Als “Indisch” naar Nederlands-Indië verwijst, hoe noem je dan eten uit India? 🤔
Ik begrijp dat culturele toe-eigening druk uitoefent op ‘de heelheid van het origineel’, maar ik heb moeite om het als een echt probleem te zien. Wat is het verschil met culturele uitwisseling en beïnvloeding? Dit is toch zoals menselijke ontwikkeling werkt?
edit: dit zijn geen retorische vragen
Ik snap er vrij weinig van. Mogen we eten dat stamt uit een koloniale geschiedenis niet meer benoemen als eten dat stamt uit een koloniale geschiedenis? Wat is de bedoeling dan? Moeten we de Indische rijsttafel afschaffen omdat het “zich verhoudt tot een koloniaal verleden”? Wat betekend dat überhaupt?
> Hij vindt dat Indische mensen zich ten onrechte de Indonesische cultuur toe-eigenen “en doen alsof de rijsttafel van hen is”.
Ik zal er wel geen bal van begrijpen, want zoals ik het lees is er net hiervoor beschreven hoe de rijsttafel inderdaad Indisch is en niet Indonesisch omdat het stamt uit een koloniale traditie.
Zelf van “Indische” afkomst (hier geboren) weet ik dat mijn familie me vertelde dat de Indische rijsttafel een uitvinding van de Indische Nederlanders was.
In Indie zelf (nu Indonesia) aten “inlanders” (autochtone bevolking) vooral droge rijst en vis op open vuur gegaard. Indie was een arm land, behalve voor de “rijke” Nederlanders die de hoge posities hadden.
Bij de vele diners die werden gegeven kreeg de “kokkie” opdracht om naast rijst, ook andere gerechten te serveren, als symbool van hun rijkdom.
Zo ontstonden de gerechten die nu bij een rijsttafel horen. De cultuur groeide via mond-op-mond reclame. Gasten vroegen om een recept van die heerlijke gado-gado (bijvoorbeeld) en serveerden dat bij hun eigen, volgende, diner.
Het lijkt mij een kwestie van ‘damned if you do and damned if you don’t’. Als je het niet zou toevoegen dan is het slecht omdat je het koloniale verleden onder het tapijt schuift maar doe je het wel dan verheerlijk je het.
dit is het lastige van cultuur. Cultuur is een mengeling van verschillende groepen.
A. De rijsttafel is ontstaan, omdat de blanke overheerser, plantage eigenaren. Luxe wilden eten. De localen aten immers niet zo. Sommige ingrediënten zijn zelfs door de overheerser daarheen gebracht. Vervolgens wordt er uiteraard wel met localen ingrediënten/kruiden gekookt. Vandaag de dag noemen we dit fusion.
B. De mensen die we hier in Nederland Indische mensen noemden. Zijn tijdens de onafhankelijkheids oorlog naar Nederland gekomen, omdat zij Nederlaner waren. Ze werkten, met of voor Nederland, spraken Nederlands, Waren vaak ook half om half. Of christelijk. En waren daarmee “niet Indonesisch genoeg” om in Indonesië veilig te blijven. Nederland organiseerde ook daarom wat we noemde “repatriëring” het waren immers Nederlandse burgers die thuis kwamen.
C. Die mensen waren echter vervolgens te donker/Indonesisch voor Nederlanders om ze te erkennen als Nederlanders (wat in de jaren 50 vooral, gewoon erg blank was) hoewel ze staatkundige Nederlandse status hielden (let op niet kregen) werden ze door de blanke Hollander als immigrant gezien. Ze waren overigens ook bijna allemaal arm. Ze waren immers alles verloren in hun thuisland wat niet langer veilig voor hun was.
D. Die mensen gingen vervolgens “Indisch” koken met Nederlandse ingrediënten, waarom? Het was 1950 en de kassen verbouwde geen Indische groenten. Het merendeel van de hedendaagse “Indische” gerechten stammen hier vanaf. En die je overduidelijk niet in Indonesië kunt vinden. Overigens kent in Indonesië bijna elk eiland z’n eigen eten.
