De toestand bij de Belastingdienst is kritiek
Onderzoek De problemen bij de Belastingdienst zijn nog ernstiger dan gedacht. De belastingmoraal staat op het spel.
BELANGRIJK! A.u.b. onmiddellijk openen. Dwangbevel. In naam van de Koning.
Op de brief die Naomi Hoefsmit op 22 september 2022 van de Belastingdienst krijgt, is de ene zin nog alarmerender dan de andere. De 27-jarige juriste denkt eerst nog dat het om spam gaat. Maar dan ziet ze haar burgerservicenummer en geboortedatum staan. Als ze niet binnen één dag een openstaande belastingaanslag betaalt, leest Naomi Hoefsmit, zal de Belastingdienst beslag leggen op haar bezittingen, of op haar loon of dat van haar partner.
De juriste begrijpt er niets van. Volgens de brief heeft ze twee jaar eerder een aanslag van 103 euro niet betaald. Maar in haar digitale inbox op mijn.belastingdienst.nl ziet ze deze aanslag niet staan. Waar gaat dit over?
De volgende ochtend vroeg zit ze klaar: precies om acht uur belt ze de Belastingtelefoon. Na een kwartier krijgt ze een medewerker aan de lijn. Al snel blijkt dat ze voor de maand april 2020 onterecht zorgtoeslag heeft ontvangen. Naomi zelf kan daar niets aan doen: zij was een maand eerder naar Nieuw-Zeeland vertrokken, waar ze twee jaar lang zou wonen. Vooraf had ze zich bij haar gemeente uitgeschreven en haar zorgtoeslag opgezegd.
Foutje van de Belastingdienst, geeft de medewerker toe. Maar heeft ze dan niet de terugbetalingsverzoeken gezien die de Belastingdienst haar verstuurde, vraagt de medewerker. „Waar zijn die dan naar toe gestuurd?” vraagt Naomi. In Nederland had ze immers geen adres, en een adres in Nieuw-Zeeland heeft ze niet opgegeven. „We hebben de brieven die kant op gestuurd, naar Nieuw-Zeeland”, zegt de medewerker van de Belastingtelefoon. „Hoe het daar verder is gegaan, weten we niet.”
Waarom de betalingsverzoeken niet naar haar digitale inbox zijn gegaan, en waarom in haar definitieve berekening staat dat ze maar tot en met maart 2020 zorgtoeslag ontving – en dus geen geld had moeten ontvangen voor april, kan de medewerker niet uitleggen. Na een gesprek van veertig minuten is Naomi Hoefsmit nog niets wijzer.
Ze hangt op en besluit, zodra ze wat gekalmeerd is, dat het beter is de uitstaande rekening maar gewoon te betalen, inclusief de 56 euro ‘invorderingskosten’ die er inmiddels bij zijn gekomen. Dan is ze van het gedoe af. Maar als ze het dwangbevel nog eens goed leest, gaat ze twijfelen. Op de achterkant van de brief staat dat ze ook nog ‘invorderingsrente’ moet betalen. Wil ze weten hoe hoog die is, zo staat er in de brief, dan moet ze de Belastingtelefoon bellen.
Het moeizaam verlopen contact van Naomi Hoefsmit met de Belastingdienst is geen incident. Honderdduizenden Nederlanders kregen de afgelopen jaren te maken met chaotische informatieverstrekking, onjuiste gegevensverwerking en slechte bereikbaarheid. De toestand van de Belastingdienst is kritiek, blijkt uit onderzoek van NRC. De problemen bij de dienst zijn ernstiger en hardnekkiger dan tot dusver bekend. Openbare en interne documenten, en gesprekken met bronnen in en buiten de dienst schetsen een beeld van een organisatie waar zoveel tegelijk mis gaat, en problemen zo met elkaar verweven zijn, dat vooruitgang al jaren nauwelijks te boeken is.
Honderdduizenden Nederlanders kregen de afgelopen jaren te maken met chaotische informatieverstrekking, onjuiste gegevensverwerking en slechte bereikbaarheid
Decennia-oude computersystemen worden slechts met moeite en tegen elk jaar hogere kosten overeind gehouden. Door een groeiend personeelstekort houdt de dienst steeds minder toezicht op belastingaangiftes en krijgt de Belastingtelefoon maandelijks 300.000 telefoontjes van burgers niet verwerkt. Politieke paniekreacties na incidenten leiden tot onzekerheid en stilstand in de ambtelijke organisatie. Zo ligt uit angst voor een nieuw Toeslagenschandaal de fraudebestrijding grotendeels stil.
‘Samenkomst van uitdagingen’
In het jaarplan voor 2023 dat staatssecretaris Marnix van Rij (Fiscaliteit en Belastingdienst, CDA) in december naar de Kamer stuurde, erkent hij dat de dienst kampt met een „samenkomst van uitdagingen” en dat er „onvoldoende capaciteit” is „om alle beleidsmatige en politieke wensen uit te voeren”. Het is de bedoeling om in 2023 „gestructureerd en beheerst naar verbeteringen toe te werken”, aldus Van Rij in zijn Kamerbrief.
