Buitenlandse kernenergiebedrijven kijken met grote interesse naar Nederland, want de marktvooruitzichten voor nieuwe centrales zijn hier gunstig. Of ze er ook komen is sterk afhankelijk van Europa. En zal het nieuwe kabinet bereid zijn het Nederlandse energiesysteem op een andere manier in te richten?
In het kort
Europa richt zich vooral op wind- en zonne-energie en waterstof om klimaatdoelstellingen te halen.
Maar sommige EU-lidstaten willen juist een grotere rol voor kernenergie.
Ook Nederland onderzoekt nu hoe kernenergie in de energiemix van de toekomst past.
Buitenlandse bedrijven hebben wel oren naar de Nederlandse markt, maar een nieuwe kerncentrale komt er niet zonder overheidssteun.
De wetenschap is duidelijk over de opdracht. De emissie van broeikasgassen moet onmiddellijk, snel en grootschalig naar beneden, wil de wereld verdere gevaarlijke klimaatverandering vermijden. Maar de huidige energiecrisis in Europa legt pijnlijk bloot hoe ingewikkeld het is om van fossiele energie af te komen.
CO₂-uitstotende aardgas- en steenkoolcentrales vullen nog steeds het gat dat ontstaat als weersafhankelijke bronnen als zonne- en windenergie het laten afweten. ‘Dat zogenoemde regelbare vermogen levert een grote bijdrage aan de leveringszekerheid van het net’, zegt Jan Leen Kloosterman, hoogleraar nucleaire reactorfysica aan de TU Delft. ‘Dus zou je CO₂-arme opties willen hebben die regelbaar zijn. Die je aan kunt zetten wanneer dat nodig is.’
Zijn oplossing: nieuwe kerncentrales. Die kunnen die rol vervullen. Tot dusver wilde Nederland er niet aan. Maar de discussie is aan het draaien.
Marktconsultatie
Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat liet dit jaar een marktconsultatie uitvoeren naar de vraag wat de overheid moet doen om marktpartijen te interesseren voor de bouw van nieuwe kerncentrales. Een Kamermeerderheid vroeg om die consultatie.
‘Toen ik nog als Tweede Kamerlid de debatten deed, hoorden we eigenlijk alleen maar dat niemand in de markt hierop zit te wachten. Nou, dat is gewoon niet waar’, zegt Dilan Yeşilgöz, staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat. ‘Vanuit de markt komen alleen heel heldere randvoorwaarden. Voorwaarden die je ook bij alle andere energietechnieken hoort, zoals wind- en zonne-energie. Maar op de een of andere manier worden die bij tegenstanders van kernenergie gezien als belemmeringen in plaats van als randvoorwaarden.’
‘We hoorden eigenlijk alleen maar dat er niemand in de markt is die hier op zit te wachten. Nou, dat is gewoon niet waar’Dilan Yeşilgöz, staatssecretaris Economische Zaken & Klimaat
Het huidige demissionaire kabinet kan die randvoorwaarden niet scheppen. Daarom is Yeşilgöz een scenariostudie gestart die onderzoekt hoe kernenergie kan worden ingepast in de Nederlandse energiemix tussen 2030 en 2050. Daarbij wordt ook gekeken naar een andere opzet van subsidiëring en steun voor energiebronnen.
Centrale regie noodzakelijk
Meer kernenergie vraagt volgens reactorfysicus Kloosterman hoe dan ook om centrale regie van de overheid. ‘In Nederland rollen we duurzame energie uit via de regio’s, die daarvoor plannen moeten maken. Zo kom je automatisch op kleinschalige productie uit. Iedere regio zit voor zichzelf uit te vissen hoe je met wind en zon een deel van de elektriciteitsproductie CO₂-vrij kunt maken. De investeringen voor een kerncentrale zijn voor een regio veel te groot. Door die decentrale opzet belemmer je een aantal opties.’
In Groot-Brittannië grijpt de overheid wel die centrale rol. Daar zijn de hoge energieprijzen nu mede aanleiding voor de nationale overheid om plannen te smeden voor nieuwe kerncentrales. Zover is Nederland niet, maar de positieve grondhouding in Den Haag heeft inmiddels een aantal buitenlandse partijen gelokt, die in Nederland een teen in het water steken. Zo heeft Yeşilgöz een delegatie van EDF op het ministerie ontvangen. Het Franse energiebedrijf bouwt kerncentrales in onder andere Frankrijk en Groot-Brittannië.
