*Vrouwen werken minder dan mannen. En dat is een probleem, vindt Liesbeth Staats. Voor iedereen. ‘Het probleem moet van de borden van individuele vrouwen af en hoog op de politieke agenda komen.’*
In de eerste scène van Liesbeth Staats’ veelbesproken documentaireserie uit 2020 zien we haar liggen in de stoel van een schoonheidsspecialiste die bezig is haar wenkbrauwen te harsen. Vanachter een mondkapje vraagt Staats: ‘Onze serie heet Waarom werken vrouwen niet? Herken je dat?’ De schoonheidspecialiste antwoordt ontkennend. ‘Nee, voor mezelf eigenlijk niet. Ik werk wel en ik zou ook niet anders willen.’ ‘Vind je geld belangrijk?’ vraagt Staats dan. De jonge vrouw aarzelt niet en zegt: ‘Ik vind vrijheid belangrijk. En vrijheid komt ook een beetje met geld.’
Nu verschijnt er op 18 november een boek met de titel Waarom vrouwen minder werken dan mannen (en dat ook voor jou een probleem is). Met jou bedoelt Staats iedereen. In de eerste alinea schrijft ze: ‘Ik krijg mijn beste inzichten op het moment dat de discussie nét voorbij is, of mijn gesprekspartner zojuist uit beeld is verdwenen.’
Van die eigenschap is niets te merken tijdens het interview bij haar thuis in Amsterdam waar ze woont met haar man en twee zonen van twaalf en vijftien. Staats weet precies waarover ze praat, midden in een discussie die weliswaar al decennia aan de gang is, maar nog steeds niet ten goede beslecht – en dus nog niet voorbij. Driekwart van de Nederlandse vrouwen tussen de twintig en de vijfenzestig werkt parttime. Rond de 40 procent van de vrouwen in die groep zijn financieel afhankelijk van hun partner en hebben te weinig of geen inkomen van zichzelf als de relatie strandt. In het eerste jaar na een scheiding daalt de koopkracht van vrouwen met 20 procent. Bij mannen is dat 0,2 procent.
‘Ik ken stellen die uit elkaar wilden, maar dat niet konden omdat de vrouwen de huur niet konden opbrengen van een huis met een woonkamer en twee slaapkamertjes,’ vertelt Staats. ‘Vrouwen realiseren zich onvoldoende dat ze kans maken op zo’n armoedeval als ze zich verbinden aan een man, een gezin stichten en hun carrière op de backburner zetten, waar die in veel gevallen niet meer vanaf komt. Maar praktisch iedereen heeft wel een brandverzekering, terwijl de kans dat je huis in de fik vliegt lichtjaren kleiner is dan de kans dat je het ooit in je eentje moet zien te rooien. 30 procent van de relaties loopt stuk, en in dat cijfer zijn zijn dan nog alleen huwelijken en geregistreerd partnerschappen meegenomen. Toch blijft de deeltijdtraditie omgeven door een warme romantische gloed waar je niet aan mag komen. Ik vergelijk het weleens met orgaandonatie: niemand heeft zin om zich voor te stellen dat een traumachirurg na een fataal fietsongeluk je lever en je longen uit je lichaam snijdt, maar je kunt er alleen maar over nadenken als het nog zin heeft, als er nog niets aan de hand is.’
In een heleboel Europese landen is de economische ongelijkheid tussen mannen en vrouwen veel kleiner. Waarom gaan juist Nederlanders hier zo onvolwassen mee om?
‘Omdat niemand ons er serieus op aanspreekt, en ons maatschappelijke systeem is ingericht naar de sociaal-culturele norm die voorschrijft dat vrouwen minder werken dan mannen. Het is in Nederland anno 2021 nog steeds niet raar om afhankelijk te zijn van de portemonnee van je man, en we zien ook niet hoe raar het is om dat niet raar te vinden. Ik las een interview met Eline Arbo, een Noorse regisseuse die met man en twee kinderen naar Nederland verhuisde. Zij schrok zich een ongeluk toen ze hier aankwam. In wat voor middeleeuws dorp ben ik beland, vroeg ze zich af. Hoezo is de kinderopvang zo duur? Waarom is de school zo vroeg uit en wordt verwacht dat je als ouder staat te jubelen om klassenuitjes te begeleiden? Dat kan toch allemaal niet zo; ik werk gewoon. Ze vond het echt onbegrijpelijk.’
Wat is er bij u thuis overgebleven van die sociaal-culturele norm?
