“Það getur verið lesandi góður að þú líður ekki persónulega fyrir ástandið á leigumarkaðnum, en það gera tugþúsundir samborgara þinna. Það getur líka verið að þú hagnist á núverandi ástandi. Núverandi ástand eykur fátækt, skapar mikla hættu á félagslegum vandamálum, eykur þörfina fyrir félagslega aðstoð, dregur úr lífsgæðum leigjenda og flytur mikla fjármuni frá fátækasta hluta landsmanna til þeirra sem eiga mest.”
“Það eru 30.000 heimili á leigumarkaðnum, það er ansi ríflegur samtakamáttur í þeim stóra hópi. Á næstu misserum munum við breyta orðræðunni um húsnæðismál, hafa áhrif á ákvarðanatöku yfirvalda og stefnu þeirra. Við munum líka vinna hörðum höndum að því að lækka hér leiguverð og byggja upp stór og öflug samtök leigjenda á landsvísu.”
Kominn tími til að færa alla þessa orku sem fer í að tuða yfir ástandinu og taka þátt í baráttu! Eina vonin.
> Leiga langt umfram kostnað
Skiljanlega. Leigusamningar eru miklu styttri en íbúðarlánasamningar og eru oft með nokkra mánaða uppsagnarfrests.
Það er enginn að gera 40 ára leigusamning með engum uppsagnarfresti. Ef hann væri gerður, þá væri það á miklu lægra verði en venjulegur 12 mánaða leigusamningur.
(Hendi hér í annað komment því þetta er óskyldur punktur)
Þegar ég bjó tímabundið í útlöndum leigði ég á nokkrum stöðum og fékk reynslu að leigja af bæði einstaklingum og fyrirtækjum sem sérhæfðu sig í húsnæðisleigu. Að legja af fyrirtæki var allt annað fyrirbæri. Miklu auðveldara, allt staðlað, alvöru þjónusta, góð samskipti og ekkert rugl eins og maður lendir í þegar maður leigir af einstaklingi.
Á Íslandi eru þetta nánast allt einstaklingar sem leigja út. Langflestir þeirra vita lítið hvað þeir eru að gera. Þekkja lögin ekki og hafa enga tilfinningu fyrir því hvernig á að koma fram við leigjendur (það eru samt alveg til góðir leigusalar, en þeir eru undantekning).
Það sem þarf á Ísland er markaður fyrir leigusalafyrirtæki, sem starfa undir eftirliti (miklu auðveldara að fylgjast með fyrirtækjum en einstaklingum) og leigja út íbúðir. Því að vera leigusali er þjónusta sem er ekki fyrir alla. Heimili skiptir alla máli og þú vilt ekki fá það hjá einhverjum jóni út í bæ.
>Ef við reiknum með að eðlilegt væri að bæta 2% umsýslukostnaði og 2,5% greiðslufallstryggingu..
Hvar/hver ákvað að þetta séu eðlilegar tölur, eru þetta tölur sem Hagstofan eða Neytendastofa er búnin að gefa út eða bara það sem þessir aðilar leggja til?
Hvað er sanngjörn leiga umfram afborganir lána, fasteignagjöld og hússjóð (ef hann á við)?
Á sá sem á skuldlausa eign að rukka minna en sá sem er með lán á eigninni?
Vonandi eru þessi leigjenda samtök öflugri en þau sem ég þurfti að díla við þegar ég var á leigumarkaði 2010 – 2018. Þá var of flókið að svara tölvupóstum og ég upplifði að það var meira spennandi að tala við fólkið á alþingi og koma fram í fjölmiðlum.
Fór af leigumarkaði þegar íbúðalánasjóður seldi eignina sem ég bjó í til Kletts leigufélag sem hægt og rólega ætlaði sér að hækka leiguna uppúr öllu valdi (þá voru samt allir að tala um að passa uppá að biðja ekki um launahækkun til að passa uppá að verðbólgan rjúki ekki uppúr öllu valdi). Klettur leigufélag var síðan selt til Almenna Leigufélagsins sem ákvað að segja upp langtíma leigusamninginum mínum sem var í kringum 125 þúsund kr fyrir leigu á 60 m2 blokkaríbúð og hækka í 210 þúsund á mánuði.
