**Het lobbyverbod, dat moet voorkomen dat bewindspersonen na hun vertrek als lobbyist aantreden op het terrein waar ze als lid van de regering verantwoordelijk voor waren, is per abuis ingetrokken. Dit blijkt uit correspondentie tussen ambtenaren die door de Volkskrant is verkregen middels een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur (Wob)**
De Tweede Kamer nam in september een motie van Volt aan die oproept een toetsingscommissie in te stellen die moet beoordelen of een overstap van oud-bewindspersonen door de beugel kan.Beeld ANP
‘Ik ben bang dat dit tussen wal en schip is beland’, constateert een ambtenaar op 25 september 2020 in een mail aan een collega: ‘Wij hebben er in elk geval niets mee gedaan.’ ‘Een ongelukje dat niet is hersteld’, heet het ergens anders.’ In weer een andere mail: ‘Door een fout is het misgegaan, tegen intern advies in.’
Uit de ambtelijke correspondentie blijkt ook dat de ministerraad nooit heeft besloten het verbod in te trekken, en dat iets dergelijks ook nooit aan de Tweede Kamer is gemeld. ‘Dat is per ongeluk gebeurd’, staat in een mail uit september vorig jaar.
Dat het lobbyverbod per 1 januari 2020 is ingetrokken, werd tot op heden steeds ontkend door de verantwoordelijke bewindspersoon, minister Kajsa Ollongren van Binnenlandse Zaken (BZK). Zij beriep zich er op dat het lobbyverbod was vastgelegd in een technische vorm – ambtelijke circulaire – die sinds 2020 niet meer gehanteerd wordt. Door andere regelingen, en dan met name een Kamerbrief uit 2017 en de Gedragscode Integriteit Rijk (GIR), zou het verbod onverminderd van kracht blijven.
**Regelgeving**
Deze redenering wordt onderuit gehaald in de ambtelijke correspondentie die in bezit is van de Volkskrant. ‘De GIR is geen regelgeving, maar is afgeleid van regelgeving. Het is niet de bedoeling dat onderliggende regelgeving vervalt’, staat in mailcontact tussen ambtenaren: ‘Zijn echt twee verschillende dingen.’ Een paar weken later: ‘Het (lobbyverbod, red.) hoort in elk geval NIET in de de Gedragscode!’
Eerder dit jaar bleek de circulaire met het lobbyverbod te zijn ingetrokken zonder er ruchtbaarheid aan te geven. Een nieuwe regeling kwam er niet voor in de plaats. Het verbod werd in de nadagen van het kabinet Rutte II in het leven geroepen door minister Plasterk van Binnenlandse Zaken.
In antwoord op Kamervragen van Joost Sneller (D66) en Stephan van Baarle (Denk) verwees minister Ollongren naar de Gedragscode en naar het Handboek voor Bewindspersonen. Die lezen door de weinig verplichtende toon beide eerder als adviezen dan als strikte handleidingen voor gedrag. Wel staat er dat een ambtenaar gedurende twee jaar na het aftreden van de bewindspersoon ‘geen zakelijke contacten mag onderhouden met de gewezen bewindspersoon op diens voormalig beleidsterrein’.
**Ambtelijke kringen**
De verwarring over het lobbyverbod heeft in ambtelijke kringen meer dan een jaar voortgeduurd, zo blijkt uit de correspondentie. Nog in maart 2020, dus ruim nadat de circulaire was ingetrokken, gingen ambtenaren ervan uit dat die circulaire gewoon geldig kon blijven. Mocht dat niet zo zijn, dan zou de inhoud in de zogenoemde ‘Oekaze Kok’ kunnen passen, die officieel Aanwijzingen Externe Contacten Rijksambtenaren heet.
Die Oekaze Kok valt, anders dan het lobbyverbod, onder het ministerie van de minister-president: Algemene Zaken. Door misverstanden tussen ambtelijke afdelingen is het lobbyverbod nooit opgenomen in de Oekaze Kok. Uit het mailverkeer spreekt de nodige ergernis tussen afdelingen: ‘Ik vind het een beetje raar dat dit (het verdwijnen van het lobbyverbod, red.) bij toeval wordt ontdekt en vervolgens de bal weer bij ons wordt neergelegd.’ Elders: ‘Ik begrijp je frustratie.’
