Door preciezere bestraling van patiënten met prostaatkanker, mogelijk met nieuwe software van het UMC Utrecht, zullen mogelijke bijwerkingen en schadelijke gevolgen van bestraling – denk aan problemen met plassen, ontlasting en de erectie – nóg minimaler worden. Tien prostaatkankerpatiënten zijn er inmiddels mee behandeld. De softwaretool zorgt dat er veel minder gezond weefsel geraakt wordt. Het viel hem alleszins mee. „Ik ben er fluitend doorheen gegaan.”
Drie jaar terug had het UMC Utrecht ook al een primeur: bestralen van de prostaat kon dankzij een zelf ontwikkeld apparaat – de MR-Linac – gerichter vanwege realtime beelden. Daar had het ziekenhuis maar liefst twintig jaar op gepuzzeld. De circa vier tot zeven standaard behandelweken werden er maximaal twee voor de meeste mannen met prostaatkanker. Inmiddels zijn wereldwijd 47 MR-Linacs in gebruik, hebben 27 landen dit systeem besteld en zijn er wereldwijd ruim 5000 patiënten behandeld.
„Maar we wilden nóg preciezer kunnen bestralen. Met de nieuwe softwaretool is er een kleinere marge van 2 á 3 millimeter rondom de prostaat. Voorheen was dit nog een marge van 5 millimeter. Door deze margeverkleining zal ongeveer de helft minder omliggend gezond weefsel worden blootgesteld aan een hoge dosis bestraling. Daardoor verwachten wij dat patiënten minder plasklachten, ontlastingsaandrang of erectieverlies zullen ervaren in de toekomst”, vertelt radiotherapeut-oncoloog Jochem van der Voort van Zyp.
’Het gaat toch om je mannelijkheid’
„Zet dat eens af tegen dertig jaar geleden, toen we nog geen scans hadden en niet precies wisten waar de tumor zat. Het was een soort schieten met hagel; het bestraalde gebied kon wel 10 bij 10 centimeter zijn. De bijwerkingen waren soms ernstig.”
Het zijn juist die bijwerkingen, zoals erectie- en plasproblemen, waar patiënt William (65) zich vooral druk om maakte. „Ik was eigenlijk helemaal niet bang voor de tumor in de prostaat. Hoewel ik, toen ik de diagnose kreeg in 2020, wel even dacht dat ik post had gehad die in de verkeerde brievenbus was gevallen. Dit kon toch onmogelijk voor mij bestemd zijn? Ik voelde er namelijk niets van. Ik voelde me geen patiënt, maar het werd me wel duidelijk dat ik na bestraling of operatie patiënt zou kunnen worden.”
Een flinke periode werd de tumor van William alleen gevolgd met bloedtesten, die PSA-waarde meten, en met mri’s. Tot duidelijk werd dat de tumoren aan het groeien waren. „Ik moest kiezen tussen opereren of bestralen. Toen ze mij in dit ziekenhuis vertelden dat de MR-Linac nóg preciezer kon bestralen door de nieuwe softwaretool, was ik meteen om. Het gaat toch ook om je mannelijkheid die in gevaar komt en om je kwaliteit van leven.”
’Opeens ben je ervan af’
In de MR-Linac moeten patiënten wel langer liggen – een uur in totaal – dan bij de reguliere bestralingsapparaten. Klinisch fysicus Hans de Boer: „We merkten dat bij dat lange liggen de prostaat gaat ’wandelen’; hij zakt wat naar achter vanwege de ontspanning. Daarom stoppen we halverwege en maken we een nieuw plan via MRI-beelden. De tumor en het omliggende gezonde weefsel, dat we willen sparen, kunnen we nu beter dan ooit real-time in beeld brengen tijdens de radiotherapie-behandeling.”
In Utrecht zijn inmiddels ruim 1000 behandelingen met de MR-Linac uitgevoerd. Bijna de helft daarvan (450) betreft behandeling voor patiënten met prostaatkanker. Na UMC Utrecht volgden nog vijf klinieken in ons land. Verder worden met de MR-Linac endeldarmkanker, alvleesklierkanker, longkanker en uitzaaiingen in de lymfeklieren, lever en bijnier behandeld. Het gebruik van de nieuwe softwaretool wordt nu allen nog toegepast voor prostaatkanker. Na een korte studie met goede resultaten is het nu de reguliere behandeling in de Utrechtse kliniek.
William heeft slechts vijf bestralingen nodig gehad; het ziekenhuis gaat binnenkort onderzoeken of misschien twee keer ook genoeg is. „Het lange stilliggen in de MRI is best intensief; je focus is snel weg. Je handen en voeten gaan slapen. Maar het is de moeite waard! Eigenlijk voelt het gek; jaren ben je ermee bezig en opeens ben je na vijf keer bestalen ervan af. De erectie is nog volledig aanwezig, over twee maanden gaan we de PSA-waarde meten. Ik ben heel hoopvol!”
