Directeuren FNV, Greenpeace en Oxfam gaan naar blokkade A12: ‘Demonstratierecht onder druk’
Protest van klimaatactiegroep Extinction Rebellion in 2022. Beeld ANP / Sandra Uittenbogaart
Protest van klimaatactiegroep Extinction Rebellion in 2022.Beeld ANP / Sandra Uittenbogaart
Door zaterdag aanwezig te zijn bij een wegblokkade van Extinction Rebellion, komen negen maatschappelijke organisaties op voor het demonstratierecht. Dat staat volgens hen onder druk. Juristen denken daar anders over.
Isabel Baneke en Marten van de Wier26 januari 2023, 14:08
De directeuren van Milieudefensie, FNV en zeven andere maatschappelijke organisaties zijn bezorgd over het demonstratierecht. Ze hebben aangekondigd zaterdag aanwezig te zijn bij de blokkade van de A12 bij Den Haag, uit solidariteit met organisator Extinction Rebellion (XR).
Directe aanleiding voor de steun is een reeks aanhoudingen. Nadat vorige week al iemand van XR werd gearresteerd, pakte de politie gisteren zes klimaatactivisten op. Het Openbaar Ministerie verdenkt hen van opruiing.
De mannen en vrouwen, die na verhoor zijn vrijgelaten – maar wel een gebiedsverbod kregen voor de omgeving rond de snelweg –, riepen anderen via sociale media op deel te nemen aan de actie. Justitie bestempelt de wegblokkade als ‘gevaarlijk en ontwrichtend’, een strafbaar feit. Maar volgens de negen organisaties worden de klimaatactivisten ten onrechte gecriminaliseerd.
Recht op protest is essentieel voor een democratie
“Het effect dreigt dat mensen niet meer durven deelnemen aan dit soort demonstraties”, zegt directeur Michiel Servaes van Oxfam Novib. “Met onze aanwezigheid willen we duidelijk maken dat het recht op protest essentieel is voor een gezonde democratie.” Zelf gaan de directeuren morgen niet zitten op het symbolisch gewichtige stuk snelweg, tussen het ministerie van klimaat en de tijdelijke Tweede Kamer. “We willen de actie van XR niet kapen.”
Ook politici roerden zich gisteren. Zo hebben Kamerleden van GroenLinks kritische vragen verstuurd aan de ministers van justitie en binnenlandse zaken, en sluit ook de Partij van de Dieren zich aan bij de directeuren: het recht om te demonstreren staat onder druk in Nederland.
Quatsch, noemt Ira Helsloot die stellingname. Het blokkeren van een snelweg valt volgens hem niet onder het demonstratierecht. De hoogleraar Besturen van Veiligheid aan de Nijmeegse Radboud Universiteit ziet de oproep van de klimaatactivisten als een aansporing om schade te berokkenen en excessieve hinder voor het verkeer te berokkenen.
Demonstranten horen zich te melden bij de gemeente
Ook de Haagse burgemeester Jan van Zanen stelt dat de actie van XR geen demonstratie is, enkel een blokkade van de snelweg. Iedereen mag altijd en overal demonstreren, zegt zijn woordvoerder, zoals dat ook staat in artikel 9 van de grondwet. Maar demonstranten horen zich wel vooraf aan te melden bij de gemeente. XR heeft dat nagelaten. De gemeente zegt herhaaldelijk contact te hebben gezocht met de klimaatactivisten, tevergeefs, om te kijken of de partijen samen tot afspraken konden komen.
Met die stilte heeft XR zich in de vingers gesneden, denkt Jon Schilder. Hij promoveerde in 1989 met een proefschrift over het demonstratierecht en is nu hoogleraar Staats- en bestuursrecht aan de Amsterdamse Vrije Universiteit. “Als je dat nalaat en wel oproept om een verkeersader te blokkeren, is het lastig je vervolgens te beroepen op het demonstratierecht.”
Dat recht speelt doorgaans wel een rol bij wegblokkades. “In principe valt een blokkade nog steeds onder de reikwijdte van het grondwettelijke recht tot betoging. Dat neemt niet weg dat de burgemeester het verkeersbelang zwaarder mag laten wegen. Hij mag een actie op een plek verbieden, voorstellen het protest te verhuizen naar een andere locatie. Daarom is overleg ook zo belangrijk. Het moet wel van twee kanten komen.”
