Al jaren in armoede, door een fout van de overheid
Inkomen Gezinnen in armoede moeten toeslagen terugbetalen waar zij recht op hebben. De overheid weet dit al jaren, maar krijgt het probleem niet opgelost.
Christiaan Pelgrim
28 februari 2023 om 19:05
Leestijd 6 minuten
In een supermarkt van de Rotterdamse Voedselbank stellen klanten zelf hun voedselpakket samen.
Foto Hans van Rhoon / ANP
Duizenden gezinnen die in armoede leven, door een fout in het systeem. De overheid weet al jaren dat ze er zijn. Zo’n 5.700 huishoudens moeten rondkomen van een bedrag onder het bestaansminimum. De regels rond uitkeringen, toeslagen en belastingen zitten elkaar bij deze groep in de weg, op een manier die niemand zo had bedoeld.
Het ministerie van Sociale Zaken kent de problemen van deze groep sinds 2016. Staatssecretaris Jetta Klijnsma (PvdA) noemde het in 2017 „vervelend”. Minister Wouter Koolmees (D66) in 2020 „ingewikkeld”. De kwestie „raakt mij”, schreef minister Carola Schouten (ChristenUnie) onlangs in een Kamerbrief. Maar een oplossing? Die is nog niet bedacht.
Hoe duizenden mensen door een fout van de overheid in armoede leven
Antoinetta Jansen, een 51-jarige Arnhemmer, had het vooral zwaar toen haar kinderen nog thuis woonden. Na het betalen van de vaste lasten hield ze zo’n 50 euro per week over. Veel te weinig om eten te kopen voor haar gezin: ze heeft vijf kinderen, geen betaald werk en haar man is arbeidsongeschikt. „Dus wat ga je dan doen? Stelen.” In de supermarkt betaalde ze maar een deel van de boodschappen. „Gewoon de kinderwagen mee, alle kinderen een rugzakje om en dan proppen.”
Eten op tafel zetten was een dagelijkse strijd. „Het scheelde als de groene containers buiten stonden. Dan ging ik daar op af.” Van rotte appels sneed ze de bruine plekken weg, en maakte ze appelmoes. „Zodat de kinderen aan hun fruit komen.”
Bijna elke avond aten ze „prak”: bij elkaar gescharrelde etensresten. „Andijvie met spinazie. Een boerenkool- en bloemkoolstamppot met spruiten.” Zelf sloeg Jansen de maaltijd regelmatig over. „Als mijn kinderen maar te eten hadden.”
Nu weet ze dat ze al die jaren recht had op een hoger inkomen. „Schandalig” vindt ze het, dat het kabinet haar probleem, en dat van duizenden anderen, laat voortbestaan. „Naar de oorlog [in Oekraïne] gaan miljoenen”, zegt ze. „Dan denk ik: zal ik ook even mijn rekeningnummer geven?”
JAARLIJKS NADEEL
200 TOT 1.800 EURO
Nijmegen ging actief op zoek naar slachtoffers van deze systeemfout, die veroorzaakt dat duizenden Nederlanders onder het bestaansminimum leven.
Zo ontdekte de gemeente dat het financiële nadeel hoog kan oplopen.
De gemeente ging op zoek naar stellen die een kleine aanvullende bijstandsuitkering krijgen, bovenop ander inkomen. Er kwamen 49 stellen in beeld, van wie er 34 toestemming gaven hun situatie te laten onderzoeken door sociaal raadslieden. Bijna al deze stellen leefden onder het bestaansminimum, doordat zij toeslagen mislopen.
Hun financiële nadeel bleek sterk onderling te verschillen. Van zo’n 200 euro tot 1.800 euro per jaar.
Conclusie van de onderzoekers: „De doelgroep, mensen die moeten rondkomen van het minimum, kan zich dat verlies, hoe klein of groot ook, niet permitteren.”
Grote bedragen terugbetalen
Wat gaat hier mis? Het probleem speelt bij een specifieke groep: samenwonenden van wie de ene partner geen inkomen heeft, en de andere een kleine UWV-uitkering of een heel laag salaris. Samen worden zij aangevuld tot bijstandsniveau, door de gemeente. Zij hebben dus twee inkomstenbronnen. Daar bovenop horen zij maximale toeslagen te krijgen, zoals zorg- en huurtoeslag. Maar dat gebeurt niet.
Deze groep moet vaak grote bedragen aan toeslagen terugbetalen, omdat hun bruto-inkomen onbedoeld hoog uitvalt.
En dát komt door een ondoorgrondelijke samenloop van de regels rond belastingen en uitkeringen, in hun situatie. Hoe dat precies werkt, is niet simpel uit leggen. Maar het probleem is in 2009 ontstaan door nieuwe belastingregels voor ‘alleenverdieners’: partners met één inkomen. Die zijn ongunstiger geworden. Stellen met alléén een bijstandsuitkering hebben daar geen last van. Daarom zou Antoinetta Jansen de UWV-uitkering van haar man het liefst „aan de kant schoppen”. Maar dat kan niet.