Maar in de afgelopen vijf jaar is dat niet gelukt. In een urgente en vertrouwelijke nota trok de top van de Belastingdienst al in februari 2018 bij toenmalig minister van Financiën Wopke Hoekstra (CDA) en staatssecretaris Menno Snel (D66) aan de bel over de kritieke situatie in de dienst. In deze nota, in bezit van NRC, beschreven topambtenaren in zestig pagina’s gedetailleerd dat „de risico’s nog ernstiger zijn dan eerder ingeschat”. De situatie was zo nijpend dat „binnen de bestaande kaders de continuïteit niet kan worden gegarandeerd.”
Zo liep de inning van onder meer omzetbelasting en autoheffingen gevaar door „groot achterstallig technisch onderhoud” in de ict-systemen. Ook dreigde het Rijk meer dan 1,2 miljard euro per jaar mis te lopen door verminderd toezicht op belastingaangiftes en stuurde de dienst steeds vaker onterechte vorderingen uit. Vanwege personeelsgebrek was toen al „de rek eruit” bij de Belastingtelefoon.
De bewindslieden deelden deze informatie destijds slechts in bedekte termen met de Tweede Kamer. Menno Snel erkende de „complexiteit, hardnekkigheid en omvang van de problemen” bij de dienst, maar liet concrete details achterwege en stelde dat het kabinet bij het oplossen van de problemen al „de juiste richting” was ingeslagen. Ook hij wilde de dienst „beheerst” gaan vernieuwen.
Vijf jaar later zijn alle problemen die de top van de dienst signaleerde nog actueel.
Tijd voor een “Deltaplan Belastingen” ?
Ik ging in 1995 studeren , een IT studie. We hadden een hoogleraar die parttime docent was en tegelijk bij de belastingdienst werkte…. Hij had het over de vernieuwingen in de ICT van de belastingdienst die ze gingen invoeren, want hun systeem was al 20 jaar oud……
Volgens mij gebruiken ze nu nog steeds die systemen….
Ze hebben de goede werknemers eruit gedaan met hoge afkoopsommen. Echte harde werkers die het werk goed deden. Het management heeft ze vervangen met crap. Slecht management probleem.
Politiek en IT noem een iconischer duo.
Oh en natuurlijk de classic: Wat gaat er wel goed in dit land?
“Digitaal vaardige burgers en ondernemers vinden hun weg online en hoeven niet in de wacht te staan. Zo kunnen ze hun persoonlijke situatie inzien en waar nodig actie ondernemen.”
Nou, uit de voorbeelden is het dus duidelijk dat dit niet goed mogelijk is. Daarnaast is het waarschijnlijk een chatbot waarmee je praat, dus tja…
>Wiebes beloofde de Kamer in 2014 het systeem binnen drie jaar te vervangen, maar dat gebeurde nooit.
Hoe vertel je dat Wiebes niets van IT weet zonder dat expliciet te zeggen. Software van dit kaliber heeft bijvoorbeeld nodig:
* heel veel overleg nodig om de specificaties vast te stellen, vooral ook wat de software in de toekomst moet kunnen
* een paar jaar testtijd en ontwikkelwerk om alle scenario’s te testen en alle bugs eruit te halen
* een lange implementatieperiode (met het tegelijk draaien en onderhouden van de huidige software)
25 jaar geleden liet een belastinginspecteur zich bij een controle op mijn kantoor zich gaan en vertelde over de belabberte interne ICT systemen waarmee ze moesten werken bij de BD.
Dus je moet gewoon vluchten naar een onbewoond eiland, als je ten prooi valt aan het ict systeem van de belastingdienst.
Krijg je nog gevangenisstraf ook als je niet betaald.
Best eng. 🙁
Dus iemand nog goede tips om minder belasting te hoeven betalen? Mag best grijs gebied zijn, ze controleren toch de aangifte niet. Ik heb een Nederlandse naam, dus ook voor een controle op de toeslagen hoef ik niet bang te zijn
Wat heb ik toch een godsgruwelijke hekel aan de belastingdienst. In 2015 toen ik 23 was ging ik in een appartement wonen dat in aanraking kwam voor huurtoeslag. Anderhalf jaar heb ik daar gewoond, tot het moment dat ik ging samen wonen met mijn ex, dat was in januari 2016. April 2017, toen ik dus al langer dan een jaar weg was uit dat appartement en meteen mijn huurtoeslag had stopgezet. Kreeg ik een brief dat ik ten onrechte huurtoeslag heb gekregen aangezien ik daar met iemand anders woonde en dus de inkomensgrens had overgeschreden. Ik woonde daar echter alleen, en door privacy redenen kon ik geen adres onderzoek meer laten doen bij de gemeente. De andere bewoonster? De vriendin van de broer van de eigenaar van het makelaarsbureau. Je raadt het al, van die kant kreeg ik natuurlijk ook geen hulp.
De rekening bedroeg meer dan 4000,-. Voor iemand die een duaal opleiding deed en minimum verdiende was dit onmogelijk om te bekostigen, zowel in afbetalingen als in één keer. Keer op keer heb ik (zelfgemaakte) rapporten toe gezonden met een gedetailleerde omschrijving, getuigenverklaringen, foto’s en weet ik veel wat nog meer. Het enige wat ze wilden was telefoonrekening of een salarisstrook waar haar adres op stond.
