Μπήκα να δω το βίντεο για να κράξω, γιατί περίμενα κλασσικό clickbait βίντεο και αοριστολογίες.
Και ναι μεν είναι λίγο clickbait, αλλά σ’αυτήν την περίπτωση δικαιολογείται γιατί χρησιμοποιεί κάτι επίκαιρο και που «πουλάει» για να εισάγει τον κόσμο σε κάτι χρήσιμο και ενδιαφέρον. Το πώς εκτιμάμε το ρίσκο και ποια στάση απέναντι στο ρίσκο έχουμε, αλλά και γιατί.
Αυτό με το risk aversion, που έχουν οι περισσότεροι άνθρωποι, συνδέεται στενά και με ένα άλλο bias, το loss aversion bias. Που χονδρικά σημαίνει, ότι αν κάτι δεν το έχω (πες ένα αντικείμενο αξίας 100€), ίσως να μην πληρώσω, πες 10€, για μια πιθανότητα Χ να το αποκτήσω. Από την άλλη, αν έχω ήδη το αντικείμενο αξίας 100€, μάλλον θα πληρώσω τα 10€, και ίσως και 20€, για να αποφύγω (μην ρισκάρω) την πιθανότητα Χ να το χάσω. Δηλαδή, αυτό που δεν έχω, το αξιολογώ με λιγότερη αξία (αφού δεν δίνω τα 10€ να το αποκτήσω) από αυτό που ήδη έχω (γιατί δίνω και 10€ και 20€ να μην το χάσω). Ενώ στην πράξη είναι το ίδιο αντικείμενο ίδιας αξίας, και με βάση τις πιθανότητες η συμπεριφορά μου θα έπρεπε να είναι η ίδια. Βέβαια το loss aversion δεν είναι το ίδιο με το risk aversion.
Αλλά το loss aversion πολλές φορές εξηγεί παράλογες (οικονομικά) συμπεριφορές. Πόσες φορές έχουμε δει κάποιον χρεωμένο άνθρωπο (επιχείρηση, σπίτι, κτλ.) να πληρώνει τα μαλλιοκέφαλά του σε δάνεια και τόκους και να φυτοζωεί, απλά για να μην χάσει το σπίτι ή την επιχείρηση. Και ο ίδιος άνθρωπος, αν τώρα του έλεγες να ξεκινήσει από το 0 και να μπει σε αυτήν την διαδικασία πληρωμών και φυτοζωΐας για χρόνια για να αποκτήσει το ίδιο σπίτι ή επιχείρηση, δεν θα το έκανε. Ενώ είναι το ίδιο πράγμα στην ουσία. Αντίστοιχα και με (λανθασμένες) τακτικές τζόγου, όπως tied to the pot – συνεχίζεις να ποντάρεις χρήματα σε ένα χέρι που μάλλον χάνει για να μην χάσεις το pot, ενώ αν δεν ήσουν ήδη μέσα στο pot, δεν θα πόνταρες το ίδιο ποσό, με αυτό το χέρι, για την πιθανότητα να το κερδίσεις (το pot).
Τέλος πάντων, ο ψυχολογικός παράγοντας είναι όντως τεράστιος σε τέτοια θέματα. Και η συμπεριφορά ρίσκου που έχει ο καθένας *προσωπικά* μοντελοποιείται από μια συνάρτηση (utility function) που περιγράφει αυτό ακριβώς που λέει το βίντεο ως Χ, δηλαδή το πόσο ακριβώς «αξίζει» για σένα η σιγουριά του να πάρεις κάτι, σε σχέση με το ρίσκο να πάρεις κάτι μεγαλύτερο (και πόσο μεγαλύτερο), σε διάφορα σενάρια.
Σε πολλές επενδυτικές τράπεζες, όταν πάει κάποιος πελάτης, είτε να μπει σε ένα επενδυτικό πακέτο, είτε για κάτι εξατομικευμένο (wealth management), συναντιέται με το team και κάνουν μια κουβέντα πάνω σε διάφορα πράγματα και διάφορα σενάρια, και τι θεωρεί ο πελάτης βέλτιστο σε κάθε σενάριο. Ο ρόλος αυτής της διαδικασίας, είναι οι τραπεζίτες να ανακαλύψουν το “utility function” του πελάτη, κατά προσέγγιση πάντα, όσον αφορά κάποιες μεταβλητές (απόδοση, ρευστότητα, χρόνος επένδυσης, κτλ.). Και μετά, με βάση αυτό, είτε να του προτείνουν συγκεκριμένο πακέτο, ή αν μιλάμε για μεγάλο πλούτο, να φτιάξουν κάτι εξατομικευμένο.
