Goedkope energie komt niet meer terug en we zullen nog jaren moeten investeren in fossiele brandstoffen. Dat is de ontnuchterende boodschap van professor politieke economie Helen Thompson, die de grote schokken in de recente geschiedenis steeds weet terug te brengen tot energie.
De wortels van de etterende energiecrisis liggen niet bij de Russische inval in Oekraïne, laat staan bij de covidpandemie. Helen Thompson (55) graaft dieper, meerdere jaren terug, zelfs meerdere decennia.
De professor politieke economie aan de universiteit van Cambridge weeft in haar boek ‘Disorder, Hard Times in the 21st Century’ – dat uitkwam op 24 februari, de dag dat de oorlog begon – op een indrukwekkende manier de economische en geopolitieke draadjes aan elkaar die de toenemende globale instabiliteit verklaren, en biedt een handleiding bij de pertinente vraag: hoe zijn we juist in de rampspoed terechtgekomen?
Een van Thompsons centrale stellingen is dat keer op keer blijkt dat de grote internationale machtsverschuivingen terug te brengen zijn tot een bepalende factor: de vraag naar en het aanbod van fossiele brandstoffen.
Profiel
Helen Thompson (55) is sinds 1994 professor politieke economie aan de universiteit van Cambridge, waar ze zich specialiseert in de politiek en de economie van energie. Ze schreef ‘Disorder, Hard Times in the 21st Century’, een boek waarin ze naar de geopolitieke, economische en democratische turbulenties van deze eeuw kijkt. Het staat op de longlist voor Business Book of the year van de Britse zakenkrant Financial Times. Thompson schrijft ook columns voor The New Statesman en is gastvrouw van de podcast ‘Talking Politics’.
In een videogesprek vanuit Cambridge overschouwt Thompson de energiemalaise, met de duizelingwekkend hoge gas- en elektriciteitsprijzen, de toenemende nervositeit bij gezinnen en bedrijven naarmate de winter nadert, en de angstvallige pogingen om los te koppelen van Russische bronnen.
TIP
‘Vorig jaar zagen we een heel plotse stijging van de vraag naar vloeibaar gas (lng) vanuit China, met 20 procent, wat de concurrentie en de prijzen omhoog duwde. Dan kwam de oorlog. Als gevolg daarvan was er de poging om de gasrelatie tussen Europa en Rusland op te blazen, en ontstond dit megaprobleem. De opties om ons daaraan aan te passen zijn veel kleiner dan bij olie. Het probleem met gas is dat het veel moeilijker is om de transportroutes te verleggen. Ruwe olie kopen Europese landen niet meer rechtstreeks bij Rusland, maar die olie gaat wel naar bijvoorbeeld India en wordt daar geraffineerd en gaat dan naar Europa als petroleum. Dat doe je zomaar niet voor gas. Vandaar de enorme bevoorradingscrisis.’
De afrekening krijgen we komende winter gepresenteerd, schreef u vorige week in Financial Times.
Helen Thompon: ‘Het onmiddellijke probleem is uiteraard de prijs. Zowel die van elektriciteit als die van gas is de voorbije weken weer flink gestegen. Alle Europese regeringen moeten daarmee omgaan en oplossingen zoeken voor wie ze gaan beschermen. Voorlopig zijn dat vooral de consumenten, maar het is duidelijk dat dit een heel zware tol eist bij bedrijven, van de kleine tot de energie-intensieve.’
Hoe erg kunnen de economische gevolgen worden als die laatste niet meer kunnen produceren?
Thompson: ‘Behoorlijk ernstig. Er loopt een rechtstreekse lijn van problemen bij chemische bedrijven met hoge energiekosten naar bemesting en voeding. Maar op een bepaald moment worden de prijzen niet meer het grootste probleem. Gewoon omdat het antwoord op onbetaalbare rekeningen een vorm van sociale onrust wordt. Dat is de vrees die nu doorsijpelt in Europese hoofdsteden.’
‘Wat is het punt waarop geen financiële oplossing meer bestaat? En wat als we naar een volgende fase gaan met concrete tekorten? Dat kan komen doordat de Russische president Vladimir Poetin de kraan finaal dichtdraait, of omdat de concurrentie met Aziatische landen voor lng veel groter en onhoudbaar wordt. Voorlopig wordt die druk nog wat afgehouden vanwege het zerocovidbeleid van China, waardoor de Chinese economie op dit moment lang niet op volle toeren draait. Als dat verandert, komt dat boven op het huidige probleem.’
U verwacht een periode van grote sociale onrust?