‘Weinig. We werken allebei evenveel en full- time en ons huis staat fifty/fifty op onze beider namen – voor de poorten van de hel hebben we een hypotheek weggesleept toen we allebei freelancer waren. Jasper heeft nu een vaste baan als uitgever en verdient meer dan ik, maar dat is ook weleens andersom geweest. We hebben een en/of-rekening waarop we allebei maandelijks hetzelfde bedrag storten. Als we op vakantie gaan en ik heb net daarvoor een vette klus gedaan, betaal ik iets meer – en andersom. Ik heb ook een eigen rekening. Als ik een dure blouse wil kopen, houd ik dat graag gescheiden. Het klinkt misschien onromantisch, maar de situatie is duidelijk en gelijkwaardig. Jasper en ik kibbelen zelden of nooit over geld.”
**PRIVILEGE**
Liesbeth Staats groeide op in Leiden, waar ze naar de Vrije School ging. Haar vader ontwikkelde zich via werk en avondstudies en eindigde als plaatsvervangend afdelingsdirecteur op het ministerie van VWS. Voor studeren was binnen het gezin waaruit hij kwam geen geld omdat zijn moeder al jong weduwe werd. Staats’ moeder doorliep de bibliotheek-hbo, ging aan het werk als bibliothecaresse, maar stopte met werken toen ze kinderen kreeg. Toen Staats en haar broertje de basisschoolleeftijd bereikten, ging ze weer aan de slag, in deeltijd.
De gezinsomstandigheden van uw ouders worden in Nederland nog steeds beschouwd als een privilege, maakt u inzichtelijk in uw serie en boek.
‘Het is een enorme maatschappelijke verworvenheid, parttime werken. De verschrikkelijke zin “mijn vrouw hoeft niet te werken” wordt hier, denk ik, op kantoorborrels nog regelmatig met trots uitgesproken.’
Waar komt die overtuiging vandaan?
‘Er worden verschillende historische momenten aangewezen in de discussie over parttime werkende vrouwen. De eerste is de Eerste Wereldoorlog. Nederland was neutraal, onze mannen zaten niet vier jaar aan het front, zoals in België, Frankrijk en Duitsland. Daar namen de vrouwen de posities van de mannen in; zij gingen aan het werk op kantoren, in winkels en op het land. Toen de oorlog voorbij was, lieten zij zich niet meer zomaar terugsturen naar het aanrecht.’
‘Ik was blij als ze zeiden dat ik one of the guys was. Daardoor sta ik eigenlijk een dikke middelvinger op naar vrouwen én mannen die het anders wilden.’
‘Een andere oorzaak is het Akkoord van Wassenaar, in 1982 gesloten tussen de overheid, de vakbonden en het bedrijfsleven ter bestrijding van de werkloosheid en de daaraan gerelateerde armoede. Het fenomeen deeltijdwerken is bij dat akkoord uit de grond gestampt om banen in tweeën te splitsen en zo meer mensen aan een baan te helpen. Vooral vrouwen maakten gebruik van die regeling. Daar is sindsdien weinig verandering in gekomen, net zomin als in de bijbehorende maatschappelijke structuur. Scholen gaan nog steeds om drie uur uit − tegenwoordig vaak al om twee uur, met dank aan het continurooster − zonder dat daarna goedkope opvang klaarstaat, want waarom zou je? Er staat hier toch altijd wel een ouder, lees moeder, op het schoolplein. Mijn theorie is dat wij nooit een economische crisis hebben gehad die zo lang duurde dat echt iedereen noodgedwongen aan het werk moest.’
Zo’n crisis zou ertoe kunnen leiden dat Nederlandse vrouwen alsnog uitkomen bij het besef dat zo’n fulltime baan en financiële onafhankelijkheid zo gek nog niet zijn?
‘Ja, al zul je mij niet meer zo stellig als vroeger horen roepen: kom op dames, hard werken is echt niet erg, hoor. Ga het nou eerst maar eens proberen en oordeel dan pas of je balans danig verstoord raakt.’
Hoe komt dat?
‘Door mijn jaren als verslaggever en presentator bij het actualiteitenprogramma Brandpunt. Het was een supermasculiene omgeving waarin keihard werken de norm was. Veel op pad in binnen- en buitenland, onregelmatige tijden, altijd gegoochel om de zaak thuis op de rails te houden. Bij vrouwelijke collega’s zag ik vaak paniek in de ogen: hoe ga ik dit nu weer regelen? Bij mannen nooit. En niemand vroeg aan Sven Kockelmann: joh, Sven, hoe doe jij het thuis vanavond? Maar iedereen deed er vrolijk aan mee, mannen en vrouwen, want het werk was leuk en iedereen deed het zo. Ik net goed als ieder ander. Als mensen tegen me zeiden dat ik one of the guys was, dacht ik: zie je, ik lever goed werk af, ik hoor erbij, ik word serieus genomen. Dat is natuurlijk achterlijk en verwerpelijk. Door blij te zijn met dat stempel, stak ik eigenlijk een dikke middelvinger op naar vrouwen die niet konden voldoen aan de verwachtingen, en naar vrouwen én mannen die het anders wilden.’
