Is dit niet al jaren zo? Toen ik nog op de basisschool zat (+- 15 jaar geleden) was er ook al een leescrisis. En toen waren mobieltjes nog niet zo normaal onder kinderen.
Disclaimer: enkel het kopje gelezen
Edit: die boekenlijst op de middelbare heeft ook bij mij het plezier van lezen weggezogen.
Kap eens met het woord ‘crisis’ voor elk probleem
Lezen is iets heel leuks, zolang je zelf mag weten wat je leest. Ik las altijd heel graag tot ik op de middelbare school kwam en ineens boeken moest lezen die ik totaal niet interessant vond. Gelukkig heb ik later het plezier van het lezen terug gevonden toen er geen docent meer over mijn schouder zat mee te kijken of ik wel zinnen kon ontleden en onderwerpen eruit kan halen. Lezen is emotie. Geen grammatica les.
Even linken naar de aflevering van Lubach over het lezen en zinsontleding zoals wij dat op school krijgen?
Dat het taalniveau al jaren achteruit gaat is al wel duidelijk, maar tenzij we iets doen aan het taalaanbod op school zie ik het somber in
Het is hoe dan ook opvallend hoe “nederlands” onder de jeugd totaal aan het veranderen is. Ik ben oud genoeg om me [turbotaal](https://www.bol.com/nl/nl/p/turbo-taal/1001004005153477/?bltgh=ou5ZgkPRVGpUloGQ7SJEuQ.2_6.7.ProductTitle) te herinneren, maar als ik nu in de bus/trein zit met een stel kinderen < 18 achter me, kan ik het nauwelijks meer volgen. Er zijn zoveel woorden bij gekomen uit andere talen dat het nauwelijks meer hekenbaar is als Nederlands, soms!
De reden dat dat relevant is, lijkt me, is dat “boekentaal” dan waarschijnlijk nauwelijks meer begrepen wordt. Dat je dan die boeken ook niet meer leest… tja, dat snap ik wel…
Daarom mogen mijn leerlingen lezen wat ze willen. Of het nou een boek, comic, Wikipedia artikel, tijdschrift is maakt niet uit. De enige voorwaarden zijn; 1 het moet iets zijn dat jou interesseert, en 2, het moet in het Engels. Ja ik ben Engels docent.
Tja, er zijn volop mooie boeken kennelijk. Jammer dat ze uit het buitenland komen, en dat je voor literatuur geen vertaalde boeken mag lezen. Ik verloor mijn leesplezier, en heb het nog steeds niet terug.
Lezen wordt stuk gemaakt door alle verplichte teksten, boeken en begrijpend lezen.
Lezen is leuk als je mag lezen wat je zelf wilt. Na de middelbare en bijbehorende verplichte boekenlijsten heb ik jaren niet meer gelezen voor mijn plezier.
Sinds een paar jaar heb ik weer plezier in een goed boek.
Dat verschrikkelijke begrijpend lezen en uitkauwen van alles wat je leest maakt dat er weinig enthousiasme is voor lezen thuis.
Mijn oudste van 10 las echt slecht, ze moest elke keer maar boeken lezen van school. Ze wilde zelf Donald Ducks lezen.
Na 1 jaar met 1 juf die zei dat ze dan vooral Donald Ducks moest gaan lezen, heeft ze het plezier weer terug en leest ze nu boven het gemiddelde niveau in haar klas en zijn het niet meer alleen Donald Ducks.
Dat verbaast me niet. Mijn kinderen worden helemaal gek van al die lessen begrijpend lezen/zakelijk lezen op zowel basisschool als middelbare. Dit zorgt er alleen maar voor dat kinderen lezen stom gaan vinden. Laat ze gewoon zelf leuke boeken uitkiezen en lezen, dat helpt veel meer.
Toen ik nog op de basisschool zat las ik duizenden pagina’s per week, toen kwam de middelbare school waar ik verplicht werd bepaalde boeken te lezen. Ik ben toen eigenlijk per direct gestopt met het lezen van boeken.
Ik ben al een jaartje of 15 van de middelbare school af, en ik kan me herinneren dat dit echt elk jaar wel een keer in het nieuws kwam.
Ik behoorde toen ook tot de jeugd die niet wilde lezen, ik heb er altijd een zieke hekel aan gehad. Ik kan daar 1 grote boosdoener voor aanwijzen en dat zijn de scholen zelf geweest, ze maakten het gewoon kut om te lezen. Lubach heeft hier ook ooit een goed item over gemaakt, ik herkende me hier 100% in. Nu is dit misschien anekdotisch bewijs, maar ik vind dat veel van deze ‘experts’ hand in eigen boezem mogen steken.