Uiteindelijk naar een jurist gestapt om dat er maar geen beweging in kwam. Pas in 2018 kwam er echt schot in de zaak en moest ik zelfs, samen met die advocaat, tevoorschijn komen bij de rechtbank. Op het allerlaatste moment kwam die vriendin toch maar over de brug met papieren. Ik heb anderhalf jaar in volle stress hierdoor gezeten. Denk je, kan het nog erger?
Jazeker, ook de zorgtoeslag had ik stop gezet en ook daar kreeg ik brieven over. Omdat dit maar om een klein bedrag ging heb ik toch maar besloten om dit te betalen, ik verdiende al wat meer en dat bedrag viel enigszins mee. Maar wacht, er is meer, ik kreeg daar meerdere aanmaningen over voor meerdere zaken. Eindelijk was ik er vanaf, tot ik recent nogmaals een brief kreeg, want; In tijden van corona wilde ze geen extra financiële last bij de burger opleggen.
Ik heb geen enkel goed woord over voor de belastingdienst. Met hun: “leuker kunnen we het niet maken, wel makkelijker.” Van mij mogen ze lekker optyfen en is het een weerspiegeling van de politieke crisis waar we in zitten.
Ik heb bijna precies hetzelfde meegemaakt.
Kreeg begin 2020 52 euro zorgtoeslag. Al snel kreeg ik te horen dat ik daar geen recht op had en heb die dus terugbetaald. Eind 2022 kreeg ik dus nog een brief hierover dat ik deze nog niet had betaald.. Heb mijn afschriften gecheckt en heb inderdaad dit bedrag wel betaald. Heb dat bedrag dus nogmaals betaald. Het was gelukkig nog geen dwangbevel.
Ik dacht tis wel goed zo, tis maar 52 euro. Maar misschien moet ik er achter aan gaan..
Wat gaat er wel goed in Nederland?
Het gaat de komende jaren alleen nog maar erger worden. Ik heb gewerkt in het project bij de Belastingdienst wat toen de telefonische informatie voorziening van de huur- en de zorgtoeslag moest regelen.
Ik heb letterlijk medewerkers iets zien uitprinten om het naar een andere collega (20 meter verderop) te brengen zodat die het weer konden invoeren in hun systeem omdat de twee gebruikte systemen dan wel applicaties niet met elkaar konden communiceren.
Het volgende voorbeeld is er één die ik zelf heb bedacht en in grote lijnen de kern van het probleem weergeeft:
Als je een auto gaat kopen krijg je na verloop van tijd wellicht nog geld terug als je de auto inruilt vanwege een verandering van (gezins)situatie. Je wilt bijvoorbeeld een grotere auto (vanwege kinderen) of gewoon een nieuwere auto.
Met software is dit een beetje moeilijker. Voor software krijg je geen geld terug en je zult tijdens de economische levensduur van de software moeten gaan aflossen om bij veranderende omstandigheden nieuwe software aan te schaffen. Wacht even zul je denken… kun je niet gewoon met updates en addons gaan werken?
Okay. Terug naar de auto. Zodra je je nieuw aangeschafte auto de garage uitrijdt is deze al met ruim 20% in waarde gedaald. Tevreden gebruik je de auto enkele maanden totdat er plotseling op de parkeerplaats iemand zorgt voor een deuk in het portier. Jij terug naar de garage. “Tja” zegt de monteur “dit type deur wordt niet meer geleverd, maar met een beetje ductape kunnen we dit best oplossen. Of u kunt natuurlijk een nieuwe auto kopen”. Wacht even, denk je dan. Hoeveel ga ik nog terugkrijgen en hoeveel gaat een nieuwe auto mij kosten? Rationeel gezien zou je dan in dit geval voor een niet geheel passende deur gaan en wat ductape.
Een paar weken later. Een kop staart botsing. Gelukkig ben je ongedeerd, maar het glas van je linker koplamp is beyond repair. Jij terug naar de garage. Tja” zegt de monteur “dit type koplamp wordt niet meer geleverd, maar met een beetje ductape kunnen we dit best oplossen. Of u kunt natuurlijk een nieuwe auto kopen”. Wacht even, denk je dan. Hoeveel ga ik nog terugkrijgen en hoeveel gaat een nieuwe auto mij kosten? Rationeel gezien zou je dan in dit geval voor een niet geheel passende koplamp gaan en wat ductape.
Et etc etc. Totdat jouw auto eigenlijk helemaal bestaat uit een frame met net niet passende onderdelen en heel heel heel veel ductape.
En dit is precies hoe het probleem bij de Belastingdienst is ontstaan. Voor veel geld is er ooit een bronsysteem aangeschaft. Door de jaren heen veranderde er wel iets in het werkproces, maar dan kon worden opgelost met kleine add-ons/application. Echter, door grote veranderingen zoals de invoeren van toeslagen (en andere dingen, zoals wetswijzigingen in de Belastingwet) veranderde eigenlijk de dienstverlening naar de klant (het volk) waarvoor het eigenlijke bronsysteem helemaal niet bedoeld was.
