Slachtoffers van zedenmisdrijven kunnen nauwelijks hun recht halen via het strafrecht. Nog niet één op de tien slachtoffers die naar de politie stapt met een melding van verkrachting, ziet een dader veroordeeld, zo blijkt uit gegevens van het Openbaar Ministerie en de politie.
Slachtofferadvocaten, politici, wetenschappelijk onderzoekers en officieren die NRC heeft gesproken zeggen allemaal in min of meer gelijke bewoordingen: het strafrecht is niet de plek om je recht te halen als je bent aangerand of verkracht.
Na #MeToo-affaires in de sportwereld, bij de televisie, in de politiek, op de universiteit en in de kunstwereld deed NRC afgelopen maanden onderzoek naar wat er gebeurt vanaf het moment van aangifte van een zedendelict tot een eventuele veroordeling van een dader. Centraal stond de vraag waarom zoveel zedenzaken de eindstreep niet halen. In 2021 registreerde de politie een recordaantal van 2.168 verkrachtingen en 2.144 aanrandingen. In hetzelfde jaar zijn 195 daders veroordeeld voor verkrachting en 234 voor aanranding.
‘Voorwaardelijk strafje’
Niet alleen is de kans op een veroordeling van een dader klein, ook moeten slachtoffers gemiddeld twee jaar wachten tot hun zaak is afgerond en worden ze nauwelijks op de hoogte gehouden van de voortgang van hun dossier. Die lange wachttijd is psychisch zeer belastend voor slachtoffers, zeggen deskundigen. „Als het lukt om een verdachte voor de rechter te krijgen”, zegt slachtofferadvocaat Nelleke Stolk, „dan komt deze er vaak met een voorwaardelijk strafje vanaf, omdat het zwaard van Damocles zo lang boven zijn hoofd heeft gehangen. Dat is niet te verteren voor de slachtoffers. Dáárom vraag ik de slachtoffers: kun je dit aan?”
Meerdere slachtoffers die NRC sprak, zeiden „nooit” meer aangifte te zullen doen als ze weer verkracht of aangerand zouden worden. Eén vrouw deed al in 2020 aangifte van verkrachting, haar zaak loopt nog. „Mijn dader loopt gewoon los rond. Dat voelt als een reëel gevaar. Ik ben gestalkt, met de dood bedreigd, aangerand en verkracht. Straks in de rechtbank is de kans dat hij er mee wegkomt, reusachtig. En wat dan?”
De strafrechtketen kampt met veel problemen. De zedenrecherche en het OM hebben grote tekorten, de opleiding om zedenzaken te mogen doen als rechter of rechercheur is volgens experts te kort, en de positie van zedenslachtoffers in het strafproces is traditioneel zwak.
Slachtofferadvocaten vinden dat de politie en het OM regelmatig te weinig of te slordig onderzoek doen, te lang wachten met het verzamelen van bewijs en onzorgvuldig zijn richting het slachtoffer, bijvoorbeeld met het opsturen van stukken of het informeren over beslissingen. De lat in het strafrecht ligt volgens hen bovendien onhaalbaar hoog. De bewijslast voor delicten die vaak binnenskamers plaatsvinden, ligt bij het slachtoffer, en het is, meestal, zijn woord tegen het hare.
Zelden, zo blijkt uit het onderzoek, zijn aangedragen getuigen en bewijzen genoeg om tot vervolging over te gaan.
Lees ook hoe een slachtoffer van seksueel misbruik verging:
Na jaren deed ze aangifte, maar haar zaak belandde op de plank
Honderdduizend slachtoffers
Seksueel geweld is een veel voorkomend misdrijf in Nederland. Uit een enquête van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat jaarlijks ongeveer honderdduizend mensen slachtoffer worden van aanranding, verkrachting of seksueel misbruik. Negen van de tien van hen zijn vrouw.
Wie alle vormen van fysieke seksuele intimidatie – knijpen in billen, ongewenst aanraken – meetelt, komt op 470.000 slachtoffers per jaar. Dat is 3 procent van de bevolking van 16 jaar en ouder. Bij minstens 185.000 personen komt het seksuele geweld structureel voor, soms op wekelijkse basis. Slechts een fractie van die mensen stapt naar de politie.
Wow. Dat zijn wel schokkende cijfers eerlijk gezegd.
Volgens mij noem je dat een gedoogbeleid
Sorry, 10%?! Ik weet nog wel dat toen MeToo een ding was zoveel volk lacherig deden over het idee van rape culture, maar hier zie je het gewoon glashard in cijfers van het OM en de politie zélf. Wanstaltig. Zoals een andere commenter al zegt, op dat moment is het praktisch zowat gedoogd.