4 comments
Door preciezere bestraling van patiënten met prostaatkanker, mogelijk met nieuwe software van het UMC Utrecht, zullen mogelijke bijwerkingen en schadelijke gevolgen van bestraling – denk aan problemen met plassen, ontlasting en de erectie – nóg minimaler worden. Tien prostaatkankerpatiënten zijn er inmiddels mee behandeld. De softwaretool zorgt dat er veel minder gezond weefsel geraakt wordt. Het viel hem alleszins mee. „Ik ben er fluitend doorheen gegaan.”
Drie jaar terug had het UMC Utrecht ook al een primeur: bestralen van de prostaat kon dankzij een zelf ontwikkeld apparaat – de MR-Linac – gerichter vanwege realtime beelden. Daar had het ziekenhuis maar liefst twintig jaar op gepuzzeld. De circa vier tot zeven standaard behandelweken werden er maximaal twee voor de meeste mannen met prostaatkanker. Inmiddels zijn wereldwijd 47 MR-Linacs in gebruik, hebben 27 landen dit systeem besteld en zijn er wereldwijd ruim 5000 patiënten behandeld.
„Maar we wilden nóg preciezer kunnen bestralen. Met de nieuwe softwaretool is er een kleinere marge van 2 á 3 millimeter rondom de prostaat. Voorheen was dit nog een marge van 5 millimeter. Door deze margeverkleining zal ongeveer de helft minder omliggend gezond weefsel worden blootgesteld aan een hoge dosis bestraling. Daardoor verwachten wij dat patiënten minder plasklachten, ontlastingsaandrang of erectieverlies zullen ervaren in de toekomst”, vertelt radiotherapeut-oncoloog Jochem van der Voort van Zyp.
’Het gaat toch om je mannelijkheid’
„Zet dat eens af tegen dertig jaar geleden, toen we nog geen scans hadden en niet precies wisten waar de tumor zat. Het was een soort schieten met hagel; het bestraalde gebied kon wel 10 bij 10 centimeter zijn. De bijwerkingen waren soms ernstig.”
Het zijn juist die bijwerkingen, zoals erectie- en plasproblemen, waar patiënt William (65) zich vooral druk om maakte. „Ik was eigenlijk helemaal niet bang voor de tumor in de prostaat. Hoewel ik, toen ik de diagnose kreeg in 2020, wel even dacht dat ik post had gehad die in de verkeerde brievenbus was gevallen. Dit kon toch onmogelijk voor mij bestemd zijn? Ik voelde er namelijk niets van. Ik voelde me geen patiënt, maar het werd me wel duidelijk dat ik na bestraling of operatie patiënt zou kunnen worden.”
Een flinke periode werd de tumor van William alleen gevolgd met bloedtesten, die PSA-waarde meten, en met mri’s. Tot duidelijk werd dat de tumoren aan het groeien waren. „Ik moest kiezen tussen opereren of bestralen. Toen ze mij in dit ziekenhuis vertelden dat de MR-Linac nóg preciezer kon bestralen door de nieuwe softwaretool, was ik meteen om. Het gaat toch ook om je mannelijkheid die in gevaar komt en om je kwaliteit van leven.”
’Opeens ben je ervan af’
In de MR-Linac moeten patiënten wel langer liggen – een uur in totaal – dan bij de reguliere bestralingsapparaten. Klinisch fysicus Hans de Boer: „We merkten dat bij dat lange liggen de prostaat gaat ’wandelen’; hij zakt wat naar achter vanwege de ontspanning. Daarom stoppen we halverwege en maken we een nieuw plan via MRI-beelden. De tumor en het omliggende gezonde weefsel, dat we willen sparen, kunnen we nu beter dan ooit real-time in beeld brengen tijdens de radiotherapie-behandeling.”
In Utrecht zijn inmiddels ruim 1000 behandelingen met de MR-Linac uitgevoerd. Bijna de helft daarvan (450) betreft behandeling voor patiënten met prostaatkanker. Na UMC Utrecht volgden nog vijf klinieken in ons land. Verder worden met de MR-Linac endeldarmkanker, alvleesklierkanker, longkanker en uitzaaiingen in de lymfeklieren, lever en bijnier behandeld. Het gebruik van de nieuwe softwaretool wordt nu allen nog toegepast voor prostaatkanker. Na een korte studie met goede resultaten is het nu de reguliere behandeling in de Utrechtse kliniek.
William heeft slechts vijf bestralingen nodig gehad; het ziekenhuis gaat binnenkort onderzoeken of misschien twee keer ook genoeg is. „Het lange stilliggen in de MRI is best intensief; je focus is snel weg. Je handen en voeten gaan slapen. Maar het is de moeite waard! Eigenlijk voelt het gek; jaren ben je ermee bezig en opeens ben je na vijf keer bestalen ervan af. De erectie is nog volledig aanwezig, over twee maanden gaan we de PSA-waarde meten. Ik ben heel hoopvol!”
Waarom nou weer zo’n domme quote erbij
Waarom die toxische quote?
Ik dacht dat het ging over niet kanker hebben.