Die grote veranderingen kwamen niet in 1 keer. Die kwamen geleidelijk. Zoals wijzigingen in de belastingwetgeving. Die komen om de zoveel jaar. En iedere keer wordt er dan weer de vraag gesteld of er een nieuw systeem moet worden aangeschaft of dat er een net niet passende applicatie moet komen (want de maker van het originele bronsysteem is dan allang dood en begraven dus gaat dit gedaan worden door een IT consultancy bureau die de ballen weten van hoe de proceslijnen lopen binnen de Belastingdienst).
En op een gegeven moment heb je een bronsysteem met honderden applicaties wat enkel nog met heel veel ductape (ICT’ers) bij elkaar wordt gehouden, maar wat eigenlijk allang vervangen had moeten worden voor een nieuw systeem wat voldoet aan de werkzaamheden en serviceverlening die de Belastingdienst moet uitvoeren.
Net zoals met een auto is het de vraag wanneer het omslagpunt komt dat je denkt van… nu ga ik hem maar inruilen want nu krijg ik er nog wat voor. De Belastingdienst is dat punt al jaren voorbij.
En daar zien we nu de gevolgen van.
Weetje wat eerlijk is dat de belasting met twee maten meet….
Ik heb ook ooit zo’n brief gekregen wat ik niet snapte. Vorige jaar kreeg ik een brief met ook een dwang bevel om een bedrag van 7 jaar terug. Belastingdienst gebeld wat ik nu moest doen. Bleek dat ik geld terug krijg…. 40 euro plus!! Rente!!!! Jackpot denk je dan…. Was het maar 7 euro extra… 1 euro extra per jaar.
Als ik moest betalen ik denk dat ik honderden euros extra moet betalen….. Aan rente maar als hun iets aan de burger terug moet betalen omdat hun een fout maken. Dan is het koek en ei…..
Het gaat niet om dat ik extra geld wil is meer dat het zo scheef gemeten wordt…..
Afgelopen jaar heb ik een baan gekregen en ik krijg dus geen zorgtoeslag meer. Ik heb het ze aangegeven toen ik een baan kreeg, en daarna nog eens twee keer, maar ik bleef geld ontvangen. En ja hoor, 2 weken terug een brief dat ik het terug moet betalen. Lijkt mij een beetje omslachtig…
Nog even en het is een belastingcrisis. Dat is het teken voor het kabinet om in actie te komen en voor Rutte om nog een minister of staatssecretaris onder de trein te mikken en het dan over te laten gaan met een ‘excuses’.
Dat is toch hoe je tegenwoordig regeert?
Wordt het niet eens tijd om een instantie op te zetten die alle ICT systemen van de overheid kan onderhouden en ontwikkelen, zodat de instellingen die deze systemen gebruiken zich weer op hun kerntaak kunnen richten? En dan dus niet zo’n managementbureau dat alles uitbesteed aan commerciële partijen, maar een dienst die zelf het werk doet.
Ik moet binnenkort tijdelijk huur en zorgtoeslag aanvragen en ik krijg het nu al Spaans benauwd. Ik houd het altijd goed in de gaten en geef veranderingen in m’n situatie meteen door, maar het blijft eng.
Als ITer zou ik graag de technische issues op willen lossen, ik weet echter nu al dat dit al vrij snel vast gaat lopen door interne politiek en red tape. 🥴
AS400 in 2023 moet niet meer kunnen buiten een museum.
Ook deels een gevolg van de meerdere schandalen natuurlijk. Welke echt goede werknemers willen werken bij de belastingdienst als je keer op keer die verhalen hoort?
In 2006 is Wet Walvis ingevoerd. Alle loonbelasting moest vanaf dat jaar digitaal aangegeven worden en dan zou met een druk op de knop alles verwerkt worden. Begin 2007 ben ik met een blik net afgestudeerde studenten ingehuurd, om zaken met de hand te verwerken. Het was voor mij leuk en interessant werk, maar het was natuurlijk niet de bedoeling dat het zo ging lopen.
Ik kreeg ook een heel klein kijkje achter de schermen over de interne politiek. Het is blijkbaar niet beter geworden. Ik had daar kunnen blijven werken, maar ik denk niet dat ik daar gelukkig van zou zijn geworden. Zeker niet als ik kijk naar al het menselijk leed, zelfs al zou ik er niet persoonlijk verantwoordelijk voor zijn.
Net zoals bij veel overheid’s onderdelen
Hoe zit dit in andere landen? Kunnen we (in de basis) niet even shoppen en dan kopiëren/plakken.
Dat is gewoon echt totaal niet aantrekkelijk. Dat salaris verdiende ik als 24-jarige junior software engineer met een havo diploma bij een commercieel bedrijf… en als ik zeg “dat salaris”, dan bedoel ik de max van hun range.
Over het algemeen denk ik dat software engineers relatief veel geneigd zijn om een (iets) lager salaris te accepteren als bijvoorbeeld de technologie goed is of de collega’s sterk. Maar ook op dat gebied scoort de reputatie van de Belastingdienst beroerder dan beroerd.
26 comments
[archive-link](https://archive.ph/q3rnv)
De toestand bij de Belastingdienst is kritiek
Onderzoek De problemen bij de Belastingdienst zijn nog ernstiger dan gedacht. De belastingmoraal staat op het spel.