Een lastige kwestie, enerzijds wil je de daders het liefst allemaal vastzetten en straffen. Anderzijds wil je ook geen onschuldige mensen veroordelen, vandaar de hoge bewijslast.
Van de andere kant is een veroordeling van schuldigen dan ook enorm lastig, daar deze vergrijpen vaak achter gesloten deuren plaatsvinden. Het verlagen van de bewijslast brengt (potentieel) meer vals veroordeelden mee, het behouden van de bewijslast houdt het huidige probleem in stand.
Is een toestemmingsformulier/app de oplossing? Iedere keer schriftelijk consent geven voor de daad? En als er door beiden geen consent is gegeven, hoe wordt bepaald wie wie aangerand heeft?
Daarnaast helpt het voortschrijdende personeelstekort bij de politie ook niet mee natuurlijk. Ik hoop oprecht dat ze hier snel iets op verzinnen, want dit moet beter.
>. „Als het lukt om een verdachte voor de rechter te krijgen”, zegt slachtofferadvocaat Nelleke Stolk, „dan komt deze er vaak met een voorwaardelijk strafje vanaf, omdat het zwaard van Damocles zo lang boven zijn hoofd heeft gehangen. Dat is niet te verteren voor de slachtoffers. Dáárom vraag ik de slachtoffers: kun je dit aan?” Meerdere slachtoffers die NRC sprak, zeiden „nooit” meer aangifte te zullen doen als ze weer verkracht of aangerand zouden worden.
Cynische manier om te bewijzen dat voorwaardelijke straffen de recidivecijfers omlaag krijgen.
Te bedenken dat 1 op de 3 vrouwen te maken krijgt met seksueel geweld. Ik ben ervan overtuigd dat als seksueel geweld niet gelinkt zou zijn aan sekse of aan kwetsbaarheid en dit net zoveel mannen als vrouwen zou overkomen, hier al lang iets aan gedaan zou zijn.
Ik krijg de indruk dat dit een fundamenteler probleem blootlegt, dat complexe zaken onder op de stapel belanden en dat de voorkeur uitgaat naar zaken waar de stappen en bij voorkeur ook de uitkomst bekend zijn. Zie ook de belastingdienst, zaken waar een spaghetti aan bv’s ontward moet worden worden verwaarloosd voor de meer overzichtelijkere zaken (i.e. lagere inkomens). Zie ook onderwijs, waar slagingspercentages de dienst uitmaken. De zorg, 7min voor steunkousen, geen contact, steunkousen en wegwezen.
Als de overheid kwantiteit (targets etc) boven kwaliteit (doortastendheid, inzicht, kennis) blijft stellen, blijven we dit zien. Bij de politie, bij de zorg, bij de belastingdienst, bij het onderwijs.
Dit is voor slachtoffers al jarenlang oud nieuws. Het heeft nul komma nul te maken met personeelstekorten en des te meer met die gortige ‘eigen-schuld-dikke-bult’ psyche van deze maatschappij. Het bagataliseren, kleineren, en het wegzetten van slachtoffers is een verheven nationale sport geworden. Schone handen maar vieze daden.
En dan krijgen slachtoffers alsnog zo vaak te horen, als ze hun verhaal delen “waarom heb je geen aangifte gedaan?”
En het verwijt dat als het écht was gebeurd de politie wel wat had gedaan…
Zedendelicten e.d. zijn lastig op te sporen. Weinig getuigen, weinig bewijs en soms zelfs geen verdachte. Vanwege het opportuniteitsbeginsel zal het OM er dan voor kiezen om opsporing in te zetten voor de zaken waar bewijs vergaren makkelijker is. Het is namelijk ook zo dat sommige opsporingsmiddelen niet kunnen worden ingezet, doordat er geen verdachte is. Helaas is dit vaak het geval bij zedendelicten.
Het ergste vind ik nog dat er waarschijnlijk mensen zijn die dit lezen en denken “je kunt er dus mee weg komen he..”
Echt vreselijk om dit artikel te lezen. Ik voelde me als vrouw vrij veilig in dit land. Voelde. Respect voor de mensen die in deze ellende alsnog aangifte doen!
Los van eventuele systematische problemen zijn dit soort zaken toch zoiezo veel moeilijker op te lossen dan b.v. een gewapende beroving.
Het vind niet bepaald midden op straat in het daglicht plaats.