Nu ik niet meer op school zit en zelf mag weten wat ik wil lezen (bijvoorbeeld Reddit), vind ik het heerlijk om van alles te lezen over uiteenlopende onderwerpen.
Ik ben ook niet eens zo slecht terecht gekomen. Ik krijg altijd een beetje kromme tenen van dit soort berichtgeving.
Misschien moeten ze het hele taal onderwijs omgooien. Niet meer te veel zinsontleding en meer spelling, grammatica en woordenschat en leesplezier. Laat kinderen naar de bibliotheek gaan en boeken kiezen die ze zelf willen. Op scholen is vaak geen variërend aanbod. En ouders zouden al vanaf dat ze baby zijn veel boekjes moeten voorlezen, en gewoon tegen de baby praten, gewoon vertellen wat je aan het doen bent is al goed voor de taalontwikkeling.
De haat die ik hier lees op het leren van zinsontleding, grammatica en begrijpend lezen. Daarvoor gaat een kind toch naar school? Hoe moet een kind de lesboeken voor de vakken die hem wel intresseren anders begrijpen?
Deze discussie verklaart voor mij meteen waarom bijvoorbeeld schrijfsters als Marion Pauw, in mijn ogen, zo simplistisch schrijven.
Een crisis is wat zwaar, maar het gebruik van “me” ipv “m’n” of “mijn” is wel irritant
Stap 1. schaf de vaste boekenprijs af zodat mensen lezen kunnen betalen.
Stap 2. haal de uitgevers uit de Ebookmarkt want ze zuigen enkel geld op.
Ja vind ik niet zo heel gek.
Ik was vroeger echt een boekenwurm en las heel veel. Ik lees nog steeds maar niet zoveel als vroeger wat ik een beetje jammer vind.
In de middelbare school word je constant geforceerd om boeken te lezen die je niet interessant vind. Ik heb echt zo vaak gevraagd of ik zelf iets kan kiezen maar het mocht nooit.
In die tijd leesde ik heel graag fantasy boeken. Was Narnia aan het lezen en die klojo’s forceren me om een raar boek over een kind dat goed kan pokeren te lezen.
Zelfs als er vrije keuze was moest het uit de mediatheek komen en die hadden echt een baggerselectie.
Ik weet niet hoe ik het anders moet beschrijven maar de vibe die ik had als ik aan het lezen was is gewoon weg.
Denk dat het ook wel om de content van veel nederlandse klassiekers en leeslijstboeken gaat. Ik lees graag engelse klassiekers en “moeilijke boeken” want er zijn zoveel verschillende onderwerpen, schrijfstijlen en thema’s die binnen die cannon aan bod komen. Van Hemingway tot Pynchon tot Steinbeck en George Eliot. Pak hem beet, er is veel meer variatie.
Zoveel van de nederlandse literatuur lijkt alleen te gaan over de 2e wereldoorlog, de schrijvers moeilijke relatie met zijn vader, of religie en dat is het dan wel zo’n beetje. Enige uitzondering zijn de veel te try-hard “leuke” boeken op de lijst, waarin het gebrek aan talent van de schrijver wordt verdoezelt door elke 5 pagina’s een slecht geschreven sex scene te hebben.
Als het gaat om leesmotivatie staat Nederland wereldwijd achteraan. Niet alleen achter Finland, maar dus echt de laatste plaats. Dat is echt om te janken.
Mijn moeder gaat vaak op schoolbezoek als schrijfster, en het valt haar op dat er een hele hoop docenten zijn die helemaal niets met lezen hebben. Tel daar de steeds lager wordende taal- en rekeneisen bij op en er ontstaat een probleem. Laten we ook niet vergeten dat het aantal bibliotheken in Nederland de afgelopen jaren hard achteruit is gegaan, laat staan dat de kwaliteit van de gemiddelde bieb nog veel voorstelt. De bieb uit het dorp waar ik ben opgegroeid is nu verplaatst naar een zaaltje in het dorpshuis, en de schamele boekenkasten die er nog zijn staan tussen de biljarttafels in(en ja die biljarttafels worden vaak gebruikt). Een opleiding tot bibliothecaris bestaat als ik het goed heb überhaupt niet meer.
Taal en lezen is echt een ondergeschoven kindje en heeft enorme hulp nodig. En ja, daar hoort ook zinsontleding en grammatica bij: niet alles hoeft alleen maar leuk te zijn, bij wiskunde verwacht je ook niet dat elk getal in je boek garant staat voor dikke pret.
Voorlezen gebeurt denk ik best nog wel bij hele jonge kinderen (niet bij allemaal natuurlijk) maar ouders zouden ook het goede voorbeeld moeten be geven; laat je kinderen zien dat je zelf ook graag leest door ‘s avonds een boek te pakken ipv op de telefoon te zitten spelen.
