PvdA en GroenLinks zoeken gezamenlijke idealen: ‘Linkse partijen moeten de weg tonen naar wat er morgen allemaal mogelijk is’
PvdA en GroenLinks zoeken gezamenlijke idealen: ‘Linkse partijen moeten de weg tonen naar wat er morgen allemaal mogelijk is’
11 comments
Kan voor leesbaarheid de archief link aanraden: [https://archive.ph/NGEtL](https://archive.ph/NGEtL)
Nu PvdA en GroenLinks hard afstevenen op een fusie, hebben de wetenschappelijke bureaus van de partijen geprobeerd de gemeenschappelijke idealen in één stuk te vatten. ‘Het gaat verder dan ‘de sterkste schouders moeten de zwaarste lasten dragen’. Dat zal allemaal wel.’
Natalie Righton30 januari 2023, 05:00
Soms vinden mensen elkaar zo aardig, dat ze geen enkel negatief punt meer over elkaar kunnen opnoemen. Kritische vragen over de ander worden weggewuifd. Zoiets lijkt ook aan de hand bij de top van de PvdA en GroenLinks en al zeker bij de directeuren van het wetenschappelijke bureau van de twee linkse partijen. Voor het eerst hebben ze de gemeenschappelijke idealen in één stuk proberen te vangen. Maandag gaat het naar de leden.
In het Amsterdamse café waar Noortje Thijssen (GroenLinks, 39) en Tim ‘S Jongers (PvdA, 41) uitleggen hoe ze tot hun gezamenlijke stuk zijn gekomen, lachen ze voortdurend naar elkaar en benadrukken ze dat ze ‘veel lol’ hebben gehad tijdens de klus. Verschillen van mening? ‘Nee, die waren er eigenlijk niet’, stellen beiden.
In potentie is dat goed nieuws voor de twee linkse partijen die hard afstevenen op een fusie. In alle bestuurlijke lagen dendert de samenwerking voort. In gemeenten, provincies, Den Haag en Brussel wordt in de praktijk al dagelijks samengewerkt. De droom is om samen de grootste partij te worden, zowel in de Eerste als Tweede Kamer.
Wat nog ontbrak was een gezamenlijk ideologisch verhaal – iets met de potentie om kiezers massaal over de streep te trekken. Vooralsnog wijzen peilingen niet overtuigend uit dat dit al is gelukt. Komende zaterdag gaan de leden voor het eerst met elkaar in debat over dat gezamenlijke verhaal, waarvoor de twee partij-ideologen het fundament hebben gelegd.
Wat is het nieuwe linkse verhaal?
‘S Jongers (PvdA): ‘Het uitgangspunt is dat mens en planeet worden uitgebuit. En dat die twee verweven zijn met elkaar.’
Thijssen (GL): ‘De strijd tegen sociale ongelijkheid en tegen de klimaatcrisis werd altijd gezien als twee verschillende fronten, maar eigenlijk hebben ze dezelfde oorzaak: de ongeremde economische groei. Die put zowel mens als planeet uit.’
Wat is daar nieuw aan? Dat staat ook al in jullie afzonderlijke verkiezingsprogramma’s.
Thijssen (GL): ‘Dit is het ideologische verhaal dat boven die programma’s hangt. We stellen een verschuiving voor hoe wij de samenleving en de economie inrichten. De afgelopen veertig jaar heeft de markt veel ruimte gekregen, de overheid werd juist als minder belangrijk gezien. Wij keren dat radicaal om.’
‘S Jongers (PvdA): ‘We stellen echt een mentaliteitsverandering voor en stellen de vraag: wat zou nou de basis moeten zijn van onze samenleving over twintig jaar?’
Dat klinkt erg theoretisch. Hoe zouden jullie dit verhaal aan potentiële kiezers uitleggen?
Thijssen (GL): ‘Nu is het zo dat superrijken en bedrijven veel vervuilen, maar weinig bijdragen aan de oplossing. Wij zeggen: dat moet eerlijker. Waar de vervuiling plaatsvindt, moet ook de oplossing gevonden worden. Mensen die in tochtige huizen wonen, die geen zonnepanelen op het dak hebben, die geen Tesla voor de deur hebben: zij trekken aan het kortste eind. Wij willen dat omdraaien.’
‘S Jongers (PvdA): ‘Het gaat verder dan het adagium ‘de sterkste schouders moeten de zwaarste lasten dragen’. Dat zal allemaal wel. Wat belangrijker is: dat we voortaan niet alleen maar economische groei nastreven, maar toewerken naar een welzijnseconomie waarin mens en natuur centraal staan.’
