Filosoof Cees Zweistra schreef een boek over complotdenkers: Ze zijn niet gek, ze zijn niet dom. Ze zijn slecht

23 comments
  1. Enerzijds kan ik mij vinden in de aanpak; het engageren op basis van waarheidzoeken werkt immers niet. Anderzijds vind ik het wel een boute uitspraak. Zweistra zet een aanzienlijke groep mensen neer als schadelijk.

    Hoe denken jullie erover?

  2. Soms heb ik een beetje het idee dat dit soort mensen als uitgangspunt hebben: “mijn leven is klote, waarom zou jij het beter hebben?” Met opzet desinformatie verspreiden dus om de samenleving dwars te zitten.

  3. Ontbreekt wel een hoop nuance..

    Aan de ene kant van het spectrum heb je trollfarms die opzettelijk foute info posten om onrust en twijfel te creeeren. Aan de andere kant zijn er daadwerkelijk complotten in de wereld.

    Deze meneer zet iedereen aan de zelfde kant: als je over complotten spreekt ben je slecht.

    Vind ik geen goede mening.

  4. > De oorzaak van het ontstaan van het complotdenken dat losgezongen is van de realiteit, zoekt Zweistra in de ‘thuisloosheid’. Burgers bewonen een maatschappij waarin het religieuze heeft afgedaan, waarin geen zin te ontdekken valt anders dan dat je er zelf wat van moet maken. Zweistra heeft het over ‘leegte’ en ‘absurditeit’, een ‘nihilisme’ waarin geen gedeelde werkelijkheid of waarden nog een rol spelen. In dat kale universum speelt techniek een belangrijke rol.

    Ik verwacht dat die loskoppeling van de realiteit alleen maar toe gaat nemen de komende jaren, onder andere door een bredere toepassing van technologie als AI. Het wordt steeds minder doorzichtig hoe technologie werkt. Er verschijnt wat op je schermpje, maar hoe werkt het algoritme dat bepaalt wat je te zien krijgt? Hoe beoordeelt ‘de gewone mens’ wat betrouwbare informatie is? Waar het vroeger ging over een plaatje photoshoppen, kunnen tegenwoordig hele video’s gemanipuleerd worden om een persoon te laten zeggen wat je wil.

    Ik vraag me af hoeveel mensen in de fabeltjesfuik zijn beland doordat ze een keer (al dan niet perongeluk) op een clickbait-complottheorie video hebben geklikt en vervolgens steeds meer van die troep voorgeschoteld kregen.

  5. Lekker over een kam scheren. Heerlijk simpel.

    Een complottheorie is een theorie exact tot op het moment dat het bewezen wordt.

    Mijn grote voorbeeld in dit onderwerp is het grote “UFO” onderwerp.
    Dit is 7 decennia lang zwartgemaakt, weggezet en gebagatelliseerd. Er is ook glashard gelogen.

    Maar het is sinds 2017 zeer duidelijk geworden – dit is geen alufoliehoedjes-onderwerp meer. Dit is gewoon echt. Nee, helaas we weten eigenlijk weinig meer dan dat. Alleen dat het fenomeen echt is, en wat doodserieus wordt genomen door alle militaire takken, door alle landen. In Amerika moet inmiddels iedere 90 dagen een rapport worden afgeleverd aan het senaat over dit onderwerp.

    (Interesse? Verbaasd? Feel free to ask. Ik kan een aardig wolkje linkjes neerzetten naar goede bronnen. )

    En dan kijken we toch even terug naar een paar decennia mensen in het gesticht zetten – of in ieder geval compleet belachelijk maken – omdat ze vragen stelden over iets wat ze gezien hebben.

  6. >Het kwaad, dat is inderdaad geen prettige term. Maar ze wenden toch hun mogelijkheden te kwader trouw aan? Alleen maar voor zichzelf?”

    Hier zit een denkfout. Eerder zegt hij terecht dat de oude filosofieën hebben afgedaan en dat veel mensen in een soort nihilistisch gat zijn gevallen, waarin geen waarden gelden behalve de waarden die je zelf creëer. Voor zover niets schokkends.
    Maar dan stelt hij dat de waarden van deze mensen wel degelijk fout zijn, kwaadaardig zelfs, omdat ze volledig op zichzelf gericht zijn. Daarbij gooit hij er en passant een enorm waardeoordeel tussen, terwijl hij net heeft gesteld dat die grootse waardeoordelen niet meer gelden!

