Afzien van een heupoperatie, ook al volgt de dood dan snel

19 comments
  1. > ***Meer dan één op de tien patiënten met een gebroken heup zien na informatie van de arts af van een operatie. Ze kiezen voor een nieuwe mogelijkheid: palliatieve zorg. Dat blijkt uit onderzoek in twee ziekenhuizen in Utrecht en Eindhoven.***
    >
    >
    > De vader van Guy Bruggeling had vijf jaar geleden mogelijk nog een nieuwe heup gekregen. Hij was 82 jaar, gebonden aan een rolstoel en had dementie toen hij ten val kwam in het verpleeghuis. Door nieuw beleid van het St. Antonius Ziekenhuis in Utrecht kon zijn familie afzien van de operatie, en kiezen voor een behandeling met pijnmedicatie.
    >
    > De vooruitzichten op herstel waren beperkt, de kans bestond dat hij slechter uit de operatiekamer zou komen. “Hij stierf twee of drie dagen na zijn val, vredig in het verpleeghuis”, zegt Bruggeling.
    >
    > Het St. Antonius Ziekenhuis biedt sinds twee jaar de meest kwetsbare patiënten na een gebroken heup de keuze: een operatie óf palliatieve zorg met pijnbestrijding. Uit nieuwe cijfers blijkt dat 13 procent van de ouderen met een gebroken heup kiest voor de palliatieve zorg, terwijl voorheen meer dan 98 procent van de patiënten een operatie kreeg.
    >
    > Ook het Eindhovens Catharina Ziekenhuis, dat nauw samenwerkt met het St. Antonius, biedt dit alternatief voor opereren vaker aan. Daar kiest 12 tot 13 procent ervoor.
    > Nut van heupoperaties voor meest kwetsbare patiënten beperkt
    >
    > De keuze om een heup niet te opereren, is een keuze voor een relatief snelle dood. Patiënten overlijden gemiddeld binnen negen dagen. Ze hadden al een broze gezondheid en doordat ze in bed moeten blijven, gaan ze versneld achteruit. Als ze morfine krijgen tegen de pijn, remt dat vaak hun eetlust.
    >
    > Van alle patiënten die wel geopereerd worden, overlijdt een op de drie binnen een jaar. Volgens het St. Antonius is het nut van heupoperaties voor de meest fragiele groep patiënten beperkt. Voor veel van hen is na de operatie de kwaliteit van leven laag, onder meer doordat er complicaties optreden, zoals verwardheid, long- of blaasontstekingen.
    >
    > De twee ziekenhuizen bieden de palliatieve zorg na een heupbreuk alleen aan bij patiënten met de slechtste kansen op herstel. Zij voldoen aan meerdere risicofactoren, die bekend zijn uit onderzoek: ze hebben een hoge leeftijd, zijn niet goed ter been, hebben een vermagerd lichaam of een combinatie van andere aandoeningen.
    >
    > De arts geeft uitleg over de voor- en nadelen van een operatie aan deze patiënten, of – als ze zelf niet goed aanspreekbaar zijn – aan hun familie. Daarna beslissen ze samen met de arts. In het St. Antonius vormt deze kwetsbare groep een kwart van de heup-patiënten, waarvan ongeveer de helft afziet van operatie.
    > Plan om palliatief beleid uit te breiden naar andere ziekenhuizen
    >
    > Ook andere ziekenhuizen overwegen deze aanpak. Eerder kregen, in het kader van onderzoek, 172 kwetsbare patiënten in 25 ziekenhuizen de keuze tussen opereren of niet. De helft zag van de ingreep af. Er is nu een grote studie gepland, met als doel om het palliatieve beleid ook vaker in ziekenhuizen in de rest van het land toe te passen. Een besluit over subsidie valt deze maand. Jaarlijks breken zeker 16.000 Nederlanders een heup. Het Catharina Ziekenhuis behandelt er ieder jaar zo’n 300, het St. Antonius 450.
    >
    > Onder hen was in 2020 de vader van Guy Bruggeling. “Hij viel toen hij probeerde op te staan. Hij kon geen balans meer houden”, vertelt Bruggeling. Zijn vader had parkinson. “Sinds hij in het verpleeghuis zat, was de levenslust uit zijn ogen verdwenen. Gezien zijn fysieke en mentale toestand zou hij na een heupoperatie niet meer kunnen revalideren. Hij zou bedlegerig zijn geworden.”
    > Wordt een heup niet geopereerd, dan overlijdt een patiënt vaak snel
    >
    > Zorgverleners beslissen bij steeds meer aandoeningen samen met patiënten over een behandeling, om te voorkomen dat zij ingrepen ondergaan die ze niet meer zien zitten. In het geval van een gebroken heup werd opereren lang als enige optie gezien om de pijn weg te nemen, zegt Thomas Nijdam, die als arts en onderzoeker betrokken is bij het nieuwe beleid van het St. Antonius. Volgens Nijdam kan de pijn steeds beter met medicatie worden bestreden.
    >
    > De vader van Guy Bruggeling was niet goed aanspreekbaar, en kon daarom niet zelf beslissen. Voor Bruggeling, zijn zussen en moeder was de keuze duidelijk. “Hoe graag we hem ook bij ons wilden houden, we waren blij dat we hem een lijdensweg konden besparen”, zeg Bruggeling. “Vader kon met medicatie terug naar het verpleeghuis. Daar was hij rustig. Soms konden we hem in de ogen kijken. De laatste dagen hebben we gebruikt om liefdevol afscheid van hem te nemen, zijn hand vast te houden.”