Jullie hebben naar eigen zeggen de tijdgeest mee. Toch lukt het vooralsnog niet om veel kiezers te trekken.
Thijssen (GL): ‘Dat gaat wel gebeuren. Mensen zijn toe aan linkse politiek.’
Het stuk is bedoeld als discussiestuk voor iedereen. Waarom is het dan zo complex opgeschreven?
Thijssen (GL): ‘Grappig dat je dat zegt. We hebben veel mensen laten meelezen en sommigen zeiden: ‘Nou, het is soms wel heel simplistisch verwoord.’’
Simplistisch? Jullie schrijven bijvoorbeeld: ‘We moeten inzetten op een verbetering van het functioneren van onze huidige indirecte, representatieve democratie. Denk daarbij aan het stevig verankeren van ervaringskennis in de vorming, uitvoering en evaluatie van beleid.’ Denken jullie dat veel kiezers dit begrijpen?
Thijssen (GL): ‘Sommigen wel, sommigen niet.’
‘S Jongers (PvdA): ‘Als het aan ons ligt, worden bepaalde zaken opgepikt in discussiegroepen en dan kunnen wij daarbij helpen.’
Moeten er ook mensen meedenken die niet hoogopgeleid zijn?
Thijssen (GL): ‘Ja, maar je moet mensen ook niet onderschatten.’
In het nieuwe linkse Nederland dat de twee partij-ideologen voor ogen hebben, gaat de overheid weer volop investeren in de publieke sector. Privatiseringen van vitale sectoren, zoals het openbaar vervoer en de kinderopvang, worden deels teruggedraaid en de lonen van mensen die daar werken gaan omhoog.
Veel mensen hebben moeite om boodschappen te betalen. Zij zijn bang dat straks alles nog duurder wordt.
Thijssen (GL): ‘Die mensen gaan er bij ons op vooruit. Honderdduizend procent zeker.’
Wie gaat al die publieke voorzieningen dan betalen?
‘S Jongers (PvdA): ‘Het lijkt me niet meer dan logisch dat daar een herverdelingsvraagstuk achter ligt. Het klopt toch niet dat je werkend arm kan worden en slapend rijk?’
Thijssen (GL): ‘Vermogende particulieren en bedrijven moeten meer belast worden.’
De kritiek is: als je bedrijven meer belast, dan rekenen zij die kosten door en worden producten in de supermarkt ook duurder. Het jaagt inflatie aan.
‘S Jongers (PvdA): ‘Dat vind ik een foute tegenstelling. Ik ben er zeker van dat als je met bedrijven gaat praten, dat die ook wel behoefte hebben aan gezonde en goed functionerende burgers.’
Als Shell meer belasting moet betalen, wordt de benzine aan de pomp toch echt duurder. Dat vindt de arbeider die met zijn auto naar de fabriek moet niet leuk.
Thijssen (GL): ‘Het is ook de bedoeling dat er minder in benzineauto’s wordt gereden en dat er voor duurzame alternatieven wordt gekozen.’
‘S Jongers (PvdA): ‘Het eerlijke verhaal is dat iedereen een prijs gaat betalen voor de klimaattransitie.’
Link naar het visiestuk zelf: https://www.pvda.nl/wp-content/uploads/2023/01/Samen-onze-toekomst-in-handen-nemen-PDF.pdf
Word hier zelf erg enthousiast van, vooral het deel over het ongedaan maken van privatiseringen:
*We beteugelen de marktmacht en vergroten de grip van de overheid en de gemeenschap. We draaien een aantal privatiseringen in onze vitale sectoren en nutsvoorzieningen terug. Sectoren als de zorg, kinderopvang, onderwijs, energie en openbaar vervoer brengen we weer in publieke handen. Dat kan onder meer door de organisatie van zeggenschap door burgers te vergroten, middels staatsdeelname of andere vormen van publiek eigendom. Op zijn minst zorgen we ervoor dat de overheid in staat is om steviger te reguleren en streng te handhaven. Het publieke belang moet vooropstaan.*
Poging nummer 247
Hier zijn ze natuurlijk al lang mee bezig, het is niet voor niks dat ze al een tijdje een blok vormen. Dat is natuurlijk allemaal om de achterban en stemmers klaar te maken voor een eventuele fusie die nu toch aanstaande is zonder al te veel conflict. Rechts heeft de aanval op links geopend, nu is links aan zet, maar daar is wel een stabiele samenwerking voor nodig.