    Daarnaast merk ik bij veel van deze moderne complotdenkers wel degelijk een grote begaanheid met hun medemens: ze willen kinderen beschermen tegen pedofilienetwerken, ze willen onze vrijheid beschermen tegen de NWO, ze willen ons ras beschermen tegen de Joden. Een verstandig mens noemt dat bullshit, maar dat maakt de complotideeën niet minder oprecht. Ik zie maar één wezenlijk verschil met de mensen die de afgelopen 20 eeuwen morele paniek na morele paniek hebben ontketend: in het informatietijdperk kun je moeilijker onwetendheid veinzen. Vandaar de breed opgetuigde theorieën die zich als een olievlek moeten blijven verspreiden, om te voorkomen dat de rand van je realiteit wordt bereikt.

    Tenslotte moet je er eens over nadenken: als jij er oprecht van overtuigd zou zijn dat iemand erop uit is om jou kapot te maken, je kinderen te verkrachten of je volk uit te roeien, waar zou jij dan de grens trekken om jezelf en anderen te beschermen? Bij het verzwijgen van info? Bij het selectief voorstellen van zaken? Bij het blokkeren van een snelweg met je trekker?

  7. Ik ben het wel eens met Dreistra. Maar de benaming ‘complotdenker’ kan natuurlijk ook gratuit als een stropop worden gebruikt (misbruikt) om zodoende kritische vragen te ontduiken.

  8. Geniaal artikel. Ik ga het boek meteen bestellen.

    Hij heeft natuurlijk gelijk. De moderne complotdenker complotdenkt (is dat een werkwoord) voor zichzelf en “omdat het kan”. Zie Willem Engel, zie Thierry. Het is extreem nihilisme en ultieme decadentie.

  9. Eindelijk een ongenuanceerd artikel deze teringzooi. Je kunt dit soort mensen met de neus in feiten trekken, vragen stellen of op welke zachte manier dan ook proberen een argument te laten landen, maar het heeft geen zin.

    Zendmasten maken je ziek, de politiek is een pedo ring, chemtrails, flat earth, hagedismensen, joden zijn de baas over iedereen en alleen kristallen, wierook, homeopathie en magneten dragen kunnen je nog redden. Doktoren zijn nep en medicijnen zijn voor mind control.

    Hoe ga je daar tegenin? Niet. Ik begrijp zelf ook wel dat media artikelen en verhalen doet voor de clicks. Ik zou ook niet alles blindelings geloven. Genoeg politici dat corrupt is, en ook genoeg leugens binnen de kamer om boos over te worden. Niet elk wetenschappelijk artikel is per-se waar. Betekent niet dat 5G een mind-control apparaat is van Bill Gates, en ik ben ook (nog steeds) niet magnetisch.

    Dan ben ik maar een ongenuanceerde intolerante lul. Iedereen die in die shit gelooft is ongeïnteresseerd in een gesprek, dus dan hoef ik ook niet te doen alsof ik het niet een stelletje slechterikken vind die alles naar de klote helpen. Hoe meer gal ze spuien, hoe meer mensen erin geloven. We zijn gewoon niet kritisch genoeg om met Social media om te gaan.

  10. Controversiele maar in mijn ogen een goede visie op het probleem. Complotdenkers hebben niet een andere opvattingen, zoals of je liever bier of wijn wilt op een feestje. Ze hebben een objectief incorrecte mening (ze willen Bavaria) en zorgen voor schade aan de rest van de maatschappij. Mensen in hun waarde laten gaat maar zo ver en heeft geen enkele zin bij dit soort gekkies.

  11. Het doet me ergens denken aan de beweegredenen van mensen uit Russische literatuur. Mensen die in duistere situaties zaten, vol wrok en haat. Mensen in een voor wat reden verslechterde situatie die boos zijn op de gevestigde orde/politiek/samenleving, deels omdat ze dit als schuldige beschouwen voor hun situatie. En deels omdat ze, misschien wel-willend (want ergens vinden ze het niet erg als de hele boel in de vlammen opgaat), maar als gevolg van het wantrouwen van authoriteiten/politiek/mainstream media, logischerwijs op zoek zijn naar een alternatief antwoord voor hun/de situatie (de mens is nou eenmaal van nature een antwoord-zoekend-wezen).

