzonder inspirerend.
Nederlandse boeken zijn ook niet te pruimen. Ze zijn vaak saai en geven bij mij vaak een ouderwets gevoel. Daarnaast zijn Engelse boeken gekoper dan de nederlandse vertaling.
Ik lees zelf ook echt altijd in het Engels. Ik lees boeken sowieso graag in de oorspronkelijke taal als dat ff kan.
Zelf zou ik ook niet weten waar ik überhaupt zou moeten beginnen als ik Nederlandstalige boeken zou willen lezen.
De laatste twee jaren lees ik erg veel, maar het zijn eigenlijk uitsluitend Engelstalige Fantasy- en geschiedenisboeken.
Ik begrijp dat het hierbij niet alleen om minder Nederlandse schrijvers gaat, maar ook om minder vertalingen. En ik kan mij dat goed voorstellen. Ik heb het idee dat vertalingen toch van minder kwaliteit zijn en daarmee het verhaal ook minder goed over kunnen brengen.
En laten we het ook eens hebben over het vertalen van namen! Dumbledore naar Perkamentus? Zweinstein? Wegisweg???
Ik denk vooral dat het gedwongen aspect van die leeslijsten vooral veel weerstand brengt. Breng wat variatie en keuzevrijheid in de middelbare school. Ik sta achter het feit dat mensen wel een paar “droge” (vervelende?!) Nederlandse klassiekers moeten lezen voor de leeslijst, maar geef dan ook meer ruimte voor vrije keuzes in boeken en genres.
Het doel van de leeslijst zou ook het cultiveren van leeslust moeten zijn. Ik denk dat je dat kan bewerkstelligen door die jongeren dus een beetje afwisseling te geven.
Ik zat op mijn 15-17e niet zo te wachten om altijd Hermans, Mulisch en Brouwers of bijvoorbeeld buitenlandse schrijvers zoals Dostojevski of Camus te lezen. Dat is nu anders, maar dat komt ook omdat ik zelf de tijd heb genomen om mijn interesses te verkennen en te verbreden en mij deze niet te laten opleggen. Als je die leeslijst wat aantrekkelijker maakt kan je vanzelf zien of met de tijd en de vergroting van leeslust bepaalde leesinteresses ontwikkelen. Alternatief is dat je mensen alleen maar afschrikt en er dus wordt gesteld dat Nederlandse literatuur alleen maar droog, saai en kut is en dat is gewoon niet zo. Maar alles op z’n tijd.
Wat ook niet helpt is dat Nederlandse boeken overal even duur moeten zijn, en overal duur zijn. Dat slaat toch nergens op?
Lezen voor Nederlands voelde echt als een soort gatekeeping. Laat mij lekker m’n thrillers en feel good lezen. Ik lees voor m’n ontspanning en dan heb ik vaak geen zin in hele zware thematiek.
Daarnaast verschijnen er meer Engelstalige boeken, zijn ze goedkoper (want paperbacks en grote oplage) en hoef je niet een half jaar te wachten op de Nederlandse vertaling.
Ik voel mij nu wel een beetje een eenling, maar ik lees toch liever boeken in het Nederlands dan in het Engels. En dit heeft er meer mee te maken dat ik Nederlands gewoon prettiger vindt lezen en omdat ik vooral van sci-fi en fantasy houdt, heb ik aardig wat vertalingen gelezen, maar ik heb daar nooit problemen mee gehad. Soms heb ik gewoon een andere naam in mijn hoofd zitten, maar daar kan ik wel mee leven.
Nederlandse boeken zijn bijna allemaal op dezelfde droge saaie manier geschreven. Daarnaast is het allemaal realistische deprimerende drama. Sorry maar ik ben nog steeds getraumatiseerd door Het Gouden Ei.
Ik haal veel van mijn engelse boeken bij de kringloop! Daar kan je soms echt leuke pareltjes vinden. Mijn mooiste vondst is een boek met alle delen van “the lord of the rings” met kaarten erin.
Als je een boekwinkel in loopt en je ziet 1000 nederlandse boeken dan zit daar ook alle bagger bij die ooit geschreven is. Maar als je maar 100 engelse boeken in dezelfde winkel ziet, dan is dat een streng samengestelde lijst van alleen maar goede/populaire boeken (uit een veel grotere collectie). De gemiddelde kwaliteit is dan ook veel hoger. De bagger haalt het niet naar deze kant van de oceaan.