Thompson: ‘De overheersende vrees is dat overheden de controle over de situatie verliezen. Dat ze er gewoon niet in zullen slagen met beleid te antwoorden op de onvrede die zal worden uitgedrukt als genoeg mensen overweldigd worden door de omvang van hun rekening.’
‘We kunnen meer onrust verwachten in Europese steden als de ergste scenario’s komende herfst en winter zich effectief voordoen. En dat hangt af van hoe koud het wordt, of Poetin de kraan nog verder dichtdraait, en wat het orkaanseizoen in de Verenigde Staten brengt. Want de lng- faciliteiten waar Europese landen nu meer dan ooit afhankelijk van zijn, liggen in de Golf van Mexico, wat in orkaangebied ligt. Als er een uitvalt door een orkaan, is dat een groot probleem.’
Jup. Het wordt een koude (letterlijk) en warme (figuurlijk) winter en lente voor Europa. En dat een jaar voor samenvallende verkiezingen, in ons geval, op alle niveaus.
yup, wanneer een grote groep mensen zijn basisbehoeften niet meer kan betalen => sociale onrust, stemmen voor de extremen.
Vond het al verdacht rustig bij vakbonden ed.
Wel, ik ben blij dat ik een houtkachel heb staan. Zolang ze dat niet gaan verbieden zal ik warm zitten. Het milieu zal dan even moeten wachten.
Als mijn energierekening onmogelijk te betalen wordt, betaal ik ze niet.
Of je dat nu sociale onrust noemt of niet kan me weinig schelen op die moment.
>Een van Thompsons centrale stellingen is dat keer op keer blijkt dat de grote internationale machtsverschuivingen terug te brengen zijn tot een bepalende factor: de vraag naar en het aanbod van fossiele brandstoffen.
Gezien het gebrek aan alternatieven in het verleden, valt het niet te verbazen dat dit de historische conclusie is. Daaruit extrapoleren dat de toekomst ook zo zal zijn, lijkt vooringenomen. Het is geweten dat er gigantische financiële belangen zijn bij fossiele brandstoffen, waar geen schrijver, econoom, professor of politicus durft tegen in gaan.
>Het is op dit moment heel moeilijk in te schatten hoe die onrust zich zal manifesteren. In het Verenigd Koninkrijk is er een groeiende beweging van mensen die zeggen dat ze de betaling van hun energierekening zullen boycotten. Nu is die nog klein, maar het is niet onmogelijk dat dit het antwoord wordt als steeds meer mensen geconfronteerd worden met rekeningen die vijf keer hoger liggen dan wat ze gewoon zijn.
Wat perfect te verwachten is. Het alternatief is al uw geld kwijtgeraken, uw huur niet kunnen betalen en op straat komen.
Ronduit onmenselijk en monsterlijk te verwachten dat mensen gewoon verdwijnen als ze geen geld kunnen opbrengen.
> Realisme omdat goedkope energie niet terug zal komen, en omdat we nog lang fossiele brandstoffen nodig zullen hebben. Dat betekent ook dat mensen die tegen investeringen in fossiele brandstoffen zijn vanwege de klimaatgevolgen moeten aanvaarden dat het geen keuze is tussen energievoorziening of klimaat. We moeten beide ernstig nemen. Alleen wordt het de komende tien jaar onmogelijk snel weg te bewegen van de fossiele brandstoffen.
Een misleidende uitleg. Door het op deze manier te stellen lijkt het alsof het simpelweg zo is dat we enkel in fossiele brandstoffen kunnen investeren. Terwijl we wel degelijk in hernieuwbaar kunnen investeren tegelijk. De zakken van de markt zijn diep, en nu wachten om nieuwe systemen te bouwen betekent nooit winst maken. Het is een spiraal die uiteindelijk betekent dat er nooit serieus in hernieuwbare energie geïnvesteerd word.
Wat hier uiteindelijk gesuggereerd wordt is harder de concurrentie aangaan. Meer uitgeven aan iets dat duurder en duurder zal worden en nu al als drukkingsmiddel in oorlogen gebruikt wordt.
Er wordt geredeneerd dat we ons nog meer moeten afhankelijk maken ipv op onszelf te kunnen staan. En daar heeft uiteindelijk enkel de olieindustrie baat bij.
Ze kunnen wel investeren in hernieuwbare energie, maar ze willen niet.
Het later in het artikel eventjes aanraken, zo van “het zou natuurlijk goed zijn…” en dan geen woord meer, is slechts een schaamlapje.
I see more and more people complain about being cold this winter and not being able to heat your home without ruining yourself, but what about electricity? Aren’t the prices of that going through the roof too? Why is nobody talking about that?