Of dáchten – denken – het anders te willen omdat de deeltijd-voor-vrouwennorm ons sinds forever wordt opgedrongen?
‘Ook dat. De samenleving is gericht en ingericht op het gegeven dat de vrouw verantwoordelijk is voor het gezinsleven en het welzijn van de kinderen. Als je dochter altijd in een trui met vlekken loopt en elke week haar gymtas vergeet, word je daar als moeder op aangekeken. Besteed je veel praktische zaken uit en kom je net als papa om half zeven, zeven uur thuis van je werk, dan doe je bewust iets anders dan de norm, en dat voel je als vrouw heel sterk. Zo leggen we dus een maatschappelijk probleem op de individuele borden van vrouwen – en je moet sterk in je schoenen staan om dat te negeren. Ik heb ook geregeld aan de rand van de zandbak gestaan met mijn zoontjes. Als ik dan weg moest omdat ik moest draaien en tegen een andere moeder zei dat ik zo werd opgehaald door de cameraman, kreeg ik terug: “O ja, nee, ik ben gestopt met werken, hoor. Dat is beter voor de balans.” Zo’n moeder kun je nog wel handlen, maar als ook je schoonzus, je broer en je vriendinnen er zo over denken en dat laten merken, is het niet zo gek dat je terug je hok in deinst, want van dat netwerk moet je het wel hebben. De krachten die vrouwen in het model houden, zijn behoorlijk sterk. Fulltime werken is voor vrouwen in Nederland een daad van verzet, dat ben ik me steeds meer gaan realiseren.’
Ik interviewde vorig jaar Hedy d’Ancona. Zij maakt zich nog steeds druk over waar ze zich vijftig jaar geleden als politica in
Merkwaardig dat ze steeds als voorbeeld geeft dat een sterke verzorgingstaat moeders meer ruimte geeft om te werken, maar zelf als oplossing een “module met household economics” voorstelt. WTF?
Ik werk overigens als man in een [pink-collar](https://en.wikipedia.org/wiki/Pink-collar_worker) omgeving (bibliotheken) en ik merk dat ik en al mijn jonge vrouwelijke collega’s best meer willen werken, maar dat dit geen eens kan. Alles kan, behalve meer uren, 20 uur is de max. De zorgsector, de servicesector, de educatiesector, allemaal hebben ze waardeloze contracten waar zoveel mogelijk in zo weinig mogelijk uren gedaan moet worden. Geen wonder dat de meerderheid van deze vrouwen dan eieren voor hun geld kiest en trouwt met de HR manager die zittend achter zijn bureau wel alle centjes binnenharkt.
Om het gat tussen mannen en vrouwen te dichten ben ik, als man, minder gaan werken.
Kan het iedereen aanraden.
>Rond de 40 procent van de vrouwen in die groep zijn financieel afhankelijk van hun partner en hebben te weinig of geen inkomen van zichzelf als de relatie strandt. In het eerste jaar na een scheiding daalt de koopkracht van vrouwen met 20 procent. Bij mannen is dat 0,2 procent.
>
>‘Ik ken stellen die uit elkaar wilden, maar dat niet konden omdat de vrouwen de huur niet konden opbrengen van een huis met een woonkamer en twee slaapkamertjes,’ vertelt Staats. ‘Vrouwen realiseren zich onvoldoende dat ze kans maken op zo’n armoedeval als ze zich verbinden aan een man, een gezin stichten en hun carrière op de backburner zetten, waar die in veel gevallen niet meer vanaf komt.
Ik vond het ook wel een eye-opener dat de stijgende cijfers van scheidingen niet per se iets negatiefs is, het betekent ook dat mensen vaker de keuze kunnen maken om alleen verder te gaan omdat ze niet financieel vast zitten in een foute relatie.
Het zit bij een hoop mensen nog wel in het systeem dat de man het geld verdient, en de vrouw voor het huishouden zorgt. En dat is in principe geen probleem als daar vrijelijk voor gekozen wordt, maar als je er default al vanuit gaat is dat krom. Een vriendin van me had een schoonmoeder die overtuigd was dat zodra ze beiden klaar waren zij wel thuis zou blijven voor het huishouden en de man zou werken. Zij, die bezig was met haar master in de techniek, en hij, die net boven minimumloon werkte in de logistiek. Juist.
Enige wat ik me afvraag is in hoeverre het niet de huur op kunnen brengen van een huis met woonkamer en twee slaapkamers een redelijke eis is, natuurlijk is het goedkoper om met zijn tweeën in één huis te wonen dan ieder een eigen toko.
Dan ga je toch lekker fulltime werken? Ik zou graag wat minder willen werken zodra dat uitkan, 32 uur in de week ofzoiets, maar dan kom ik niet rond dus zit gewoon vast aan die 40 uur.