BELANGRIJK! A.u.b. onmiddellijk openen. Dwangbevel. In naam van de Koning.
Op de brief die Naomi Hoefsmit op 22 september 2022 van de Belastingdienst krijgt, is de ene zin nog alarmerender dan de andere. De 27-jarige juriste denkt eerst nog dat het om spam gaat. Maar dan ziet ze haar burgerservicenummer en geboortedatum staan. Als ze niet binnen één dag een openstaande belastingaanslag betaalt, leest Naomi Hoefsmit, zal de Belastingdienst beslag leggen op haar bezittingen, of op haar loon of dat van haar partner.
De juriste begrijpt er niets van. Volgens de brief heeft ze twee jaar eerder een aanslag van 103 euro niet betaald. Maar in haar digitale inbox op mijn.belastingdienst.nl ziet ze deze aanslag niet staan. Waar gaat dit over?
De volgende ochtend vroeg zit ze klaar: precies om acht uur belt ze de Belastingtelefoon. Na een kwartier krijgt ze een medewerker aan de lijn. Al snel blijkt dat ze voor de maand april 2020 onterecht zorgtoeslag heeft ontvangen. Naomi zelf kan daar niets aan doen: zij was een maand eerder naar Nieuw-Zeeland vertrokken, waar ze twee jaar lang zou wonen. Vooraf had ze zich bij haar gemeente uitgeschreven en haar zorgtoeslag opgezegd.
Foutje van de Belastingdienst, geeft de medewerker toe. Maar heeft ze dan niet de terugbetalingsverzoeken gezien die de Belastingdienst haar verstuurde, vraagt de medewerker. „Waar zijn die dan naar toe gestuurd?” vraagt Naomi. In Nederland had ze immers geen adres, en een adres in Nieuw-Zeeland heeft ze niet opgegeven. „We hebben de brieven die kant op gestuurd, naar Nieuw-Zeeland”, zegt de medewerker van de Belastingtelefoon. „Hoe het daar verder is gegaan, weten we niet.”
Waarom de betalingsverzoeken niet naar haar digitale inbox zijn gegaan, en waarom in haar definitieve berekening staat dat ze maar tot en met maart 2020 zorgtoeslag ontving – en dus geen geld had moeten ontvangen voor april, kan de medewerker niet uitleggen. Na een gesprek van veertig minuten is Naomi Hoefsmit nog niets wijzer.
Ze hangt op en besluit, zodra ze wat gekalmeerd is, dat het beter is de uitstaande rekening maar gewoon te betalen, inclusief de 56 euro ‘invorderingskosten’ die er inmiddels bij zijn gekomen. Dan is ze van het gedoe af. Maar als ze het dwangbevel nog eens goed leest, gaat ze twijfelen. Op de achterkant van de brief staat dat ze ook nog ‘invorderingsrente’ moet betalen. Wil ze weten hoe hoog die is, zo staat er in de brief, dan moet ze de Belastingtelefoon bellen.
Het moeizaam verlopen contact van Naomi Hoefsmit met de Belastingdienst is geen incident. Honderdduizenden Nederlanders kregen de afgelopen jaren te maken met chaotische informatieverstrekking, onjuiste gegevensverwerking en slechte bereikbaarheid. De toestand van de Belastingdienst is kritiek, blijkt uit onderzoek van NRC. De problemen bij de dienst zijn ernstiger en hardnekkiger dan tot dusver bekend. Openbare en interne documenten, en gesprekken met bronnen in en buiten de dienst schetsen een beeld van een organisatie waar zoveel tegelijk mis gaat, en problemen zo met elkaar verweven zijn, dat vooruitgang al jaren nauwelijks te boeken is.
Honderdduizenden Nederlanders kregen de afgelopen jaren te maken met chaotische informatieverstrekking, onjuiste gegevensverwerking en slechte bereikbaarheid
Decennia-oude computersystemen worden slechts met moeite en tegen elk jaar hogere kosten overeind gehouden. Door een groeiend personeelstekort houdt de dienst steeds minder toezicht op belastingaangiftes en krijgt de Belastingtelefoon maandelijks 300.000 telefoontjes van burgers niet verwerkt. Politieke paniekreacties na incidenten leiden tot onzekerheid en stilstand in de ambtelijke organisatie. Zo ligt uit angst voor een nieuw Toeslagenschandaal de fraudebestrijding grotendeels stil.
‘Samenkomst van uitdagingen’
In het jaarplan voor 2023 dat staatssecretaris Marnix van Rij (Fiscaliteit en Belastingdienst, CDA) in december naar de Kamer stuurde, erkent hij dat de dienst kampt met een „samenkomst van uitdagingen” en dat er „onvoldoende capaciteit” is „om alle beleidsmatige en politieke wensen uit te voeren”. Het is de bedoeling om in 2023 „gestructureerd en beheerst naar verbeteringen toe te werken”, aldus Van Rij in zijn Kamerbrief.
