**Grondpersoneel Schiphol bewust uitgesloten van onderzoek naar vliegveiligheid en arbeidsomstandigheden**
*Luchtvaart* Nooit meer zo’n helse zomer als in 2021, verzuchtten de grondmedewerkers op Schiphol. Maar in onderzoek naar hun arbeidsomstandigheden en de vliegveiligheid mochten zij niet worden gehoord.
*TL;DR*
*Werknemers van grondafhandelingsbedrijven op Schiphol zijn bewust uitgesloten van een onderzoek naar de vliegveiligheid en de arbeidsomstandigheden op de luchthaven. Schiphol en andere luchtvaartbedrijven weigerden mee te werken als een enquête onder het grondpersoneel zou blijven uitmaken van het onderzoek. Dat blijkt uit onderzoek van NRC.*
*Minister Barbara Visser (Infrastructuur en Waterstaat, VVD) stuurde het onderzoeksrapport begin november naar de Kamer. Zij concludeert dat de vliegveiligheid niet in het geding is.*
*De Inspectie Leefomgeving en Transport, die toezicht houdt op de luchtvaart in Nederland, schreef eerder dat Schipholmedewerkers waarschijnlijk niet alle incidenten op de luchthaven melden, mogelijk uit angst voor hun baan. FNV Schiphol hield eind vorig jaar een enquête onder luchthavenmedewerkers. Daarin zeggen zij dat er soms incidenten zijn (botsingen met vliegtuigen bijvoorbeeld) tijdens hun werk en dat niet iedereen die durft te rapporteren.*
Hij werkt al 32 jaar als afhandelaar op Schiphol. Vliegtuigen verslepen, toestellen laden en lossen. De CX271 van Cathay Pacific die hij op 12 februari 2019 afhandelt, is zeker niet zijn eerste vliegtuig. Hij zal die dag de blokken bij het landingsgestel neerleggen. Zijn collega, nog door hem opgeleid, zal het toestel verslepen.
Bij het aansluiten van de mobiele trap gaat het mis. Hij rijdt te ver door en de trap botst tegen het toestel. Een gat in de romp, krassen. Het vliegtuig kan niet vertrekken zonder reparatie. Hij raakt in paniek. Nee, zegt hij tegen zijn collega, die schade zat er al. En ik ga het niet rapporteren. Terug in de kantine van werkgever Swissport praat zijn collega op hem in. „We moeten dit melden.” Uiteindelijk doet de collega een officiële melding.
Swissport is woedend. Werknemers hebben een ‘no contact’-regel – je raakt een vliegtuig nóóit – en een schademeldplicht. Na 32 jaar wordt de man op staande voet ontslagen. Die stapt naar de rechter. Acht maanden na de botsing draait de kantonrechter het ontslag terug. Niet melden van de schade was verwijtbaar, maar niet ernstig genoeg voor direct ontslag.
*Alles altijd*
De schademeldplicht is belangrijk in de luchtvaart. Je meldt álles áltijd: een foutje op de grond kan grote gevolgen hebben in de lucht. En wie iets niet meldt, of iets niet meer durft te melden uit angst zijn baan te verliezen, brengt honderden passagiers in gevaar.
Bovendien leiden ongelukken tijdens de grondafhandeling wereldwijd jaarlijks tot vele miljoenen euro’s schade. In Amsterdam speelt nog iets anders: de luchthaven telt acht externe afhandelingsbedrijven die elkaar fel beconcurreren en elke paar jaar moeten inschrijven op offertes van luchtvaartmaatschappijen. Andere vliegvelden hebben doorgaans twee of drie afhandelaars. Wie veel incidenten veroorzaakt, maakt minder kans op nieuwe opdrachten.
Staat het Cathay-incident op zich? Of zijn de arbeidsomstandigheden op Schiphol dusdanig dat de vliegveiligheid in het geding is?
Diverse deskundigen leggen dat verband, vakbond FNV is ervan overtuigd. Maar minister Barbara Visser (Infrastructuur en Milieu, VVD) grijpt niet in. Begin november stuurde zij een onderzoeksrapport naar de Tweede Kamer over veiligheid en arbeidsomstandigheden op Schiphol. De conclusie: „De vliegveiligheid is niet in het geding.”