  2. Laat mensen sterven als ze dat willen. Veel ouderen willen graag gaan maar je lichaam geeft niet zo maar op. Veel mensen wachten op iets dat hen “neemt”. In het geval van dementie is het wat lastiger omdat de persoon dan zelf niet meer de mogelijkheid heeft om over dit soort onderwerpen na te denken door cognitieve achteruitgang. Deze mensen zouden hoogstwaarschijnlijk wel hebben gekozen voor een snelle dood, als ze dat nog konden. Sommige mensen hadden dat zelfs vastgelegd maar konden hun euthanasie plannen niet meer uitvoeren omdat het te laat was (dementie maakt je wilsonbekwaam en om een of andere belachelijke reden geldt dan ook je eerder vastgenomen besluit niet meer).

    Source: Heb jaren in een verpleeghuis gewerkt.

  3. Klinkt als een verstandige aanpak die iedereen uiteindelijk lijden bespaart. Zeker met gevorderde dementie lijkt het me eigenlijk waanzin om iemand zo’n operatie aan te doen terwijl er geen enkele hoop is voor enige kwalieit van leven.

  4. Mijn moeder was in het eindstadium van Alzheimer en woonde op een gesloten afdeling, toen ze viel en haar heup brak.
    Wij hebben er ook voor gekozen om haar niet te laten opereren en met morfine terug naar haar kamer te laten gaan.

    Beide ambulanceritten vond ze heel eng en verwarrend. Maar terug op haar kamer was ze kalm en pijnvrij.

    Toen mijn moeder de diagnose Alzheimer kreeg, nam ze mij apart en zei: “Meisje, als ik niet meer weet wie ik ben moet jij de stekker eruit trekken”.
    Helaas is er bij Alzheimer geen stekker, maar wetende dat ze dit leven voor haarzelf niet wilde, maakte de keuze om niet te opereren heel makkelijk.

    Onze ervaring met de begeleiding in het ziekenhuis was heel goed, die in het verpleeghuis wat minder.
    Het hoofd van de afdeling wilde eigenlijk liever niet meewerken aan het proces, en we moesten continue ‘zeuren’ om morfine. Ze bleef ook aansturen op teruggaan naar het ziekenhuis en alsnog opereren, want dat had in haar ogen zeker nog wel zin.

    Mijn moeder is in de 3e nacht na haar val in haar slaap overleden, en daar hebben wij vrede mee.

  5. Zwaar onderwerp, maar mooi dat het zo kan.

    Helaas is het weer wachten op de, *oh zo staatsrechtelijk zuivere*, SGP om hier op hoge poten kamervragen over te stellen.

  6. Ik vraag me af en toe best af waarom ouderen niet dood mogen? Stel je bent 80+, zwaar aan het dementeren en spendeert je hele dag in dezelfde stoel. Is het dan wel wenselijk om bijvoorbeeld een diëtist, een fysio en een psycholoog dag in, dag uit bij je te hebben?

  7. Bij mijn oma is dit een paar jaar geleden ook zo gegaan. Ze was dement en woonde sinds een paar maanden in een verpleeghuis.
    In het artikel staat dat je door morfine minder eetlust krijgt. In haar geval was het beleid wel zo dat ze zelf om eten of drinken zou moeten vragen, ze kreeg het niet meer aangeboden/toegediend. Dat deed ze niet, dus dan eindigt het snel.

