
Data-onderzoek: Overheid zoekt recordaantal ambtenaren, maar steeds minder vakkennis – ‘Politieke sensitiviteit’ nog steeds veel gevraagde competentie ambtenaren

Data-onderzoek: Overheid zoekt recordaantal ambtenaren, maar steeds minder vakkennis – ‘Politieke sensitiviteit’ nog steeds veel gevraagde competentie ambtenaren
11 comments
> Het aantal vacatures dat de Rijksoverheid uitzette explodeerde de afgelopen jaren: de 33 duizend vacatures in 2022 waren een verzesvoudiging van het aantal in 2015. Tegelijkertijd hoeven nieuwe beleidsambtenaren steeds minder vaak over kennis te beschikken over het gebied waarin ze zullen werken. Liever is de overheid op zoek naar ‘politieke sensitieve’ aspirant-ambtenaren. Dat blijkt uit onderzoek van Investico, De Groene Amsterdammer en de Utrecht Data School naar een database van 130 duizend overheidsvacatures, verstrekt door het ministerie van Binnenlandse Zaken.
Juist die ‘politieke sensitiviteit’ (lees: the art of bullshitting / kop-in-het-zand-steken / recht lullen wat krom is) is een van de grote oorzaken of facilitators van alle ellende in Nederland.
Heel typerend dus dat ze specifiek de kritische en vakkundige mensen buiten de deur willen houden.
Tsja een sterk wetenschappelijk en technisch onderbouwde overheid die alles goed gebaseerd op cijfers, onafhankelijk van of mensen die willen horen/gewenst zijn, is natuurlijk een utopie.
Maar t andere uiterste (doen wat leuk klinkt, niemand, of beter gezegd, niemand van de sensible groepen, in de weg staat, is natuurlijk veel makkelijker.
Tsja, heb wel een gesolliciteerd bij een overheidsinstantie die me dood gooit met reclamespotjes dat ze mensen zoeken.
Bij de introductie bleek dat de sollicitatie procedure maanden duurde en pas ingezet kon worden op het moment dat er een functie beschikbaar was in de betreffende vestiging. Er stonden wel functies open bij een vestiging 100KM verderop, of ik misschien daar wou solliciteren. Anders zouden ze me wel terugbellen als er iets lokaal open stond. Dat deden ze dan ook, een half jaar later. Maar wel reclame blijven maken.
En dat voor een salaris dat niet competitief is (nee ook niet als je de secundaire arbeidsvoorwaarden meeweegt) in een organisatie die stroperig werkt met rigide doorgroeimogelijkheden.
Bestuurlijke sensitiviteit is nou precies een vaardigheid die je al doende opdoet. Je moet meedraaien in de organisatie om te kunnen herkennen wanneer de spreekwoordelijke stront tegen de ventilator dreigt te vliegen en je oren zijn gespitst op het geluid van een beerput die dreigt open te gaan. Wanneer een organisatie alleen maar mensen wilt aannemen die die sensitiviteit al hebben ontwikkeld bedoelen ze m.i. dat ze mensen willen die al bij een ministerie werken/gewerkt hebben.
​
Maar bedenk je dan ook dat iedereen die zin heeft om inhoudelijk mee te draaien bij een ministerie misschien helemaal geen zin heeft om daar te gaan werken met de huidige bestuurders. Na eeuwen van kutten met Rutte is wel duidelijk dat hele ministeries zijn volgezet met beerputten, als je je daar tegenaan wilt bemoeien vraag ik me af of je niet een andere uitlaatklep voor je kinks moet vinden. Denk dat veel ervaren vakspecialisten zijn weggevlucht en pas interesse hebben in een terugkeer wanneer de grootste strontlucht is opgeklaard en er weer wat vertrouwen kan worden geplaatst in de politieke bestuurders.
Ik heb sterk het idee dat oorzaak en gevolg in dit artikel worden omgedraaid. Dat de overheid minder specialisten zoekt en vakkennis verloren heeft is geen gevolg van het werven van generalisten, het is een symptoom van hoe de overheid anno 2023 werkt. De keuze om dit type mensen te werven en kennis extern in te huren is al decennia geleden genomen. Vroeger bouwde de overheid zelf huizen, sluizen en wegen. Nu heeft de overheid adviseurs die controleren of projectontwikkelaars, aannemers en marktpartijen doen wat de overheid vraagt voor flinke sommen geld. De taken van de overheid zijn onveranderd, de sturing is echter onherkenbaar veranderd omdat al dit soort diensten onder het mom van een kleine overheid de nek is omgedraaid. Dat gaat van de plantsoenendienst bij de gemeente tot aan hele ministeries zoals VROM. Ik vind het daarom nogal makkelijk om zo’n grote koerswending af te schuiven op vacatureteksten.
Gesolliciteerd bij de belastingdienst. Ik kreeg na meer dan een maand pas een reactie dat ik uitgenodigd was voor een gesprek. In diezelfde tijd benaderd door een andere werkgever, meerdere gesprekken en arbeidsvoorwaarden besproken en contract getekend.
Volgens mij zoeken ze gewoon iemand binnen een bepaald profiel (die niet aangegeven staan in de vacature) en als dat geen succes heeft gaan ze pas de anderen benaderen.
Zolang alles boven schaal 12 alleen voor managers is, zullen ze moeite hebben met het vinden van technische specialisten.
Tja, als niet ambtenaar maar ervaringsdeskundige bij enkele multionationals lees ik eigenlijk niet zo veel verschil op hoofdlijnen. De precieze manier verschilt een beetje en vaak gaat het meer om de laag 1 a 2 stoelen boven je ipv publieke figuren maar het mechanisme is vergelijkbaar.
Businesscases die ‘niet zo goed uitmomen’. Of ‘lastig’ zijn als je een serieus probleem onder de aandacht brengt (ondanks dat je een oplossing paraat hebt maar ja, kost geld en tijd hè). Als de stront later overal zit moet iedereen vooral doen alsof het een ‘blackswan-event’ is.
Dat soort dingen kunnen dan in je ‘warchest’ voor het moment dat je, tegen je zin in, in een politiek spelletje gezogen wordt of iemand je probeert pootje te haken. Kan ik wel van genieten, rasbureaucraatjes die denken wel over iemand heen te gaan lopen met wat intern gekonkel om vervolgens weer terug de hoek in gebokst te worden omdat je genoeg dirt van ze bijgehouden hebt.
[De Groene Amsterdammer – Onderzoek Hoe het landsbestuur zijn eigen valkuil groef](https://archive.vn/lti7h)
Uitgebreid artikel over hetzelfde onderzoek.
Alsof ik ooit bij de overheid ga werken, ben niet gek.