Dat rapport, zo blijkt uit onderzoek van NRC en EenVandaag, is zwaar beïnvloed door de luchthaven en de luchtvaartmaatschappijen. Grondafhandelingsmedewerkers mochten niet worden gehoord, anders zouden ze niet meewerken. Het ministerie overwoog het onderzoek niet uit te brengen, maar deed het toch. „Een doofpot”, zegt Joost van Doesburg van FNV Schiphol.
*Helse zomer*
Op Schiphol werken 15.000 mensen in de grondafhandeling. Bagagemedewerkers, grondstewardessen, tankwagenbestuurders. Dit jaar beleefden zij een helse zomer. Corona leek even weg, de wereld ging weer op vakantie, Schiphol was regelmatig Europa’s drukste luchthaven. Maar zonder voldoende personeel. Beelden van boze reizigers die uren op hun koffers wachtten, haalden het nieuws.
„Nooit meer zo’n zomer als in 2021”, citeert de FNV een zieke, overwerkte medewerker in een brief aan minister Visser en de directies van Schiphol en de werkgeversvereniging van afhandelaars. De bond schrijft: „Onervaren en onopgeleide medewerkers kregen deze zomer door het personeelstekort de verantwoordelijkheid voor het beladen van vliegtuigen of boarden van honderden passagiers.”
Tot hoeveel incidenten dat deze zomer leidde, is nog onbekend. Vorig jaar telde de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) 240 „handelingen en afwijkingen op procedures die de veiligheid kunnen bedreigen”. De Inspectie vermoedt echter dat Schipholmedewerkers lang niet alle voorvallen doorgeven. In het rapport Staat van Schiphol 2020 (maart 2021) schrijft de toezichthouder dat „de ILT de indruk krijgt dat de meldingsbereidheid, vooral bij grondafhandelingsbedrijven, beperkt is en dat niet alle schades worden gemeld”. Volgens de Inspectie verschilt het nogal per bedrijf hoe goed incidenten worden gemeld.
Een FNV-enquête, uit 2020, onder 1.135 luchthavenmedewerkers onderschrijft het vermoeden. Medewerkers vertellen over tal van gevaarlijke situaties op het platform, die een risico kunnen vormen voor de vliegveiligheid. Die melden zij lang niet altijd. Ze zijn bang voor hun baan of voor vervelende klussen op incourante tijden.
De coronacrisis vergroot de druk op veel luchthavens nog eens, stelde de Europese luchtvaarttoezichthouder EASA vorig jaar. „Te veel nadruk op economisch overleven vermindert de nadruk op menselijke en organisatorische factoren. Dat gaat ten koste van de veiligheid.”
*Geen eisen stellen*
In het nieuwe onderzoek – dat voortkwam uit een breed gesteunde motie van SP en PvdA (23 juni 2020) – schrijven experts van het Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum (NLR), Universiteit Leiden en bureau Ecorys dat je de arbeidsvoorwaarden op Schiphol niet zonder meer kan koppelen aan de veiligheid.
En daarom, stelt de minister, kan zij weinig doen aan de arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden van grondmedewerkers. Het kabinet zou geen ‘sociale vestigingseisen’ kunnen stellen aan de afhandelingsbedrijven die actief zijn op Schiphol. Het Rijk heeft een belang van 70 procent in de Schiphol Group.
Het onderzoek gaat alleen over personeel aan ‘air-side’, na de douane – ook al doelden SP en PvdA op álle Schipholwerknemers. Buiten beeld blijven schoonmakers die vanwege reorganisaties met minder collega’s meer moeten doen en beveiligers die te maken krijgen met een besmettelijke coronavariant. In de eerste maanden van de pandemie klaagden beveiligers dat zij met onvoldoende bescherming te dicht op passagiers moesten werken.
De BV heeft het weer goed gedaan!
>„Elke mogelijkheid om de arbeidsomstandigheden te verbeteren willen we aangrijpen.”
Dat willen we wel maar dat doen we niet. Wie denken ze nou voor de gek te houden?
Jammer dat Schiphol zo’n paradepaardje is, dan zouden ze niet met fluwelen handschoenen worden aangepakt zoals nu.
Jottum; en maar lekker door blijven vliegen voor 35 ekkies naar Spanje🥳
Waarom kunnen die onderzoekers niet net als journalisten van één vandaag zelf anonieme interviews doen met medewerkers?
En stel dat de onderzoekers wel toestemming hadden gekregen om een enquête te houden, hoe zou dan worden gegarandeerd dat de werkgever niet meeleest met de enquête? Want als dat wel kan durven medewerkers niet alles te vertellen.