Þegar ég fékk tilkynningu um þetta þá hélt ég fyrst að þú værir að senda mér einkaskilaboð og láta mig heyra það
Að eiga fasteign og leigja hana út er auðveldasta leiðin til að auka lífsgæði sín. Að auka lífsgæði sín er kjarni lýðveldis sem er byggt í kringum kapitalisma. Langbest væri ef allir gætu leigt til ca 24 ára, ættu þá pening fyrir greiðslu inná lán fyrir lítilli íbúð og um 30-35 væri fjárhagslega mögulegt fyrir þau að leigja út litlu íbúðina og fá lán fyrir stærri íbúð eða húsi sem þau ætla búa í það sem eftir er, og leigan af hinni íbúðinni myndi dekka stórann hluta af því.
Því miður er það ekki svoleiðis og það er ekkert sem kemur leigusölum við. Ef við viljum eitthvað ræða bankana og vilja þeirra til að gefa fólki húsnæðislán þá er það annað. Ef fólk getur sýnt fram á 2 ára uppfylltan leigusamning uppá 220.000 á mánuði þá er engin ástæða fyrir bankann að meina því fólki um lán með 190.000 á mánuði í greiðslur, nema bara til að halda þeim föstum á leigumarkaði.
Ein leið til að gera þetta væri ef bankarnir myndu gera sér húsnæðisjóð og eiga eitthvað af eignum og nota þær til að gefa fólki tækifæri til að gera samning sem er 50/50 leiga og lán sem myndi svo hlutfærast yfir á leigjandann eftir að hann væri búinn að standa í skilum í ákveðinn tíma með ákvæði um að eftir einhvern tíma myndi bankinn vera búinn að græða slatta a leigu en þú búinn að eignast allt að 50% í íbúðinni. Bankinn gæti svo keypt þig út úr íbúðinni til að fá hana aftur inní sitt system og þinn gróðahluti yrði nýttur sem innborgun á alvöru húsnæðislán.
Þori að veðja að einhver með meiri menntun en ég gæti útfært þetta betur, þetta er bara dæmi um aðferð sem mér datt í hug meðan ég var að skíta, pointið er að það er auðveldlega hægt að leysa þetta, en mun enginn gera það þegar fólk bendir fingrum á alla nema þá sem bera ábyrgð á þessu = stjórnmálamennina sem setja lögin og bankana sem halda í ólina þeirra.
Auðvitað er nóg af kommentum hérna sem gefa í skin að fátækt er val.
9 comments
“Það getur verið lesandi góður að þú líður ekki persónulega fyrir ástandið á leigumarkaðnum, en það gera tugþúsundir samborgara þinna. Það getur líka verið að þú hagnist á núverandi ástandi. Núverandi ástand eykur fátækt, skapar mikla hættu á félagslegum vandamálum, eykur þörfina fyrir félagslega aðstoð, dregur úr lífsgæðum leigjenda og flytur mikla fjármuni frá fátækasta hluta landsmanna til þeirra sem eiga mest.”
“Það eru 30.000 heimili á leigumarkaðnum, það er ansi ríflegur samtakamáttur í þeim stóra hópi. Á næstu misserum munum við breyta orðræðunni um húsnæðismál, hafa áhrif á ákvarðanatöku yfirvalda og stefnu þeirra. Við munum líka vinna hörðum höndum að því að lækka hér leiguverð og byggja upp stór og öflug samtök leigjenda á landsvísu.”
Kominn tími til að færa alla þessa orku sem fer í að tuða yfir ástandinu og taka þátt í baráttu! Eina vonin.
> Leiga langt umfram kostnað
Skiljanlega. Leigusamningar eru miklu styttri en íbúðarlánasamningar og eru oft með nokkra mánaða uppsagnarfrests.
Það er enginn að gera 40 ára leigusamning með engum uppsagnarfresti. Ef hann væri gerður, þá væri það á miklu lægra verði en venjulegur 12 mánaða leigusamningur.
(Hendi hér í annað komment því þetta er óskyldur punktur)
Þegar ég bjó tímabundið í útlöndum leigði ég á nokkrum stöðum og fékk reynslu að leigja af bæði einstaklingum og fyrirtækjum sem sérhæfðu sig í húsnæðisleigu. Að legja af fyrirtæki var allt annað fyrirbæri. Miklu auðveldara, allt staðlað, alvöru þjónusta, góð samskipti og ekkert rugl eins og maður lendir í þegar maður leigir af einstaklingi.
Á Íslandi eru þetta nánast allt einstaklingar sem leigja út. Langflestir þeirra vita lítið hvað þeir eru að gera. Þekkja lögin ekki og hafa enga tilfinningu fyrir því hvernig á að koma fram við leigjendur (það eru samt alveg til góðir leigusalar, en þeir eru undantekning).