Maar in de afgelopen vijf jaar is dat niet gelukt. In een urgente en vertrouwelijke nota trok de top van de Belastingdienst al in februari 2018 bij toenmalig minister van Financiën Wopke Hoekstra (CDA) en staatssecretaris Menno Snel (D66) aan de bel over de kritieke situatie in de dienst. In deze nota, in bezit van NRC, beschreven topambtenaren in zestig pagina’s gedetailleerd dat „de risico’s nog ernstiger zijn dan eerder ingeschat”. De situatie was zo nijpend dat „binnen de bestaande kaders de continuïteit niet kan worden gegarandeerd.”
Zo liep de inning van onder meer omzetbelasting en autoheffingen gevaar door „groot achterstallig technisch onderhoud” in de ict-systemen. Ook dreigde het Rijk meer dan 1,2 miljard euro per jaar mis te lopen door verminderd toezicht op belastingaangiftes en stuurde de dienst steeds vaker onterechte vorderingen uit. Vanwege personeelsgebrek was toen al „de rek eruit” bij de Belastingtelefoon.
De bewindslieden deelden deze informatie destijds slechts in bedekte termen met de Tweede Kamer. Menno Snel erkende de „complexiteit, hardnekkigheid en omvang van de problemen” bij de dienst, maar liet concrete details achterwege en stelde dat het kabinet bij het oplossen van de problemen al „de juiste richting” was ingeslagen. Ook hij wilde de dienst „beheerst” gaan vernieuwen.
Vijf jaar later zijn alle problemen die de top van de dienst signaleerde nog actueel.
Tijd voor een “Deltaplan Belastingen” ?
Ik ging in 1995 studeren , een IT studie. We hadden een hoogleraar die parttime docent was en tegelijk bij de belastingdienst werkte…. Hij had het over de vernieuwingen in de ICT van de belastingdienst die ze gingen invoeren, want hun systeem was al 20 jaar oud……
Volgens mij gebruiken ze nu nog steeds die systemen….
Ze hebben de goede werknemers eruit gedaan met hoge afkoopsommen. Echte harde werkers die het werk goed deden. Het management heeft ze vervangen met crap. Slecht management probleem.
Politiek en IT noem een iconischer duo.
Oh en natuurlijk de classic: Wat gaat er wel goed in dit land?
“Digitaal vaardige burgers en ondernemers vinden hun weg online en hoeven niet in de wacht te staan. Zo kunnen ze hun persoonlijke situatie inzien en waar nodig actie ondernemen.”
Nou, uit de voorbeelden is het dus duidelijk dat dit niet goed mogelijk is. Daarnaast is het waarschijnlijk een chatbot waarmee je praat, dus tja…
>Wiebes beloofde de Kamer in 2014 het systeem binnen drie jaar te vervangen, maar dat gebeurde nooit.
Hoe vertel je dat Wiebes niets van IT weet zonder dat expliciet te zeggen. Software van dit kaliber heeft bijvoorbeeld nodig:
* heel veel overleg nodig om de specificaties vast te stellen, vooral ook wat de software in de toekomst moet kunnen
* een paar jaar testtijd en ontwikkelwerk om alle scenario’s te testen en alle bugs eruit te halen
* een lange implementatieperiode (met het tegelijk draaien en onderhouden van de huidige software)
25 jaar geleden liet een belastinginspecteur zich bij een controle op mijn kantoor zich gaan en vertelde over de belabberte interne ICT systemen waarmee ze moesten werken bij de BD.
Dus je moet gewoon vluchten naar een onbewoond eiland, als je ten prooi valt aan het ict systeem van de belastingdienst.
Krijg je nog gevangenisstraf ook als je niet betaald.
Best eng. 🙁
Dus iemand nog goede tips om minder belasting te hoeven betalen? Mag best grijs gebied zijn, ze controleren toch de aangifte niet. Ik heb een Nederlandse naam, dus ook voor een controle op de toeslagen hoef ik niet bang te zijn
Wat heb ik toch een godsgruwelijke hekel aan de belastingdienst. In 2015 toen ik 23 was ging ik in een appartement wonen dat in aanraking kwam voor huurtoeslag. Anderhalf jaar heb ik daar gewoond, tot het moment dat ik ging samen wonen met mijn ex, dat was in januari 2016. April 2017, toen ik dus al langer dan een jaar weg was uit dat appartement en meteen mijn huurtoeslag had stopgezet. Kreeg ik een brief dat ik ten onrechte huurtoeslag heb gekregen aangezien ik daar met iemand anders woonde en dus de inkomensgrens had overgeschreden. Ik woonde daar echter alleen, en door privacy redenen kon ik geen adres onderzoek meer laten doen bij de gemeente. De andere bewoonster? De vriendin van de broer van de eigenaar van het makelaarsbureau. Je raadt het al, van die kant kreeg ik natuurlijk ook geen hulp.
De rekening bedroeg meer dan 4000,-. Voor iemand die een duaal opleiding deed en minimum verdiende was dit onmogelijk om te bekostigen, zowel in afbetalingen als in één keer. Keer op keer heb ik (zelfgemaakte) rapporten toe gezonden met een gedetailleerde omschrijving, getuigenverklaringen, foto’s en weet ik veel wat nog meer. Het enige wat ze wilden was telefoonrekening of een salarisstrook waar haar adres op stond.