Het lobbyverbod is bedoeld om te voorkomen dat oud-bewindspersonen als lobbyist aantreden op een gebied waarvoor ze als minister of staatssecretaris verantwoordelijkheid hadden. Ze brengen dan hun kennis, invloed en contacten mee en veroorzaken daardoor een ongelijke toegang tot de macht. De kwestie werd onlangs opnieuw actueel toen bleek dat Cora van Nieuwenhuizen, minister van Infrastructuur en Waterstaat, lobbyist werd in de energiesector. Een overstap die veel ophef veroorzaakte, omdat die het beeld versterkte van een goed functionerende draaideur tussen politiek en bedrijfsleven.
**Toetsingscommissie**
Het opleggen van een lobbyverbod aan oud-bewindspersonen wordt lastig gevonden, omdat die geen dienstverband met de rijksoverheid hebben. Daarom loopt het verbod via de ambtenarij: hen wordt gedurende twee jaar verboden contact met de voormalige bewindspersoon te onderhouden. De Tweede Kamer nam in september een motie van Volt aan die oproept een toetsingscommissie in te stellen die moet beoordelen of een overstap van oud-bewindspersonen door de beugel kan. Het kabinet beloofde al eerder met regels te komen die beperkingen opleggen aan het uitdiensttreden van bewindspersonen.
Op 16 oktober 2020 trekken ambtenaren een volgende pijnlijke conclusie: door alle slordigheid en verwarring heeft de Nederlandse overheid de Europese anticorruptiewaakhond Greco en andere internationale organisaties verkeerd geïnformeerd. Hen is gemeld dat hier nog steeds een lobbyverbod voor bewindspersonen geldt. Uit de ambtelijke correspondentie: ‘Dat klopt niet meer.’
“Per abuis”. Er gebeurd hier toch echt bijzonder veel “per abuis”
Maar ach, een glas een plas en alles bleef zoals het was.
Nou, doorpakken dan. En wie is er zo incompetent mee omgegaan?
Teleurgesteld maar niet verrast. Wat heb ik toch ook een ontzettend hekel aan dit land af en toe, ook al heb ik niet de illusie dat het op heel veel plekken beter is
Echt schandalig.
Nederland is in algemene zin een stuk minder corrupt dan veel andere landen, maar ja, daar koop je weinig voor als er constant dit soort zaken gebeuren. Blijkbaar is met name het tegengaan van corruptie en belangenverstrengeling bij bewindspersonen en topambtenaren niet iets wat ‘ons’ echt heel veel interesseert. En gezien het feit dat mensen daar heel veel geld mee kunnen verdienen, vind ik dat erg zorgwekkend.
Tsja, corrupte mensen willen inderdaad geen anti-corruptie wetgeving invoeren.
Erg idioot dat dit zo gegaan is. Maar in principe niet een probleem nu toch? We hadden een lobby verbod die is “per ongeluk” “zoek geraakt”. Maar door de motie van Volt komt nu een goed verbod inclusief toetsingscommissie zodat dit niet weer gebeurt.
Nog een argument waarom “zelf-regulering” niet werkt. Ik heb alleen geen idee wie onze overheid nu moet gaan opleggen/vertellen dat dit niet kan.
Twee dingen. Aan de ene kant heb je dat “per abuis” aan de kant geschoven lobbyverbod. En aan de andere kant heb je de inhoud van de regel en wat onze integere politici er mee doen. En als dan blijkt dat zodra de regel volgens de wet niet meer geldt politici zich dan ook daadwerkelijk niet meer houden aan die regel, dan zegt dat ook iets over de integriteit van onze verkozen volksvertegenwoordigers. En ik denk dat ik dat eigenlijk nog erger vind dan dat dat lobbyverbod per ongeluk niet meer van kracht is.
Ik zou het niet direct corruptie willen noemen, maar een integriteitskwestie is het naar mijn mening zeer zeker wel als een politicus niet naar de geest van de wet handelt.
Ik heb een voorstel. De wappies krijgen hun bindend referendum als dit het eerste topic is.
Gaaf. Land.