‘Communicatie uitbreiden’
Maar ook nieuwkomers melden zich. ‘We hebben grote interesse in Nederland. Het heeft een goed functionerende toezichthouder en toeleveringsketen, goed opgeleide mensen en een grote toekomstige behoefte aan nieuwe CO₂-vrije energiecapaciteit’, zegt Alastair Evans, lobbyist van Rolls-Royce. Dat bedrijf ontwikkelt kleine modulaire kernreactors. Dat zijn kerncentrales die in een fabriek worden gemaakt en op locatie in elkaar kunnen worden gezet. Ze zijn doorontwikkeld vanuit de kernreactoren voor onderzeeërs, die het Britse bedrijf al maakt. Evans: ‘We hebben bijgedragen aan de marktconsultatie en willen de communicatie met de Nederlandse overheid uitbreiden.’
Ook de Estse start-up Fermi Energia, onderdeel van de Zweedse energiegigant Vattenfall, richt de blik op Nederland. ‘We waren onlangs een week in Nederland om gesprekken te voeren met politici en autoriteiten’, vertelt ceo Kalev Kallemets. ‘De marktomstandigheden in Nederland zijn heel positief. Jullie gaan de kolencentrales snel sluiten en hebben twee buurlanden (Duitsland en België, red.) die ook grote hoeveelheden flexibele stroomopwekking in de vorm van kolen en kernenergie sluiten. Ondertussen stijgt de stroomvraag.’
Zeven olympische zwembaden aan kernafval
Bas Eickhout, Europarlementariër voor GroenLinks, denkt dat het bij onderzoeken zal blijven. Hij ziet in Europa geen toekomst voor kernenergie. ‘De kostenontwikkeling en de efficiëntie van wind- en zonne-energie zijn zo superieur aan kernenergie.’ Maar met dat statement is niet iedereen het eens. ‘Kernenergie minder rendabel? Dat hangt ervan af hoe je rekent en of je de systeemkosten erin betrekt van wind en zon’, zegt Yeşilgöz.
In België is de rekensom überhaupt niet gemaakt. Daar gaan alle kerncentrales over vijf jaar dicht. ‘Kernenergie heeft veel welvaart bijgebracht aan ons land, maar ook wel zeven olympische zwembaden aan kernafval, wat iedereen vergeten lijkt. Na veertig jaar onderzoek weet men nog altijd niet wat daarmee moet gebeuren, behalve dat de sanering meer dan €15 mrd zal kosten’, zei energieminister Tinne van der Straeten eerder dit jaar tegen de Belgische zakenkrant De Tijd. Ze vindt kernenergie geen duurzame keuze.
Sluiting is een radicaal besluit, want samen zijn de kerncentrales goed voor ongeveer de helft van alle elektriciteitsproductie in België. Dat de kernuitstap betekent dat er nieuwe gascentrales moeten worden gebouwd, waardoor de CO₂-uitstoot in België de komende tijd flink zal toenemen, neemt de minister op de koop toe.
Tja, wat voor (haalbare) alternatieven zijn er?
Ik sta vrij neutraal tegenover kernenergie. Als er écht een goed plan ligt waarbij de veiligheid goed geborgd is mogen ze (ver van mij vandaan) een kerncentrale neerzetten. Maar laten we niet doen alsof het een heilige graal is. Die onderzoeken duren nog een paar jaar, vervolgens duurt de bouw een decennium (waarbij de kans op uitloop ook groot is) en vervolgens heb je gevaarlijk spul wat je millennia goed moet zien te bewaren, wat een stuk moeilijker is dan velen denken.
Ook moeten we ervoor waken dat kernenergie wordt gebruikt om hernieuwbare energiebronnen te traineren. Als de VVD werkelijk werk had willen maken van kernenergie hadden ze ergens in de afgelopen elf jaar wel wat sociale woningbouw omvergegooid om er een kerncentrale voor in de plaats neer te zetten. Maar het blijft bij praten, bij onderzoeken, en bij zweren dat er heus marktpartijen zijn die het willen gaan doen. Het is niet zo dat de anti-kernenergie partijen een meerderheid hebben.