Haar man heeft een posttraumatische stressstoornis, borderline en een dwangneurose. Antoinetta Jansen zorgt voor hem. En niet alleen voor hem. Ook voor haar vader, die hard achteruitgaat. En voor haar autistische zoon van tien, die langzaamaan doof wordt. Die zorgtaken houden haar „meer dan fulltime” bezig. „Ik ben nu gebarentaal aan het leren. Behoorlijk pittig.”
In 2017 trok Jansen het niet meer. Ze moest bijna 1.000 euro aan toeslagen terugbetalen, schreef de Belastingdienst, over de afgelopen twee jaar. Daar kwam een gepeperde rekening van de gemeente bovenop, die pas later op een misverstand bleek te berusten. Hoe moest ze dat ooit betalen?
Misschien als deze mensen zichzelf identificeren als B.V. krijgen ze wat gedaan hier.
Ik snap dat het een verschrikkelijke situatie is, maar waarom gaat mevrouw niet gewoon werken? Dat kan een hoop van de geldzorgen wegnemen.
‘Wat gaat hier mis? Het probleem speelt bij een specifieke groep: samenwonenden van wie de ene partner geen inkomen heeft, en de andere een kleine UWV-uitkering of een heel laag salaris. Samen worden zij aangevuld tot bijstandsniveau, door de gemeente. Zij hebben dus twee inkomstenbronnen. Daar bovenop horen zij maximale toeslagen te krijgen, zoals zorg- en huurtoeslag. Maar dat gebeurt niet.
Deze groep moet vaak grote bedragen aan toeslagen terugbetalen, omdat hun bruto-inkomen onbedoeld hoog uitvalt.’
Voor wie wil weten hoe dit technisch in elkaar zit:
Minder technisch: de regering heeft in het verleden bewust beleid ingevoerd om alleenverdieners met een partner meer belasting te laten betalen als ‘prikkel’ om de partner te laten werken.
Dat slaat natuurlijk nergens op bij iemand in de WIA, maar ja.
Overigens verwijst de minister in de laatste Kamerbrief hierover vrolijk naar hele andere Kamervragen om het allemaal nog ingewikkelder te maken. Maar het was dan ook al bijna kerstvakantie zullen we maar zeggen.
En de Raad doet dus wat de minister niet doet: die verplicht de gemeente om het tekort aan te vullen met een beroep op een regeling uit de Participatiewet.
Hieronder zie je overigens hoe dit steeds gaat in Nederland:
De regering benoemt mensen in een commissie. Die gaan brainstormen, in dit geval over arbeidsparticipatie, en komen dan met allerlei voorstellen. Waaronder het afschaffen van de overdraagbaarheid van de algemene heffingskorting (de ‘aanrechtsubsidie’). Verder geen aandacht voor de gevolgen of een onderbouwing, enkel een voorstel en een schatting hoeveel mensen daardoor extra gaan werken. Denkt de commissie.
En in 2020-2023 zijn de gevolgen dus onder andere dat sommige huishoudens onder het bestaansminimum komen.
Blijkbaar stond er vandaag ook een column op Joop met dezelfde strekking:
En daar gaan we weer. Wie weet is dit voor mijn pensioen opgelost
Onder deze post in de subreddit had je nog een artikel van gemeentes die het zo rot vinden dat de burger meteen in het harnas springt als het gaat over de woz belastingen en een no cure no pay bureau inzet. Doet je denken of al dit gezeik niet voorkomen had kunnen worden als er ook zo’n dergelijke bureautje zou bestaan voor dit soort zaken.
Het lijkt me ten minste dat hulp te hoogdrempelig is, gezien een van de benadeelden blijkbaar helemaal niet wist dat ze benadeeld was. Misschien worden sociale raadslieden niet voldoende gesubsidieerd?
En de bureaucratische onkunde zet zich voort.
Ben ik de enige die als eerste dacht,.. jeetje 5 kinderen op de wereld gezet in deze situatie …
9 comments
Al jaren in armoede, door een fout van de overheid
Inkomen Gezinnen in armoede moeten toeslagen terugbetalen waar zij recht op hebben. De overheid weet dit al jaren, maar krijgt het probleem niet opgelost.
Christiaan Pelgrim
28 februari 2023 om 19:05
Leestijd 6 minuten
In een supermarkt van de Rotterdamse Voedselbank stellen klanten zelf hun voedselpakket samen.
Foto Hans van Rhoon / ANP
Duizenden gezinnen die in armoede leven, door een fout in het systeem. De overheid weet al jaren dat ze er zijn. Zo’n 5.700 huishoudens moeten rondkomen van een bedrag onder het bestaansminimum. De regels rond uitkeringen, toeslagen en belastingen zitten elkaar bij deze groep in de weg, op een manier die niemand zo had bedoeld.