7 comments
Goedkope energie komt niet meer terug en we zullen nog jaren moeten investeren in fossiele brandstoffen. Dat is de ontnuchterende boodschap van professor politieke economie Helen Thompson, die de grote schokken in de recente geschiedenis steeds weet terug te brengen tot energie.
De wortels van de etterende energiecrisis liggen niet bij de Russische inval in Oekraïne, laat staan bij de covidpandemie. Helen Thompson (55) graaft dieper, meerdere jaren terug, zelfs meerdere decennia.
De professor politieke economie aan de universiteit van Cambridge weeft in haar boek ‘Disorder, Hard Times in the 21st Century’ – dat uitkwam op 24 februari, de dag dat de oorlog begon – op een indrukwekkende manier de economische en geopolitieke draadjes aan elkaar die de toenemende globale instabiliteit verklaren, en biedt een handleiding bij de pertinente vraag: hoe zijn we juist in de rampspoed terechtgekomen?
Een van Thompsons centrale stellingen is dat keer op keer blijkt dat de grote internationale machtsverschuivingen terug te brengen zijn tot een bepalende factor: de vraag naar en het aanbod van fossiele brandstoffen.
Profiel
Helen Thompson (55) is sinds 1994 professor politieke economie aan de universiteit van Cambridge, waar ze zich specialiseert in de politiek en de economie van energie. Ze schreef ‘Disorder, Hard Times in the 21st Century’, een boek waarin ze naar de geopolitieke, economische en democratische turbulenties van deze eeuw kijkt. Het staat op de longlist voor Business Book of the year van de Britse zakenkrant Financial Times. Thompson schrijft ook columns voor The New Statesman en is gastvrouw van de podcast ‘Talking Politics’.
In een videogesprek vanuit Cambridge overschouwt Thompson de energiemalaise, met de duizelingwekkend hoge gas- en elektriciteitsprijzen, de toenemende nervositeit bij gezinnen en bedrijven naarmate de winter nadert, en de angstvallige pogingen om los te koppelen van Russische bronnen.
TIP
‘Vorig jaar zagen we een heel plotse stijging van de vraag naar vloeibaar gas (lng) vanuit China, met 20 procent, wat de concurrentie en de prijzen omhoog duwde. Dan kwam de oorlog. Als gevolg daarvan was er de poging om de gasrelatie tussen Europa en Rusland op te blazen, en ontstond dit megaprobleem. De opties om ons daaraan aan te passen zijn veel kleiner dan bij olie. Het probleem met gas is dat het veel moeilijker is om de transportroutes te verleggen. Ruwe olie kopen Europese landen niet meer rechtstreeks bij Rusland, maar die olie gaat wel naar bijvoorbeeld India en wordt daar geraffineerd en gaat dan naar Europa als petroleum. Dat doe je zomaar niet voor gas. Vandaar de enorme bevoorradingscrisis.’
De afrekening krijgen we komende winter gepresenteerd, schreef u vorige week in Financial Times.
Helen Thompon: ‘Het onmiddellijke probleem is uiteraard de prijs. Zowel die van elektriciteit als die van gas is de voorbije weken weer flink gestegen. Alle Europese regeringen moeten daarmee omgaan en oplossingen zoeken voor wie ze gaan beschermen. Voorlopig zijn dat vooral de consumenten, maar het is duidelijk dat dit een heel zware tol eist bij bedrijven, van de kleine tot de energie-intensieve.’
Hoe erg kunnen de economische gevolgen worden als die laatste niet meer kunnen produceren?
Thompson: ‘Behoorlijk ernstig. Er loopt een rechtstreekse lijn van problemen bij chemische bedrijven met hoge energiekosten naar bemesting en voeding. Maar op een bepaald moment worden de prijzen niet meer het grootste probleem. Gewoon omdat het antwoord op onbetaalbare rekeningen een vorm van sociale onrust wordt. Dat is de vrees die nu doorsijpelt in Europese hoofdsteden.’
‘Wat is het punt waarop geen financiële oplossing meer bestaat? En wat als we naar een volgende fase gaan met concrete tekorten? Dat kan komen doordat de Russische president Vladimir Poetin de kraan finaal dichtdraait, of omdat de concurrentie met Aziatische landen voor lng veel groter en onhoudbaar wordt. Voorlopig wordt die druk nog wat afgehouden vanwege het zerocovidbeleid van China, waardoor de Chinese economie op dit moment lang niet op volle toeren draait. Als dat verandert, komt dat boven op het huidige probleem.’
U verwacht een periode van grote sociale onrust?