Ik geloof het als ik het zie
>2. Een waardig bestaan voor iedereen. Uitkeringen en minimumlonen moeten toereikend zijn om van te leven en niet alleen te ‘overleven’.
3. Herverdeling van de welvaart. Vermogende particulieren en bedrijven moeten meer belasting gaan betalen, terwijl arbeiders juist minder worden belast. De kloof tussen arm en rijk moet zo kleiner worden. Er is geen plaats meer voor extreme rijkdom in Nederland.
Ik snap niet zo goed waarom deze beide zo belangrijk zijn. Punt 2 kan je zien als zoveel mogelijk taart voor ‘de armen’ en vervolgens willen ze met punt 3 ook zo’n groot mogelijk deel van de taart voor ‘de armen’.
Dan wil ik ook graag weten wat ze belangrijker vinden. Is het gewenst om ‘de armen’ minder taart te geven als dat betekent dat ze een groter deel van de taart krijgen?
Het zou fijn zijn als partijen nu een keer ophouden met die verkiezingspraat, en gewoon duidelijk uitleggen hoe ze hun doelen willen bereiken. Ik zie alleen maar een goed-weer-show, alsof onder hun bewind alles goed gaat. Maar dit is dezelfde partij die de salderingsregeling wil behouden, tegen de studielening is, de fiscale subsidie voor koophuizen wil vergroten en de conclusies uit de [IBO vermogensverdeling](https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2022/07/08/aanbiedingsbrief-bij-rapport-ibo-vermogensverdeling) compleet negeert. Ze blijven maar klagen over “de vermogenden”, terwijl de vermogenden die volgens de rapportjes oneerlijk behandeld worden totale andere mensen zijn dan de vermogenden zijn waar de linkse partijen op doelen.
Ze durven in elk geval toe te geven dat iedereen in moet leveren voor de klimaattransitie, dat is een begin.
Ik denk dat het een goed idee is. Zelf ben ik economisch zeer links, maar sociaal meer centrumlinks. Heb altijd tussen groenlinks en pvda getwijfeld, maar de verloren beloftes van de pvda hebben mij altijd meer naar groenlinks getrokken. Pvda heeft gewoon een imagoprobleem, waar ze wellicht vanaf kunnen komen door te consolideren met gl. Een minder extreem socialistische sp en een minder extreem progressieve bij1 lijkt mij een partij waar ik op zou kunnen stemmen voor de volgende verkiezingen.
> Wat is daar nieuw aan? Dat staat ook al in jullie afzonderlijke verkiezingsprogramma’s.
Tja, die partijen gaan niet fuseren omdat ze zo’n andere ideeën hebben…
Zou wel raar zijn, dat ze dan plots schrijven dat ze heilig geloven in neoliberalisme of dat ze 100% voor de boeren zijn want ‘we wilden ook wat nieuws erin zetten’.
Het meenemen van de de factor klimaattransitie in het aloude herverdelingideaal zit er in elk geval in. Dat is voor mij het belangrijkste om op deze combinatie te stemmen. Bij ons gaan ze ook nog eens een stapje verder dan in de overige provincies en vormen GroenLinks en PvdA gewoon één kieslijst op het sembiljet. Als je dan wint kun je het initiatief van de collegeformatie naar je toe trekken. Waarom alleen Zeeland deze combinatielijst heeft mag een raadsel heten, maar er komt in elk geval wel één senaatsfractie.
Dat gekibbel en dat versplinteren onderling heeft links niets opgeleverd. Nu hetzelfde op rechts gebeurt is het strategisch gewoon slim om samen te werken met een partij waar je toch al mee in zee zou willen gaan. Er is eindelijk een vleugje energie op links. Hopelijk werkt deze strategie.
Ik zou zelf eerder op een fusie van de twee stemmen dan op een van beiden afzonderlijk. PvdA was vorig decennium het moreel kompas helemaal kwijt. Niet eens meer weggepolderd, maar gewoon actief meewerken aan acties waar ze tegen horen te zijn. Daar kan D66 bijna nog van leren. Zorgprivatisering kwam uit de PvdA.
GroenLinks is dan weer te stug. Daar is het alles of niets. Als ze niet voor hun ideale oplossing gaan, gaan ze liever nog voor niets dan voor een pragmatische oplossing die ook redelijk werkt.
GL zou het morele kompas kunnen brengen, en PvdA het vermogen om ook daadkrachtig te zijn. GL gaat op zichzelf nooit wat bereiken. PvdA bereikt het verkeerde. Wellicht zouden we dan eindelijk weer een arbeiderspartij in Nederland krijgen.