Uiteindelijk naar een jurist gestapt om dat er maar geen beweging in kwam. Pas in 2018 kwam er echt schot in de zaak en moest ik zelfs, samen met die advocaat, tevoorschijn komen bij de rechtbank. Op het allerlaatste moment kwam die vriendin toch maar over de brug met papieren. Ik heb anderhalf jaar in volle stress hierdoor gezeten. Denk je, kan het nog erger?
Jazeker, ook de zorgtoeslag had ik stop gezet en ook daar kreeg ik brieven over. Omdat dit maar om een klein bedrag ging heb ik toch maar besloten om dit te betalen, ik verdiende al wat meer en dat bedrag viel enigszins mee. Maar wacht, er is meer, ik kreeg daar meerdere aanmaningen over voor meerdere zaken. Eindelijk was ik er vanaf, tot ik recent nogmaals een brief kreeg, want; In tijden van corona wilde ze geen extra financiële last bij de burger opleggen.
Ik heb geen enkel goed woord over voor de belastingdienst. Met hun: “leuker kunnen we het niet maken, wel makkelijker.” Van mij mogen ze lekker optyfen en is het een weerspiegeling van de politieke crisis waar we in zitten.
Ik heb bijna precies hetzelfde meegemaakt.
Kreeg begin 2020 52 euro zorgtoeslag. Al snel kreeg ik te horen dat ik daar geen recht op had en heb die dus terugbetaald. Eind 2022 kreeg ik dus nog een brief hierover dat ik deze nog niet had betaald.. Heb mijn afschriften gecheckt en heb inderdaad dit bedrag wel betaald. Heb dat bedrag dus nogmaals betaald. Het was gelukkig nog geen dwangbevel.
Ik dacht tis wel goed zo, tis maar 52 euro. Maar misschien moet ik er achter aan gaan..
Wat gaat er wel goed in Nederland?
Het gaat de komende jaren alleen nog maar erger worden. Ik heb gewerkt in het project bij de Belastingdienst wat toen de telefonische informatie voorziening van de huur- en de zorgtoeslag moest regelen.
Ik heb letterlijk medewerkers iets zien uitprinten om het naar een andere collega (20 meter verderop) te brengen zodat die het weer konden invoeren in hun systeem omdat de twee gebruikte systemen dan wel applicaties niet met elkaar konden communiceren.
Het volgende voorbeeld is er één die ik zelf heb bedacht en in grote lijnen de kern van het probleem weergeeft:
Als je een auto gaat kopen krijg je na verloop van tijd wellicht nog geld terug als je de auto inruilt vanwege een verandering van (gezins)situatie. Je wilt bijvoorbeeld een grotere auto (vanwege kinderen) of gewoon een nieuwere auto.
Met software is dit een beetje moeilijker. Voor software krijg je geen geld terug en je zult tijdens de economische levensduur van de software moeten gaan aflossen om bij veranderende omstandigheden nieuwe software aan te schaffen. Wacht even zul je denken… kun je niet gewoon met updates en addons gaan werken?
Okay. Terug naar de auto. Zodra je je nieuw aangeschafte auto de garage uitrijdt is deze al met ruim 20% in waarde gedaald. Tevreden gebruik je de auto enkele maanden totdat er plotseling op de parkeerplaats iemand zorgt voor een deuk in het portier. Jij terug naar de garage. “Tja” zegt de monteur “dit type deur wordt niet meer geleverd, maar met een beetje ductape kunnen we dit best oplossen. Of u kunt natuurlijk een nieuwe auto kopen”. Wacht even, denk je dan. Hoeveel ga ik nog terugkrijgen en hoeveel gaat een nieuwe auto mij kosten? Rationeel gezien zou je dan in dit geval voor een niet geheel passende deur gaan en wat ductape.
Een paar weken later. Een kop staart botsing. Gelukkig ben je ongedeerd, maar het glas van je linker koplamp is beyond repair. Jij terug naar de garage. Tja” zegt de monteur “dit type koplamp wordt niet meer geleverd, maar met een beetje ductape kunnen we dit best oplossen. Of u kunt natuurlijk een nieuwe auto kopen”. Wacht even, denk je dan. Hoeveel ga ik nog terugkrijgen en hoeveel gaat een nieuwe auto mij kosten? Rationeel gezien zou je dan in dit geval voor een niet geheel passende koplamp gaan en wat ductape.
Et etc etc. Totdat jouw auto eigenlijk helemaal bestaat uit een frame met net niet passende onderdelen en heel heel heel veel ductape.
En dit is precies hoe het probleem bij de Belastingdienst is ontstaan. Voor veel geld is er ooit een bronsysteem aangeschaft. Door de jaren heen veranderde er wel iets in het werkproces, maar dan kon worden opgelost met kleine add-ons/application. Echter, door grote veranderingen zoals de invoeren van toeslagen (en andere dingen, zoals wetswijzigingen in de Belastingwet) veranderde eigenlijk de dienstverlening naar de klant (het volk) waarvoor het eigenlijke bronsysteem helemaal niet bedoeld was.