Ik heb eens een melding gedaan van een heel nare aanranding en de week na het gesprek had ik een belafspraak met een agent die in dat gesprek zei: ja, ik weet niet meer of je nou verkracht was of gewoon aangerand. Toen wist ik: van jou hoef ik niets te verwachten.
En dan heb je nog situaties waarbij het lastig is om het te herkennen als sexueel geweld. Bijvoorbeeld binnen een relatie waarbij emotionele druk wordt uitgeoefend: “je houdt toch van me? Hoe kan je dan niet met me naar bed willen?”
Na wat gedram toch toegeven, of simpelweg geen nee meer durven zeggen om vervolgens wel de mentale klachten te krijgen die horen bij slachtoffers van sexueel geweld. Mentaal wegtrekken, stil worden, onrustig, onveilig gevoel, met tegenzin alleen zijn met je partner, altijd afspraken maken om situaties te voorkomen. En toch wordt dat niet herkend als verkrachting want er was toch geen geweld?
Dan lees je de reacties on The Voice artikelen, of na het verhaal van Derksen. Dat mensen watjes zijn, niets meer kan, waarom er niet eerder overgestoken wordt. Je bent als slachtoffer al zo in de war, boos, bang, schaamte, vies, geen vertrouwen in jezelf of in andere mensen om je heen. Wat allemaal kan escaleren tot veel ergere mentale problemen (ptsd, depressie, suicide, angststoornissen, persoonlijkheidsstoornissen etc), het niet goed meer kunnen aangaan van relaties, of zelfs normaal functioneren binnen de samenleving. Het is bizar hoe belachelijk sexueel geweld wordt gemaakt door een grote hoeveelheid mensen. Ik word er letterlijk misselijk van als ik het lees.
Het slachtoffer komt met naam en toenaam in de bekendheid en de dader krijgt papier prikken als straf en totale privacy. Dit land gaat naar de klote 🫣
17 comments
Slachtoffers van zedenmisdrijven kunnen nauwelijks hun recht halen via het strafrecht. Nog niet één op de tien slachtoffers die naar de politie stapt met een melding van verkrachting, ziet een dader veroordeeld, zo blijkt uit gegevens van het Openbaar Ministerie en de politie.
Slachtofferadvocaten, politici, wetenschappelijk onderzoekers en officieren die NRC heeft gesproken zeggen allemaal in min of meer gelijke bewoordingen: het strafrecht is niet de plek om je recht te halen als je bent aangerand of verkracht.
Na #MeToo-affaires in de sportwereld, bij de televisie, in de politiek, op de universiteit en in de kunstwereld deed NRC afgelopen maanden onderzoek naar wat er gebeurt vanaf het moment van aangifte van een zedendelict tot een eventuele veroordeling van een dader. Centraal stond de vraag waarom zoveel zedenzaken de eindstreep niet halen. In 2021 registreerde de politie een recordaantal van 2.168 verkrachtingen en 2.144 aanrandingen. In hetzelfde jaar zijn 195 daders veroordeeld voor verkrachting en 234 voor aanranding.
‘Voorwaardelijk strafje’
Niet alleen is de kans op een veroordeling van een dader klein, ook moeten slachtoffers gemiddeld twee jaar wachten tot hun zaak is afgerond en worden ze nauwelijks op de hoogte gehouden van de voortgang van hun dossier. Die lange wachttijd is psychisch zeer belastend voor slachtoffers, zeggen deskundigen. „Als het lukt om een verdachte voor de rechter te krijgen”, zegt slachtofferadvocaat Nelleke Stolk, „dan komt deze er vaak met een voorwaardelijk strafje vanaf, omdat het zwaard van Damocles zo lang boven zijn hoofd heeft gehangen. Dat is niet te verteren voor de slachtoffers. Dáárom vraag ik de slachtoffers: kun je dit aan?”
Meerdere slachtoffers die NRC sprak, zeiden „nooit” meer aangifte te zullen doen als ze weer verkracht of aangerand zouden worden. Eén vrouw deed al in 2020 aangifte van verkrachting, haar zaak loopt nog. „Mijn dader loopt gewoon los rond. Dat voelt als een reëel gevaar. Ik ben gestalkt, met de dood bedreigd, aangerand en verkracht. Straks in de rechtbank is de kans dat hij er mee wegkomt, reusachtig. En wat dan?”
De strafrechtketen kampt met veel problemen. De zedenrecherche en het OM hebben grote tekorten, de opleiding om zedenzaken te mogen doen als rechter of rechercheur is volgens experts te kort, en de positie van zedenslachtoffers in het strafproces is traditioneel zwak.