Weet niet of het nog steeds gebeurt. Maar op de basisschool (begin 2000) liepen we elke week naar de plaatselijke bibliotheek waar iedereen één informatief boek en één roman mocht uitkiezen of verlengen als je de vorige nog niet uit had. Daar is mijn liefde voor lezen ontstaan.
Het was geen vooraf goedgekeurde lijst met 19e en begin 20e eeuwse stoffige boeken waar je uit mocht kiezen, maar gewoon boeken waar je interesse lag.
Toen kwam de middelbare school, waar deze lijst wel kwam en dit werd gelezen met tegenzin. Gelukkig mochten we bij Engels wel onze boeken uitkiezen. Zelfs fantasie zoals The Children of Húrin.
Mijn tip. Laat kinderen zelf hun boeken uitkiezen en ontwikkel die liefde voor lezen. Probeer het niet te verplichten.
Er zijn twee belangrijke aspecten hier:
1. ouders
Lezen moet niet alleen op school aangeleerd worden. Het is belangrijk dat ouders hier vroeg mee beginnen met hun kinderen en dit stimuleren. Als een kind lezen al leuk vind voordat het op school verplicht wordt, is de kans veel groter dat dat kind zonder problemen de verplichte boeken leest.
2. dopamine
Onderschat niet wat voor effect technologie op het menselijk brein heeft. Hoe meer kinderen gamen en op social media zitten, hoe minder aantrekkelijk het lezen van een boek voor hen wordt. Daar is maar één oplossing voor en dat is beperking van de hoeveelheid tijd die het kind dagelijks met technologie doorbrengt.
Zodra iets moet is het niet langer leuk (daarom zal ik ook nooit van mijn hobby’s mijn werk maken). Lezen voor school opdrachten is helemaal anders dan voor vermaak een boek lezen.
Maar er speelt denk ik meer, want wij moeten op school ook verplicht een aantal films kijken en daarover een verslag maken bijvoorbeeld “de kleine blonde dood” vond het persoonlijk een kut film. Maar dat heeft er niet voor gezorgd dat ik nu geen films of series meer wil zien.
Er is tegenwoordig zo’n groot aanbod aan media vormen. Laat het taal onderwijs daar eens meer mee doen dan alleen blijven hangen in een stoffig lijst boeken.
Je hebt games met prachtige diepgaande verhalen, of comics die echt wel wat meer zijn dan een Donald duck.
Dat gebrek aan lezen en het anti-intellectualisme in de Nederlandse cultuur zie je heel duidelijk terug op de werkplek. Ik heb in de ICT gewerkt in Amsterdam en werk nu in Londen, ook in de IT. Mijn Britse collega’s zijn veel meer maatschappelijk betrokken in vergelijking met mijn collega’s in Amsterdam. Die zeiden dat ze nooit het nieuws volgden, je kon nog van geluk spreken dat ze gingen stemmen. Ze waren meer bezig met auto’s, skivakanties en barbecues dan met de wereld om hen heen en ze informeerden zich nauwelijks over wat er gaande was in de Nederlandse maatschappij.
Ik heb zelf op school (VMBO) geen leeslijst gehad. We moesten wel lezen maar het waren 4 boeken, en we waren redelijk vrij daarin. Voor Engels hoefde ik er ook maar twee geloof ik? Ik las al graag dus het was echt geen probleem, maar ik kon gewoon kiezen voor de boeken die ik wilde.
Laat kinderen lezen wat ze willen. Tuurlijk kun je proberen ze te stimuleren hun smaak te verbreden, dat is juist super leuk. Ik had een docent die me wist wat ik graag las en me regelmatig iets aanraadde of leende. Geweldig! Ik voelde me gezien en gestimuleerd. Doe DAT. Geef ze opties, laat ze zelf iets kiezen en laat ze beargumenteren waarom dat een goede keuze is. Laat ze voor mijn part graphic novels lezen en laat ze vertellen waarom dat óók telt!
Daarnaast: kinderen en jongeren lezen de hele dag online. Dat is óók lezen.
Los van lezen voor plezier is het leesniveau van de gemiddelde MBO’er die ik les geef om van te janken. Ik denk niet dat het helpt dat er heel veel vormen van social media zijn die zich richten op instant gratification met veel toeters en bellen om je aandacht erbij te houden. Youtube, tiktok, instagram, reddit en facebook ricthen zich nu allemaal op van die korte filmpjes die op tempo 1000 lopen om je aandacht erbij te houden. Een boek is gewoon een boek.
