Β. Σωτηρόπουλος: Σχόλιο για την απόφαση της Ολομέλειας του ΣτΕ

Εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι το άρθρο του καθηγητή θεολογίας κ. Γιαγκάζογλου ξεκινά με μια αναφορά σε “κατά πλειοψηφία” απόφαση του ΣτΕ, ενώ η απόφαση που κερδίσαμε στην Ολομέλεια ήταν απολύτως ομόφωνη κι όχι “κατά πλειοψηφία” όπως εσφαλμένα [αναφέρει στο άρθρο του.](https://t.co/WpVSUmphok)

Συγκεκριμένα, δεν υπήρχε καμία “μειοψηφική” γνώμη δικαστή στην απόφαση, καθόσον το σύνολο των δικαστών της ΟλΣτΕ αποφάσισε ότι η υπουργική απόφαση είναι άκυρη και ότι από το σχολικό έτος 2023-2024 πρέπει να διδάσκεται το ισότιμο μάθημα σε όσους απαλλάσσονται από τα θρησκευτικά.

Εντύπωση προκαλεί επίσης και ο ισχυρισμός του κ. Γιαγκάζογλου ότι “το ΣτΕ για πρώτη φορά προτείνει ισότιμο, δηλαδή, ομολογιακό (ρωμαιοκαθολικό, προτεσταντικό), ετερόθρησκο (ισλαμικό κ.λπ.) ή ουδετερόθρησκο (π.χ. φιλοσοφικής ηθικής) μάθημα”.

Απλή ανάγνωση επιβεβαιώνει είναι ότι π ο υ θ ε ν ά στην απόφαση της Ολομέλειας του ΣτΕ δεν γίνεται αναφορά σε ισότιμο “ομολογιακό” ή “ετερόθρησκο” μάθημα, αλλά μόνο σε “ισότιμο μάθημα συναφούς κατά την αντίληψή της [σ.σ.: δηλ.της Πολιτείας] περιεχομένου (π.χ. μάθημα ηθικής)”.

Άρα, όχι “ισότιμα” θρησκευτικά και δη ομολογιακά “άλλων” δογμάτων και θρησκειών. Τα άλλα “ομολογιακά” μαθήματα δεν υπάρχουν πουθενά στο κείμενο της δικαστικής απόφασης, ίσως επειδή το Συμβούλιο της Επικρατείας ήδη στις αποφάσεις 1749-1750/2019 είναι ήδη εις γνώση ότι “ο νομοθέτης έχει ρητώς προβλέψει, για ετερόδοξους ή αλλόθρησκους μαθητές (ιδίως καθολικού δόγματος ή εβραϊκής θρησκείας ή μουσουλμανικής μειονότητας της Δυτικής Θράκης), τη δυνατότητα διδασκαλίας του οικείου δόγματος ή θρησκείας”.

Αυτά τα μαθήματα υπάρχουν και διδάσκονται, δεν έρχεται να τα “εισαγάγει” το ΣτΕ, με αυτή την απόφαση, όπως υποστηρίζει ο αρθρογράφος. Επομένως, το ισότιμο μάθημα που θα διδάσκεται από το σχολικό έτος 2023-2024 δεν θα είναι “ομολογιακό” ή “ετερόθρησκο”, θα είναι το “πλουραλιστικό, αντικειμενικό και κριτικό” μάθημα, όπως επιβάλλει το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου με την νομολογία του.

Ο αρθρογράφος επίσης αναφέρει ότι “[μ]ολονότι ο βασικός νόμος 1566/1985 της εκπαίδευσης προέβλεπε, πέρα από το ορθόδοξο μάθημα, τη διδασκαλία και άλλων ετερόδοξων και ετερόθρησκων μαθημάτων στα Θρησκευτικά από ετερόδοξους και ετερόθρησκους διδάσκοντες με έστω οριακά ή ανεκτά ακαδημαϊκά προσόντα, αυτό ουδέποτε εφαρμόστηκε στην πράξη πέρα από τις Κυκλάδες και την Κέρκυρα.”

Καλά, πώς γίνεται να μην γνωρίζει τα εβραϊκά σχολεία της Αθήνας, Θεσσαλονίκης, Λάρισας ή ότι το Κοράνι διδάσκεται από 84 Ιεροδιδάσκαλους που έχει προσλάβει το κράτος σε σχολεία της Δυτικής Θράκης; Αυτά ισχύουν ήδη και δεν έχουν καμία σχέση με το ισότιμο μάθημα. Ούτε επιβάλλονται με την απόφαση του ΣτΕ.