5 comments
**Grondpersoneel Schiphol bewust uitgesloten van onderzoek naar vliegveiligheid en arbeidsomstandigheden**
*Luchtvaart* Nooit meer zo’n helse zomer als in 2021, verzuchtten de grondmedewerkers op Schiphol. Maar in onderzoek naar hun arbeidsomstandigheden en de vliegveiligheid mochten zij niet worden gehoord.
*TL;DR*
*Werknemers van grondafhandelingsbedrijven op Schiphol zijn bewust uitgesloten van een onderzoek naar de vliegveiligheid en de arbeidsomstandigheden op de luchthaven. Schiphol en andere luchtvaartbedrijven weigerden mee te werken als een enquête onder het grondpersoneel zou blijven uitmaken van het onderzoek. Dat blijkt uit onderzoek van NRC.*
*Minister Barbara Visser (Infrastructuur en Waterstaat, VVD) stuurde het onderzoeksrapport begin november naar de Kamer. Zij concludeert dat de vliegveiligheid niet in het geding is.*
*De Inspectie Leefomgeving en Transport, die toezicht houdt op de luchtvaart in Nederland, schreef eerder dat Schipholmedewerkers waarschijnlijk niet alle incidenten op de luchthaven melden, mogelijk uit angst voor hun baan. FNV Schiphol hield eind vorig jaar een enquête onder luchthavenmedewerkers. Daarin zeggen zij dat er soms incidenten zijn (botsingen met vliegtuigen bijvoorbeeld) tijdens hun werk en dat niet iedereen die durft te rapporteren.*
Hij werkt al 32 jaar als afhandelaar op Schiphol. Vliegtuigen verslepen, toestellen laden en lossen. De CX271 van Cathay Pacific die hij op 12 februari 2019 afhandelt, is zeker niet zijn eerste vliegtuig. Hij zal die dag de blokken bij het landingsgestel neerleggen. Zijn collega, nog door hem opgeleid, zal het toestel verslepen.
Bij het aansluiten van de mobiele trap gaat het mis. Hij rijdt te ver door en de trap botst tegen het toestel. Een gat in de romp, krassen. Het vliegtuig kan niet vertrekken zonder reparatie. Hij raakt in paniek. Nee, zegt hij tegen zijn collega, die schade zat er al. En ik ga het niet rapporteren. Terug in de kantine van werkgever Swissport praat zijn collega op hem in. „We moeten dit melden.” Uiteindelijk doet de collega een officiële melding.
Swissport is woedend. Werknemers hebben een ‘no contact’-regel – je raakt een vliegtuig nóóit – en een schademeldplicht. Na 32 jaar wordt de man op staande voet ontslagen. Die stapt naar de rechter. Acht maanden na de botsing draait de kantonrechter het ontslag terug. Niet melden van de schade was verwijtbaar, maar niet ernstig genoeg voor direct ontslag.
*Alles altijd*
De schademeldplicht is belangrijk in de luchtvaart. Je meldt álles áltijd: een foutje op de grond kan grote gevolgen hebben in de lucht. En wie iets niet meldt, of iets niet meer durft te melden uit angst zijn baan te verliezen, brengt honderden passagiers in gevaar.
Bovendien leiden ongelukken tijdens de grondafhandeling wereldwijd jaarlijks tot vele miljoenen euro’s schade. In Amsterdam speelt nog iets anders: de luchthaven telt acht externe afhandelingsbedrijven die elkaar fel beconcurreren en elke paar jaar moeten inschrijven op offertes van luchtvaartmaatschappijen. Andere vliegvelden hebben doorgaans twee of drie afhandelaars. Wie veel incidenten veroorzaakt, maakt minder kans op nieuwe opdrachten.
Staat het Cathay-incident op zich? Of zijn de arbeidsomstandigheden op Schiphol dusdanig dat de vliegveiligheid in het geding is?
Diverse deskundigen leggen dat verband, vakbond FNV is ervan overtuigd. Maar minister Barbara Visser (Infrastructuur en Milieu, VVD) grijpt niet in. Begin november stuurde zij een onderzoeksrapport naar de Tweede Kamer over veiligheid en arbeidsomstandigheden op Schiphol. De conclusie: „De vliegveiligheid is niet in het geding.”