Toch keek Schilder op van de aanhoudingen. Hij kan zich niet heugen dat Nederlandse activisten ooit eerder op deze wijze van hun vrijheid werden beroofd. “Het optreden is bovendien disproportioneel. Wil de politie een strafproces starten vanwege opruiing, dan kan dat na de demonstratie ook nog. Waarom die haast? Er is geen enkele reden hen mee te nemen naar het bureau.
“Ingewikkelder is de vraag of er daadwerkelijk sprake is van opruiing. Dat is uiteindelijk ter beoordeling van de strafrechtrechter, en zal afhangen van de precieze bewoordingen en intentie van de klimaatactivisten.”
Waarom moeten we tegenwoordig nou steeds wegen blokkeren om anderen te vertellen wat we denken?
Mooi! Ik hoop dat zich snel meer maatschappelijk betrokken bewegingen aansluiten. Niet alleen morgen maar ook in de dagen/weken/jaren hierna.
Den Haag, de meest repressieve gemeente van Nederland.
Ik ben bekend met de argumenten over en weer, maar juridisch gezien slaat het nergens op dit.
Het demonstratierecht is niet geschonden… Doe eens gek en pak de grondwet erbij, dan zie je het zelf staan in Art. 9 lid 2:
>De wet kan regels stellen ter bescherming van de gezondheid, in het belang van *het verkeer* en ter bestrijding of voorkoming van wanordelijkheden.
EDIT: ik denk niet dat intimidatie de manier is om duidelijk te maken dat deze manier van ‘demonstreren’ niet goed is, maar dat haalt niet weg dat juridisch gezien de situatie lijkt te kloppen.
Even afgezien van hun boodschap, want daar ben ik het wel mee eens, maar demonstratierecht is niet gelijk aan ‘demonstreren waar je maar wilt’.
Ik durf te wedden dat het demonstratierecht helemaal niet onder druk staat als die lui gewoon op Malieveld of Het Plein waren gaan staan.
Wat zouden betere manieren zijn om te protesteren? Ze pakken nog voor de actie al veel aandacht. Zijn er andere acties te verzinnen waardoor er meer draagvlak komt en partijen anders gaan denken?
Ik snap niet waarom ze het op deze manier willen aanpakken in de eerste plaats. Stel je doel is demonstranten wind uit de zeilen nemen.
Als je dat stuk weg kent dan weet je dat ze alleen in de bak onderlangs staan en je er parallel gewoon bovenlangs voorbijkan. Enige oponthoud is 2 extra stoplichten. Je ziet ze niet eens staan in die bak daar, zeker als je niet weet wat er aan de hand is.
Zet gewoon een bord werkzaamheden neer en je maakt ze onschadelijk, als dat per se je doel is.
Je begon met een demonstratie op zaterdagmiddag in een bak, min of meer buiten zicht als je het verkeer omleidt wat makkelijk kan, en je eindigt met een tik op de vingers van Amnesty voor antidemocratische rechtsgang.
Best wel Streisandeffect is dit dus weer.
Komt in feite op hetzelfde neer als de Gecremeerde Kroket.
Bij elk recht horen ook plichten. En ja, ik ben het er zeker mee eens dat het bij de boeren ook niet is gebeurd, maar dat is geen vrijbrief om de eigen plichten te negeren.
Dus dat aanmelden hoort daar gewoon bij.
Mooi voorbeeld van het Streisandeffect
Waar moet ik staan om te protesteren tegen mensen die protesteren op de A12?
Belangrijke context hier is dat het over de Minority Report arrestaties gaan waar activisten thuis werden opgepakt omdat ze een protestactie promoveerde en misschien de wet gaan overtreden.
De Europese Hof heeft al eerder vastgesteld dat blokkeren gewoon een vreedzame demonstratie is, maarja hier in Nederland is dat “opruiing” en mag je twee nachten in de cel gaan zitten als je mensen oproept om te gaan demonstreren.
Nou weet ik echt helemaal niets van juridische zaken dus ik zal wel hele domme dingen zeggen, maar hoezo gaan ze niet het binnenhof op? Breek de stoep open en plant een boom voor de ingang ofzo.
Of ben je dan een terrorist?
Ik ben lid van de FNV en voel mij niet verbonden met deze demonstratie! Hier is een juiste plek voor, mensen in auto’s mort je hier niet mee lastig gaan vallen. Die doen ook maar hun werk.