We zitten nog lang niet op het CO2-doel voor 2030, en we hebben voor die tijd ook nog geen kerncentrale gebouwd. Voor nu moet het voornaamste doel zijn om zo snel mogelijk zo veel mogelijk zonne- en windenergie op te leveren.
Ah, de wekelijks kernenergie discussie op de subreddit gaat weer van start.
Ik vind het absurd hoe Duitsland kerncentrales sluit en in plaats daarvan hun kolencentrales laten doordraaien. Ik zou zeggen: plaats een rijtje kerncentrales langs de Nederlands-Duitse grens om ze te laten zien dat het zo eng niet is.
Je hebt een geweldig filmpje van “Kurtsgezagt” op YT, waarin de ergste nucleaire ongevallen vergeleken worden met de slachtoffers van fossiele energie.
Edit: hele neutrale bron, die allerlei onafhankelijke bronnen en onderzoeken gebruikt om standpunten te sterken.
Ik was onder de indruk dat huidige kerncentrale ontwerpen stukken beter zijn dan die van de jaren 80 ofzo, dat men nu reactor ontwerpen heeft die kunnen draaien op het afval van een eerste centrale, en daarna nog wat afval kunnen verwerken tot medisch radioactief materiaal.
Verder kunnen we eventueel wat overblijft bij Zweden (of een ander land dat bezig was met een massieve in-bergse-opslag) opslaan.
Plus ik heb veel gehoor over thorium reactoren alleen moet daar nog verder op doorontwikkeld worden.
Met wat goede planning en keiharde afspraken moet dit in Nederland (geen tornados of aardbevingen buiten Groningen) best kunnen dacht ik.
Zeker als het een kleinschalige onderzoeksreactor is o.i.d.
Nederland is net als Duitsland enorm kortzichtig bezig. Kijk voor de grap eens wat er met de omlegging van de Duitse a61 gedaan is zodat ze genoeg kolen kunnen winnen om het groene stokpaardje “kern ausstieg” te realiseren.
I.t.t. een paar mensen uitkopen en een slimme transitie inzetten naar kernenergie als regelbare energie met wind en zon mix als gratis energie hebben we ingezet op het verbranden van afval. Want volgens de regels “groen”.
Als je afval gaat importeren en met hulp van extra gas verbranden dan is dat hooguit op papier groen.
Door beter scheiden van afval fikt het niet meer, en iedereen met stadsverwarming weet wat dat kost. Puur een papieren “groene” waarheid dus die het politiek goed doet.
Voor de korte termijn (0-10 jaar) de moderne en efficiënte gas centrales weer aanschakelen, tegelijk 2 kerncentrales bouwen om te voorzien in de periode erna.
Wij Nederlanders zijn zo stom van het gas af te willen terwijl België, Frankrijk en Duitsland nu subsidies geven om aan het gas te gaan.
Politiek gaat helaas maar over een paar jaar nutteloze oplossingen om wat hartjes te winnen. Om diezelfde reden hebben wij in Nederland een stikstof probleem en de landen om ons heen niet. Kost natuurlijk niks dat soort geneuzel. Dat het geld kost is tot daar aan toe, maar het levert ook niks op zoals de 100 kmh regel of hogere accijnzen.
Levert wel geld op om andere hobbies te bekostigen.
‘Splijt’. Genius.
Goed dat er betaald moet worden voor CO2 uitstoot, eens kijken of energiemaatschappijen nog steeds willen doorgaan met renewables.
Zonnepanelen hebben 30% output, nucleaire reactors 100% output. Als je opeens flink meer voor koper, zilver, vervoer, installatie en grond moet gaan betalen door CO2-belasting, ben ik benieuwd welke keuze ze nu gaan maken.
Duitsland weergeeft de uiteindelijke prijs voor renewables
Frankrijk weergeeft de uiteindelijke prijs voor kernenergie
En dan heb ik het nog niet eens over garantie dat er geen stroomuitvallen plaatsvinden. Als er opeens een datacenter wegvalt ontstaan er ook wat probleempjes in SLA contracts denk ik zo.