Waarom zouden ze kiezen voor minder voordelen voor zichzelf? Die was niet verrassend
12 comments
**Het artikel:**
**Het lobbyverbod, dat moet voorkomen dat bewindspersonen na hun vertrek als lobbyist aantreden op het terrein waar ze als lid van de regering verantwoordelijk voor waren, is per abuis ingetrokken. Dit blijkt uit correspondentie tussen ambtenaren die door de Volkskrant is verkregen middels een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur (Wob)**
De Tweede Kamer nam in september een motie van Volt aan die oproept een toetsingscommissie in te stellen die moet beoordelen of een overstap van oud-bewindspersonen door de beugel kan.Beeld ANP
‘Ik ben bang dat dit tussen wal en schip is beland’, constateert een ambtenaar op 25 september 2020 in een mail aan een collega: ‘Wij hebben er in elk geval niets mee gedaan.’ ‘Een ongelukje dat niet is hersteld’, heet het ergens anders.’ In weer een andere mail: ‘Door een fout is het misgegaan, tegen intern advies in.’
Uit de ambtelijke correspondentie blijkt ook dat de ministerraad nooit heeft besloten het verbod in te trekken, en dat iets dergelijks ook nooit aan de Tweede Kamer is gemeld. ‘Dat is per ongeluk gebeurd’, staat in een mail uit september vorig jaar.
Dat het lobbyverbod per 1 januari 2020 is ingetrokken, werd tot op heden steeds ontkend door de verantwoordelijke bewindspersoon, minister Kajsa Ollongren van Binnenlandse Zaken (BZK). Zij beriep zich er op dat het lobbyverbod was vastgelegd in een technische vorm – ambtelijke circulaire – die sinds 2020 niet meer gehanteerd wordt. Door andere regelingen, en dan met name een Kamerbrief uit 2017 en de Gedragscode Integriteit Rijk (GIR), zou het verbod onverminderd van kracht blijven.
**Regelgeving**
Deze redenering wordt onderuit gehaald in de ambtelijke correspondentie die in bezit is van de Volkskrant. ‘De GIR is geen regelgeving, maar is afgeleid van regelgeving. Het is niet de bedoeling dat onderliggende regelgeving vervalt’, staat in mailcontact tussen ambtenaren: ‘Zijn echt twee verschillende dingen.’ Een paar weken later: ‘Het (lobbyverbod, red.) hoort in elk geval NIET in de de Gedragscode!’
Eerder dit jaar bleek de circulaire met het lobbyverbod te zijn ingetrokken zonder er ruchtbaarheid aan te geven. Een nieuwe regeling kwam er niet voor in de plaats. Het verbod werd in de nadagen van het kabinet Rutte II in het leven geroepen door minister Plasterk van Binnenlandse Zaken.
In antwoord op Kamervragen van Joost Sneller (D66) en Stephan van Baarle (Denk) verwees minister Ollongren naar de Gedragscode en naar het Handboek voor Bewindspersonen. Die lezen door de weinig verplichtende toon beide eerder als adviezen dan als strikte handleidingen voor gedrag. Wel staat er dat een ambtenaar gedurende twee jaar na het aftreden van de bewindspersoon ‘geen zakelijke contacten mag onderhouden met de gewezen bewindspersoon op diens voormalig beleidsterrein’.
**Ambtelijke kringen**
De verwarring over het lobbyverbod heeft in ambtelijke kringen meer dan een jaar voortgeduurd, zo blijkt uit de correspondentie. Nog in maart 2020, dus ruim nadat de circulaire was ingetrokken, gingen ambtenaren ervan uit dat die circulaire gewoon geldig kon blijven. Mocht dat niet zo zijn, dan zou de inhoud in de zogenoemde ‘Oekaze Kok’ kunnen passen, die officieel Aanwijzingen Externe Contacten Rijksambtenaren heet.
Die Oekaze Kok valt, anders dan het lobbyverbod, onder het ministerie van de minister-president: Algemene Zaken. Door misverstanden tussen ambtelijke afdelingen is het lobbyverbod nooit opgenomen in de Oekaze Kok. Uit het mailverkeer spreekt de nodige ergernis tussen afdelingen: ‘Ik vind het een beetje raar dat dit (het verdwijnen van het lobbyverbod, red.) bij toeval wordt ontdekt en vervolgens de bal weer bij ons wordt neergelegd.’ Elders: ‘Ik begrijp je frustratie.’
Het lobbyverbod is bedoeld om te voorkomen dat oud-bewindspersonen als lobbyist aantreden op een gebied waarvoor ze als minister of staatssecretaris verantwoordelijkheid hadden. Ze brengen dan hun kennis, invloed en contacten mee en veroorzaken daardoor een ongelijke toegang tot de macht. De kwestie werd onlangs opnieuw actueel toen bleek dat Cora van Nieuwenhuizen, minister van Infrastructuur en Waterstaat, lobbyist werd in de energiesector. Een overstap die veel ophef veroorzaakte, omdat die het beeld versterkte van een goed functionerende draaideur tussen politiek en bedrijfsleven.