Bij mij zat er ook een duidelijke scheidslijn tussen lezen voor de boekenlijst en lezen voor het plezier, maar het eerste heeft het tweede nooit in de weg gezeten.
Overigens vond ik de boekenlijst van Engels net zo vreselijk.
Nu lees ik met plezier en zonder schaamte m’n luchtige fictie – inderdaad vaak in het Engels, behalve het oeuvre van Agatha Christie waarin ik op m’n 9e was begonnen en compleet had voor ik echt Engels begon te lezen.
Ik merk dat het verschil in beleving niet alleen in de kwaliteit van het schrijven zit maar ook dat de andere taal je meer in de fantasie trekt. Daardoor ga ik meer op in de wereld en mee in het verhaal, zelfs als het gewoon in het hier en nu afspeelt.
Moet eerlijk toegeven dat de enige Nederlandse boeken die ik kon waarderen autobiografieën waren.
En ‘De renner’ van Tim Krabbé.
Telt Donald Duck eigenlijk als literatuur?
Ja, als je sci-fi of fantasy wilt lezen (wat vaak het geval is bij jongeren) dan spreekt dat min of meer van zelf. Er is volgens mij niet één fatsoenlijke Nederlandse schrijver in die genres.
Omdat de meeste voor tieners interessante boeken in het Engels geschreven zijn, en er gaat veel verloren in de vertaling.
Bijvoorbeeld Artemis Fowl. Preteen-teen leeftijd, Nederlandse vertaling is merkbaar inferieur aan de Engelse. Harry Potter net zo, dat was mijn transitie van Nederlands naar Engels toen ik 11 was.
Proberen Tolkien, Terry Pratchett, Douglas Adams of Robert Jordan in het Nederlands te lezen is tijdverspilling, tbh. Alleen nuttig als je niet vloeiend in Engels bent, en zelfs dan mis je enorm veel (ik had “de kleur van toverij” beschikbaar als 13-jarige, begreep er geen bal van, maar “Color of Magic” was een introductie tot de fantastische Discworld vanaf 16. Was het deel leeftijd? Misschien. Maar ik las met 14 bijvoorbeeld ook “De ontdekking van de hemel”).
Ik denk dat los van de thema’s die mij in de verplichte leeslijsten nooit aanspraken, ik zelf Engels ook gewoon fijner vind lezen. Nou ben ik zelf van de generatie die praktisch tweetalig is opgevoed, dus dat verklaart misschien wat. Maar ik vind Engels als taal gewoon mooier. Ik vind Nederlands vaak wat onelegants hebben. Nederland is leuk voor komedie en humor vind ikzelf. Voor poezie, mooie zinnem, retoriek, vind ik het Engels toch stukken mooier. Dat is mijn voornaamste reden om Engels te lezen.
Helaas verdommen de grote uitgevers het om Nederlandse auteurs een kans te geven in sommige genres, zoals fantasy. Zo kunnen ze nooit bewijzen dat ook zij goede boeken kunnen schrijven en kan het Nederlandse imago op dat gebied ook niet verbeterd worden.
Het Nederlandse aanbod in de boekwinkels waar ik graag kom is ook helemaal niet gericht op jongeren. Het is kinderboeken en meteen hele ‘volwassen literatuur’. Ik zal misschien horen bij de jongere kopers van die ‘volwassen’ boeken, maar ik koop ook alleen maar vertaald of anderstalig eigenlijk. (Waarom zou je, als je op school de grote drie al gelezen hebt, verder de NL literatuur in duiken als er op de plank ernaast Proust, Dostoyevski en Mann staan?! Maar dat is mijn persoonlijke smaak natuurlijk.)
Terug naar échte jongeren: ik ken de NL schrijvers voor die leeftijdsgroep niet, maar zie wel een halve Engelstalige verdieping met Harry Potter, Hunger Games en opvolgers. Als ik dan ook zie dat mijn schoonzusje een stapel van die boeken koopt voor hetzelfde geld waar ik één NL talig boek voor koop… Tel uit je winst!