Zo groeien er bijvoorbeeld geen boontjes (haricot vert, spitskool) in Indonesië. Sambal goreng boontjes, kip saté, sajur lodeh, ajam opor, babi Pangang. Allemaal gerechten die ontstaan zijn vanuit deze ontzettend ingewikkelde geschiedenis. En nog een interessant geitje: de Lombok (de rode spaanse peper) is nu instrumentaal in de Indische keuken, en in Indonesië. Deze is door de blanke overheerser naar Indonesië gebracht. Want “die inboorlingen moesten vooral geen dure zwarte peper eten” dat was voor Nederland bestemd.
Zo is saté in Indonesië vaak geit of varken. En in Nederland kip. De saus is ook heel anders. In Indonesië eet men ook veel eend en vis, eenden en vissen hou je immers in de rijst en velden. Nasi (eigenlijk een Chinese traditie) is ook heel anders in Indonesië.
Babi Pangang is geroosterd varken in Indonesië, krokante huid, zonder sinaasappel saus. Want sinaasappels komen niet uit Indonesië.
Ikan Bali is in Nederland makreel. Waarom? Het was 1950 en makreel was goedkoop als je arm was. Makreel is overigens een Europese vis, die niet bij Indonesië zwemt.
Dus van wie is het eten? Van Nederlanders, alle Nederlanders, Nederlanders uit Nederlands Indie. Molukkers maar niet van Indonsiers (de inwoners van Indonsie) niet de Nederlands Indiërs die hier wonen.
Want zoals gewoonlijk is het niet zo makkelijk als “blanda” vs. “indo” . Het is meer grijs. Maar om het woord “gejat” te gebruiken is echt te kort door de bocht
PS. Ik laat voor t gemak het gedoe met Molukse gemeenschap, de Jappenkamp en “politionele acties” even buiten beschouwing. Want daar mogen we ons diep voor schamen. Maar ook die politiek heeft invloed gehad op het eten.
En voordat het wijsvingertje komt en u RACIST roept, Ik ben blank. 1/4 Spaans 3/4 NL. Ik heb echter een hele grote Indische familie (sommige aangetrouwde, anderen niet) Zo is m’n oom Indonesisch, heeft in de Jappenkamp en gezeten. En is zijn m’n stiefbroers Indisch. M’n stiefmoeder heeft me Indisch leren koken. En ik kan beter Indisch koken dan sommige 3e generatie Indische (al zeg ik t zelf)
7 comments
Wat gaan ze er tegen doen dan?
Als “Indisch” naar Nederlands-Indië verwijst, hoe noem je dan eten uit India? 🤔
Ik begrijp dat culturele toe-eigening druk uitoefent op ‘de heelheid van het origineel’, maar ik heb moeite om het als een echt probleem te zien. Wat is het verschil met culturele uitwisseling en beïnvloeding? Dit is toch zoals menselijke ontwikkeling werkt?
edit: dit zijn geen retorische vragen
Ik snap er vrij weinig van. Mogen we eten dat stamt uit een koloniale geschiedenis niet meer benoemen als eten dat stamt uit een koloniale geschiedenis? Wat is de bedoeling dan? Moeten we de Indische rijsttafel afschaffen omdat het “zich verhoudt tot een koloniaal verleden”? Wat betekend dat überhaupt?
> Hij vindt dat Indische mensen zich ten onrechte de Indonesische cultuur toe-eigenen “en doen alsof de rijsttafel van hen is”.
Ik zal er wel geen bal van begrijpen, want zoals ik het lees is er net hiervoor beschreven hoe de rijsttafel inderdaad Indisch is en niet Indonesisch omdat het stamt uit een koloniale traditie.
Zelf van “Indische” afkomst (hier geboren) weet ik dat mijn familie me vertelde dat de Indische rijsttafel een uitvinding van de Indische Nederlanders was.
In Indie zelf (nu Indonesia) aten “inlanders” (autochtone bevolking) vooral droge rijst en vis op open vuur gegaard. Indie was een arm land, behalve voor de “rijke” Nederlanders die de hoge posities hadden.
Bij de vele diners die werden gegeven kreeg de “kokkie” opdracht om naast rijst, ook andere gerechten te serveren, als symbool van hun rijkdom.
Zo ontstonden de gerechten die nu bij een rijsttafel horen. De cultuur groeide via mond-op-mond reclame. Gasten vroegen om een recept van die heerlijke gado-gado (bijvoorbeeld) en serveerden dat bij hun eigen, volgende, diner.