Ik ben zo’n vrouw die meteen is begonnen met 4 dagen werken en ik zou het een ieder gunnen om dat te kunnen doen en ervan rond te kunnen komen. Als je zin hebt is fulltime natuurlijk ook prima, maar 4 dagen is zoveel beter in balans qua werk en andere dingen in het leven en ik vind het jammer dat het (voor mannen) soms zo moeilijk is om 4 dagen te gaan werken en als volwaardig gezien te worden.
Dat is bovendien ook een manier om mannen meer tijd, binding en verantwoordelijkheid te geven met en over de kinderen.
Gewoon noodzaak.
Ze is er wel dicht bij, maar ze lijkt nergens te beseffen dat ze in werkelijkheid met twee problemen kampt:
1) het probleem dat vrouwen verantwoordelijk gemaakt worden voor het huishouden
2) de normatieve werkweek is uit balans met de huishoudelijke taak.
40u per week werken en ook nog voor het huishouden zorgen is, zeker met kinderen, bijna onmogelijk. Iemand moet daarin keuzes maken en dat is bijna altijd de vrouw. Dat laatste is oneerlijk, maar daarin gelijkheid brengen lost maar de helft van het probleem op. Veel beter zou zijn om de werkweek in te korten.
Dat geouwehoer dat we juist allemaal meer moeten gaan werken vanwege de vergrijzing legt ook de oorzaak en de verantwoordelijkheid op helemaal de verkeerde plek neer. Door meer te gaan werken wordt de privé/werk-balans niet beter en moeten we nog meer met geld gaan schuiven voor opvang en dergelijke. Per saldo wordt bijna iedereen daar slechter van.
We kunnen dat ook op andere manieren oplossen, bijvoorbeeld door welvaart beter te verdelen zodat de samenleving op andere punten minder hoeft op te draaien voor de zwakkeren.
Niet iedereen wil zo graag z’n hele leven wijden aan de corporate ratrace. Er zijn maar weinig mensen die op hun sterfbed wilden dat ze meer gewerkt hadden.
Als daad van verzet ben ik, als man, 36 u gaan werken.
Een vak ‘household economics’ (onnodig Engels weer) is echt het laatste wat we nodig hebben. We worden al geïndoctrineerd om ons kapot te werken, daar hoeft een schoolvak dat dat mantra nogmaals inpepert echt niet boven op.
Ik denk dat veel meer vaderschapsverlof echt zou kunnen helpen om de cultuur om te slaan, vooral wanneer je het de norm maakt dat de vader dit opneemt nádat de moeder weer aan het werk is. Dan heeft de vader ook veel kans om 1 op 1 te zijn met zijn kind en zo het kind ook echt goed te leren kennen.
Ik werk zelf 40u per week. Echter, deel ik het zo in dat ik vrijdag om 12 uur al vrij ben 🙂 Echt relaxed! Zou echt niet anders willen meer.
Is het probleem dat vrouwen niet fulltime werken, of dat mannen dat wel (moeten) doen? Ik zou graag minder willen werken maar dat wordt ook weer niet geaccepteerd, toegelaten en misschien zelfs een beetje op neergekeken.
Ah het maandelijkse opiniestuk tegen de parttime-samenleving. Ik vind het wel weer typisch dat de schuld van onderwijs en zorg tekorten wordt neergelegd bij mensen die zich daar daadwerkelijk 30 uur per week voor inzetten. Ipv, bijvoorbeeld, degene die 40u per week de marketing van Toto doet of beroepsmatig dieren martelt. Voordat we mensen financieel gaan dwingen om meer te werken zou ik liever optreden tegen banen die geen waarde aan de samenleving toevoegen of zelfs schadelijk zijn.
Waarom meer werken en niet meer betalen voor minder uren? Ik werk 36 uur, als ik naar 40 ga zal ik echt niet veel productiever zijn. Jammer van die paar honderd euro, maar die extra 4 uur bestaan toch waarschijnlijk uit Redditen of ouwehoeren met collega’s, dan doe ik toch echt liever mijn laptop dicht.
Het is echt belachelijk moeilijk om met twee fulltime werkenden een huishouden met kinderen te voeren. Er zitten gewoon niet genoeg uren in een dag om dit behoorlijk te doen. Alleen hierom al en ook nog eens in combinatie met inderdaad de hele hoge kosten kan ik me goed voorstellen dat je als één van de twee ouders niet fulltime wilt werken. Daarbij zullen het vaker vrouwen zijn die wat minder gaan werken omdat typische vrouwenberoepen vaker als parttime beschikbaar zijn dan andere beroepen (en slechter nog; heel vaak alleen als parttime). Dit laatste is misschien een beetje een vicieuze cirkel als ik er even over nadenk.
Bij mijn eigen werkgever hebben ze net de regel ingevoerd dat iedere uitvoerende positie een parttime positie mag zijn. Dit geldt alleen niet voor leidinggevende functies.