Op de basisschool hadden we echt zo geweldig ding genaamd de bieb-bus. Die kwam elke week op woensdag en was zo geweldig idee. Zelf uitkiezen wat je kon lezen. Ik ging natuurlijk voor alle coole robots en computer boeken. Ze hadden zelfs gratis beschadigde boeken. Dat stopte rond groep 6 en pas toen ik in groep 8 zat kreeg de school een eigen bieb die niet open was tot het jaar daarna…
Toen kwam ik op de middelbare en was al me interesse weg. Een boek over een game die ik leuk vind of Windows? Gaaf! Een lang boek die je met een groep moet lezen over hoe een tiener een tiener probleem leeft? Minder gaaf..
Ben sinds een jaar geleden echt weer begonnen met lezen na het een beetje te proberen met manga en tis echt weer leuk
Ik ben zelf vader met 2 jonge dochters (8 en 10) en het is gewoon ‘kapotmoeilijk’ (om ff in hun taalstijl te blijven) die kinderen aan het lezen te krijgen. Alles is tegenwoordig digitaal en tiktok is vele malen interessanter. Zelfs al mogen ze helemaal zelf kiezen, en zijn de boeken eigenlijk best leuk, dan nog zien ze het als een soort straf omdat ze gewoon liever wat anders doen.
Attentiespanne is echt een issue. Het kost ze echt moeite om er echt voor te gaan zitten. Ik weet ook eerlijk gezegd niet hoe we het op moeten lossen, maar we merken van beide meiden dat ze gewoon echt te weinig lezen.
Dus tja, op dit moment ‘moeten’ ze gewoon. Een kwartier per dag.
>Hieruit bleek dat bijna een kwart van de Nederlandse tieners niet goed genoeg kon lezen om teksten écht te begrijpen.
Ik vind het altijd gek hoe, als ik uit een studie blijkt dat mensen niet goed kunnen begrijpend lezen, altijd de nadruk op het *lezen* word gelegd.
Het *begrijpen* lijkt mij toch het meer belangrijke onderdeel van dat probleem? Als iemand niet goed kan begrijpend lezen, dan kan diegene toch niet opeens wel goed begrijpend luisteren?
TL;DR? /s
Iedereen heeft het hier over de middelbare en dat is ook waar ik gestopt ben met lezen. Dat is alleen niet waar het onderzoek over gaat.
Factoren die meedoen zijn onder andere “meisje zijn” (zeer positieve invloed), “thuis geen of amper Nederlands spreken” (zeer negatieve invloed), “veel boeken thuis hebben” (positieve invloed) en het leesvertrouwen (zeer positieve invloed).
Jammer genoeg staan er alleen algemene getallen en potentiële oorzaken in. Er is bijvoorbeeld geen overzicht van populaties binnen de steekproef te vinden om te kijken of er bepaalde gebieden zijn die bijzonder slecht score. Je kunt bijvoorbeeld ook niet zien of allochtone kinderen bijvoorbeeld het landelijk gemiddelde meer omlaag halen dan voorheen of dat het leesvermogen van autochtone kinderen gedaald is, alleen dat als je thuis nooit Nederlands praat je ook minder goed Nederlands kunt. Ook is er wel een relatie tussen “meisje zijn” en “beter kunnen lezen” maar is er geen echt onderzoek naar waarom dat zo is.
Dit onderzoek is net genoeg om het probleem aan te duiden maar je kunt er verder eigenlijk helemaal niks mee. Hopelijk komt er een snel vervolgonderzoek dat leidt tot conclusies waar actie op kan worden uitgevoerd.
Even een kleine nuance in de discussie over ‘maar literatuur op de middelbare school was stom en sindsdien lees ik niet meer’:
1. Niet alles op school hoeft altijd maar leuk te zijn.
2. Pubers snappen echt wel dat er een verschil zit tussen Charles Dickens en ‘Minecraft: the Novel’
3. Tot 10-15 jaar geleden was YA niet echt een genre en was er weinig om de kloof tussen volwassen literatuur en jeugdliteratuur te overbruggen. Daar haakten veel jongeren toen af met lezen. Dat was vroeger ook al zo. Veel van hen gingen als volwassenen weer aan het lezen. Ja, dat viel toevallig samen met die tijd op de middelbare dat je al die ‘saaie’ boeken moest lezen (en spreek voor jezelf, ik vond het geweldig)
4. Ons brein, vooral dat van jongeren, is zo gewend aan een constante stroom prikkels dat een boek te prikkelarm is om hen te boeien, óók als het een leuk, leesbaar, vlot boek is.
5. Het is een leuk idee om jongeren zelf boeken te laten kiezen maar zeker in de bovenbouw van de havo/het vwo heb je een bepaalde mate van diepgang nodig die je niet in alle boeken gaat vinden. Het gaat niet om vermaak, het gaat om analytisch denkvermogen en interpretatievermogen.
31 comments
Is dit niet al jaren zo? Toen ik nog op de basisschool zat (+- 15 jaar geleden) was er ook al een leescrisis. En toen waren mobieltjes nog niet zo normaal onder kinderen.