    Ik kan het ergens niet “gek” of “dom” of “slecht” noemen, dat vind ik te simpel categoriseren. Het is een bittere kant van de mensheid in het verwarrende informatie tijdperk. Maar het is hoe dan ook wel een probleem. Mensen die in flat earth geloven doen niet zo veel kwaad in the big picture, maar als 10% van de bevolking nog eens een andere 15% ophitst dat vaccines schadelijk zijn (terwijl deze mensen in 99% van de gevallen hun kinderen bij de geboorte vaccineren voor de hele ram-bam) dan moeten we ineens vrijheden gaan inleveren omdat deze mensen hun vrijheden misbruiken omdat ze het niet meer eens zijn met de realiteit.

    Er is ook zeker een stukje Dunner-Krunig, je kan hoe dan ook deze ideeën en gevoelens hebben – maar als je een beetje open/intelligent bent moet je kunnen inzien dat de meeste complotten compleet gestoord zijn en vol gaten zitten.

    [edit] Oja, social media, echo chambers, etc

  12. Als je laagopgeleid bent, niet heel veel geld te besteden hebt en je hele leven lang het idee hebt nergens bij te horen? Dan ga je jezelf aansluiten bij “prominenten” die dezelfde complot theorieën aanhouden.

    Mensen willen ergens bij horen.

  13. Ik had hier afgelopen weekend ook een discussie over. Ik denk dat een redelijk deel van deze mensen die écht gelooft in de complotten, wellicht last heeft van wanen/psychose. En dat is denk ik wat die netwerken nog een stukje gevaarlijker maakt.

    Vroeger had elke buurt wel een “dorpsgek” had die door de buurtbewoners een beetje in de gaten gehouden werd of er niks gevaarlijks gebeurde. En later toen de geestelijke gezondheid zich verder ontwikkelde en minder taboe werd konden deze mensen ook gewoon terecht bij de GGZ. Maar nu wordt enerzijds de geestelijke gezondheidszorg steeds minder makkelijk toegankelijk door wachtrijen en komen deze mensen anderzijds in een bubbel terecht die gelooft, of in ieder geval wil geloven, dat hun wanen en paranoia waar zijn, in plaats van hen te vertellen dat ze hulp zouden moeten zoeken.

    In plaats van dat deze groep mensen met geestelijke problemen, die het in tegenstelling van wat Zweistra beweert niet doen uit egoïsme, nu adequate hulp krijgt, worden ze aangemoedigd door de groep die het wél slecht voorheeft met de maatschappij.

  14. Ik zie het regelmatig op het schoolplein voorbij komen. Mijn dochter gaat naar de Vrije School, uit zichzelf al een plek waar de “andersdenkenden” aansluiting bij elkaar vinden. Begrijp me goed, ik kan mij prima vinden in de Antroposofie stroming, ik heb zelf ook de Vrije School gezeten en dat mijn dochter daar nu heen gaat is een hele bewuste keuze, omdat de manier van onderwijs geven, het omgaan met het kind als persoon en de eerbied voor de natuur enorm goed bij haar passen.

    Maar goed, er is een groot deel van de ouders die fel tegen vaccins zijn. Ik denk (ik vraag bewust niet naar dit soort dingen) dat 50-80% van de klas waarin mijn dochter zit nergens tegen gevaccineerd is. Er zijn ouders die overal tegen ageren. Alles en iedereen is tegen ze. Of het nou school is, een arts, de supermarkt of een buschauffeur; iedereen werkt ze tegen. Er zijn ouders die bewust zoeken naar een andere huisarts danwel omdat ze bij hun huidige huisarts/tandarts niet mogen komen omdat zij (of ziek kind) strontverkouden is en ouders het vertikken om te testen, te desinfecteren of een mondkapje te dragen. Dat hun kind ziek is is dan jammer voor het kind, maar papa of mama gaat echt niet testen vanwege de bekende complottheorieën (bloedbreinbarriere, nano chips, pcr test bad, derde oog reset). Op Facebook kunnen zij hun verhaal kwijt (hun naam, namen van kinderen, relatie, familie en allerlei andere privézaken kan iedereen bekijken) en gelijkgestemden geven ze gelijk. Soms lukt het met “huilen is chanteren” wel, het dramatische toontje waarmee peuters en kleuters hun gelijk willen krijgen. Op Facebook vinden zij hun gelijk, en dat sterkt ze in het “ik sta niet alleen gevoel”.
    Ik ben dan de losgeslagen idioot die er soms hard tegen in gaat. Jouw kind ziek laten blijven omdat je gewoon verdomd om een kleine aanpassing te doen waardoor er genoeg mogelijkheden zijn tot artsbezoek, daar kan ik slecht tegen. Dat je ervoor kiest om je kinderen niet te vaccineren, helemaal prima, jouw keuze. Maar ga niet allerlei onzin en huilverhalen op Facebook zetten dat jij het zo slecht hebt, terwijl er genoeg mogelijkheden zijn om te kunnen bereiken wat je wil.

