Helsińska Fundacja Praw Człowieka » „Gdzie prawo nie sięga” – 11 miesięcy kryzysu humanitarnego na polsko-białoruskim pograniczu w raporcie Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka

1 comment

1. Podsumowanie raportu:

   * Od początku kryzysu Helsińska Fundacja Praw Człowieka prowadzi monitoring sytuacji na polsko-białoruskiej granicy, dokumentując przy- padki naruszeń praw człowieka wobec osób migrujących, mieszkańców i mieszkanek oraz osób niosących pomoc humanitarną;
   * Opierając się o przyjęte w ciągu ostatniego roku niezgodne z prawem unijnym i międzynarodowym ustawodawstwo, polskie służby prowadzą nielegalne wywózki (ang. push-back), polegające na zbiorowym odsy- łaniu migrantów i migrantek do Białorusi bez wszczęcia wobec nich przewidzianych prawem procedur administracyjnych;
   * W wielu przypadkach dochodzi do ignorowania przez polskie służby de- klarowanej przez migrantów i migrantki chęci ubiegania się o ochronę międzynarodową, co prowadzi do naruszania prawa do azylu;
   * Migranci i migrantki zmuszani są przez polskie służby do przekracza- nia granicy na stronę białoruską poza przejściami granicznymi przez płot żyletkowy lub rzeki graniczne, co nie tylko nie znajduje podstawy prawnej, ale jest także wysoce niehumanitarne, a w wielu przypadkach prowadzi do narażenia życia i zdrowia osób w ten sposób zawracanych;
   * W toku operacji zawracania migrantów i migrantek do Białorusi pol- skie służby nie prowadzą identyfikacji, która pozwoliłaby na udzielenie wymaganej przez prawo pomocy osobom należącym do grup szcze- gólnego traktowania, w tym osobom małoletnim bez opieki, osobom niepełnosprawnym, czy ofiarom handlu ludźmi;
   * Wywózki prowadzone są pomimo dobrze udokumentowanej przemocy, której migranci i migrantki doświadczają ze strony funkcjonariuszy bia- łoruskich, co stanowi naruszenie zasady niezawracania cudzoziemców do państw, gdzie może grozić im niebezpieczeństwo (zasada non-refo- ulement);
   * W efekcie prowadzenia niezgodnej z prawem polityki wywózek migranci i migrantki narażani są na utratę zdrowia, a nawet życia oraz nieludzkie i poniżające traktowanie;
   * Ograniczenie praw obywatelskich na terenie 183 miejscowości wzdłuż polsko-białoruskiej granicy doprowadziło także do naruszania praw mieszkańców i mieszkanek rejonu pogranicza, w tym zwłaszcza prawa do swobody poruszania się;
   * W związku z niedopuszczeniem organizacji humanitarnych do pra- cy w strefie przygranicznej, to przede wszystkim na mieszkańcach i mieszkankach, a także oddolnych inicjatywach społecznych spoczął obowiązek ratowania życia i zdrowia migrantów i migrantek, którzy po przekroczeniu granicy znaleźli się w polskich lasach, nierzadko w złym stanie zdrowia;
   * Aktywiści i aktywistki, mieszkańcy i mieszkanki oraz migranci i migrant- ki wskazują na nasilającą się w ostatnich miesiącach brutalność służb polskich oraz białoruskich;
   * Polskie władze podejmują próby kryminalizacji pomocy niesionej w przy- granicznych lasach, o czym świadczą coraz częstsze przypadki zatrzy- mań, a także wszczynania wobec osób niosących pomoc humanitarną postępowań karnych, co może mieć na celu wywołanie efektu mrożącego;
   * Przez 11 miesięcy kryzysu humanitarnego polskie władze nie podjęły żadnych działań mających na celu deeskalację przemocy, przywróce- nie przestrzegania prawa przez polskie służby, pociągnięcie do odpo- wiedzialności osób winnych naruszeń praw człowieka oraz wsparcie mieszkańców i mieszkanek obciążonych negatywnymi skutkami kryzysu;
   * Częściowe zniesienie strefy zakazu przebywania bez jednoczesnej zmiany polityki prowadzenia bezprawnych wywózek oraz zapewnienia ochrony uniwersalnych praw człowieka nie stanowi wystarczającego rozwiązania odnotowanych problemów; raport zawiera zestaw reko- mendacji działań w perspektywie krótko- i długoterminowej.