17 comments
*Vrouwen werken minder dan mannen. En dat is een probleem, vindt Liesbeth Staats. Voor iedereen. ‘Het probleem moet van de borden van individuele vrouwen af en hoog op de politieke agenda komen.’*
In de eerste scène van Liesbeth Staats’ veelbesproken documentaireserie uit 2020 zien we haar liggen in de stoel van een schoonheidsspecialiste die bezig is haar wenkbrauwen te harsen. Vanachter een mondkapje vraagt Staats: ‘Onze serie heet Waarom werken vrouwen niet? Herken je dat?’ De schoonheidspecialiste antwoordt ontkennend. ‘Nee, voor mezelf eigenlijk niet. Ik werk wel en ik zou ook niet anders willen.’ ‘Vind je geld belangrijk?’ vraagt Staats dan. De jonge vrouw aarzelt niet en zegt: ‘Ik vind vrijheid belangrijk. En vrijheid komt ook een beetje met geld.’
Nu verschijnt er op 18 november een boek met de titel Waarom vrouwen minder werken dan mannen (en dat ook voor jou een probleem is). Met jou bedoelt Staats iedereen. In de eerste alinea schrijft ze: ‘Ik krijg mijn beste inzichten op het moment dat de discussie nét voorbij is, of mijn gesprekspartner zojuist uit beeld is verdwenen.’
Van die eigenschap is niets te merken tijdens het interview bij haar thuis in Amsterdam waar ze woont met haar man en twee zonen van twaalf en vijftien. Staats weet precies waarover ze praat, midden in een discussie die weliswaar al decennia aan de gang is, maar nog steeds niet ten goede beslecht – en dus nog niet voorbij. Driekwart van de Nederlandse vrouwen tussen de twintig en de vijfenzestig werkt parttime. Rond de 40 procent van de vrouwen in die groep zijn financieel afhankelijk van hun partner en hebben te weinig of geen inkomen van zichzelf als de relatie strandt. In het eerste jaar na een scheiding daalt de koopkracht van vrouwen met 20 procent. Bij mannen is dat 0,2 procent.
‘Ik ken stellen die uit elkaar wilden, maar dat niet konden omdat de vrouwen de huur niet konden opbrengen van een huis met een woonkamer en twee slaapkamertjes,’ vertelt Staats. ‘Vrouwen realiseren zich onvoldoende dat ze kans maken op zo’n armoedeval als ze zich verbinden aan een man, een gezin stichten en hun carrière op de backburner zetten, waar die in veel gevallen niet meer vanaf komt. Maar praktisch iedereen heeft wel een brandverzekering, terwijl de kans dat je huis in de fik vliegt lichtjaren kleiner is dan de kans dat je het ooit in je eentje moet zien te rooien. 30 procent van de relaties loopt stuk, en in dat cijfer zijn zijn dan nog alleen huwelijken en geregistreerd partnerschappen meegenomen. Toch blijft de deeltijdtraditie omgeven door een warme romantische gloed waar je niet aan mag komen. Ik vergelijk het weleens met orgaandonatie: niemand heeft zin om zich voor te stellen dat een traumachirurg na een fataal fietsongeluk je lever en je longen uit je lichaam snijdt, maar je kunt er alleen maar over nadenken als het nog zin heeft, als er nog niets aan de hand is.’
In een heleboel Europese landen is de economische ongelijkheid tussen mannen en vrouwen veel kleiner. Waarom gaan juist Nederlanders hier zo onvolwassen mee om?
‘Omdat niemand ons er serieus op aanspreekt, en ons maatschappelijke systeem is ingericht naar de sociaal-culturele norm die voorschrijft dat vrouwen minder werken dan mannen. Het is in Nederland anno 2021 nog steeds niet raar om afhankelijk te zijn van de portemonnee van je man, en we zien ook niet hoe raar het is om dat niet raar te vinden. Ik las een interview met Eline Arbo, een Noorse regisseuse die met man en twee kinderen naar Nederland verhuisde. Zij schrok zich een ongeluk toen ze hier aankwam. In wat voor middeleeuws dorp ben ik beland, vroeg ze zich af. Hoezo is de kinderopvang zo duur? Waarom is de school zo vroeg uit en wordt verwacht dat je als ouder staat te jubelen om klassenuitjes te begeleiden? Dat kan toch allemaal niet zo; ik werk gewoon. Ze vond het echt onbegrijpelijk.’
Wat is er bij u thuis overgebleven van die sociaal-culturele norm?