Disclaimer: enkel het kopje gelezen
Edit: die boekenlijst op de middelbare heeft ook bij mij het plezier van lezen weggezogen.
Kap eens met het woord ‘crisis’ voor elk probleem
Lezen is iets heel leuks, zolang je zelf mag weten wat je leest. Ik las altijd heel graag tot ik op de middelbare school kwam en ineens boeken moest lezen die ik totaal niet interessant vond. Gelukkig heb ik later het plezier van het lezen terug gevonden toen er geen docent meer over mijn schouder zat mee te kijken of ik wel zinnen kon ontleden en onderwerpen eruit kan halen. Lezen is emotie. Geen grammatica les.
Even linken naar de aflevering van Lubach over het lezen en zinsontleding zoals wij dat op school krijgen?
Dat het taalniveau al jaren achteruit gaat is al wel duidelijk, maar tenzij we iets doen aan het taalaanbod op school zie ik het somber in
Het is hoe dan ook opvallend hoe “nederlands” onder de jeugd totaal aan het veranderen is. Ik ben oud genoeg om me [turbotaal](https://www.bol.com/nl/nl/p/turbo-taal/1001004005153477/?bltgh=ou5ZgkPRVGpUloGQ7SJEuQ.2_6.7.ProductTitle) te herinneren, maar als ik nu in de bus/trein zit met een stel kinderen < 18 achter me, kan ik het nauwelijks meer volgen. Er zijn zoveel woorden bij gekomen uit andere talen dat het nauwelijks meer hekenbaar is als Nederlands, soms!
De reden dat dat relevant is, lijkt me, is dat “boekentaal” dan waarschijnlijk nauwelijks meer begrepen wordt. Dat je dan die boeken ook niet meer leest… tja, dat snap ik wel…
Daarom mogen mijn leerlingen lezen wat ze willen. Of het nou een boek, comic, Wikipedia artikel, tijdschrift is maakt niet uit. De enige voorwaarden zijn; 1 het moet iets zijn dat jou interesseert, en 2, het moet in het Engels. Ja ik ben Engels docent.
Tja, er zijn volop mooie boeken kennelijk. Jammer dat ze uit het buitenland komen, en dat je voor literatuur geen vertaalde boeken mag lezen. Ik verloor mijn leesplezier, en heb het nog steeds niet terug.
Lezen wordt stuk gemaakt door alle verplichte teksten, boeken en begrijpend lezen.
Lezen is leuk als je mag lezen wat je zelf wilt. Na de middelbare en bijbehorende verplichte boekenlijsten heb ik jaren niet meer gelezen voor mijn plezier.
Sinds een paar jaar heb ik weer plezier in een goed boek.
Dat verschrikkelijke begrijpend lezen en uitkauwen van alles wat je leest maakt dat er weinig enthousiasme is voor lezen thuis.
Mijn oudste van 10 las echt slecht, ze moest elke keer maar boeken lezen van school. Ze wilde zelf Donald Ducks lezen.
Na 1 jaar met 1 juf die zei dat ze dan vooral Donald Ducks moest gaan lezen, heeft ze het plezier weer terug en leest ze nu boven het gemiddelde niveau in haar klas en zijn het niet meer alleen Donald Ducks.
Dat verbaast me niet. Mijn kinderen worden helemaal gek van al die lessen begrijpend lezen/zakelijk lezen op zowel basisschool als middelbare. Dit zorgt er alleen maar voor dat kinderen lezen stom gaan vinden. Laat ze gewoon zelf leuke boeken uitkiezen en lezen, dat helpt veel meer.
Toen ik nog op de basisschool zat las ik duizenden pagina’s per week, toen kwam de middelbare school waar ik verplicht werd bepaalde boeken te lezen. Ik ben toen eigenlijk per direct gestopt met het lezen van boeken.
Ik ben al een jaartje of 15 van de middelbare school af, en ik kan me herinneren dat dit echt elk jaar wel een keer in het nieuws kwam.
Ik behoorde toen ook tot de jeugd die niet wilde lezen, ik heb er altijd een zieke hekel aan gehad. Ik kan daar 1 grote boosdoener voor aanwijzen en dat zijn de scholen zelf geweest, ze maakten het gewoon kut om te lezen. Lubach heeft hier ook ooit een goed item over gemaakt, ik herkende me hier 100% in. Nu is dit misschien anekdotisch bewijs, maar ik vind dat veel van deze ‘experts’ hand in eigen boezem mogen steken.
Nu ik niet meer op school zit en zelf mag weten wat ik wil lezen (bijvoorbeeld Reddit), vind ik het heerlijk om van alles te lezen over uiteenlopende onderwerpen.
Ik ben ook niet eens zo slecht terecht gekomen. Ik krijg altijd een beetje kromme tenen van dit soort berichtgeving.
