Economen: Rutte IV maakt er een potje van

23 comments
  1. >***Debat Voorjaarsnota*** **Kabinet-Rutte IV zocht bij de start de grenzen op met ongekende uitgaven. Sindsdien loopt de teller nóg verder op. Geen econoom kan het nog volgen. „We geven ontzettend veel ongericht uit en schuiven de rekening door.”**
    >
    >Economen zijn er in alle soorten en maten. Van strenge economen die stellen dat goed begrotingsbeleid begint met een lage staatsschuld tot vakgenoten die vinden dat de overheid zich vaker in de markt mag mengen. De ene groep draait de geldkraan het liefst dicht, van de andere groep mogen de miljarden vloeien – zolang het maar een goede bestemming heeft.
    >
    >Nu zijn al die economen verrassend eensgezind: het kabinet-Rutte IV lijkt wel een losgeschoten tuinslang die lukraak in het rond sproeit. Ongericht. Onverantwoord. Onhoudbaar.
    >
    >„Ik maak mij grote zorgen”, zegt Bas Jacobs. „Dit begrotingsbeleid is onbeheerst.”
    >
    >„Politici zijn hun kompas kwijt”, zegt Marieke Blom.
    >
    >„Er wordt veel te makkelijk op de geldknop gedrukt”, zegt Pierre Koning.
    >
    >„Men denkt: als we maar een bak geld klaarzetten, dan lossen we het wel op”, zegt Lex Hoogduin.
    >
    >Sinds zijn aantreden in januari heeft het kabinet miljarden euro’s extra uitgetrokken. Drie miljard om huishoudens te compenseren voor de hoge energierekening, naast de drie miljard compensatie die afgelopen najaar al was beloofd. Een verhoging van de AOW: 2,4 miljard euro erbij, ieder jaar. Extra miljarden, ook ieder jaar, voor defensie en jeugdzorg. Dat komt bovenop een coalitieakkoord dat al opviel door de vele extra uitgaven: in totaal 75 miljard euro, in één kabinetsperiode.
    >
    >Woensdag debatteert het kabinet met de Tweede Kamer over al die nieuwe verschuivingen in het debat over de Voorjaarsnota. „Het kabinet onderkent dat de grenzen van wat budgettair verantwoord is met het coalitieakkoord zijn bereikt”, schreef minister Sigrid Kaag (Financiën, D66) in het voorwoord van die nota. Toch is het de vraag of het daarbij blijft, nu door de almaar stijgende energieprijzen en inflatiecijfers de roep om verdere compensatie alweer aanzwelt.
    >
    >**Veel geld voor rijke huishoudens**
    >
    >Geen econoom ontkent dat de hoge energieprijzen voor grote problemen kunnen zorgen. „Die zorg is helemaal terecht als het gaat over de inkomenspositie van de mensen aan de onderkant” zegt Jacobs, hoogleraar economie en overheidsfinanciën aan de Vrije Universiteit. „Maar als je die groep tegemoet wil komen, moet iemand dat betalen. Als land worden we door de gestegen energieprijzen armer, we hebben collectief minder geld. Maar nu geven we ontzettend veel ongericht uit en schuiven we de rekening door.”
    >
    >Een deel van de energiecompensatie is gericht: de meest kwetsbare huishoudens kregen 800 euro. Maar het grootste deel van de 6 miljard euro compensatie bestond uit een generieke belastingkorting op brandstof en energie.
    >
    >Het lijkt wel alsof de geest van corona de kabinetsreactie bepaalde, zegt Blom, hoofdeconoom voor ING. „Het duurt even voordat energietarieven daadwerkelijk doorsijpelen in de economie, maar in Den Haag werd gereageerd alsof het maart 2020 was. Snel en generiek. De houding leek te zijn: als we de afgelopen jaren zoveel geld hebben uitgegeven en dat is goed uitgepakt, waarom zouden we dat dan niet weer doen?
    >
    >In werkelijkheid is de huidige situatie volgens Blom onvergelijkbaar met de coronacrisis. De economische impact van de huidige hoge energieprijzen is vele malen kleiner dan die van de pandemie. Energie is bovendien een kostenpost die enorm verschilt per huishouden. Niet iedereen wordt even hard geraakt nu de prijzen omhoog knallen.
    >
    >Blom: „Bij de laagste inkomens gaat ongeveer 4 à 5 procent van hun uitgaven naar gas, bij de hoogste inkomens is dat 2,5 tot 3 procent. Voor hen valt een verdubbeling van de gasprijzen dus heel anders uit. Maar de bulk van het geld dat het kabinet uitgaf, ging naar de rijkste huishoudens.”
    >
    >Van de 2,1 miljard euro die het kabinet dit voorjaar uittrok om de energie- en brandstofbelasting te verlagen profiteerde de rijkste 20 procent van de bevolking het meest, becijferde onderzoeksplatform Investico. Dat kon gebeuren omdat de korting voor iedereen geldt en rijke huishoudens meer energie verbruiken dan arme huishoudens.
    >
    >„Je bent mensen die het niet nodig hebben aan het compenseren”, concludeert Lex Hoogduin, hoogleraar monetaire economie, complexiteit en onzekerheid in financiële markten aan de Rijksuniversiteit Groningen en oud-bestuurder van De Nederlandsche Bank. „Je bent hen zelfs de grootste bedragen aan het toesturen.”
    >
    >Niet alleen vergroot het kabinet zo de ongelijkheid, zegt Blom, het is ook slecht voor het klimaat. „Het is doorgaan met het aantrekkelijk maken van vervuilende energie. Dat maak je immers goedkoper. Als je arme mensen wil helpen, zou je gewoon armoedebeleid moeten voeren.”
    >
    >Ook Bas Jacobs ziet een overheid die het economische tij niet goed begrijpt. Hij was tien jaar geleden kritisch over de bezuinigingsdrift van Rutte I en II, maar ziet even bezorgd hoe de pendule nu de andere kant op is geslingerd. „In 2010 rende iedereen als lemmingen achter de bezuinigingen aan. En nu lijkt het alsof de hele politiek als lemmingen de andere kant op rent en onbeperkt uitgeeft.”