10 comments
Buitenlandse kernenergiebedrijven kijken met grote interesse naar Nederland, want de marktvooruitzichten voor nieuwe centrales zijn hier gunstig. Of ze er ook komen is sterk afhankelijk van Europa. En zal het nieuwe kabinet bereid zijn het Nederlandse energiesysteem op een andere manier in te richten?
In het kort
Europa richt zich vooral op wind- en zonne-energie en waterstof om klimaatdoelstellingen te halen.
Maar sommige EU-lidstaten willen juist een grotere rol voor kernenergie.
Ook Nederland onderzoekt nu hoe kernenergie in de energiemix van de toekomst past.
Buitenlandse bedrijven hebben wel oren naar de Nederlandse markt, maar een nieuwe kerncentrale komt er niet zonder overheidssteun.
De wetenschap is duidelijk over de opdracht. De emissie van broeikasgassen moet onmiddellijk, snel en grootschalig naar beneden, wil de wereld verdere gevaarlijke klimaatverandering vermijden. Maar de huidige energiecrisis in Europa legt pijnlijk bloot hoe ingewikkeld het is om van fossiele energie af te komen.
CO₂-uitstotende aardgas- en steenkoolcentrales vullen nog steeds het gat dat ontstaat als weersafhankelijke bronnen als zonne- en windenergie het laten afweten. ‘Dat zogenoemde regelbare vermogen levert een grote bijdrage aan de leveringszekerheid van het net’, zegt Jan Leen Kloosterman, hoogleraar nucleaire reactorfysica aan de TU Delft. ‘Dus zou je CO₂-arme opties willen hebben die regelbaar zijn. Die je aan kunt zetten wanneer dat nodig is.’
Zijn oplossing: nieuwe kerncentrales. Die kunnen die rol vervullen. Tot dusver wilde Nederland er niet aan. Maar de discussie is aan het draaien.
Marktconsultatie
Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat liet dit jaar een marktconsultatie uitvoeren naar de vraag wat de overheid moet doen om marktpartijen te interesseren voor de bouw van nieuwe kerncentrales. Een Kamermeerderheid vroeg om die consultatie.
‘Toen ik nog als Tweede Kamerlid de debatten deed, hoorden we eigenlijk alleen maar dat niemand in de markt hierop zit te wachten. Nou, dat is gewoon niet waar’, zegt Dilan Yeşilgöz, staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat. ‘Vanuit de markt komen alleen heel heldere randvoorwaarden. Voorwaarden die je ook bij alle andere energietechnieken hoort, zoals wind- en zonne-energie. Maar op de een of andere manier worden die bij tegenstanders van kernenergie gezien als belemmeringen in plaats van als randvoorwaarden.’
‘We hoorden eigenlijk alleen maar dat er niemand in de markt is die hier op zit te wachten. Nou, dat is gewoon niet waar’Dilan Yeşilgöz, staatssecretaris Economische Zaken & Klimaat
Het huidige demissionaire kabinet kan die randvoorwaarden niet scheppen. Daarom is Yeşilgöz een scenariostudie gestart die onderzoekt hoe kernenergie kan worden ingepast in de Nederlandse energiemix tussen 2030 en 2050. Daarbij wordt ook gekeken naar een andere opzet van subsidiëring en steun voor energiebronnen.
Centrale regie noodzakelijk
Meer kernenergie vraagt volgens reactorfysicus Kloosterman hoe dan ook om centrale regie van de overheid. ‘In Nederland rollen we duurzame energie uit via de regio’s, die daarvoor plannen moeten maken. Zo kom je automatisch op kleinschalige productie uit. Iedere regio zit voor zichzelf uit te vissen hoe je met wind en zon een deel van de elektriciteitsproductie CO₂-vrij kunt maken. De investeringen voor een kerncentrale zijn voor een regio veel te groot. Door die decentrale opzet belemmer je een aantal opties.’
In Groot-Brittannië grijpt de overheid wel die centrale rol. Daar zijn de hoge energieprijzen nu mede aanleiding voor de nationale overheid om plannen te smeden voor nieuwe kerncentrales. Zover is Nederland niet, maar de positieve grondhouding in Den Haag heeft inmiddels een aantal buitenlandse partijen gelokt, die in Nederland een teen in het water steken. Zo heeft Yeşilgöz een delegatie van EDF op het ministerie ontvangen. Het Franse energiebedrijf bouwt kerncentrales in onder andere Frankrijk en Groot-Brittannië.
