Ik heb de meest recente data van het CBS (Centraal Bureau voor de Statistiek) gevisualiseerd om de samenstelling van onze elektriciteitsproductie over de afgelopen 10 jaar in kaart te brengen. Hieronder vind je twee grafieken: één met de absolute productievolumes en één met de procentuele verdeling per bron.

Context & methodologie:

  • Bron: Data is afkomstig van de CBS-dataset Elektriciteitsbalans; aanbod en verbruik. De data loopt van januari 2015 tot en met de meest recente cijfers van 2025. https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/84575NED/table
  • Netto vs. bruto: De grafieken tonen de netto productie. Dit is de elektriciteit die daadwerkelijk het elektriciteitsnet op gaat. Het eigen verbruik van de energiecentrales zelf is hier dus al vanaf getrokken.
  • Smoothing (3-maands gemiddelde): Om de grafiek leesbaar te houden en extreme maand-op-maand pieken iets af te vlakken, is een rolling average van 3 maanden toegepast. Elk datapunt is dus het gemiddelde van die maand en de maand ervoor en erna.
  • Seizoensinvloeden: Zoals te zien in de grafieken (vooral bij zonne-energie en aardgas) is de productie sterk seizoensgebonden. De 'smoothing' behoudt deze seizoenspatronen maar haalt de scherpste randjes van de volatiliteit af.

by Balance-

16 comments

  1. Wat mij zelf opvalt is dat we in de periode 2015 tot 2020 kolen flink af hebben weten te bouwen, maar dat na 2020 dat aandeel eigenlijk stabiel is gebleven. Aardgas kondigt een stabielere afbouw. Afgelopen winter (’24 op ’25) was er flink veel energie nodig, wat grotendeels uit fossiele brandstoffen is gehaald.

    Ook opvallend hoe wind op zee in 2015 eigenlijk nauwelijks bestond, terwijl het nu wel een serieus aandeel is.

  2. Bij een stacked grafiek zoals deze is het enorm lastig te vergelijken wat bronnen doen die hoger in de grafiek zitten, zoals bijvoorbeeld de Wind op land. Ik heb oprecht geen idee of die balk groter wordt of niet.

    Aardgas lijkt voornamelijk de gaten van geen-zon op te vangen, en kolen voornamelijk als winter-backup.

  3. Dat is nog een flink deel overig, gaat dat wel goed? Bv 2025 3e kwartaal staat overig: 181 tov 31174 totaal.

    EDIT: Keek niet goed, had aardgas aangezien als overige.

  4. Het valt mij op hoeveel gas wordt gestookt in de zomer. Als ik naar mijn gasrekening kijk is het echt 95% in de koudere maanden.

  5. Kleine design tip: om deze grafiek iets leesbaarder te maken (vooral in de 2e grafiek), zou ik de twee zaken die het meest seizoensafhankelijk zijn bij elkaar plaatsen, zodat je het ‘gedeelde aandeel’ kunt zien en hoe die elkaar afwisselen. Of beter gezegd: de zaken die het minst fluctueren door het jaar heen boven en onderaan de grafiek zetten en de rest in het midden. Wind op land lijkt nu namelijk heel wild te variëren, maar dat komt door deze stapelt op zon vs olie & kolen.

  6. Dat stuk wind op zee gaat rap toenemen de komende jaren, de ambities zijn dat dat 75% van de stroomvoorziening wordt tegen 2030.

  8. Mooi om te zien hoe wind en zon elkaar in de seizoenen aanvullen.

  9. Ik vind het bij dit soort dingen altijd zo bijzonder om te zien dat het totale verbruik **niet** naar beneden gaat.

  10. In hoeverre houdt de data rekening met lokaal opgewekte en gebruikte energie? Is dit alleen wat de grote partijen leveren? Want al die zonnepanelen op de daken moeten echt wel meer opleveren.

    Maar goed, dit toont wel aan dat we meer stabiele energie nodig hebben en dat we wel enorm veel accu’s nodig gaan hebben om de kolen/gas te kunnen vervangen, vooral in de winter.

  11. Toont maar weer aan dat met enkel renewable uit wind en zon we het niet gaan redden. In de winter net iets beter dan 40%. Alles moet nog eens x2.5 om fossiel volledig te vervangen. Dat zijn heeeeel veel extra windmolens op de vele die we al hebben, want dat beetje zon in de winter zet geen zoden aan de dijk

  12. Wel interessant dat in de laatste jaren het gebruik van biomassa van algemeen het jaar door naar alleen in de winter in het laatste deel gaat

  13. Interessant om te zien hoe er in perioden met veel wind meer zon is en andersom. Het KNMI heeft een tijdje geleden een onderzoek gedaan naar voor hoeveel dagen we energieopslag nodig hebben wanneer we dagen met zowel geen zon als wind willen overbruggen. Dit wanneer we alle energie uit die bronnen zouden halen. De resultaten zijn verrassend positief.

    >Bij de combinatie van zon en wind is het grootste cumulatieve tekort in een jaar gemiddeld 5 maal het daggebruik. Het hoogste tekort in 30 jaar is 13 maal het daggebruik.  Als je de stations koppelt is dat gemiddeld **4 maal het daggebruik**. Het hoogste tekort in 30 jaar is dan 8 maal het daggebruik (figuur 2).

    >Bij het scenario waarbij zonne- en windenergie elk jaargemiddeld even veel energie leveren als er nodig is voor direct gebruik, kan Nederland dus volstaan met een reserve-opslag van **8 maal het daggebruik**.

    Dit is dus om het hoogste tekort in 30 jaar op te vangen. En een stuk korter wanneer we minder marge inbouwen. Als we op dit soort dagen in zouden zetten op reductie van de energie die we gebruiken, een extra trui aan, thuiswerken en/of fabrieken minder hard laten draaien bijvoorbeeld zouden we met nog minder dan die paar dagen opslag toe kunnen. De ontwikkeling van goedkope opslag technieken gaat hard, dat maakt het extra interessant.

    https://www.knmi.nl/over-het-knmi/nieuws/dagen-met-weinig-wind-en-zon

  14. Wind in de winter en zon in ee zomer wisselen elkaar mooi af zeg

  15. Netto betekent ook wat achter de meter blijft bij consumenten en bedrijven die zonnepanelen hebben? E.g. direct eigen verbruik van opwek?

  16. Van mij mogen ze energieproductie flink uitbreiden. Met name kernenergie, zonne energie en windenergie. We zullen het toch altijd nodig blijven hebben.
    Als energie geen drol meer kost zal economie vanzelf meer gaan draaien.

Comments are closed.