Als docent Nederlands geef ik deze jongeren volledig gelijk. Ik lees zelf ook liever Engelse boeken ongeacht het genre. Sowieso moeten we in Nederland eens afstappen van die verplichte lijsten en jongeren vaker de mogelijkheid geven om een vertaling van een boek voor Nederlands te lezen. Beter iets lezen dan niets lezen. Het klopt wel dat de kwaliteit van vertalingen nogal uiteenloopt, maar bijvoorbeeld Harry Potter is aardig goed vertaald.
Nederlandse literatuur ligt vaak nogal zwaar op de maag en we ze zijn wat betreft thematiek ook vaak blijven hangen in de jaren 90. Uiteraard zijn er wel wat uitzonderingen.
En door niveaulezen op de basisschool (verplicht in groepjes hardop saaie boeken lezen), die verschrikkelijke leeslijsten op de middelbare school en saaie docenten had ik van mijn tiende tot mijn negentiende geen boek meer echt gelezen.
De grap is dat ze op de universiteit ook zoiets hadden van ‘beter iets lezen dan niets lezen’, maar het veelal oude docenten op middelbare scholen zijn die willen vasthouden aan Reve etc.
Ik ben nu 20 en ik las op de basisschool echt zonder grappen elke dag een boek uit. Lezen was echt m’n verslaving en kwam elke week met mijn moeder in de bieb. Volgens mij heb ik hier echt héél veel van geleerd qua woordenschat, taal en spelling. Ik geloof echt dat lezen echt heel goed voor je is.
Toen ik naar de middelbare school ging, ging het in de brugklas nog enigszins oké, omdat ik toen nog wel wat leuke boeken mocht lezen. Jaren daarna werd het steeds minder. Vooral in de bovenbouw werd het écht verschrikkelijk. Wat een saaie kut boeken waren dat zeg. Ik heb volgens mij ook geen een van de boeken voor m’n lijst daadwerkelijk uitgelezen. 0,0 aansluiting bij een 16-jarige, waardoor ik ook mijn interesse in lezen compleet ben verloren destijds. Ik las nooit meer, terwijl ik daarvoor nog 24/7 met een boek te vinden was.
Nu heb ik sinds een paar maandjes weer een abonnement bij m’n bieb en ik kan het iedereen aanraden. Ik heb nu al weer een paar boeken gelezen, gewoon lekker makkelijke young adult boeken, gewoon leuk verhaal dat lekker wegleest. Vind vooral de Colleen Hoover boeken super leuk! Ben blij dat ik mezelf weer kan verliezen in een verhaal. Mijn oma schuift me nog steeds wel van die volwassen, moeilijke en zware boeken toe, maar ik heb er daar dus nog nooit een van gelezen. Ik vind dat gewoon (nog) niet leuk en dat is prima.
Ik zou het mooi vinden als het onderwijs beseft dat jongeren veel meer gaan lezen en hiervan leren als ze gewoon mogen lezen wat ze willen. Ook van een YA boek leer je hoe een verhaal wordt opgebouwd, vergroot je je woordenschat, draagt bij aan je fantasie, noem maar op. Kinderen en jongeren vinden lezen nog steeds leuk, kijk maar naar ‘book-tok’ (filmpjes over boeken op tiktok), is hartstikke populair. Het is gewoon jammer dat je jarenlang verplicht doodsaaie kut boeken moet lezen.
Mijn probleem met Nederlandse boeken is dat het een soort knip- en plakwerk is. Ieder boek is hartstikke serieus, behandeld tenminste één moord, bevat een of meerdere seksscènes en lijkt plaats te vinden aan het einde van de 20e eeuw. Echt luchtige fictie bestaat niet in het Nederlands. Het enige wat te lezen valt zijn kinderboeken of non-fictie. (Uitzonderingen zijn er. Hersenschimmen is nog steeds een geweldig boek.)
Het Engels heeft veel meer keuze qua boeken, de taal is natuurlijk ook groter, maar ik heb het gevoel dat de Engelse schrijvers net wat minder rekening houden met de opbouw moord/seks/slecht huwelijk/absurde metafoor.