**Toetsingscommissie**
Het opleggen van een lobbyverbod aan oud-bewindspersonen wordt lastig gevonden, omdat die geen dienstverband met de rijksoverheid hebben. Daarom loopt het verbod via de ambtenarij: hen wordt gedurende twee jaar verboden contact met de voormalige bewindspersoon te onderhouden. De Tweede Kamer nam in september een motie van Volt aan die oproept een toetsingscommissie in te stellen die moet beoordelen of een overstap van oud-bewindspersonen door de beugel kan. Het kabinet beloofde al eerder met regels te komen die beperkingen opleggen aan het uitdiensttreden van bewindspersonen.
Op 16 oktober 2020 trekken ambtenaren een volgende pijnlijke conclusie: door alle slordigheid en verwarring heeft de Nederlandse overheid de Europese anticorruptiewaakhond Greco en andere internationale organisaties verkeerd geïnformeerd. Hen is gemeld dat hier nog steeds een lobbyverbod voor bewindspersonen geldt. Uit de ambtelijke correspondentie: ‘Dat klopt niet meer.’
“Per abuis”. Er gebeurd hier toch echt bijzonder veel “per abuis”
Maar ach, een glas een plas en alles bleef zoals het was.
Nou, doorpakken dan. En wie is er zo incompetent mee omgegaan?
Teleurgesteld maar niet verrast. Wat heb ik toch ook een ontzettend hekel aan dit land af en toe, ook al heb ik niet de illusie dat het op heel veel plekken beter is
Echt schandalig.
Nederland is in algemene zin een stuk minder corrupt dan veel andere landen, maar ja, daar koop je weinig voor als er constant dit soort zaken gebeuren. Blijkbaar is met name het tegengaan van corruptie en belangenverstrengeling bij bewindspersonen en topambtenaren niet iets wat ‘ons’ echt heel veel interesseert. En gezien het feit dat mensen daar heel veel geld mee kunnen verdienen, vind ik dat erg zorgwekkend.
De corruptiewaakhond van de Raad van Europa, Greco, [is al een tijd hierover alarm aan het slaan.](https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/corruptiewaakhond-nederlandse-regering-laks-in-aanscherpen-integriteitregels~b4c78005/) De integreitsregels in de Nederlandse politieke top zijn gewoon echt te zwak. En niet alleen tonen we daar al jaren nauwelijks verbetering in, nu zouden dus zelfs regels “per ongeluk” afgezwakt zijn. Hoezo middelvinger dit, het is lastig voor te stellen hoe Nederland nóg lakser kan zijn.
Tsja, corrupte mensen willen inderdaad geen anti-corruptie wetgeving invoeren.
Erg idioot dat dit zo gegaan is. Maar in principe niet een probleem nu toch? We hadden een lobby verbod die is “per ongeluk” “zoek geraakt”. Maar door de motie van Volt komt nu een goed verbod inclusief toetsingscommissie zodat dit niet weer gebeurt.
Nog een argument waarom “zelf-regulering” niet werkt. Ik heb alleen geen idee wie onze overheid nu moet gaan opleggen/vertellen dat dit niet kan.
Twee dingen. Aan de ene kant heb je dat “per abuis” aan de kant geschoven lobbyverbod. En aan de andere kant heb je de inhoud van de regel en wat onze integere politici er mee doen. En als dan blijkt dat zodra de regel volgens de wet niet meer geldt politici zich dan ook daadwerkelijk niet meer houden aan die regel, dan zegt dat ook iets over de integriteit van onze verkozen volksvertegenwoordigers. En ik denk dat ik dat eigenlijk nog erger vind dan dat dat lobbyverbod per ongeluk niet meer van kracht is.
Ik zou het niet direct corruptie willen noemen, maar een integriteitskwestie is het naar mijn mening zeer zeker wel als een politicus niet naar de geest van de wet handelt.
Ik heb een voorstel. De wappies krijgen hun bindend referendum als dit het eerste topic is.
Gaaf. Land.
Waarom zouden ze kiezen voor minder voordelen voor zichzelf? Die was niet verrassend