Slachtofferadvocaten vinden dat de politie en het OM regelmatig te weinig of te slordig onderzoek doen, te lang wachten met het verzamelen van bewijs en onzorgvuldig zijn richting het slachtoffer, bijvoorbeeld met het opsturen van stukken of het informeren over beslissingen. De lat in het strafrecht ligt volgens hen bovendien onhaalbaar hoog. De bewijslast voor delicten die vaak binnenskamers plaatsvinden, ligt bij het slachtoffer, en het is, meestal, zijn woord tegen het hare.
Zelden, zo blijkt uit het onderzoek, zijn aangedragen getuigen en bewijzen genoeg om tot vervolging over te gaan.
Lees ook hoe een slachtoffer van seksueel misbruik verging:
Na jaren deed ze aangifte, maar haar zaak belandde op de plank
Honderdduizend slachtoffers
Seksueel geweld is een veel voorkomend misdrijf in Nederland. Uit een enquête van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat jaarlijks ongeveer honderdduizend mensen slachtoffer worden van aanranding, verkrachting of seksueel misbruik. Negen van de tien van hen zijn vrouw.
Wie alle vormen van fysieke seksuele intimidatie – knijpen in billen, ongewenst aanraken – meetelt, komt op 470.000 slachtoffers per jaar. Dat is 3 procent van de bevolking van 16 jaar en ouder. Bij minstens 185.000 personen komt het seksuele geweld structureel voor, soms op wekelijkse basis. Slechts een fractie van die mensen stapt naar de politie.
Wow. Dat zijn wel schokkende cijfers eerlijk gezegd.
Volgens mij noem je dat een gedoogbeleid
Sorry, 10%?! Ik weet nog wel dat toen MeToo een ding was zoveel volk lacherig deden over het idee van rape culture, maar hier zie je het gewoon glashard in cijfers van het OM en de politie zélf. Wanstaltig. Zoals een andere commenter al zegt, op dat moment is het praktisch zowat gedoogd.
Een lastige kwestie, enerzijds wil je de daders het liefst allemaal vastzetten en straffen. Anderzijds wil je ook geen onschuldige mensen veroordelen, vandaar de hoge bewijslast.
Van de andere kant is een veroordeling van schuldigen dan ook enorm lastig, daar deze vergrijpen vaak achter gesloten deuren plaatsvinden. Het verlagen van de bewijslast brengt (potentieel) meer vals veroordeelden mee, het behouden van de bewijslast houdt het huidige probleem in stand.
Is een toestemmingsformulier/app de oplossing? Iedere keer schriftelijk consent geven voor de daad? En als er door beiden geen consent is gegeven, hoe wordt bepaald wie wie aangerand heeft?
Daarnaast helpt het voortschrijdende personeelstekort bij de politie ook niet mee natuurlijk. Ik hoop oprecht dat ze hier snel iets op verzinnen, want dit moet beter.
[Hey, I’ve seen this one!](https://i.imgur.com/x8yuvh4.png)
2020: [Slachtoffers zedendelicten ontevreden: ‘Aangifte was logisch, toch twijfelde ik’](https://nos.nl/artikel/2338250-slachtoffers-zedendelicten-ontevreden-aangifte-was-logisch-toch-twijfelde-ik)
2017: [Aangerande vrouw snapt niet waarom politie zo laat ingreep](https://nos.nl/artikel/2177028-aangerande-vrouw-snapt-niet-waarom-politie-zo-laat-ingreep)
2016: [Politie slecht in beoordeling zedenaangiftes](https://nos.nl/artikel/2108638-politie-slecht-in-beoordeling-zedenaangiftes)
2015: [Aantal aangiften verkrachting meer dan gehalveerd](https://nos.nl/nieuwsuur/artikel/2059478-aantal-aangiften-verkrachting-meer-dan-gehalveerd)
Het wordt er niet bepaald beter op!
>. „Als het lukt om een verdachte voor de rechter te krijgen”, zegt slachtofferadvocaat Nelleke Stolk, „dan komt deze er vaak met een voorwaardelijk strafje vanaf, omdat het zwaard van Damocles zo lang boven zijn hoofd heeft gehangen. Dat is niet te verteren voor de slachtoffers. Dáárom vraag ik de slachtoffers: kun je dit aan?” Meerdere slachtoffers die NRC sprak, zeiden „nooit” meer aangifte te zullen doen als ze weer verkracht of aangerand zouden worden.
Cynische manier om te bewijzen dat voorwaardelijke straffen de recidivecijfers omlaag krijgen.