Misschien moeten ze het hele taal onderwijs omgooien. Niet meer te veel zinsontleding en meer spelling, grammatica en woordenschat en leesplezier. Laat kinderen naar de bibliotheek gaan en boeken kiezen die ze zelf willen. Op scholen is vaak geen variërend aanbod. En ouders zouden al vanaf dat ze baby zijn veel boekjes moeten voorlezen, en gewoon tegen de baby praten, gewoon vertellen wat je aan het doen bent is al goed voor de taalontwikkeling.
De haat die ik hier lees op het leren van zinsontleding, grammatica en begrijpend lezen. Daarvoor gaat een kind toch naar school? Hoe moet een kind de lesboeken voor de vakken die hem wel intresseren anders begrijpen?
Deze discussie verklaart voor mij meteen waarom bijvoorbeeld schrijfsters als Marion Pauw, in mijn ogen, zo simplistisch schrijven.
Een crisis is wat zwaar, maar het gebruik van “me” ipv “m’n” of “mijn” is wel irritant
Stap 1. schaf de vaste boekenprijs af zodat mensen lezen kunnen betalen.
Stap 2. haal de uitgevers uit de Ebookmarkt want ze zuigen enkel geld op.
Ja vind ik niet zo heel gek.
Ik was vroeger echt een boekenwurm en las heel veel. Ik lees nog steeds maar niet zoveel als vroeger wat ik een beetje jammer vind.
In de middelbare school word je constant geforceerd om boeken te lezen die je niet interessant vind. Ik heb echt zo vaak gevraagd of ik zelf iets kan kiezen maar het mocht nooit.
In die tijd leesde ik heel graag fantasy boeken. Was Narnia aan het lezen en die klojo’s forceren me om een raar boek over een kind dat goed kan pokeren te lezen.
Zelfs als er vrije keuze was moest het uit de mediatheek komen en die hadden echt een baggerselectie.
Ik weet niet hoe ik het anders moet beschrijven maar de vibe die ik had als ik aan het lezen was is gewoon weg.
Denk dat het ook wel om de content van veel nederlandse klassiekers en leeslijstboeken gaat. Ik lees graag engelse klassiekers en “moeilijke boeken” want er zijn zoveel verschillende onderwerpen, schrijfstijlen en thema’s die binnen die cannon aan bod komen. Van Hemingway tot Pynchon tot Steinbeck en George Eliot. Pak hem beet, er is veel meer variatie.
Zoveel van de nederlandse literatuur lijkt alleen te gaan over de 2e wereldoorlog, de schrijvers moeilijke relatie met zijn vader, of religie en dat is het dan wel zo’n beetje. Enige uitzondering zijn de veel te try-hard “leuke” boeken op de lijst, waarin het gebrek aan talent van de schrijver wordt verdoezelt door elke 5 pagina’s een slecht geschreven sex scene te hebben.
Als het gaat om leesmotivatie staat Nederland wereldwijd achteraan. Niet alleen achter Finland, maar dus echt de laatste plaats. Dat is echt om te janken.
Mijn moeder gaat vaak op schoolbezoek als schrijfster, en het valt haar op dat er een hele hoop docenten zijn die helemaal niets met lezen hebben. Tel daar de steeds lager wordende taal- en rekeneisen bij op en er ontstaat een probleem. Laten we ook niet vergeten dat het aantal bibliotheken in Nederland de afgelopen jaren hard achteruit is gegaan, laat staan dat de kwaliteit van de gemiddelde bieb nog veel voorstelt. De bieb uit het dorp waar ik ben opgegroeid is nu verplaatst naar een zaaltje in het dorpshuis, en de schamele boekenkasten die er nog zijn staan tussen de biljarttafels in(en ja die biljarttafels worden vaak gebruikt). Een opleiding tot bibliothecaris bestaat als ik het goed heb überhaupt niet meer.
Taal en lezen is echt een ondergeschoven kindje en heeft enorme hulp nodig. En ja, daar hoort ook zinsontleding en grammatica bij: niet alles hoeft alleen maar leuk te zijn, bij wiskunde verwacht je ook niet dat elk getal in je boek garant staat voor dikke pret.
Voorlezen gebeurt denk ik best nog wel bij hele jonge kinderen (niet bij allemaal natuurlijk) maar ouders zouden ook het goede voorbeeld moeten be geven; laat je kinderen zien dat je zelf ook graag leest door ‘s avonds een boek te pakken ipv op de telefoon te zitten spelen.
Weet niet of het nog steeds gebeurt. Maar op de basisschool (begin 2000) liepen we elke week naar de plaatselijke bibliotheek waar iedereen één informatief boek en één roman mocht uitkiezen of verlengen als je de vorige nog niet uit had. Daar is mijn liefde voor lezen ontstaan.