  2. > Economen: Rutte IV maakt er een potje van

    Je meent het.

    Kabinetten Rutte I t/m III maakten er ook een potje van op diverse andere terreinen, maar om onbegrijpelijke redenen vindt een deel van Nederland dat helemaal niet. Misschien is het dat appeltje en die fiets.

  3. > Zo leidt de druk van de oppositie – machtig in de Eerste Kamer – en de ommezwaai van het kabinet ertoe dat de meest arme ouderen nu inleveren zodat er een algemene AOW-stijging voor alle ouderen kan komen. En er is nog een gek gevolg. Koning: „In het vervolg denkt een kabinet wel drie keer na voordat ze het minimumloon verhoogt. Want je weet: dat gaat miljarden extra kosten.”

    Toch wel beetje een eigen doelpunt vanuit de linkse oppositie.

  4. De grap is dat Rechts altijd roept dat Links teveel geld uitgeeft. Als je naar de geschiedenis kijkt, zie je dat dat niet klopt. Rutte IV was een kabinet waar eigenlijk niemand meer zin in had, zeker de partijen zelf niet. Maar in nieuwe verkiezingen had helemaal niemand meer zin, dus er moest iets komen. Toen is er met wat boekhoudkundig gerommel een enorme berg met geld gevonden. (0% rente, dacht men – geld zat! Daarmee zijn alle onderlinge geschillen met geld platgewalst. Dat geld blijkt niet gratis (wie had dat kunnen bedenken!) nog afgezien van het geven dat je geleend geld, je weet wel, ooit terugbetaald moet worden.

    Rutte IV is een kabinet dat op kosten van de toekomstige generaties VVD/CDA/D66/CU in het zadel heeft gehouden. Zonder daadwerkelijke inhoud, zonder plan, met maar 1 doel: weer 4 jaar doorkomen. Daarna zien we wel weer verder.

    Helaas zit Rutte IV met de historie van I/II en III. Alle problemen door jaren lang liberaal beleid (kleine overheid!) lopen nu tegen de klippen op.

    Ware Mark iemand met visie geweest, had hij mooi de bal over gedragen. Dan had iemand anders deze puinhopen mogen opruimen. Maar Mark wilde perse nog een keer door.

    Succes!

  5. Ik ben het hier als VVD-stemmer mee eens: als ik een kabinet wilde dat zoveel met geld rondstrooit had ik wel SP gestemd. Maar goed, wie moet ik dan wel stemmen als ik wil dat de overheid op de centjes let? De rest is nog erger.

  6. Zijn er hier in dit draadje mensen die alle 4 de keren op Rutte hebben gestemd? Of op 2, 3 en 4? En zo ja, waarom? Ik snap het dus echt niet.

  7. Dat kan niet want de VVD is de enige partij in Nederland die verstand heeft van de economie en alle andere partijen willen alleen maar met geld smijten. /s

    De waarheid is dat ze bij de VVD net zo ideologisch gemotiveerd met geld omgaan als bij alle andere partijen. De VVD heeft alleen betere PR.

    Om de een of andere reden hebben zij voor elkaar gekregen dat het economisch discours in Nederland volledig in neoliberale termen wordt gevoerd. Dan heb je als neoliberale partij wel een voordeel.

  8. Ah gelukkig, en ik maar denken dat de manier hoe we wereldwijd ons economisch systeem hebben ingericht, een onhoudbaar corrupt systeem is die steeds meer onhoudbaar is geworden en op knappen staat en op het punt stond een economische crisis te ontketenen die zijn gelijke niet kent.

    Maar gelukkig, het is gewoon het huidige kabinet die het er een potje van maakt.

  9. Ik hoop dat we langzaam afstevenen op een politieke cultuur waarin politici kappen met zelf economisch beleid verzinnen, maar gewoon opvolgen wat de planbureaus adviseren. Ze roepen nu altijd dat ze de planbureaus niet volgen omdat de politici zelf beter zouden weten hoe de maatschappelijke situatie ligt. Maar ze maken er zo’n enorme bende van, dat we dat maar voor lief moeten nemen. Dit geldt overigens net zo goed voor de oppositie.