Ligt ook aan de leeftijd denk ik. Boeken lezen op de middelbare vond ik eigenlijk altijd kut, of het nou Nederlands of een andere taal was. Maar Nederlandse boeken die mij als jeudgeling aansproken waren er ook niet echt, en Engelse wel. Dan ga je daar als snel op over. Ongeveer 2 jaar geleden, op mijn 26e, toch maar Nederlandse literatuur gaan proberen. Het was van die standaard boekenlijst literatuur, zoals de grote 3, Multatuli, etc. Beviel eigenlijk best prima, en die afkeer die ik had voor Nederlandse literatuur is zo goed als weg. Wil niet zeggen dat er geen bagger tussen zit, maar ik wil het in ieder geval best een kans geven.
Qua vertalingen ben ik van mening dat het het beste is om iets in het origineel te lezen. Als dat niet gaat, vertaalt Duits meestal het best naar Nederlands, Romaanse talen het beste naar Engels. Daarbuiten hangt het meer van de vertaler af dan dat er echt een lijn op valt te trekken (prijs en beschikbaarheid gaan dan ook een rol spelen).
Ik voel dat er in Nederlandse boeken een groot gat zitten tussen kinderboeken/boeken voor jonge tieners en boeken voor volwassenen (al heb ik persoonlijk ook de voorkeur voor Engelstalig, omdat ik fantasy lees en dat uberhaupt niet echt geschreven wordt in het Nederlands). Ik kan eigenlijk maar weinig young adult boeken bedenken in het Nederlands, en de YA fictie die ik wel ken is allemaal wat ouder en ik kan me voorstellen dat dat weinig aantrekkelijk is voor jongeren. Ik snap dus wel dat ze naar Engelstalig grijpen, en juich het alleen maar toe. Maar het zou leuk zijn als dat gat toch eens opgevuld zou kunnen worden.
Nederlandse literatuur is doorgaans droog en saai. Of te vol met (al dan niet problematische) seks.
Het literatuuronderwijs (en de Nederlandse boekenwereld als geheel) is gewoon heel erg blijven hangen in pak hem beet 1975 en in de afgelopen ~50 jaar zijn er gewoon een aantal ontwikkelingen geweest die deze trend beïnvloeden.
Allereerst is er gewoon veel meer mogelijk qua vrijetijdsbesteding (dus lezen moet meer dan voorheen concurreren met andere activiteiten). Daarnaast is de nieuwsconsumptie sterk veranderd (minder kranten, meer korte Internetberichten). Samen zorgt dat ervoor dat jongeren veel minder (Nederlandse) leesmeters maken. En dan kom je in een situatie waar het maken van leesmeters misschien meer prioriteit zou moeten hebben dan de kwaliteit van die meters, maar we blijven hangen bij de lijst.
Daarnaast is het lezerspubliek (en de samenstelling van een gemiddelde middelbare schoolklas) een stuk diverser geworden (meer genderdiversiteit, meer diversiteit in culturele achtergrond, meer seksuele diversiteit), terwijl de (Nederlandse) klassiekers toch vooral gaan over en/of geschreven zijn door witte, heteroseksuele mannen en deze trend van boeken door/over witte, heteroseksuele mannen heeft zich tot in deze eeuw doorgezet. Pas de laatste jaren zie je daar verandering in komen en internationale literatuur lijkt daar toch wel enigszins voor te lopen.
Daarnaast sluiten veel klassiekers nog niet (andere levensfase) of niet meer (niet van deze tijd) aan op de belevingswereld van jongeren. Vroeger was het al heel wat dat je expliciete seksscènes op papier kon zetten en was seks hebben zonder getrouwd te zijn nog een ding, maar voor de jeugd van tegenwoordig die bezig zijn met wederzijdse instemming/genot en seksuele en gender diversiteit is dat totaal niet meer relevant (en in veel gevallen ook niet echt ok meer). En de worstelingen van mensen met een midlifecrisis zijn voor jongeren bijvoorbeeld nog een ver van hun bed show.
Het helpt ook niet dat genres die jongeren leuk vinden (fantasy, science fiction, romantiek, historisch) hier toch altijd een beetje als minderwaardig worden gezien. En we doen ook niet echt ons best om jongeren boeken aan te raden die bij hun persoonlijke interesses passen. En daar valt dus nog een wereld te winnen.