Voorzitter Nationaal Klimaatplatform: ‘Klimaatverandering onbeheerst zijn gang laten gaan, is krankzinnig duur. Het betekent de facto dat we dit land over 100 jaar kunnen opheffen.’
Voorzitter Nationaal Klimaatplatform: ‘Klimaatverandering onbeheerst zijn gang laten gaan, is krankzinnig duur. Het betekent de facto dat we dit land over 100 jaar kunnen opheffen.’
13 comments
Voorzitter Nationaal Klimaatplatform: ‘We hebben de boel verkloot, de overheid past bescheidenheid’
Kees Vendrik gaat de energietransitie in Nederland aanjagen. Daarvoor zal hij bedrijven en burgers over de streep moeten trekken en de minister achter zijn broek zitten. Hoe werd een GroenLinkser voorzitter van het net opgerichte Nationaal Klimaatplatform? ‘Geen idee,’ zegt hij, ‘ze hebben me gebeld.’
Kees Vendrik boog zich in de Tweede Kamer en de Eerste Kamer over milieuvraagstukken, en heeft als lid van de Rekenkamer en hoofdeconoom bij de Triodos Bank ook financiële kennis opgebouwd, met name op het gebied van duurzaamheid. Zijn financiële expertise wordt door vriend en vijand geroemd.
Ook niet onbelangrijk: eerder leidde hij de Elektriciteitstafel, een van de vijf tafels waar onderdelen van het Klimaatakkoord zijn bedacht. Ed Nijpels (VVD) was als voorzitter van het Klimaatberaad jarenlang het gezicht van de energietransitie.
Toen de ‘klimaatpaus’ vorig jaar met pensioen ging, kwam er ook een einde aan dit overleg. De uitvoering van het Klimaatakkoord is inmiddels in een andere fase beland, daar hoorde een nieuw orgaan bij, adviseerde Nijpels aan minister Rob Jetten (D66) in zijn eindverslag: het Nationaal Klimaatplatform.
Dit platform heeft als taak de energietransitie te ‘versnellen en verbinden’. Vendrik zal ‘naar eigen inzicht en in overleg met de minister [..] signalen ophalen en processen aanjagen,’ staat in zijn opdracht. De focus ligt op een ‘rechtvaardige transitie’ en burgers die ‘minder verbondenheid en betrokkenheid voelen bij de klimaattransitie’.
Speelde uw partij-achtergrond een rol bij uw benoeming?
‘Ik hoop het niet, maar ik ben natuurlijk niet naïef. Ik heb mijn partijpolitieke achtergrond in mijn carrière nooit beschouwd als een asset, eerder als een probleem [lacht]. Bij de onderhandelingen over het Klimaatakkoord speelde dat wel een rol. De voorzitters van de vijf tafels waren keurig verdeeld over vijf politieke partijen. Misschien dat mijn verdiensten dermate voortreffelijk zijn dat ze het nadeel van mijn partijpolitieke afkomst konden compenseren. Ken net, wegkomen met een 6 min.’
Zo luchtig als hij over zijn achtergrond doet, zo serieus is hij over het onderwerp. De klimaatveranderingen gaan Vendrik aan het hart. Hij is nog maar twee maanden bezig, maar is al goed op de hoogte, vaak op detailniveau, van wat er in de verschillende sectoren speelt, blijkt tijdens het gesprek. Hij oogt druk en daadkrachtig.
‘Doordat we dertig jaar hebben zitten verprutsen met beleid van niks naar nergens, zitten we nu in tijdnood’
Waarom wilt u leiding geven aan die nieuwe fase van de energietransitie?
‘Voor mij is het helder: dit is het belangrijkste vraagstuk van deze tijd. Als we dit in de komende tien tot twintig jaar niet fixen, dan laten we een ravage achter voor onze kinderen, ik heb er ook drie. Doordat we dertig jaar hebben zitten verprutsen met beleid van niks naar nergens, zitten we nu in tijdnood en moeten we in korte tijd heel veel doen. We hebben dure tijd zitten verknoeien met bewust wegkijken.’
Wie is ‘we’? De politiek, het bedrijfsleven?
‘Ik denk dat het leiderschap in de politiek en het bedrijfsleven daarvoor de hoofdverantwoordelijkheid dragen. We weten al heel lang dat klimaatverandering bestaat, al werd die pas manifest in de metingen in de jaren ’80. We lezen ook wat de oliebedrijven al in de jaren ’60 en ’70 wisten. Het is gekmakend dat we hier hier pas de laatste jaren serieus mee bezig zijn.’
Uw opdracht is om via ‘dialoog de maatschappelijke betrokkenheid bij het klimaatbeleid te vergroten’. Praten dus, dat klinkt nogal soft.
‘Om goed te doen moet je ook goed praten, het hangt wel met elkaar samen.’
Je kunt ook blijven praten en dan gebeurt er nog niks.
‘Dat klopt. Het helpt dat het motto van ons platform “versnellen en verbinden” is, het tempo moet omhoog. Tegelijkertijd ben ik blij dat we lang hebben gepraat over het Klimaatakkoord. Daardoor is er een gemeenschappelijke basis ontstaan: het gaat om een verbouwing van ons hele energiesysteem en daarmee van onze hele economie. Het is een gigantisch project. En dit is de agenda.’