‘Weinig. We werken allebei evenveel en full- time en ons huis staat fifty/fifty op onze beider namen – voor de poorten van de hel hebben we een hypotheek weggesleept toen we allebei freelancer waren. Jasper heeft nu een vaste baan als uitgever en verdient meer dan ik, maar dat is ook weleens andersom geweest. We hebben een en/of-rekening waarop we allebei maandelijks hetzelfde bedrag storten. Als we op vakantie gaan en ik heb net daarvoor een vette klus gedaan, betaal ik iets meer – en andersom. Ik heb ook een eigen rekening. Als ik een dure blouse wil kopen, houd ik dat graag gescheiden. Het klinkt misschien onromantisch, maar de situatie is duidelijk en gelijkwaardig. Jasper en ik kibbelen zelden of nooit over geld.”
**PRIVILEGE**
Liesbeth Staats groeide op in Leiden, waar ze naar de Vrije School ging. Haar vader ontwikkelde zich via werk en avondstudies en eindigde als plaatsvervangend afdelingsdirecteur op het ministerie van VWS. Voor studeren was binnen het gezin waaruit hij kwam geen geld omdat zijn moeder al jong weduwe werd. Staats’ moeder doorliep de bibliotheek-hbo, ging aan het werk als bibliothecaresse, maar stopte met werken toen ze kinderen kreeg. Toen Staats en haar broertje de basisschoolleeftijd bereikten, ging ze weer aan de slag, in deeltijd.
De gezinsomstandigheden van uw ouders worden in Nederland nog steeds beschouwd als een privilege, maakt u inzichtelijk in uw serie en boek.
‘Het is een enorme maatschappelijke verworvenheid, parttime werken. De verschrikkelijke zin “mijn vrouw hoeft niet te werken” wordt hier, denk ik, op kantoorborrels nog regelmatig met trots uitgesproken.’
Waar komt die overtuiging vandaan?
‘Er worden verschillende historische momenten aangewezen in de discussie over parttime werkende vrouwen. De eerste is de Eerste Wereldoorlog. Nederland was neutraal, onze mannen zaten niet vier jaar aan het front, zoals in België, Frankrijk en Duitsland. Daar namen de vrouwen de posities van de mannen in; zij gingen aan het werk op kantoren, in winkels en op het land. Toen de oorlog voorbij was, lieten zij zich niet meer zomaar terugsturen naar het aanrecht.’
‘Ik was blij als ze zeiden dat ik one of the guys was. Daardoor sta ik eigenlijk een dikke middelvinger op naar vrouwen én mannen die het anders wilden.’
‘Een andere oorzaak is het Akkoord van Wassenaar, in 1982 gesloten tussen de overheid, de vakbonden en het bedrijfsleven ter bestrijding van de werkloosheid en de daaraan gerelateerde armoede. Het fenomeen deeltijdwerken is bij dat akkoord uit de grond gestampt om banen in tweeën te splitsen en zo meer mensen aan een baan te helpen. Vooral vrouwen maakten gebruik van die regeling. Daar is sindsdien weinig verandering in gekomen, net zomin als in de bijbehorende maatschappelijke structuur. Scholen gaan nog steeds om drie uur uit − tegenwoordig vaak al om twee uur, met dank aan het continurooster − zonder dat daarna goedkope opvang klaarstaat, want waarom zou je? Er staat hier toch altijd wel een ouder, lees moeder, op het schoolplein. Mijn theorie is dat wij nooit een economische crisis hebben gehad die zo lang duurde dat echt iedereen noodgedwongen aan het werk moest.’
Zo’n crisis zou ertoe kunnen leiden dat Nederlandse vrouwen alsnog uitkomen bij het besef dat zo’n fulltime baan en financiële onafhankelijkheid zo gek nog niet zijn?
‘Ja, al zul je mij niet meer zo stellig als vroeger horen roepen: kom op dames, hard werken is echt niet erg, hoor. Ga het nou eerst maar eens proberen en oordeel dan pas of je balans danig verstoord raakt.’
Hoe komt dat?
‘Door mijn jaren als verslaggever en presentator bij het actualiteitenprogramma Brandpunt. Het was een supermasculiene omgeving waarin keihard werken de norm was. Veel op pad in binnen- en buitenland, onregelmatige tijden, altijd gegoochel om de zaak thuis op de rails te houden. Bij vrouwelijke collega’s zag ik vaak paniek in de ogen: hoe ga ik dit nu weer regelen? Bij mannen nooit. En niemand vroeg aan Sven Kockelmann: joh, Sven, hoe doe jij het thuis vanavond? Maar iedereen deed er vrolijk aan mee, mannen en vrouwen, want het werk was leuk en iedereen deed het zo. Ik net goed als ieder ander. Als mensen tegen me zeiden dat ik one of the guys was, dacht ik: zie je, ik lever goed werk af, ik hoor erbij, ik word serieus genomen. Dat is natuurlijk achterlijk en verwerpelijk. Door blij te zijn met dat stempel, stak ik eigenlijk een dikke middelvinger op naar vrouwen die niet konden voldoen aan de verwachtingen, en naar vrouwen én mannen die het anders wilden.’