    Een van deze ouders heeft vanochtend aangifte gedaan vanwege medische discriminatie, omdat ze vrijdag niet naar een bruiloft kan met haar 4 kinderen. Want, quote, “hoe moet ik aan mijn kinderen uitleggen dat we wel bij de kerkdienst maar niet bij het feest mogen zijn?” Je mag prima bij dat feest zijn (3 vd 4 zijn jonger dan 12, dus sowieso geen controle), maar jij kiest er heel bewust zelf voor om geen coronavaccin te nemen en geen testen voor toegang te willen doen. Er zijn genoeg mogelijkheden om gewoon te kunnen gaan, maar als je uit principe alle mogelijke manieren blijft afwijzen, tja, dan is een aangifte doen vanwege medische discriminatie toch wel een zinloze daad, die je meer energie kost dan even 3 seconden ongemak voor een coronatest. Dezelfde mevrouw deelt ook rustig verhalen over 5g = slecht, chemtrails, de horeca moet dood, NOS iS fAkEnIeUwS en alle andere bekende complottheorieën.

    Oh ja, haar man is hartpatiënt, is de afgelopen twee jaar diverse keren met een ambulance opgehaald omdat zijn rikketik weer op de hobbel ging. En dat het zo vaak mis gaat ligt aan het ziekenhuis, niet aan de man zelf.

  15. Ik moet denken aan de video [In Search of a Flat Earth.](https://www.youtube.com/watch?v=JTfhYyTuT44) (waarschuwing: heel erg lange youtube-video)

    Aan het eind zegt daarven zegt de maker van de video dat er vaak wordt gedacht dat complotdenkers ‘gelijk hebben’ dat er iets mis is in de wereld, en dat daar een soort van begrip voor op te brengen is. Maar hun denkwijze gaat eigenlijk andersom. Ze zien dat problemen benoemd worden door bijv. klimaatactivisten, en ze weten dat als die problemen er zijn, dat grote gevolgen gaat hebben op hun leven. Als de klimaatverandering of corona een serieus probleem is, moeten we flinke maatregelen nemen, en dat is niet leuk. Dus willen ze vooral ervoor zorgen dat die mensen die problemen benoemen, hun mond houden. Als iedereen nou gewoon ook zegt dat klimaatverandering geen probleem is, als iedereen nou ook zegt dat corona niets anders dan een griepje is, dan is er geen probleem, is het idee.

  16. > Vergis u niet, er zijn minder Nederlanders die zondag naar de mis gaan dan die in dat idee van reptilians geloven.

    Eh? Heeft ‘ie daar een bron voor? Want dat lijkt me toch wel stug.

    Overigens vind ik als atheïst deze vergelijking sowieso wel grappig. Zij die geloven dat de aarde wordt geregeerd door reptielen zijn kwaadaardig; zij die geloven dat de wereld is geschapen door een man met een baard in de hemel blijkbaar niet. Maar beide geloven zijn absurd en op niets feitelijks gebaseerd. Wat maakt de eerste groep precies kwaadaardig, en de tweede niet?

    > “u maakt zich schuldig aan sociaal terrorisme”

    Nogal overtrokken. Het hebben van een bepaalde opvatting, hoe stupide ook, is nog geen terrorisme.

    > Zweistra – die ook jurist is – bepleit daarom een aanpassing van de Grondwet, ‘zodat de online wereld waarin ze gedijen’, beperkt wordt.

    OK, het hele artikel is een plat excuus voor meer internetcensuur? Nee bedankt.

Leave a Reply