U noemde het Klimaatakkoord bij uw aantreden verre van perfect. Wat moet er anders?
‘Het is een startschot. Voordien deden we hier iets in de elektriciteitssector, daar met windmolens, daar nog iets met groen gas. Het was rijp en groen door elkaar. Met het Klimaatakkoord hebben we voor het eerst een plan dat alle sectoren beschrijft met hun afzonderlijke problemen en partijen, zoals Rijk, gemeenten, provincies, bedrijfsleven, wetenschap, en wat er moet worden ontwikkeld.
Ik beschouw het als een nationale reorganisatie. Al die onderdelen moet je goed met elkaar verbinden en dat is nog niet gebeurd.
‘Er zijn veel redenen waarom het niet hard genoeg gaat. Er moet een nieuwe wereld worden uitgevonden. Dat hele transitievraagstuk zit vol kippen en eieren, je moet ergens een begin vinden.’
Welke redenen ziet u? Onwil, onzekerheid, angst?
‘Alles tegelijk. Reken maar dat menig bedrijfsbaas zich hierover het hoofd breekt. Hele industriële processen en ketens moeten veranderen. Dat gaat om groot geld, er zitten forse risico’s aan vast. Iedereen is van elkaar afhankelijk – het bedrijfslevens, de politiek, nationaal, lokaal, vergunningen, infrastructuur, noem maar op. Die afhankelijkheden veroorzaken onzekerheid.’
Hoe wilt u dat doorbreken?
‘Veel praten helpt om de onzekerheid te reduceren. Neem groene waterstof. Vier jaar geleden was daarover al een flink gesprek. Een paar partijen zeiden: “Dat moet je ontwikkelen, dat is een belangrijk onderdeel van het energiesysteem.” Het werd al op verschillende plekken gebruikt, gemaakt uit aardgas, maar er was geen infrastructuur voor. Het bestond alleen op papier en in de hoofden van mensen, er gebeurde niets.
Nu, vier jaar later, is het totaal anders, het is bijna een hype geworden. Ik denk dat het goed is dat meer dingen een hype worden.’
Waarom is een hype goed?
‘Omdat het dan tot ontwikkeling en innovatie komt. Er melden zich marktpartijen die het goedkoper kunnen. Dat is wat je wilt. “Hype” klinkt alsof het verkeerd is, maar pas als iets the talk of the town wordt, ontstaan er markten, gaat er investeringsgeld in en durven partijen risico’s te nemen. Puur op fantasie gebeurt er niets.’
Een democratie zonder maatschappelijke discussie bestaat niet. Je moet met elkaar in gesprek over de grote belangrijke issues
Wat houdt ‘praten’ in? Is dat overtuigen, of eerder geruststellen?
‘Alles tegelijk. Soms moet je partijen overtuigen, soms wil je elkaar geruststellen. Een democratie zonder maatschappelijke discussie bestaat niet. Je moet met elkaar in gesprek over de grote belangrijke issues, en wat we – jij, ik, iedereen – ervan vinden. Desnoods om erachter te komen: hier wacht iedereen op elkaar en neemt niemand een besluit. Er moet dus ook macht worden georganiseerd om te zorgen dat er een besluit komt.’
Wat is uw rol daarin? Bent u een doorgeefluik of bepaalt u welke kant het op moet?
‘Geen van beide. We hebben een democratische rechtsstaat. Ik haal de verhalen op en praat daar eens per twee maanden over met minister Rob Jetten van Economische Zaken. Hij wil de klimaattransitie verder brengen met ambitieus beleid om te zorgen voor een snellere uitvoering en wil dat meer partijen in de samenleving zich met die transitie verbinden.’
Hoort daar ook een dikke portemonnee bij? Het is niet alleen een enorme opgave, maar ook een dure.
‘De goede vergelijking zou zijn: wat zijn de kosten als we niets doen? Klimaatverandering onbeheerst zijn gang laten gaan, is krankzinnig duur. Er zijn geen rekenmachines die dat getal kunnen bevatten. Het betekent de facto dat we dit land over 100 jaar kunnen opheffen.’
Maar de concrete maatregelen gaan nu veel geld kosten, dus de vraag blijft: hoe gaan we de transitie betalen?
‘Klimaatverandering aanpakken is ook een verdelingsvraagstuk. Wie is de grootste veroorzaker? Wie neemt de grootste uitstoot voor zijn rekening en wie profiteert ervan? Maar ook: wie profiteert van de overgang naar de groene economie? Wie mag daar als eerste van genieten? Hoe zit die rekening in elkaar?’
Komt in de gesprekken die u voert aan bod wie er moet betalen?
‘Als ik mensen vraag waar ze zich zorgen over maken in die transitie, dan is dat het verdelingsvraagstuk. Ze vragen zich af waarom de grote industrie geld krijgt en de mensen driehoog achter niet.