Thompson: ‘De overheersende vrees is dat overheden de controle over de situatie verliezen. Dat ze er gewoon niet in zullen slagen met beleid te antwoorden op de onvrede die zal worden uitgedrukt als genoeg mensen overweldigd worden door de omvang van hun rekening.’
‘We kunnen meer onrust verwachten in Europese steden als de ergste scenario’s komende herfst en winter zich effectief voordoen. En dat hangt af van hoe koud het wordt, of Poetin de kraan nog verder dichtdraait, en wat het orkaanseizoen in de Verenigde Staten brengt. Want de lng- faciliteiten waar Europese landen nu meer dan ooit afhankelijk van zijn, liggen in de Golf van Mexico, wat in orkaangebied ligt. Als er een uitvalt door een orkaan, is dat een groot probleem.’
Jup. Het wordt een koude (letterlijk) en warme (figuurlijk) winter en lente voor Europa. En dat een jaar voor samenvallende verkiezingen, in ons geval, op alle niveaus.
yup, wanneer een grote groep mensen zijn basisbehoeften niet meer kan betalen => sociale onrust, stemmen voor de extremen.
Vond het al verdacht rustig bij vakbonden ed.
Wel, ik ben blij dat ik een houtkachel heb staan. Zolang ze dat niet gaan verbieden zal ik warm zitten. Het milieu zal dan even moeten wachten.
Als mijn energierekening onmogelijk te betalen wordt, betaal ik ze niet.
Of je dat nu sociale onrust noemt of niet kan me weinig schelen op die moment.
>Een van Thompsons centrale stellingen is dat keer op keer blijkt dat de grote internationale machtsverschuivingen terug te brengen zijn tot een bepalende factor: de vraag naar en het aanbod van fossiele brandstoffen.
Gezien het gebrek aan alternatieven in het verleden, valt het niet te verbazen dat dit de historische conclusie is. Daaruit extrapoleren dat de toekomst ook zo zal zijn, lijkt vooringenomen. Het is geweten dat er gigantische financiële belangen zijn bij fossiele brandstoffen, waar geen schrijver, econoom, professor of politicus durft tegen in gaan.
>Het is op dit moment heel moeilijk in te schatten hoe die onrust zich zal manifesteren. In het Verenigd Koninkrijk is er een groeiende beweging van mensen die zeggen dat ze de betaling van hun energierekening zullen boycotten. Nu is die nog klein, maar het is niet onmogelijk dat dit het antwoord wordt als steeds meer mensen geconfronteerd worden met rekeningen die vijf keer hoger liggen dan wat ze gewoon zijn.
Wat perfect te verwachten is. Het alternatief is al uw geld kwijtgeraken, uw huur niet kunnen betalen en op straat komen.
Ronduit onmenselijk en monsterlijk te verwachten dat mensen gewoon verdwijnen als ze geen geld kunnen opbrengen.
> Realisme omdat goedkope energie niet terug zal komen, en omdat we nog lang fossiele brandstoffen nodig zullen hebben. Dat betekent ook dat mensen die tegen investeringen in fossiele brandstoffen zijn vanwege de klimaatgevolgen moeten aanvaarden dat het geen keuze is tussen energievoorziening of klimaat. We moeten beide ernstig nemen. Alleen wordt het de komende tien jaar onmogelijk snel weg te bewegen van de fossiele brandstoffen.
Een misleidende uitleg. Door het op deze manier te stellen lijkt het alsof het simpelweg zo is dat we enkel in fossiele brandstoffen kunnen investeren. Terwijl we wel degelijk in hernieuwbaar kunnen investeren tegelijk. De zakken van de markt zijn diep, en nu wachten om nieuwe systemen te bouwen betekent nooit winst maken. Het is een spiraal die uiteindelijk betekent dat er nooit serieus in hernieuwbare energie geïnvesteerd word.
Wat hier uiteindelijk gesuggereerd wordt is harder de concurrentie aangaan. Meer uitgeven aan iets dat duurder en duurder zal worden en nu al als drukkingsmiddel in oorlogen gebruikt wordt.
Er wordt geredeneerd dat we ons nog meer moeten afhankelijk maken ipv op onszelf te kunnen staan. En daar heeft uiteindelijk enkel de olieindustrie baat bij.
Ze kunnen wel investeren in hernieuwbare energie, maar ze willen niet.
Het later in het artikel eventjes aanraken, zo van “het zou natuurlijk goed zijn…” en dan geen woord meer, is slechts een schaamlapje.
I see more and more people complain about being cold this winter and not being able to heat your home without ruining yourself, but what about electricity? Aren’t the prices of that going through the roof too? Why is nobody talking about that?