«Το γρήγορο φαγητό της εκπαίδευσης » και το σύνδρομο της «ατροφίας του εγκεφάλου»
Στις προηγούμενες δεκαετίες, αν ένας μαθητής ήθελε να αποφύγει να κάνει τις εργασίες του για το σπίτι, έπρεπε να καταβάλει σημαντική προσπάθεια, από το να ζητήσει βοήθεια από άλλους και να ψάξει σε περιλήψεις σχολικών βιβλίων μέχρι να βρει λύσεις στο διαδίκτυο. Η αντιγραφή τότε απαιτούσε ακόμα προσπάθεια και μερικές φορές ακόμη περισσότερο χρόνο από το να κάνει κανείς μόνος του τις εργασίες του για το σπίτι. Ωστόσο, σήμερα, αυτή η διαδικασία έχει μειωθεί σε μόλις μερικές δεκάδες δευτερόλεπτα με τη βοήθεια της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Η θλιβερή πραγματικότητα στις τάξεις σήμερα συνοψίστηκε από την παρατήρηση ενός δασκάλου: «Οι μαθητές δεν μπορούν να συλλογιστούν. Δεν μπορούν να σκεφτούν, δεν μπορούν να λύσουν προβλήματα».
Βασισμένη σε εκατοντάδες συνεντεύξεις, συζητήσεις σε πάνελ, διαβουλεύσεις με ειδικούς και μια ανασκόπηση πάνω από 400 μελετών, η έκθεση με τίτλο «Νέες Διαδρομές για τους Φοιτητές σε έναν Κόσμο Τεχνητής Νοημοσύνης: Ευημερία, Προετοιμασία, Προστασία», που δημοσιεύθηκε τον Ιανουάριο από το Κέντρο Παγκόσμιας Εκπαίδευσης (ΗΠΑ) του Ινστιτούτου Brookings, θεωρείται μία από τις πιο ολοκληρωμένες αξιολογήσεις μέχρι σήμερα για το πώς η γενετική τεχνητή νοημοσύνη αναδιαμορφώνει τη μάθηση των μαθητών.
Σύμφωνα με τους ειδικούς στην έκθεση, η «απρόσκοπτη» φύση της Τεχνητής Νοημοσύνης (εντελώς εύκολη, χωρίς εμπόδια) είναι το πιο επικίνδυνο χαρακτηριστικό της. Στην παραδοσιακή μάθηση, ο αγώνας των μαθητών να συνθέσουν πληροφορίες, να γράψουν μια έκθεση ή να λύσουν ένα δύσκολο πρόβλημα είναι η στιγμή που λαμβάνει χώρα η πραγματική μαθησιακή διαδικασία. Η Τεχνητή Νοημοσύνη εξαλείφει εντελώς αυτή την προσπάθεια, μετατρέποντάς την σε «γρήγορο φαγητό εκπαίδευσης» — παρέχοντας βολικές, άμεσα ικανοποιητικές απαντήσεις που αφήνουν μια πλήρη έλλειψη μακροπρόθεσμης γνωστικής ικανοποίησης.
Η συνέπεια αυτού είναι ότι τα παιδιά «μεταφέρουν γνωστικά» εργασίες στην Τεχνητή Νοημοσύνη, από την εκτέλεση εργασιών για το σπίτι και την ανάγνωση αποσπασμάτων έως τη λήψη σημειώσεων και την ακρόαση διαλέξεων. Οι ερευνητές ονομάζουν αυτό το φαινόμενο «γνωστικό χρέος» ή «ατροφία του εγκεφάλου», καθώς οι μαθητές καθυστερούν την πνευματική προσπάθεια βασιζόμενοι σε μηχανές.
«Μέθοδος επιβατών» και η διάβρωση του αλφαβητισμού.
Σύμφωνα με το περιοδικό Fortune, το τρέχον εκπαιδευτικό σύστημα δημιουργεί ακούσια ένα περιβάλλον όπου οι μαθητές επιδιώκουν τους υψηλότερους βαθμούς με τον λιγότερο χρόνο. Αυτό δημιουργεί έναν τοξικό κύκλο: οι μαθητές αναθέτουν εργασίες στην Τεχνητή Νοημοσύνη, εξαρτώνται ολοένα και περισσότερο από αυτήν για υψηλές βαθμολογίες, οδηγώντας σε σοβαρή μείωση των δεξιοτήτων κριτικής σκέψης. Πολλοί μαθητές φοιτούν πλέον στο σχολείο ως «επιβάτης» – είναι φυσικά παρόντες αλλά παραμελούν τις σπουδές τους και κάνουν μόνο τα απολύτως απαραίτητα.
Αυτή η υπερβολική χρήση είναι καταστροφική για τις δεξιότητες ανάγνωσης και γραφής, οι οποίες αποτελούν «δύο πυλώνες της βαθιάς σκέψης». Οι εκπαιδευτικοί αναφέρουν «ψηφιακή αμνησία», με τους μαθητές να υποβάλλουν εργασίες αλλά να μην θυμούνται τίποτα επειδή ποτέ δεν αφομοίωσαν τις πληροφορίες. Η ικανότητα διατήρησης της προσοχής σε σύνθετες ιδέες (γνωστική υπομονή) έχει υποστεί σοβαρή αναστολή. Ταυτόχρονα, η δημιουργικότητα στη γραφή ομογενοποιείται από την Τεχνητή Νοημοσύνη. Η έρευνα δείχνει ότι ένα δοκίμιο που γράφεται από άνθρωπο περιέχει 2 έως 8 φορές περισσότερες πρωτότυπες ιδέες από ένα που παράγεται από το ChatGPT.
Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν απλώς εκφορτώνει γνωστικές εργασίες, αλλά «επιταχύνει» τη διαδικασία, παρεμβαίνοντας σε τομείς της σκέψης που προηγουμένως ήταν δυνατοί μόνο για τους ανθρώπους.
Όταν οι έφηβοι περνούν ώρες κάθε μέρα αλληλεπιδρώντας με εξατομικευμένα chatbots, η Τεχνητή Νοημοσύνη χρησιμοποιεί «τετριμμένες απάτες» (όπως η χρήση των αντωνυμιών «εγώ» και «εμένα») για να μιμηθεί την ενσυναίσθηση, δημιουργώντας αυτό που ονομάζεται «τεχνητή οικειότητα», η οποία μπορεί να υπονομεύσει την υπομονή ή τις δεξιότητες επίλυσης συγκρούσεων.
Τα πιθανά οφέλη της Τεχνητής Νοημοσύνης επισκιάζουν επί του παρόντος μια ανησυχητική αλήθεια: γνωστική ατροφία, διάβρωση της σκέψης, ακόμη και ψευδαισθήσεις. Χωρίς έγκαιρη καθοδήγηση και προστασία, ενδέχεται να αντιμετωπίσουμε μια γενιά που έχει χάσει την ικανότητα να σκέφτεται μόνη της.
Χιέν Θάο
Πηγή: https://doanhnghiepvn.vn/cong-nghe/nghien-cuu-moi-tri-tue-nhan-tao-dang-lam-teo-nao-the-he-tre/20260225105712239