Die verdeling, dat is politiek. Daarvoor hebben we sterke leiders nodig, die de moed hebben om tegen boze bedrijven of burgers te zeggen “Die kant gaan we op, dit is het beleid. Het speelkwartier is voorbij. Ik ga die transitie met stevige overheidsmaatregelen organiseren.”’
[deleted]
Ik vind het altijd zo dom als mensen zeggen dat bepaalde klimaatoplossingen te duur zijn als ze maar een klein beetje duurder zijn dan de alternatieven. Je kan niet enkel zeggen dat kerncentrales duurder zijn dan kolencentrales als je niet meetelt hoe extreem veel schade de kolencentrales gaan veroorzaken.
* Kerncentrales zijn veel goedkoper dan alle dijken ophogen
* Zonnepanelen zijn veel goedkoper dan alles en iedereen in Den Haag/Amsterdam/Rotterdam verhuizen
* Waterstof is goedkoper dan alle klimaatvluchtelingen opvangen (gegeven dat we zelf geen klimaatvluchtelingen worden, dat is nog duurder)
* Schiphol inkrimpen is veel goedkoper dan vrijwel elke mitigerende oplossing.
Daarnaast negeren ook veel mensen dat het bouwen van dingen niet hetzelfde is als geld verbranden. Het bedrijf dat de waterstoffabriek bouwt zal werknemers in dienst moeten nemen, die werknemers kopen weer dingen in hun lokale economie. Als je het goed aanpakt kan je een hele industrie opzetten die netto positief is voor de economie.
edit: ik zie wat dingen voorbij vliegen ala “maar andere landen dan”, maar deze redenatie werkt voor elk land. Elk land (aan zee/rivieren) moet dijken verhogen. Elk land moet steden verhuizen (door water of droogte). Elk land zal last krijgen van klimaatvluchtelingen of moeten vluchten.
Het verbaast mij altijd hoeveel groener Nederland zou zijn als we wat dijken zouden doorprikken. We zijn heel trots op onze strijd tegen het water maar omdat er nog steeds water onder je dijken door blijft sijpelen moet dat constant weggepompt worden. In 2017 werd 113 gWh gebruikt om sluizen en gemalen te bedienen volgens “Energieverbruik van het Nederlandse waterbeheer”. (Linken naar het artikel lukt niet op mijn telefoon). Het probleem is hierbij dat dit niet echt te verlagen is. Water blijft naar binnen willen stromen en wij blijven droge voeten willen houden.
Pff, boeie, de staat van Nederland over 100 jaar is toch niet relevant voor de volgende verkiezingen!
Wij van wc eend adviseren wc eend. Maar zeker t klimaat is eigenlijk al verkloot en nederland op zichzelf verandert er niks aan. De grootst vervuilende landen doen niks.
En Rechts blijft maar roepen dat alle klimaatmaatregelen te duur zijn – zonder er ooit bij te vermelden dat het *niet* oplossen zoveel duurder is. Dat *juist* de Nederlandse regering dat niet wil zien is echt wel heel cynisch.
Maar goed, de BoerenBlokkerenBeleid-mevrouw dreigt een factor van betekenis te worden, met haar “ik ontken de wetenschap niet – ik stel slechts vragen” houding.
En een fors deel van de kiezers loopt daar vrolijk achteraan, met de hamburger en de vliegvakantie in gedachten…
Ik wil graag mijn huis verduurzamen… Alles is al duur, een stuk duurder dan 5 jaar geleden. En dan moeten we ook nog eens de BTW erover betalen.
Laat gewone Nederlanders de BTW op verduurzaming terug krijgen via de belastingaangifte…
En ook.. geef subsidie op verduurzaming, ook als je het zelf doet. Nu krijg je dat vaak alleen als je het via een bedrijf laat doen. Die hebben tegenwoordig A) geen tijd en B) vragen de hoofdprijs daardoor
Nee maar dan kan Shell geen miljarden euros aan winst maken :((((
Ik heb alleenmaar de eerste paar zinnen gelezen maar jezus wat een chad
Ik ben na een trip naar India een beetje gedesillusioneerd. Zelfs als we hier alles perfect klimaat neutraal doen warmt de aarde toch wel op. Neemt niet weg dat we door moeten gaan, maar ik heb niet meer de illusie dat wij in Nederland even de klimaatcrisis kunnen fixen, op wat voor manier dan ook.
Hetgene wat ik mis is de samenwerking met andere landen hierin, leuk zo’n nationale aanpak, maar er zijn landen met 100x zoveel impact op de globale klimaatverandering, daar valt m.i. de echte winst te behalen.
Probleem is gewoon dat al zouden we alles wat we kunnen eraan doen, Nederland loopt toch wel onder water. De rest van de wereld heeft veel minder of geen probleem met een stijgende zeespiegel. Nederland is gewoon fucked. Daarbij komt ook nog eens dat de bodem daalt als een malle. Nog sneller dan dat de zee stijgt. Ik denk dat we beter kunnen focussen op de kwetsbare gebieden te verhuizen in de komende 100 jaar. Gaat overigens ook niet gebeuren want stel je eens voor zulke daadkracht vanuit Den Haag.