Það sem þarf á Ísland er markaður fyrir leigusalafyrirtæki, sem starfa undir eftirliti (miklu auðveldara að fylgjast með fyrirtækjum en einstaklingum) og leigja út íbúðir. Því að vera leigusali er þjónusta sem er ekki fyrir alla. Heimili skiptir alla máli og þú vilt ekki fá það hjá einhverjum jóni út í bæ.
>Ef við reiknum með að eðlilegt væri að bæta 2% umsýslukostnaði og 2,5% greiðslufallstryggingu..
Hvar/hver ákvað að þetta séu eðlilegar tölur, eru þetta tölur sem Hagstofan eða Neytendastofa er búnin að gefa út eða bara það sem þessir aðilar leggja til?
Hvað er sanngjörn leiga umfram afborganir lána, fasteignagjöld og hússjóð (ef hann á við)?
Á sá sem á skuldlausa eign að rukka minna en sá sem er með lán á eigninni?
Vonandi eru þessi leigjenda samtök öflugri en þau sem ég þurfti að díla við þegar ég var á leigumarkaði 2010 – 2018. Þá var of flókið að svara tölvupóstum og ég upplifði að það var meira spennandi að tala við fólkið á alþingi og koma fram í fjölmiðlum.
Fór af leigumarkaði þegar íbúðalánasjóður seldi eignina sem ég bjó í til Kletts leigufélag sem hægt og rólega ætlaði sér að hækka leiguna uppúr öllu valdi (þá voru samt allir að tala um að passa uppá að biðja ekki um launahækkun til að passa uppá að verðbólgan rjúki ekki uppúr öllu valdi). Klettur leigufélag var síðan selt til Almenna Leigufélagsins sem ákvað að segja upp langtíma leigusamninginum mínum sem var í kringum 125 þúsund kr fyrir leigu á 60 m2 blokkaríbúð og hækka í 210 þúsund á mánuði.
Þegar ég fékk tilkynningu um þetta þá hélt ég fyrst að þú værir að senda mér einkaskilaboð og láta mig heyra það
Að eiga fasteign og leigja hana út er auðveldasta leiðin til að auka lífsgæði sín. Að auka lífsgæði sín er kjarni lýðveldis sem er byggt í kringum kapitalisma. Langbest væri ef allir gætu leigt til ca 24 ára, ættu þá pening fyrir greiðslu inná lán fyrir lítilli íbúð og um 30-35 væri fjárhagslega mögulegt fyrir þau að leigja út litlu íbúðina og fá lán fyrir stærri íbúð eða húsi sem þau ætla búa í það sem eftir er, og leigan af hinni íbúðinni myndi dekka stórann hluta af því.
Því miður er það ekki svoleiðis og það er ekkert sem kemur leigusölum við. Ef við viljum eitthvað ræða bankana og vilja þeirra til að gefa fólki húsnæðislán þá er það annað. Ef fólk getur sýnt fram á 2 ára uppfylltan leigusamning uppá 220.000 á mánuði þá er engin ástæða fyrir bankann að meina því fólki um lán með 190.000 á mánuði í greiðslur, nema bara til að halda þeim föstum á leigumarkaði.
Ein leið til að gera þetta væri ef bankarnir myndu gera sér húsnæðisjóð og eiga eitthvað af eignum og nota þær til að gefa fólki tækifæri til að gera samning sem er 50/50 leiga og lán sem myndi svo hlutfærast yfir á leigjandann eftir að hann væri búinn að standa í skilum í ákveðinn tíma með ákvæði um að eftir einhvern tíma myndi bankinn vera búinn að græða slatta a leigu en þú búinn að eignast allt að 50% í íbúðinni. Bankinn gæti svo keypt þig út úr íbúðinni til að fá hana aftur inní sitt system og þinn gróðahluti yrði nýttur sem innborgun á alvöru húsnæðislán.
Þori að veðja að einhver með meiri menntun en ég gæti útfært þetta betur, þetta er bara dæmi um aðferð sem mér datt í hug meðan ég var að skíta, pointið er að það er auðveldlega hægt að leysa þetta, en mun enginn gera það þegar fólk bendir fingrum á alla nema þá sem bera ábyrgð á þessu = stjórnmálamennina sem setja lögin og bankana sem halda í ólina þeirra.
Auðvitað er nóg af kommentum hérna sem gefa í skin að fátækt er val.