‘Communicatie uitbreiden’
Maar ook nieuwkomers melden zich. ‘We hebben grote interesse in Nederland. Het heeft een goed functionerende toezichthouder en toeleveringsketen, goed opgeleide mensen en een grote toekomstige behoefte aan nieuwe CO₂-vrije energiecapaciteit’, zegt Alastair Evans, lobbyist van Rolls-Royce. Dat bedrijf ontwikkelt kleine modulaire kernreactors. Dat zijn kerncentrales die in een fabriek worden gemaakt en op locatie in elkaar kunnen worden gezet. Ze zijn doorontwikkeld vanuit de kernreactoren voor onderzeeërs, die het Britse bedrijf al maakt. Evans: ‘We hebben bijgedragen aan de marktconsultatie en willen de communicatie met de Nederlandse overheid uitbreiden.’
Ook de Estse start-up Fermi Energia, onderdeel van de Zweedse energiegigant Vattenfall, richt de blik op Nederland. ‘We waren onlangs een week in Nederland om gesprekken te voeren met politici en autoriteiten’, vertelt ceo Kalev Kallemets. ‘De marktomstandigheden in Nederland zijn heel positief. Jullie gaan de kolencentrales snel sluiten en hebben twee buurlanden (Duitsland en België, red.) die ook grote hoeveelheden flexibele stroomopwekking in de vorm van kolen en kernenergie sluiten. Ondertussen stijgt de stroomvraag.’
Zeven olympische zwembaden aan kernafval
Bas Eickhout, Europarlementariër voor GroenLinks, denkt dat het bij onderzoeken zal blijven. Hij ziet in Europa geen toekomst voor kernenergie. ‘De kostenontwikkeling en de efficiëntie van wind- en zonne-energie zijn zo superieur aan kernenergie.’ Maar met dat statement is niet iedereen het eens. ‘Kernenergie minder rendabel? Dat hangt ervan af hoe je rekent en of je de systeemkosten erin betrekt van wind en zon’, zegt Yeşilgöz.
In België is de rekensom überhaupt niet gemaakt. Daar gaan alle kerncentrales over vijf jaar dicht. ‘Kernenergie heeft veel welvaart bijgebracht aan ons land, maar ook wel zeven olympische zwembaden aan kernafval, wat iedereen vergeten lijkt. Na veertig jaar onderzoek weet men nog altijd niet wat daarmee moet gebeuren, behalve dat de sanering meer dan €15 mrd zal kosten’, zei energieminister Tinne van der Straeten eerder dit jaar tegen de Belgische zakenkrant De Tijd. Ze vindt kernenergie geen duurzame keuze.
Sluiting is een radicaal besluit, want samen zijn de kerncentrales goed voor ongeveer de helft van alle elektriciteitsproductie in België. Dat de kernuitstap betekent dat er nieuwe gascentrales moeten worden gebouwd, waardoor de CO₂-uitstoot in België de komende tijd flink zal toenemen, neemt de minister op de koop toe.
Tja, wat voor (haalbare) alternatieven zijn er?
Ik sta vrij neutraal tegenover kernenergie. Als er écht een goed plan ligt waarbij de veiligheid goed geborgd is mogen ze (ver van mij vandaan) een kerncentrale neerzetten. Maar laten we niet doen alsof het een heilige graal is. Die onderzoeken duren nog een paar jaar, vervolgens duurt de bouw een decennium (waarbij de kans op uitloop ook groot is) en vervolgens heb je gevaarlijk spul wat je millennia goed moet zien te bewaren, wat een stuk moeilijker is dan velen denken.
Ook moeten we ervoor waken dat kernenergie wordt gebruikt om hernieuwbare energiebronnen te traineren. Als de VVD werkelijk werk had willen maken van kernenergie hadden ze ergens in de afgelopen elf jaar wel wat sociale woningbouw omvergegooid om er een kerncentrale voor in de plaats neer te zetten. Maar het blijft bij praten, bij onderzoeken, en bij zweren dat er heus marktpartijen zijn die het willen gaan doen. Het is niet zo dat de anti-kernenergie partijen een meerderheid hebben.