Οι νομικές συντεταγμένες που θα οριοθετήσουν το ισότιμο μάθημα παρουσιάστηκαν από εμένα – ως πληρεξούσιος δικηγόρος των γονέων και μαθητών – στην Ολομέλεια του ΣτΕ κι όχι ως “νομικός εκπρόσωπος της Ένωσης Αθέων”, όπως αναφέρει ο κ. Γιαγκάζογλου στο άρθρο του. Είμαι μεν δικηγόρος της Ένωσης Αθέων, αλλά δεν παρέστην με αυτή την ιδιότητα στην συγκεκριμένη δίκη.

Τώρα, ως προς την κρίση του αρθρογράφου ότι το νέο μάθημα δεν θα το διδάσκουν θεολόγοι, θα μπορούσα να το εκλάβω ως έμμεση αυτοκριτική ως προς την επάρκεια των θεολόγων να διδάξουν ένα μάθημα (μη θρησκευτικής) ηθικής. Αλλά δεν θα στεναχωρηθούμε κι ολας, έαν μπορεί να το διδάξει π.χ. ένας απόφοιτος ΦΠΨ.

“Τα ανωτέρω δείχνουν ότι το νέο ισότιμο μάθημα σαφώς δεν θα έχει κανένα θρησκευτικό ή θρησκειολογικό χαρακτήρα, δεν θα συντάσσεται ούτε και θα διδάσκεται από θεολόγους, αλλά από άλλες ειδικότητες και σταθερά θα υπονομεύει το υπάρχον ΜτΘ.” (Λες και δεν το υπονομεύει η Φυσική).

Σχετικά με την εκτίμηση του αρθρογράφου ότι το νέο μάθημα θα “υπονομεύει” το μάθημα των θρησκευτικών, θα υπερθεματίσω: το νέο ισότιμο μάθημα θα καταργήσει, στην πράξη, το μάθημα των θρησκευτικών. Αυτός είναι πράγματι ένας ωραίος και δημοκρατικός στόχος: όποιος δεν θέλει σύγκριση των ιδεών και πεποιθήσεών του με άλλες ιδέες και πεποιθήσεις, αλλά προτιμά τις απαγορεύσεις και την υποχρεωτικότητα, είναι καταδικασμένος στην εποχή μας. Όσο “διαλεκτικά” και “ανοιχτά στην ετερότητα” (πόσο otherism!) κι αν είναι, τα θρησκευτικά είναι θρησκευτικά: διδάσκουν ένα κλειστό σύστημα μεταφυσικής σκέψης.

Νομοτελειακά, λοιπόν, κάποια στιγμή, το μάθημα των θρησκευτικών θα καταργηθεί. Πρώτα στην πράξη, από τους γονείς και τους μαθητές που θα επιλέγουν το ισότιμο μάθημα κι έπειτα από τον νομοθέτη, οριστικά και επισήμως.

Πιο πριν βέβαια, η ερμηνεία του Συμβουλίου της Επικρατείας ως προς το άρθρο 16 κτλ του Συντάγματος θα αλλάξει (που λένε ότι το Σύνταγμα επιβάλλει τάχα υποχρεωτικό μάθημα θρησκευτικών, ενώ δεν υπάρχει τέτοιο πράγμα).

Κατόπιν, το ίδιο το άρθρο 16 του Συντάγματος θα αλλάξει, καθώς λέει ότι η παιδεία έχει σκοπό την ανάπτυξη της θρησκευτικής συνείδησης (όχι το μάθημα θρησκευτικών ως αυτοσκοπό, πάντως), ενώ τέτοια πράγματα δεν είναι δουλειά του κράτους σε έναν σύγχρονο κόσμο.

Όλα αυτά είναι, καθαρά και μόνο, θέμα χρόνου. Οπότε, ναι, για αυτό το τρομακτικό μέλλον για τους θεολόγους, το πρώτο κεφάλαιο όντως έχει ήδη γραφτεί, με την απόφαση της Ολομέλειας του ΣτΕ. Η αισιόδοξη κατακλείδα του αρθρογράφου ότι δεν υπάρχουν αδιέξοδα “σε μια διαλεγόμενη με τον σύγχρονο κόσμο θεολογία” κτλ, είναι κι αυτή μια φενάκη. Ο σύγχρονος κόσμος είναι ασύμβατος με την ίδια την έννοια της θεολογίας. Η πνευματικότητα, προ πολλού, αναζητείται και εντοπίζεται αλλού. Φυσικά και υπάρχουν αδιέξοδα. Για κάθε κλειστό σύστημα υπάρχουν. Εμείς, απλά, θα μπήξουμε την ταμπέλα που υποδεικνύει το αδιέξοδο, για να μην πέσει σ’ αυτό κάποιος που έχει χάσει τον δρόμο του.

Πηγή: https://twitter.com/Sotiropoulos/status/1549864226474311680

Έντιτ: Για να μη λέμε ότι δεν υπάρχουν και καλές ειδήσεις από την Ελλάδα.