Het was geen vooraf goedgekeurde lijst met 19e en begin 20e eeuwse stoffige boeken waar je uit mocht kiezen, maar gewoon boeken waar je interesse lag.
Toen kwam de middelbare school, waar deze lijst wel kwam en dit werd gelezen met tegenzin. Gelukkig mochten we bij Engels wel onze boeken uitkiezen. Zelfs fantasie zoals The Children of Húrin.
Mijn tip. Laat kinderen zelf hun boeken uitkiezen en ontwikkel die liefde voor lezen. Probeer het niet te verplichten.
Er zijn twee belangrijke aspecten hier:
1. ouders
Lezen moet niet alleen op school aangeleerd worden. Het is belangrijk dat ouders hier vroeg mee beginnen met hun kinderen en dit stimuleren. Als een kind lezen al leuk vind voordat het op school verplicht wordt, is de kans veel groter dat dat kind zonder problemen de verplichte boeken leest.
2. dopamine
Onderschat niet wat voor effect technologie op het menselijk brein heeft. Hoe meer kinderen gamen en op social media zitten, hoe minder aantrekkelijk het lezen van een boek voor hen wordt. Daar is maar één oplossing voor en dat is beperking van de hoeveelheid tijd die het kind dagelijks met technologie doorbrengt.
Zodra iets moet is het niet langer leuk (daarom zal ik ook nooit van mijn hobby’s mijn werk maken). Lezen voor school opdrachten is helemaal anders dan voor vermaak een boek lezen.
Maar er speelt denk ik meer, want wij moeten op school ook verplicht een aantal films kijken en daarover een verslag maken bijvoorbeeld “de kleine blonde dood” vond het persoonlijk een kut film. Maar dat heeft er niet voor gezorgd dat ik nu geen films of series meer wil zien.
Er is tegenwoordig zo’n groot aanbod aan media vormen. Laat het taal onderwijs daar eens meer mee doen dan alleen blijven hangen in een stoffig lijst boeken.
Je hebt games met prachtige diepgaande verhalen, of comics die echt wel wat meer zijn dan een Donald duck.
Dat gebrek aan lezen en het anti-intellectualisme in de Nederlandse cultuur zie je heel duidelijk terug op de werkplek. Ik heb in de ICT gewerkt in Amsterdam en werk nu in Londen, ook in de IT. Mijn Britse collega’s zijn veel meer maatschappelijk betrokken in vergelijking met mijn collega’s in Amsterdam. Die zeiden dat ze nooit het nieuws volgden, je kon nog van geluk spreken dat ze gingen stemmen. Ze waren meer bezig met auto’s, skivakanties en barbecues dan met de wereld om hen heen en ze informeerden zich nauwelijks over wat er gaande was in de Nederlandse maatschappij.
Ik heb zelf op school (VMBO) geen leeslijst gehad. We moesten wel lezen maar het waren 4 boeken, en we waren redelijk vrij daarin. Voor Engels hoefde ik er ook maar twee geloof ik? Ik las al graag dus het was echt geen probleem, maar ik kon gewoon kiezen voor de boeken die ik wilde.
Laat kinderen lezen wat ze willen. Tuurlijk kun je proberen ze te stimuleren hun smaak te verbreden, dat is juist super leuk. Ik had een docent die me wist wat ik graag las en me regelmatig iets aanraadde of leende. Geweldig! Ik voelde me gezien en gestimuleerd. Doe DAT. Geef ze opties, laat ze zelf iets kiezen en laat ze beargumenteren waarom dat een goede keuze is. Laat ze voor mijn part graphic novels lezen en laat ze vertellen waarom dat óók telt!
Daarnaast: kinderen en jongeren lezen de hele dag online. Dat is óók lezen.
Los van lezen voor plezier is het leesniveau van de gemiddelde MBO’er die ik les geef om van te janken. Ik denk niet dat het helpt dat er heel veel vormen van social media zijn die zich richten op instant gratification met veel toeters en bellen om je aandacht erbij te houden. Youtube, tiktok, instagram, reddit en facebook ricthen zich nu allemaal op van die korte filmpjes die op tempo 1000 lopen om je aandacht erbij te houden. Een boek is gewoon een boek.
Op de basisschool hadden we echt zo geweldig ding genaamd de bieb-bus. Die kwam elke week op woensdag en was zo geweldig idee. Zelf uitkiezen wat je kon lezen. Ik ging natuurlijk voor alle coole robots en computer boeken. Ze hadden zelfs gratis beschadigde boeken. Dat stopte rond groep 6 en pas toen ik in groep 8 zat kreeg de school een eigen bieb die niet open was tot het jaar daarna…
Toen kwam ik op de middelbare en was al me interesse weg. Een boek over een game die ik leuk vind of Windows? Gaaf! Een lang boek die je met een groep moet lezen over hoe een tiener een tiener probleem leeft? Minder gaaf..