We zitten nog lang niet op het CO2-doel voor 2030, en we hebben voor die tijd ook nog geen kerncentrale gebouwd. Voor nu moet het voornaamste doel zijn om zo snel mogelijk zo veel mogelijk zonne- en windenergie op te leveren.
Ah, de wekelijks kernenergie discussie op de subreddit gaat weer van start.
Ik vind het absurd hoe Duitsland kerncentrales sluit en in plaats daarvan hun kolencentrales laten doordraaien. Ik zou zeggen: plaats een rijtje kerncentrales langs de Nederlands-Duitse grens om ze te laten zien dat het zo eng niet is.
Je hebt een geweldig filmpje van “Kurtsgezagt” op YT, waarin de ergste nucleaire ongevallen vergeleken worden met de slachtoffers van fossiele energie.
Edit: hele neutrale bron, die allerlei onafhankelijke bronnen en onderzoeken gebruikt om standpunten te sterken.
https://youtu.be/Jzfpyo-q-RM
Ik was onder de indruk dat huidige kerncentrale ontwerpen stukken beter zijn dan die van de jaren 80 ofzo, dat men nu reactor ontwerpen heeft die kunnen draaien op het afval van een eerste centrale, en daarna nog wat afval kunnen verwerken tot medisch radioactief materiaal.
Verder kunnen we eventueel wat overblijft bij Zweden (of een ander land dat bezig was met een massieve in-bergse-opslag) opslaan.
Plus ik heb veel gehoor over thorium reactoren alleen moet daar nog verder op doorontwikkeld worden.
Met wat goede planning en keiharde afspraken moet dit in Nederland (geen tornados of aardbevingen buiten Groningen) best kunnen dacht ik.
Zeker als het een kleinschalige onderzoeksreactor is o.i.d.
Nederland is net als Duitsland enorm kortzichtig bezig. Kijk voor de grap eens wat er met de omlegging van de Duitse a61 gedaan is zodat ze genoeg kolen kunnen winnen om het groene stokpaardje “kern ausstieg” te realiseren.
I.t.t. een paar mensen uitkopen en een slimme transitie inzetten naar kernenergie als regelbare energie met wind en zon mix als gratis energie hebben we ingezet op het verbranden van afval. Want volgens de regels “groen”.
Als je afval gaat importeren en met hulp van extra gas verbranden dan is dat hooguit op papier groen.
Door beter scheiden van afval fikt het niet meer, en iedereen met stadsverwarming weet wat dat kost. Puur een papieren “groene” waarheid dus die het politiek goed doet.
Voor de korte termijn (0-10 jaar) de moderne en efficiënte gas centrales weer aanschakelen, tegelijk 2 kerncentrales bouwen om te voorzien in de periode erna.
Wij Nederlanders zijn zo stom van het gas af te willen terwijl België, Frankrijk en Duitsland nu subsidies geven om aan het gas te gaan.
Politiek gaat helaas maar over een paar jaar nutteloze oplossingen om wat hartjes te winnen. Om diezelfde reden hebben wij in Nederland een stikstof probleem en de landen om ons heen niet. Kost natuurlijk niks dat soort geneuzel. Dat het geld kost is tot daar aan toe, maar het levert ook niks op zoals de 100 kmh regel of hogere accijnzen.
Levert wel geld op om andere hobbies te bekostigen.
‘Splijt’. Genius.
Goed dat er betaald moet worden voor CO2 uitstoot, eens kijken of energiemaatschappijen nog steeds willen doorgaan met renewables.
Zonnepanelen hebben 30% output, nucleaire reactors 100% output. Als je opeens flink meer voor koper, zilver, vervoer, installatie en grond moet gaan betalen door CO2-belasting, ben ik benieuwd welke keuze ze nu gaan maken.
Duitsland weergeeft de uiteindelijke prijs voor renewables
Frankrijk weergeeft de uiteindelijke prijs voor kernenergie
En dan heb ik het nog niet eens over garantie dat er geen stroomuitvallen plaatsvinden. Als er opeens een datacenter wegvalt ontstaan er ook wat probleempjes in SLA contracts denk ik zo.