Wat een hypocrisie. Diezelfde figuren vonden het prima dat andere demonstraties wel verboden werden incl veel aanhoudingen. Er is een grote linkse beweging die geen tegenwerking duld. Ze staan wel achter elkaar als een blok, dat moet gezegd worden. Ik vind dit gevaarlijker dan menig rechtse club.
Bij de boerenprotesten was het altijd “ja je mag een weg niet afsluiten maar we kunnen niks doen omdat de trekkers te groot zijn.”
T is wel duidelijk dat ze van alles hadden kunnen doen
Aanpakken dat tuig.
Ik snap niet waarom ze niet gewoon de kruising Boslaan en Zuid-Hollandlaan nemen? Dan pak je dezelfde snelweg en de N44. De chaos in Den Haag is dan een stuk groter. De plek is wel minder mediageniek dan naast de Kamer, maar zo’n protest zal een grotere groep mensen bereiken en beïnvloeden (al is het maar tijdens een veroorzaakte file).
Edit: wat blijkt, ze zijn inderdaad op de kruising Boslaan en Zuid-Hollandlaan begonnen en met het verkeer mee de A12 op gelopen.
22 comments
[https://12ft.io/proxy?q=https%3A%2F%2Fwww.trouw.nl%2Fbinnenland%2Fdirecteuren-fnv-greenpeace-en-oxfam-gaan-naar-blokkade-a12-demonstratierecht-onder-druk%7Eb71d3343%2F](https://12ft.io/proxy?q=https%3A%2F%2Fwww.trouw.nl%2Fbinnenland%2Fdirecteuren-fnv-greenpeace-en-oxfam-gaan-naar-blokkade-a12-demonstratierecht-onder-druk%7Eb71d3343%2F)
Directeuren FNV, Greenpeace en Oxfam gaan naar blokkade A12: ‘Demonstratierecht onder druk’
Protest van klimaatactiegroep Extinction Rebellion in 2022. Beeld ANP / Sandra Uittenbogaart
Protest van klimaatactiegroep Extinction Rebellion in 2022.Beeld ANP / Sandra Uittenbogaart
Door zaterdag aanwezig te zijn bij een wegblokkade van Extinction Rebellion, komen negen maatschappelijke organisaties op voor het demonstratierecht. Dat staat volgens hen onder druk. Juristen denken daar anders over.
Isabel Baneke en Marten van de Wier26 januari 2023, 14:08
De directeuren van Milieudefensie, FNV en zeven andere maatschappelijke organisaties zijn bezorgd over het demonstratierecht. Ze hebben aangekondigd zaterdag aanwezig te zijn bij de blokkade van de A12 bij Den Haag, uit solidariteit met organisator Extinction Rebellion (XR).
Directe aanleiding voor de steun is een reeks aanhoudingen. Nadat vorige week al iemand van XR werd gearresteerd, pakte de politie gisteren zes klimaatactivisten op. Het Openbaar Ministerie verdenkt hen van opruiing.
De mannen en vrouwen, die na verhoor zijn vrijgelaten – maar wel een gebiedsverbod kregen voor de omgeving rond de snelweg –, riepen anderen via sociale media op deel te nemen aan de actie. Justitie bestempelt de wegblokkade als ‘gevaarlijk en ontwrichtend’, een strafbaar feit. Maar volgens de negen organisaties worden de klimaatactivisten ten onrechte gecriminaliseerd.
Recht op protest is essentieel voor een democratie
“Het effect dreigt dat mensen niet meer durven deelnemen aan dit soort demonstraties”, zegt directeur Michiel Servaes van Oxfam Novib. “Met onze aanwezigheid willen we duidelijk maken dat het recht op protest essentieel is voor een gezonde democratie.” Zelf gaan de directeuren morgen niet zitten op het symbolisch gewichtige stuk snelweg, tussen het ministerie van klimaat en de tijdelijke Tweede Kamer. “We willen de actie van XR niet kapen.”
Ook politici roerden zich gisteren. Zo hebben Kamerleden van GroenLinks kritische vragen verstuurd aan de ministers van justitie en binnenlandse zaken, en sluit ook de Partij van de Dieren zich aan bij de directeuren: het recht om te demonstreren staat onder druk in Nederland.