1 comment
Μπήκα να δω το βίντεο για να κράξω, γιατί περίμενα κλασσικό clickbait βίντεο και αοριστολογίες.
Και ναι μεν είναι λίγο clickbait, αλλά σ’αυτήν την περίπτωση δικαιολογείται γιατί χρησιμοποιεί κάτι επίκαιρο και που «πουλάει» για να εισάγει τον κόσμο σε κάτι χρήσιμο και ενδιαφέρον. Το πώς εκτιμάμε το ρίσκο και ποια στάση απέναντι στο ρίσκο έχουμε, αλλά και γιατί.
Αυτό με το risk aversion, που έχουν οι περισσότεροι άνθρωποι, συνδέεται στενά και με ένα άλλο bias, το loss aversion bias. Που χονδρικά σημαίνει, ότι αν κάτι δεν το έχω (πες ένα αντικείμενο αξίας 100€), ίσως να μην πληρώσω, πες 10€, για μια πιθανότητα Χ να το αποκτήσω. Από την άλλη, αν έχω ήδη το αντικείμενο αξίας 100€, μάλλον θα πληρώσω τα 10€, και ίσως και 20€, για να αποφύγω (μην ρισκάρω) την πιθανότητα Χ να το χάσω. Δηλαδή, αυτό που δεν έχω, το αξιολογώ με λιγότερη αξία (αφού δεν δίνω τα 10€ να το αποκτήσω) από αυτό που ήδη έχω (γιατί δίνω και 10€ και 20€ να μην το χάσω). Ενώ στην πράξη είναι το ίδιο αντικείμενο ίδιας αξίας, και με βάση τις πιθανότητες η συμπεριφορά μου θα έπρεπε να είναι η ίδια. Βέβαια το loss aversion δεν είναι το ίδιο με το risk aversion.
Αλλά το loss aversion πολλές φορές εξηγεί παράλογες (οικονομικά) συμπεριφορές. Πόσες φορές έχουμε δει κάποιον χρεωμένο άνθρωπο (επιχείρηση, σπίτι, κτλ.) να πληρώνει τα μαλλιοκέφαλά του σε δάνεια και τόκους και να φυτοζωεί, απλά για να μην χάσει το σπίτι ή την επιχείρηση. Και ο ίδιος άνθρωπος, αν τώρα του έλεγες να ξεκινήσει από το 0 και να μπει σε αυτήν την διαδικασία πληρωμών και φυτοζωΐας για χρόνια για να αποκτήσει το ίδιο σπίτι ή επιχείρηση, δεν θα το έκανε. Ενώ είναι το ίδιο πράγμα στην ουσία. Αντίστοιχα και με (λανθασμένες) τακτικές τζόγου, όπως tied to the pot – συνεχίζεις να ποντάρεις χρήματα σε ένα χέρι που μάλλον χάνει για να μην χάσεις το pot, ενώ αν δεν ήσουν ήδη μέσα στο pot, δεν θα πόνταρες το ίδιο ποσό, με αυτό το χέρι, για την πιθανότητα να το κερδίσεις (το pot).
Τέλος πάντων, ο ψυχολογικός παράγοντας είναι όντως τεράστιος σε τέτοια θέματα. Και η συμπεριφορά ρίσκου που έχει ο καθένας *προσωπικά* μοντελοποιείται από μια συνάρτηση (utility function) που περιγράφει αυτό ακριβώς που λέει το βίντεο ως Χ, δηλαδή το πόσο ακριβώς «αξίζει» για σένα η σιγουριά του να πάρεις κάτι, σε σχέση με το ρίσκο να πάρεις κάτι μεγαλύτερο (και πόσο μεγαλύτερο), σε διάφορα σενάρια.
Σε πολλές επενδυτικές τράπεζες, όταν πάει κάποιος πελάτης, είτε να μπει σε ένα επενδυτικό πακέτο, είτε για κάτι εξατομικευμένο (wealth management), συναντιέται με το team και κάνουν μια κουβέντα πάνω σε διάφορα πράγματα και διάφορα σενάρια, και τι θεωρεί ο πελάτης βέλτιστο σε κάθε σενάριο. Ο ρόλος αυτής της διαδικασίας, είναι οι τραπεζίτες να ανακαλύψουν το “utility function” του πελάτη, κατά προσέγγιση πάντα, όσον αφορά κάποιες μεταβλητές (απόδοση, ρευστότητα, χρόνος επένδυσης, κτλ.). Και μετά, με βάση αυτό, είτε να του προτείνουν συγκεκριμένο πακέτο, ή αν μιλάμε για μεγάλο πλούτο, να φτιάξουν κάτι εξατομικευμένο.
**TL;DR**: δείτε το βίντεο, αξίζει.