    Het kutte aan economisch beleid is dat heel veel dingen die fantastisch klinken gewoon niet goed werken, omdat de situatie zich aanpast aan het beleid en het vaak gewoon super complex is. Dus laat dit alsjeblieft over aan experts, in plaats van de mensen met het vlotste babbeltje.

    Een ideale situatie zou m.i. zijn dat de politici met problemen komen, de planbureaus die analyseren en met 1-3 goede oplossingen komen, en de politici daar dan uit kiezen. Zelf politiek lijkt me dit haalbaar, want als het impopulair klinkt dan kunnen ze altijd gewoon zeggen: ja maar de planbureaus hebben ons verzekerd dat dit echt de beste keuze is.

    Is dit optimaal? Nee, de planbureaus zijn geen goden. Maar het is zó veel beter dan de huidige situatie.

    Dus: oh jee, inflatie: wat moeten we doen? Planbureau zegt: doe a b of c (met deze effecten). Politici debatteren over a b en c.

    In plaats van: oh jee, inflatie. Plan Z klinkt goed, laten we dat doen! Planbureaus: wtf??

  10. > Bij de laagste inkomens gaat ongeveer 4 à 5 procent van hun uitgaven naar gas, bij de hoogste inkomens is dat 2,5 tot 3 procent. Voor hen valt een verdubbeling van de gasprijzen dus heel anders uit. Maar de bulk van het geld dat het kabinet uitgaf, ging naar de rijkste huishoudens.”

    Not a bug, it’s a feature

  11. Meeste draad hier focust uiteraard op Nederland, maar ik denk ook in de rest van Europa en in de VS hebben we er allemaal een potje van gemaakt. Las vanochtend een artikel dat in Zuid-Europa de rente nog harder oploopt. Het is wachten tot dadelijk weer een Griekenland of Spanje verzuipt in de staatsschuld en dat wij weer even een tikkie krijgen uit Brussel.

    Er is nu ook spoedoverleg in Europa/EU, hopelijk blijft de rente nog even zo… al heb ik mijn hypotheekrente alvast vast kunnen zetten want ik zag de bui al aankomen.

    Kijk eens een aantal films terug als Margin Call of The Big Short. Elke ca 20-30 jaar veroorzaken we zelf weer een crisis. En wat doen we nu? Inflatie hoog -> rente verhogen. Misschien dat je de boel wat uitstelt maar de crisis komt altijd en onvermijdelijk.
    Heb zelf ook een economische opleiding en ook de oplossing niet paraat maar misschien wordt het eens tijd onze economische aannames eens te heroverwegen: met name met betrekking tot de noodzaak tot economische groei en daarbij horende welvaartsstandaard normaliseren. Misschien vlakken we daarmee de conjunctuur af.

  12. Goh, Rutte 1, 2, & DRIE waren ook al een Gigantische flop, Met desastreuze gevolgen; Wat zou Rutte IV anders maken ?

  13. Hoor net dat Sophie “ik ben Sophie Hermans” Hermans tijdens dit debat geëmotioneerd is geraakt nadat Wilders haar de ‘tassendrager van Rutte’ noemde. 1) Geert is een lul. 1a.) VVD is kut. 2) dat het haar zo raakt, nadat ze het ook nog eens op eigen initiatief heeft benoemd in haar recente speech voor een partijcongres, maakt het voor mij alleen maar aannemelijker dat er een kern van waarheid in zit.

  14. En de oorzaak hiervan is dat politici een constante campagne aan het voeren zijn. Alle beleid is erop gericht zoveel mogelijk stemmen te trekken met de volgende verkiezingen. Dat leidt ertoe dat er geen keuzes gemaakt worden, op geen enkel terrein wordt iets bereikt. Want keuzes doen altijd een groep pijn, en dat is nou net niet handig als je op het pluche wil blijven zitten…

  15. Ter vergelijking:

    Het onvoorwaardelijk uitkeren van €1500 de maand aan elke volwassen inwoner van Nederland kost maximaal ~250 miljard per jaar.

    En dan kan je gewoon een hele hoop uitkeringen, kortingen, en toeslagen direct afschaffen, omdat deze hierdoor opgevangen worden, en bij diegenen met veel geld/inkomen extra belasting invoeren daar ze het geld toch niet nodig hebben.

    – Bijstand, met bijbehorend controle apparaat? Niet meer nodig, want je krijgt toch die €1500/maand.
    – WAJONG, met bijbehorend controle apparaat? Niet meer nodig, want je krijgt toch die €1500/maand, en werken naar capaciteit loont altijd, zonder verlies van inkomsten.
    – AOW? Niet meer nodig, want je krijgt toch die €1500/maand.
    – etc. etc. etc.

    En met dit systeem loont werken altijd, en kunnen mensen die dat willen zich ook op andere manieren nuttig maken voor de samenleving, zonder dat hun bestaanszekerheid in gedrang komt.

    En dan zijn al die eenmalige compensatie maatregelen ook niet nodig.

Leave a Reply