Die grote veranderingen kwamen niet in 1 keer. Die kwamen geleidelijk. Zoals wijzigingen in de belastingwetgeving. Die komen om de zoveel jaar. En iedere keer wordt er dan weer de vraag gesteld of er een nieuw systeem moet worden aangeschaft of dat er een net niet passende applicatie moet komen (want de maker van het originele bronsysteem is dan allang dood en begraven dus gaat dit gedaan worden door een IT consultancy bureau die de ballen weten van hoe de proceslijnen lopen binnen de Belastingdienst).
En op een gegeven moment heb je een bronsysteem met honderden applicaties wat enkel nog met heel veel ductape (ICT’ers) bij elkaar wordt gehouden, maar wat eigenlijk allang vervangen had moeten worden voor een nieuw systeem wat voldoet aan de werkzaamheden en serviceverlening die de Belastingdienst moet uitvoeren.
Net zoals met een auto is het de vraag wanneer het omslagpunt komt dat je denkt van… nu ga ik hem maar inruilen want nu krijg ik er nog wat voor. De Belastingdienst is dat punt al jaren voorbij.
En daar zien we nu de gevolgen van.
Weetje wat eerlijk is dat de belasting met twee maten meet….
Ik heb ook ooit zo’n brief gekregen wat ik niet snapte. Vorige jaar kreeg ik een brief met ook een dwang bevel om een bedrag van 7 jaar terug. Belastingdienst gebeld wat ik nu moest doen. Bleek dat ik geld terug krijg…. 40 euro plus!! Rente!!!! Jackpot denk je dan…. Was het maar 7 euro extra… 1 euro extra per jaar.
Als ik moest betalen ik denk dat ik honderden euros extra moet betalen….. Aan rente maar als hun iets aan de burger terug moet betalen omdat hun een fout maken. Dan is het koek en ei…..
Het gaat niet om dat ik extra geld wil is meer dat het zo scheef gemeten wordt…..
Afgelopen jaar heb ik een baan gekregen en ik krijg dus geen zorgtoeslag meer. Ik heb het ze aangegeven toen ik een baan kreeg, en daarna nog eens twee keer, maar ik bleef geld ontvangen. En ja hoor, 2 weken terug een brief dat ik het terug moet betalen. Lijkt mij een beetje omslachtig…
Nog even en het is een belastingcrisis. Dat is het teken voor het kabinet om in actie te komen en voor Rutte om nog een minister of staatssecretaris onder de trein te mikken en het dan over te laten gaan met een ‘excuses’.
Dat is toch hoe je tegenwoordig regeert?
Wordt het niet eens tijd om een instantie op te zetten die alle ICT systemen van de overheid kan onderhouden en ontwikkelen, zodat de instellingen die deze systemen gebruiken zich weer op hun kerntaak kunnen richten? En dan dus niet zo’n managementbureau dat alles uitbesteed aan commerciële partijen, maar een dienst die zelf het werk doet.
Ik moet binnenkort tijdelijk huur en zorgtoeslag aanvragen en ik krijg het nu al Spaans benauwd. Ik houd het altijd goed in de gaten en geef veranderingen in m’n situatie meteen door, maar het blijft eng.
Als ITer zou ik graag de technische issues op willen lossen, ik weet echter nu al dat dit al vrij snel vast gaat lopen door interne politiek en red tape. 🥴
AS400 in 2023 moet niet meer kunnen buiten een museum.
Ook deels een gevolg van de meerdere schandalen natuurlijk. Welke echt goede werknemers willen werken bij de belastingdienst als je keer op keer die verhalen hoort?
In 2006 is Wet Walvis ingevoerd. Alle loonbelasting moest vanaf dat jaar digitaal aangegeven worden en dan zou met een druk op de knop alles verwerkt worden. Begin 2007 ben ik met een blik net afgestudeerde studenten ingehuurd, om zaken met de hand te verwerken. Het was voor mij leuk en interessant werk, maar het was natuurlijk niet de bedoeling dat het zo ging lopen.
Ik kreeg ook een heel klein kijkje achter de schermen over de interne politiek. Het is blijkbaar niet beter geworden. Ik had daar kunnen blijven werken, maar ik denk niet dat ik daar gelukkig van zou zijn geworden. Zeker niet als ik kijk naar al het menselijk leed, zelfs al zou ik er niet persoonlijk verantwoordelijk voor zijn.
Net zoals bij veel overheid’s onderdelen
Hoe zit dit in andere landen? Kunnen we (in de basis) niet even shoppen en dan kopiëren/plakken.
Als software engineer begrijp ik het wel. Ik heb zojuist even uitgezocht wat voor salaris je kan verwachten als senior software engineer, en de range is €3503 tot €5343 (op basis van [deze vacature](https://werken.belastingdienst.nl/vacatures/senior-java-developer-microservices-e1195107)).
Dat is gewoon echt totaal niet aantrekkelijk. Dat salaris verdiende ik als 24-jarige junior software engineer met een havo diploma bij een commercieel bedrijf… en als ik zeg “dat salaris”, dan bedoel ik de max van hun range.
Over het algemeen denk ik dat software engineers relatief veel geneigd zijn om een (iets) lager salaris te accepteren als bijvoorbeeld de technologie goed is of de collega’s sterk. Maar ook op dat gebied scoort de reputatie van de Belastingdienst beroerder dan beroerd.