Het lijkt mij een kwestie van ‘damned if you do and damned if you don’t’. Als je het niet zou toevoegen dan is het slecht omdat je het koloniale verleden onder het tapijt schuift maar doe je het wel dan verheerlijk je het.
dit is het lastige van cultuur. Cultuur is een mengeling van verschillende groepen.
A. De rijsttafel is ontstaan, omdat de blanke overheerser, plantage eigenaren. Luxe wilden eten. De localen aten immers niet zo. Sommige ingrediënten zijn zelfs door de overheerser daarheen gebracht. Vervolgens wordt er uiteraard wel met localen ingrediënten/kruiden gekookt. Vandaag de dag noemen we dit fusion.
B. De mensen die we hier in Nederland Indische mensen noemden. Zijn tijdens de onafhankelijkheids oorlog naar Nederland gekomen, omdat zij Nederlaner waren. Ze werkten, met of voor Nederland, spraken Nederlands, Waren vaak ook half om half. Of christelijk. En waren daarmee “niet Indonesisch genoeg” om in Indonesië veilig te blijven. Nederland organiseerde ook daarom wat we noemde “repatriëring” het waren immers Nederlandse burgers die thuis kwamen.
C. Die mensen waren echter vervolgens te donker/Indonesisch voor Nederlanders om ze te erkennen als Nederlanders (wat in de jaren 50 vooral, gewoon erg blank was) hoewel ze staatkundige Nederlandse status hielden (let op niet kregen) werden ze door de blanke Hollander als immigrant gezien. Ze waren overigens ook bijna allemaal arm. Ze waren immers alles verloren in hun thuisland wat niet langer veilig voor hun was.
D. Die mensen gingen vervolgens “Indisch” koken met Nederlandse ingrediënten, waarom? Het was 1950 en de kassen verbouwde geen Indische groenten. Het merendeel van de hedendaagse “Indische” gerechten stammen hier vanaf. En die je overduidelijk niet in Indonesië kunt vinden. Overigens kent in Indonesië bijna elk eiland z’n eigen eten.
Zo groeien er bijvoorbeeld geen boontjes (haricot vert, spitskool) in Indonesië. Sambal goreng boontjes, kip saté, sajur lodeh, ajam opor, babi Pangang. Allemaal gerechten die ontstaan zijn vanuit deze ontzettend ingewikkelde geschiedenis. En nog een interessant geitje: de Lombok (de rode spaanse peper) is nu instrumentaal in de Indische keuken, en in Indonesië. Deze is door de blanke overheerser naar Indonesië gebracht. Want “die inboorlingen moesten vooral geen dure zwarte peper eten” dat was voor Nederland bestemd.
Zo is saté in Indonesië vaak geit of varken. En in Nederland kip. De saus is ook heel anders. In Indonesië eet men ook veel eend en vis, eenden en vissen hou je immers in de rijst en velden. Nasi (eigenlijk een Chinese traditie) is ook heel anders in Indonesië.
Babi Pangang is geroosterd varken in Indonesië, krokante huid, zonder sinaasappel saus. Want sinaasappels komen niet uit Indonesië.
Ikan Bali is in Nederland makreel. Waarom? Het was 1950 en makreel was goedkoop als je arm was. Makreel is overigens een Europese vis, die niet bij Indonesië zwemt.
Dus van wie is het eten? Van Nederlanders, alle Nederlanders, Nederlanders uit Nederlands Indie. Molukkers maar niet van Indonsiers (de inwoners van Indonsie) niet de Nederlands Indiërs die hier wonen.
Want zoals gewoonlijk is het niet zo makkelijk als “blanda” vs. “indo” . Het is meer grijs. Maar om het woord “gejat” te gebruiken is echt te kort door de bocht
PS. Ik laat voor t gemak het gedoe met Molukse gemeenschap, de Jappenkamp en “politionele acties” even buiten beschouwing. Want daar mogen we ons diep voor schamen. Maar ook die politiek heeft invloed gehad op het eten.
En voordat het wijsvingertje komt en u RACIST roept, Ik ben blank. 1/4 Spaans 3/4 NL. Ik heb echter een hele grote Indische familie (sommige aangetrouwde, anderen niet) Zo is m’n oom Indonesisch, heeft in de Jappenkamp en gezeten. En is zijn m’n stiefbroers Indisch. M’n stiefmoeder heeft me Indisch leren koken. En ik kan beter Indisch koken dan sommige 3e generatie Indische (al zeg ik t zelf)