Ben sinds een jaar geleden echt weer begonnen met lezen na het een beetje te proberen met manga en tis echt weer leuk
Ik ben zelf vader met 2 jonge dochters (8 en 10) en het is gewoon ‘kapotmoeilijk’ (om ff in hun taalstijl te blijven) die kinderen aan het lezen te krijgen. Alles is tegenwoordig digitaal en tiktok is vele malen interessanter. Zelfs al mogen ze helemaal zelf kiezen, en zijn de boeken eigenlijk best leuk, dan nog zien ze het als een soort straf omdat ze gewoon liever wat anders doen.
Attentiespanne is echt een issue. Het kost ze echt moeite om er echt voor te gaan zitten. Ik weet ook eerlijk gezegd niet hoe we het op moeten lossen, maar we merken van beide meiden dat ze gewoon echt te weinig lezen.
Dus tja, op dit moment ‘moeten’ ze gewoon. Een kwartier per dag.
>Hieruit bleek dat bijna een kwart van de Nederlandse tieners niet goed genoeg kon lezen om teksten écht te begrijpen.
Ik vind het altijd gek hoe, als ik uit een studie blijkt dat mensen niet goed kunnen begrijpend lezen, altijd de nadruk op het *lezen* word gelegd.
Het *begrijpen* lijkt mij toch het meer belangrijke onderdeel van dat probleem? Als iemand niet goed kan begrijpend lezen, dan kan diegene toch niet opeens wel goed begrijpend luisteren?
TL;DR? /s
Iedereen heeft het hier over de middelbare en dat is ook waar ik gestopt ben met lezen. Dat is alleen niet waar het onderzoek over gaat.
[Het onderzoek](https://www.onderwijsinspectie.nl/actueel/nieuws/2022/06/08/grotere-leesvaardigheid-bij-meer-lezen-voor-eigen-plezier-en-meer-vertrouwen-in-eigen-vaardigheid) gaat over leerlingen aan het eind van de basisschoolperiode, wanneer er dus nog geen leeslijst is.
Factoren die meedoen zijn onder andere “meisje zijn” (zeer positieve invloed), “thuis geen of amper Nederlands spreken” (zeer negatieve invloed), “veel boeken thuis hebben” (positieve invloed) en het leesvertrouwen (zeer positieve invloed).
Jammer genoeg staan er alleen algemene getallen en potentiële oorzaken in. Er is bijvoorbeeld geen overzicht van populaties binnen de steekproef te vinden om te kijken of er bepaalde gebieden zijn die bijzonder slecht score. Je kunt bijvoorbeeld ook niet zien of allochtone kinderen bijvoorbeeld het landelijk gemiddelde meer omlaag halen dan voorheen of dat het leesvermogen van autochtone kinderen gedaald is, alleen dat als je thuis nooit Nederlands praat je ook minder goed Nederlands kunt. Ook is er wel een relatie tussen “meisje zijn” en “beter kunnen lezen” maar is er geen echt onderzoek naar waarom dat zo is.
Dit onderzoek is net genoeg om het probleem aan te duiden maar je kunt er verder eigenlijk helemaal niks mee. Hopelijk komt er een snel vervolgonderzoek dat leidt tot conclusies waar actie op kan worden uitgevoerd.
Even een kleine nuance in de discussie over ‘maar literatuur op de middelbare school was stom en sindsdien lees ik niet meer’:
1. Niet alles op school hoeft altijd maar leuk te zijn.
2. Pubers snappen echt wel dat er een verschil zit tussen Charles Dickens en ‘Minecraft: the Novel’
3. Tot 10-15 jaar geleden was YA niet echt een genre en was er weinig om de kloof tussen volwassen literatuur en jeugdliteratuur te overbruggen. Daar haakten veel jongeren toen af met lezen. Dat was vroeger ook al zo. Veel van hen gingen als volwassenen weer aan het lezen. Ja, dat viel toevallig samen met die tijd op de middelbare dat je al die ‘saaie’ boeken moest lezen (en spreek voor jezelf, ik vond het geweldig)
4. Ons brein, vooral dat van jongeren, is zo gewend aan een constante stroom prikkels dat een boek te prikkelarm is om hen te boeien, óók als het een leuk, leesbaar, vlot boek is.
5. Het is een leuk idee om jongeren zelf boeken te laten kiezen maar zeker in de bovenbouw van de havo/het vwo heb je een bepaalde mate van diepgang nodig die je niet in alle boeken gaat vinden. Het gaat niet om vermaak, het gaat om analytisch denkvermogen en interpretatievermogen.