Of dáchten – denken – het anders te willen omdat de deeltijd-voor-vrouwennorm ons sinds forever wordt opgedrongen?
‘Ook dat. De samenleving is gericht en ingericht op het gegeven dat de vrouw verantwoordelijk is voor het gezinsleven en het welzijn van de kinderen. Als je dochter altijd in een trui met vlekken loopt en elke week haar gymtas vergeet, word je daar als moeder op aangekeken. Besteed je veel praktische zaken uit en kom je net als papa om half zeven, zeven uur thuis van je werk, dan doe je bewust iets anders dan de norm, en dat voel je als vrouw heel sterk. Zo leggen we dus een maatschappelijk probleem op de individuele borden van vrouwen – en je moet sterk in je schoenen staan om dat te negeren. Ik heb ook geregeld aan de rand van de zandbak gestaan met mijn zoontjes. Als ik dan weg moest omdat ik moest draaien en tegen een andere moeder zei dat ik zo werd opgehaald door de cameraman, kreeg ik terug: “O ja, nee, ik ben gestopt met werken, hoor. Dat is beter voor de balans.” Zo’n moeder kun je nog wel handlen, maar als ook je schoonzus, je broer en je vriendinnen er zo over denken en dat laten merken, is het niet zo gek dat je terug je hok in deinst, want van dat netwerk moet je het wel hebben. De krachten die vrouwen in het model houden, zijn behoorlijk sterk. Fulltime werken is voor vrouwen in Nederland een daad van verzet, dat ben ik me steeds meer gaan realiseren.’
Ik interviewde vorig jaar Hedy d’Ancona. Zij maakt zich nog steeds druk over waar ze zich vijftig jaar geleden als politica in
Merkwaardig dat ze steeds als voorbeeld geeft dat een sterke verzorgingstaat moeders meer ruimte geeft om te werken, maar zelf als oplossing een “module met household economics” voorstelt. WTF?
Ik werk overigens als man in een [pink-collar](https://en.wikipedia.org/wiki/Pink-collar_worker) omgeving (bibliotheken) en ik merk dat ik en al mijn jonge vrouwelijke collega’s best meer willen werken, maar dat dit geen eens kan. Alles kan, behalve meer uren, 20 uur is de max. De zorgsector, de servicesector, de educatiesector, allemaal hebben ze waardeloze contracten waar zoveel mogelijk in zo weinig mogelijk uren gedaan moet worden. Geen wonder dat de meerderheid van deze vrouwen dan eieren voor hun geld kiest en trouwt met de HR manager die zittend achter zijn bureau wel alle centjes binnenharkt.
Om het gat tussen mannen en vrouwen te dichten ben ik, als man, minder gaan werken.
Kan het iedereen aanraden.
>Rond de 40 procent van de vrouwen in die groep zijn financieel afhankelijk van hun partner en hebben te weinig of geen inkomen van zichzelf als de relatie strandt. In het eerste jaar na een scheiding daalt de koopkracht van vrouwen met 20 procent. Bij mannen is dat 0,2 procent.
>
>‘Ik ken stellen die uit elkaar wilden, maar dat niet konden omdat de vrouwen de huur niet konden opbrengen van een huis met een woonkamer en twee slaapkamertjes,’ vertelt Staats. ‘Vrouwen realiseren zich onvoldoende dat ze kans maken op zo’n armoedeval als ze zich verbinden aan een man, een gezin stichten en hun carrière op de backburner zetten, waar die in veel gevallen niet meer vanaf komt.
Ik vond het ook wel een eye-opener dat de stijgende cijfers van scheidingen niet per se iets negatiefs is, het betekent ook dat mensen vaker de keuze kunnen maken om alleen verder te gaan omdat ze niet financieel vast zitten in een foute relatie.
Het zit bij een hoop mensen nog wel in het systeem dat de man het geld verdient, en de vrouw voor het huishouden zorgt. En dat is in principe geen probleem als daar vrijelijk voor gekozen wordt, maar als je er default al vanuit gaat is dat krom. Een vriendin van me had een schoonmoeder die overtuigd was dat zodra ze beiden klaar waren zij wel thuis zou blijven voor het huishouden en de man zou werken. Zij, die bezig was met haar master in de techniek, en hij, die net boven minimumloon werkte in de logistiek. Juist.
Enige wat ik me afvraag is in hoeverre het niet de huur op kunnen brengen van een huis met woonkamer en twee slaapkamers een redelijke eis is, natuurlijk is het goedkoper om met zijn tweeën in één huis te wonen dan ieder een eigen toko.
Dan ga je toch lekker fulltime werken? Ik zou graag wat minder willen werken zodra dat uitkan, 32 uur in de week ofzoiets, maar dan kom ik niet rond dus zit gewoon vast aan die 40 uur.