Quatsch, noemt Ira Helsloot die stellingname. Het blokkeren van een snelweg valt volgens hem niet onder het demonstratierecht. De hoogleraar Besturen van Veiligheid aan de Nijmeegse Radboud Universiteit ziet de oproep van de klimaatactivisten als een aansporing om schade te berokkenen en excessieve hinder voor het verkeer te berokkenen.
Demonstranten horen zich te melden bij de gemeente
Ook de Haagse burgemeester Jan van Zanen stelt dat de actie van XR geen demonstratie is, enkel een blokkade van de snelweg. Iedereen mag altijd en overal demonstreren, zegt zijn woordvoerder, zoals dat ook staat in artikel 9 van de grondwet. Maar demonstranten horen zich wel vooraf aan te melden bij de gemeente. XR heeft dat nagelaten. De gemeente zegt herhaaldelijk contact te hebben gezocht met de klimaatactivisten, tevergeefs, om te kijken of de partijen samen tot afspraken konden komen.
Met die stilte heeft XR zich in de vingers gesneden, denkt Jon Schilder. Hij promoveerde in 1989 met een proefschrift over het demonstratierecht en is nu hoogleraar Staats- en bestuursrecht aan de Amsterdamse Vrije Universiteit. “Als je dat nalaat en wel oproept om een verkeersader te blokkeren, is het lastig je vervolgens te beroepen op het demonstratierecht.”
Dat recht speelt doorgaans wel een rol bij wegblokkades. “In principe valt een blokkade nog steeds onder de reikwijdte van het grondwettelijke recht tot betoging. Dat neemt niet weg dat de burgemeester het verkeersbelang zwaarder mag laten wegen. Hij mag een actie op een plek verbieden, voorstellen het protest te verhuizen naar een andere locatie. Daarom is overleg ook zo belangrijk. Het moet wel van twee kanten komen.”
Toch keek Schilder op van de aanhoudingen. Hij kan zich niet heugen dat Nederlandse activisten ooit eerder op deze wijze van hun vrijheid werden beroofd. “Het optreden is bovendien disproportioneel. Wil de politie een strafproces starten vanwege opruiing, dan kan dat na de demonstratie ook nog. Waarom die haast? Er is geen enkele reden hen mee te nemen naar het bureau.
“Ingewikkelder is de vraag of er daadwerkelijk sprake is van opruiing. Dat is uiteindelijk ter beoordeling van de strafrechtrechter, en zal afhangen van de precieze bewoordingen en intentie van de klimaatactivisten.”
In gerelateerd nieuws:
[https://nos.nl/artikel/2461431-rechter-klimaatactivist-mag-morgen-niet-naar-blokkade-a12 -](https://nos.nl/artikel/2461431-rechter-klimaatactivist-mag-morgen-niet-naar-blokkade-a12)
[https://nos.nl/artikel/2461403-deel-kamer-is-het-oneens-met-arrestatie-klimaatactivisten](https://nos.nl/artikel/2461403-deel-kamer-is-het-oneens-met-arrestatie-klimaatactivisten)
Waarom moeten we tegenwoordig nou steeds wegen blokkeren om anderen te vertellen wat we denken?
Mooi! Ik hoop dat zich snel meer maatschappelijk betrokken bewegingen aansluiten. Niet alleen morgen maar ook in de dagen/weken/jaren hierna.
Den Haag, de meest repressieve gemeente van Nederland.
Ik ben bekend met de argumenten over en weer, maar juridisch gezien slaat het nergens op dit.
Het demonstratierecht is niet geschonden… Doe eens gek en pak de grondwet erbij, dan zie je het zelf staan in Art. 9 lid 2:
>De wet kan regels stellen ter bescherming van de gezondheid, in het belang van *het verkeer* en ter bestrijding of voorkoming van wanordelijkheden.
EDIT: ik denk niet dat intimidatie de manier is om duidelijk te maken dat deze manier van ‘demonstreren’ niet goed is, maar dat haalt niet weg dat juridisch gezien de situatie lijkt te kloppen.
Even afgezien van hun boodschap, want daar ben ik het wel mee eens, maar demonstratierecht is niet gelijk aan ‘demonstreren waar je maar wilt’.
Ik durf te wedden dat het demonstratierecht helemaal niet onder druk staat als die lui gewoon op Malieveld of Het Plein waren gaan staan.