    Het was de beste optie. Euthanasie was ook besproken en ze had altijd gezegd dat te willen, maar dat is toch erg ingewikkeld met iemand die steeds een stapje dementer wordt, maar op heldere momenten toch ook nog niet duidelijk uitsprak dood te willen.

    Edit: ik zou het moeten navragen, maar ik dénk dat ze niet eens in het ziekenhuis is geweest en dat dit een beslissing was van huisarts en verpleeghuis (en familie natuurlijk). Mogelijk komt het dus vaker voor dan ze in het ziekenhuis weet van hebben.

  8. Wat mij betreft een goede ontwikkeling. Er wordt m.i. nog te vaak behandeld puur *omdat we het kunnen*, zonder goed naar de kwaliteit van leven te kijken.

  9. Louis Theroux heeft meerdere documentaires gemaakt over behandeling versus palliatieve zorg of levensbeëindiging.

    In *L.A. Stories – Edge of Life* laat hij zien hoe sommige patiënten juist willen doorbehandelen tegen beter weten in. Of toch niet?

    In *Altered States – Choosing Death* laat hij mensen in de staat Californië aan het woord die er voor kiezen er zelf een eind aan te maken. Ook zie je vrijwilligers die mensen daarbij helpen, soms misschien een beetje te voortvarend. De redenen om niet meer verder te willen zijn divers, maar het niet meer kunnen betalen van de medische kosten speelt bij sommigen een rol.

    Zoals altijd laat hij dilemmas zien zonder harde conclusies te trekken. Het is echt ingewikkeld, maar het gaat ons wel allemaal aan.

  10. Ik vind dit een mooie ontwikkeling. Momenteel ben ik voor mijn verpleegkunde diploma aan het leren.
    Hiervoor heb ik 6 weken stage mogen lopen op een orthopedie afdeling in het ziekenhuis. Daar kwam ik een bewoner tegen uit het verpleeghuis waar ik werk. De beste man was 98, gevallen met een heupfractuur en dement. De familie heeft besloten toch te opereren. Hij heeft de laatste dagen van zijn leven verward, angstig, boos en met pijn doorgebracht. Een dag na zijn operatie was ie overleden. Hij en zijn familie had er meer baat bij gehad bij goede pijnstilling en sterven in een vertrouwde omgeving, is mijn mening. Ik vond het enorm triest voor die man.

  11. Yes. De discussie die niemand durft te voeren begint nu dan toch. Met een artikel in het BMJ. Great job

  12. Eergisteren is de vriend van mijn moeder gestorven. Hij had alzheimer en Parkinson. Hij was gevallen en er is besloten hem niet meer naar het ziekenhuis te laten gaan. In zijn verpleeghuis heeft hij morfine gekregen en na 2 dagen is hij overleden. Mijn moeder heeft er vrede mee. Dit was zo besloten door hem en mijn moeder. Het klinkt voor sommige mensen misschien hard maar dit is vaak de beste manier. Ook mijn vader wacht zo’n soort reis. Hij heeft al 12 jaar alzheimer en hij valt veel.ook hij zal niet naar het ziekenhuis gebracht worden.

  13. Humaan en verstandig.

    Het feit *dat* je kan behandelen zou niet moeten betekenen dat het ook moet.

    Met onze sterk verouderende populatie is het goed dat we deze discussies voeren en gedegen onderzoek doen.

    Goed oud worden is belangrijker dan oud worden.

  14. Ik heb nog nooit een volk met zo wenig zelfwaarde als Nederlanders gezien. Ligt dat aan het kalvinisme? Niet kwalijk nemen, voor mij als Duitser is het onbegrijpelijk waarom Nederlanders zo vaak voor de dood kiezen. Je leeft alleen maar een keer en als je van jezelf en je leven houd, dan wil je toch verder leven, toch?

  15. Zo is mn opa ook heengegaan. Bij hem was er alleen niet echt een keuze, maar opzich wel een vredige manier om dood te gaan

  16. Ik werkte een jaar op een verpleeghuisafdeling met mensen met alzheimer etc. Een vrouw was de kamer van een andere dame binnengegaan, midden in de nacht. De dame die sliep werd wakker, zag een “vreemde” vrouw in haar kamer staan en duwde haar weg. De “inbreker” viel naar achteren en brak haar heup. Destijds is er door de familie besloten toch de heupoperatie te doen. Deze mevrouw kwam 2 weken later te overlijden. In haar laatste weken heeft zij veel pijn, verwardheid en onrust meegemaakt. Dat is iets wat je niemand gunt. Super goed dat artsen een nieuwe weg aanbieden.

Leave a Reply