Ik ben zo’n vrouw die meteen is begonnen met 4 dagen werken en ik zou het een ieder gunnen om dat te kunnen doen en ervan rond te kunnen komen. Als je zin hebt is fulltime natuurlijk ook prima, maar 4 dagen is zoveel beter in balans qua werk en andere dingen in het leven en ik vind het jammer dat het (voor mannen) soms zo moeilijk is om 4 dagen te gaan werken en als volwaardig gezien te worden.
Dat is bovendien ook een manier om mannen meer tijd, binding en verantwoordelijkheid te geven met en over de kinderen.
Gewoon noodzaak.
Ze is er wel dicht bij, maar ze lijkt nergens te beseffen dat ze in werkelijkheid met twee problemen kampt:
1) het probleem dat vrouwen verantwoordelijk gemaakt worden voor het huishouden
2) de normatieve werkweek is uit balans met de huishoudelijke taak.
40u per week werken en ook nog voor het huishouden zorgen is, zeker met kinderen, bijna onmogelijk. Iemand moet daarin keuzes maken en dat is bijna altijd de vrouw. Dat laatste is oneerlijk, maar daarin gelijkheid brengen lost maar de helft van het probleem op. Veel beter zou zijn om de werkweek in te korten.
Dat geouwehoer dat we juist allemaal meer moeten gaan werken vanwege de vergrijzing legt ook de oorzaak en de verantwoordelijkheid op helemaal de verkeerde plek neer. Door meer te gaan werken wordt de privé/werk-balans niet beter en moeten we nog meer met geld gaan schuiven voor opvang en dergelijke. Per saldo wordt bijna iedereen daar slechter van.
We kunnen dat ook op andere manieren oplossen, bijvoorbeeld door welvaart beter te verdelen zodat de samenleving op andere punten minder hoeft op te draaien voor de zwakkeren.
Niet iedereen wil zo graag z’n hele leven wijden aan de corporate ratrace. Er zijn maar weinig mensen die op hun sterfbed wilden dat ze meer gewerkt hadden.
Als daad van verzet ben ik, als man, 36 u gaan werken.
Een vak ‘household economics’ (onnodig Engels weer) is echt het laatste wat we nodig hebben. We worden al geïndoctrineerd om ons kapot te werken, daar hoeft een schoolvak dat dat mantra nogmaals inpepert echt niet boven op.
Ik denk dat veel meer vaderschapsverlof echt zou kunnen helpen om de cultuur om te slaan, vooral wanneer je het de norm maakt dat de vader dit opneemt nádat de moeder weer aan het werk is. Dan heeft de vader ook veel kans om 1 op 1 te zijn met zijn kind en zo het kind ook echt goed te leren kennen.
Ik werk zelf 40u per week. Echter, deel ik het zo in dat ik vrijdag om 12 uur al vrij ben 🙂 Echt relaxed! Zou echt niet anders willen meer.
Is het probleem dat vrouwen niet fulltime werken, of dat mannen dat wel (moeten) doen? Ik zou graag minder willen werken maar dat wordt ook weer niet geaccepteerd, toegelaten en misschien zelfs een beetje op neergekeken.
Ah het maandelijkse opiniestuk tegen de parttime-samenleving. Ik vind het wel weer typisch dat de schuld van onderwijs en zorg tekorten wordt neergelegd bij mensen die zich daar daadwerkelijk 30 uur per week voor inzetten. Ipv, bijvoorbeeld, degene die 40u per week de marketing van Toto doet of beroepsmatig dieren martelt. Voordat we mensen financieel gaan dwingen om meer te werken zou ik liever optreden tegen banen die geen waarde aan de samenleving toevoegen of zelfs schadelijk zijn.
Waarom meer werken en niet meer betalen voor minder uren? Ik werk 36 uur, als ik naar 40 ga zal ik echt niet veel productiever zijn. Jammer van die paar honderd euro, maar die extra 4 uur bestaan toch waarschijnlijk uit Redditen of ouwehoeren met collega’s, dan doe ik toch echt liever mijn laptop dicht.
Het is echt belachelijk moeilijk om met twee fulltime werkenden een huishouden met kinderen te voeren. Er zitten gewoon niet genoeg uren in een dag om dit behoorlijk te doen. Alleen hierom al en ook nog eens in combinatie met inderdaad de hele hoge kosten kan ik me goed voorstellen dat je als één van de twee ouders niet fulltime wilt werken. Daarbij zullen het vaker vrouwen zijn die wat minder gaan werken omdat typische vrouwenberoepen vaker als parttime beschikbaar zijn dan andere beroepen (en slechter nog; heel vaak alleen als parttime). Dit laatste is misschien een beetje een vicieuze cirkel als ik er even over nadenk.
Bij mijn eigen werkgever hebben ze net de regel ingevoerd dat iedere uitvoerende positie een parttime positie mag zijn. Dit geldt alleen niet voor leidinggevende functies.