Wat zouden betere manieren zijn om te protesteren? Ze pakken nog voor de actie al veel aandacht. Zijn er andere acties te verzinnen waardoor er meer draagvlak komt en partijen anders gaan denken?
Ik snap niet waarom ze het op deze manier willen aanpakken in de eerste plaats. Stel je doel is demonstranten wind uit de zeilen nemen.
Als je dat stuk weg kent dan weet je dat ze alleen in de bak onderlangs staan en je er parallel gewoon bovenlangs voorbijkan. Enige oponthoud is 2 extra stoplichten. Je ziet ze niet eens staan in die bak daar, zeker als je niet weet wat er aan de hand is.
Zet gewoon een bord werkzaamheden neer en je maakt ze onschadelijk, als dat per se je doel is.
Je begon met een demonstratie op zaterdagmiddag in een bak, min of meer buiten zicht als je het verkeer omleidt wat makkelijk kan, en je eindigt met een tik op de vingers van Amnesty voor antidemocratische rechtsgang.
Best wel Streisandeffect is dit dus weer.
Komt in feite op hetzelfde neer als de Gecremeerde Kroket.
Bij elk recht horen ook plichten. En ja, ik ben het er zeker mee eens dat het bij de boeren ook niet is gebeurd, maar dat is geen vrijbrief om de eigen plichten te negeren.
Dus dat aanmelden hoort daar gewoon bij.
Mooi voorbeeld van het Streisandeffect
Waar moet ik staan om te protesteren tegen mensen die protesteren op de A12?
Belangrijke context hier is dat het over de Minority Report arrestaties gaan waar activisten thuis werden opgepakt omdat ze een protestactie promoveerde en misschien de wet gaan overtreden.
De Europese Hof heeft al eerder vastgesteld dat blokkeren gewoon een vreedzame demonstratie is, maarja hier in Nederland is dat “opruiing” en mag je twee nachten in de cel gaan zitten als je mensen oproept om te gaan demonstreren.
Nou weet ik echt helemaal niets van juridische zaken dus ik zal wel hele domme dingen zeggen, maar hoezo gaan ze niet het binnenhof op? Breek de stoep open en plant een boom voor de ingang ofzo.
Of ben je dan een terrorist?
Ik ben lid van de FNV en voel mij niet verbonden met deze demonstratie! Hier is een juiste plek voor, mensen in auto’s mort je hier niet mee lastig gaan vallen. Die doen ook maar hun werk.
Wat een hypocrisie. Diezelfde figuren vonden het prima dat andere demonstraties wel verboden werden incl veel aanhoudingen. Er is een grote linkse beweging die geen tegenwerking duld. Ze staan wel achter elkaar als een blok, dat moet gezegd worden. Ik vind dit gevaarlijker dan menig rechtse club.
Bij de boerenprotesten was het altijd “ja je mag een weg niet afsluiten maar we kunnen niks doen omdat de trekkers te groot zijn.”
T is wel duidelijk dat ze van alles hadden kunnen doen
Aanpakken dat tuig.
Ik snap niet waarom ze niet gewoon de kruising Boslaan en Zuid-Hollandlaan nemen? Dan pak je dezelfde snelweg en de N44. De chaos in Den Haag is dan een stuk groter. De plek is wel minder mediageniek dan naast de Kamer, maar zo’n protest zal een grotere groep mensen bereiken en beïnvloeden (al is het maar tijdens een veroorzaakte file).
Edit: wat blijkt, ze zijn inderdaad op de kruising Boslaan en Zuid-Hollandlaan begonnen en met het verkeer mee de A12 op gelopen.
‘De directeuren verzamelen om 11:30 uur op Prins Clauslaan 3 en lopen om 12:00 richting Snackbar de Vrijheid op de Utrechtsebaan in Den Haag. Zij zullen een spandoek dragen met daarop de tekst: Wij staan voor het recht op protest.’ [Link](https://www.greenpeace.org/nl/greenpeace/56200/directeuren-maatschappelijke-organisaties-aanwezig-tijdens-extinction-rebellion-protest-op-a12-om-recht-van-demonstratie-te-verdedigen/)
ok waarom zijn snelwegblokkades ineens protest recht?
Gaan ze wel met trekkers dan? Want anders moeten ze wel verwachten dat ze in elkaar worden getimmerd.