Dat rapport, zo blijkt uit onderzoek van NRC en EenVandaag, is zwaar beïnvloed door de luchthaven en de luchtvaartmaatschappijen. Grondafhandelingsmedewerkers mochten niet worden gehoord, anders zouden ze niet meewerken. Het ministerie overwoog het onderzoek niet uit te brengen, maar deed het toch. „Een doofpot”, zegt Joost van Doesburg van FNV Schiphol.
*Helse zomer*
Op Schiphol werken 15.000 mensen in de grondafhandeling. Bagagemedewerkers, grondstewardessen, tankwagenbestuurders. Dit jaar beleefden zij een helse zomer. Corona leek even weg, de wereld ging weer op vakantie, Schiphol was regelmatig Europa’s drukste luchthaven. Maar zonder voldoende personeel. Beelden van boze reizigers die uren op hun koffers wachtten, haalden het nieuws.
„Nooit meer zo’n zomer als in 2021”, citeert de FNV een zieke, overwerkte medewerker in een brief aan minister Visser en de directies van Schiphol en de werkgeversvereniging van afhandelaars. De bond schrijft: „Onervaren en onopgeleide medewerkers kregen deze zomer door het personeelstekort de verantwoordelijkheid voor het beladen van vliegtuigen of boarden van honderden passagiers.”
Tot hoeveel incidenten dat deze zomer leidde, is nog onbekend. Vorig jaar telde de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) 240 „handelingen en afwijkingen op procedures die de veiligheid kunnen bedreigen”. De Inspectie vermoedt echter dat Schipholmedewerkers lang niet alle voorvallen doorgeven. In het rapport Staat van Schiphol 2020 (maart 2021) schrijft de toezichthouder dat „de ILT de indruk krijgt dat de meldingsbereidheid, vooral bij grondafhandelingsbedrijven, beperkt is en dat niet alle schades worden gemeld”. Volgens de Inspectie verschilt het nogal per bedrijf hoe goed incidenten worden gemeld.
Een FNV-enquête, uit 2020, onder 1.135 luchthavenmedewerkers onderschrijft het vermoeden. Medewerkers vertellen over tal van gevaarlijke situaties op het platform, die een risico kunnen vormen voor de vliegveiligheid. Die melden zij lang niet altijd. Ze zijn bang voor hun baan of voor vervelende klussen op incourante tijden.
De coronacrisis vergroot de druk op veel luchthavens nog eens, stelde de Europese luchtvaarttoezichthouder EASA vorig jaar. „Te veel nadruk op economisch overleven vermindert de nadruk op menselijke en organisatorische factoren. Dat gaat ten koste van de veiligheid.”
*Geen eisen stellen*
In het nieuwe onderzoek – dat voortkwam uit een breed gesteunde motie van SP en PvdA (23 juni 2020) – schrijven experts van het Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum (NLR), Universiteit Leiden en bureau Ecorys dat je de arbeidsvoorwaarden op Schiphol niet zonder meer kan koppelen aan de veiligheid.
En daarom, stelt de minister, kan zij weinig doen aan de arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden van grondmedewerkers. Het kabinet zou geen ‘sociale vestigingseisen’ kunnen stellen aan de afhandelingsbedrijven die actief zijn op Schiphol. Het Rijk heeft een belang van 70 procent in de Schiphol Group.
Het onderzoek gaat alleen over personeel aan ‘air-side’, na de douane – ook al doelden SP en PvdA op álle Schipholwerknemers. Buiten beeld blijven schoonmakers die vanwege reorganisaties met minder collega’s meer moeten doen en beveiligers die te maken krijgen met een besmettelijke coronavariant. In de eerste maanden van de pandemie klaagden beveiligers dat zij met onvoldoende bescherming te dicht op passagiers moesten werken.
De BV heeft het weer goed gedaan!
>„Elke mogelijkheid om de arbeidsomstandigheden te verbeteren willen we aangrijpen.”
Dat willen we wel maar dat doen we niet. Wie denken ze nou voor de gek te houden?
Jammer dat Schiphol zo’n paradepaardje is, dan zouden ze niet met fluwelen handschoenen worden aangepakt zoals nu.
Jottum; en maar lekker door blijven vliegen voor 35 ekkies naar Spanje🥳
Waarom kunnen die onderzoekers niet net als journalisten van één vandaag zelf anonieme interviews doen met medewerkers?
En stel dat de onderzoekers wel toestemming hadden gekregen om een enquête te houden, hoe zou dan worden gegarandeerd dat de werkgever niet meeleest met de enquête? Want als dat wel kan durven medewerkers niet alles te vertellen.