Te bedenken dat 1 op de 3 vrouwen te maken krijgt met seksueel geweld. Ik ben ervan overtuigd dat als seksueel geweld niet gelinkt zou zijn aan sekse of aan kwetsbaarheid en dit net zoveel mannen als vrouwen zou overkomen, hier al lang iets aan gedaan zou zijn.
Ik krijg de indruk dat dit een fundamenteler probleem blootlegt, dat complexe zaken onder op de stapel belanden en dat de voorkeur uitgaat naar zaken waar de stappen en bij voorkeur ook de uitkomst bekend zijn. Zie ook de belastingdienst, zaken waar een spaghetti aan bv’s ontward moet worden worden verwaarloosd voor de meer overzichtelijkere zaken (i.e. lagere inkomens). Zie ook onderwijs, waar slagingspercentages de dienst uitmaken. De zorg, 7min voor steunkousen, geen contact, steunkousen en wegwezen.
Als de overheid kwantiteit (targets etc) boven kwaliteit (doortastendheid, inzicht, kennis) blijft stellen, blijven we dit zien. Bij de politie, bij de zorg, bij de belastingdienst, bij het onderwijs.
Dit is voor slachtoffers al jarenlang oud nieuws. Het heeft nul komma nul te maken met personeelstekorten en des te meer met die gortige ‘eigen-schuld-dikke-bult’ psyche van deze maatschappij. Het bagataliseren, kleineren, en het wegzetten van slachtoffers is een verheven nationale sport geworden. Schone handen maar vieze daden.
En dan krijgen slachtoffers alsnog zo vaak te horen, als ze hun verhaal delen “waarom heb je geen aangifte gedaan?”
En het verwijt dat als het écht was gebeurd de politie wel wat had gedaan…
Zedendelicten e.d. zijn lastig op te sporen. Weinig getuigen, weinig bewijs en soms zelfs geen verdachte. Vanwege het opportuniteitsbeginsel zal het OM er dan voor kiezen om opsporing in te zetten voor de zaken waar bewijs vergaren makkelijker is. Het is namelijk ook zo dat sommige opsporingsmiddelen niet kunnen worden ingezet, doordat er geen verdachte is. Helaas is dit vaak het geval bij zedendelicten.
Het ergste vind ik nog dat er waarschijnlijk mensen zijn die dit lezen en denken “je kunt er dus mee weg komen he..”
Echt vreselijk om dit artikel te lezen. Ik voelde me als vrouw vrij veilig in dit land. Voelde. Respect voor de mensen die in deze ellende alsnog aangifte doen!
Los van eventuele systematische problemen zijn dit soort zaken toch zoiezo veel moeilijker op te lossen dan b.v. een gewapende beroving.
Het vind niet bepaald midden op straat in het daglicht plaats.
Ik heb eens een melding gedaan van een heel nare aanranding en de week na het gesprek had ik een belafspraak met een agent die in dat gesprek zei: ja, ik weet niet meer of je nou verkracht was of gewoon aangerand. Toen wist ik: van jou hoef ik niets te verwachten.
En dan heb je nog situaties waarbij het lastig is om het te herkennen als sexueel geweld. Bijvoorbeeld binnen een relatie waarbij emotionele druk wordt uitgeoefend: “je houdt toch van me? Hoe kan je dan niet met me naar bed willen?”
Na wat gedram toch toegeven, of simpelweg geen nee meer durven zeggen om vervolgens wel de mentale klachten te krijgen die horen bij slachtoffers van sexueel geweld. Mentaal wegtrekken, stil worden, onrustig, onveilig gevoel, met tegenzin alleen zijn met je partner, altijd afspraken maken om situaties te voorkomen. En toch wordt dat niet herkend als verkrachting want er was toch geen geweld?
Dan lees je de reacties on The Voice artikelen, of na het verhaal van Derksen. Dat mensen watjes zijn, niets meer kan, waarom er niet eerder overgestoken wordt. Je bent als slachtoffer al zo in de war, boos, bang, schaamte, vies, geen vertrouwen in jezelf of in andere mensen om je heen. Wat allemaal kan escaleren tot veel ergere mentale problemen (ptsd, depressie, suicide, angststoornissen, persoonlijkheidsstoornissen etc), het niet goed meer kunnen aangaan van relaties, of zelfs normaal functioneren binnen de samenleving. Het is bizar hoe belachelijk sexueel geweld wordt gemaakt door een grote hoeveelheid mensen. Ik word er letterlijk misselijk van als ik het lees.
Het slachtoffer komt met naam en toenaam in de bekendheid en de dader krijgt papier prikken als straf en totale privacy. Dit land gaat naar de klote 🫣