Het ministerie van Sociale Zaken kent de problemen van deze groep sinds 2016. Staatssecretaris Jetta Klijnsma (PvdA) noemde het in 2017 „vervelend”. Minister Wouter Koolmees (D66) in 2020 „ingewikkeld”. De kwestie „raakt mij”, schreef minister Carola Schouten (ChristenUnie) onlangs in een Kamerbrief. Maar een oplossing? Die is nog niet bedacht.
Hoe duizenden mensen door een fout van de overheid in armoede leven
Antoinetta Jansen, een 51-jarige Arnhemmer, had het vooral zwaar toen haar kinderen nog thuis woonden. Na het betalen van de vaste lasten hield ze zo’n 50 euro per week over. Veel te weinig om eten te kopen voor haar gezin: ze heeft vijf kinderen, geen betaald werk en haar man is arbeidsongeschikt. „Dus wat ga je dan doen? Stelen.” In de supermarkt betaalde ze maar een deel van de boodschappen. „Gewoon de kinderwagen mee, alle kinderen een rugzakje om en dan proppen.”
Eten op tafel zetten was een dagelijkse strijd. „Het scheelde als de groene containers buiten stonden. Dan ging ik daar op af.” Van rotte appels sneed ze de bruine plekken weg, en maakte ze appelmoes. „Zodat de kinderen aan hun fruit komen.”
Bijna elke avond aten ze „prak”: bij elkaar gescharrelde etensresten. „Andijvie met spinazie. Een boerenkool- en bloemkoolstamppot met spruiten.” Zelf sloeg Jansen de maaltijd regelmatig over. „Als mijn kinderen maar te eten hadden.”
Nu weet ze dat ze al die jaren recht had op een hoger inkomen. „Schandalig” vindt ze het, dat het kabinet haar probleem, en dat van duizenden anderen, laat voortbestaan. „Naar de oorlog [in Oekraïne] gaan miljoenen”, zegt ze. „Dan denk ik: zal ik ook even mijn rekeningnummer geven?”
JAARLIJKS NADEEL
200 TOT 1.800 EURO
Nijmegen ging actief op zoek naar slachtoffers van deze systeemfout, die veroorzaakt dat duizenden Nederlanders onder het bestaansminimum leven.
Zo ontdekte de gemeente dat het financiële nadeel hoog kan oplopen.
De gemeente ging op zoek naar stellen die een kleine aanvullende bijstandsuitkering krijgen, bovenop ander inkomen. Er kwamen 49 stellen in beeld, van wie er 34 toestemming gaven hun situatie te laten onderzoeken door sociaal raadslieden. Bijna al deze stellen leefden onder het bestaansminimum, doordat zij toeslagen mislopen.
Hun financiële nadeel bleek sterk onderling te verschillen. Van zo’n 200 euro tot 1.800 euro per jaar.
Conclusie van de onderzoekers: „De doelgroep, mensen die moeten rondkomen van het minimum, kan zich dat verlies, hoe klein of groot ook, niet permitteren.”
Grote bedragen terugbetalen
Wat gaat hier mis? Het probleem speelt bij een specifieke groep: samenwonenden van wie de ene partner geen inkomen heeft, en de andere een kleine UWV-uitkering of een heel laag salaris. Samen worden zij aangevuld tot bijstandsniveau, door de gemeente. Zij hebben dus twee inkomstenbronnen. Daar bovenop horen zij maximale toeslagen te krijgen, zoals zorg- en huurtoeslag. Maar dat gebeurt niet.
Deze groep moet vaak grote bedragen aan toeslagen terugbetalen, omdat hun bruto-inkomen onbedoeld hoog uitvalt.
En dát komt door een ondoorgrondelijke samenloop van de regels rond belastingen en uitkeringen, in hun situatie. Hoe dat precies werkt, is niet simpel uit leggen. Maar het probleem is in 2009 ontstaan door nieuwe belastingregels voor ‘alleenverdieners’: partners met één inkomen. Die zijn ongunstiger geworden. Stellen met alléén een bijstandsuitkering hebben daar geen last van. Daarom zou Antoinetta Jansen de UWV-uitkering van haar man het liefst „aan de kant schoppen”. Maar dat kan niet.
Haar man heeft een posttraumatische stressstoornis, borderline en een dwangneurose. Antoinetta Jansen zorgt voor hem. En niet alleen voor hem. Ook voor haar vader, die hard achteruitgaat. En voor haar autistische zoon van tien, die langzaamaan doof wordt. Die zorgtaken houden haar „meer dan fulltime” bezig. „Ik ben nu gebarentaal aan het leren. Behoorlijk pittig.”
In 2017 trok Jansen het niet meer. Ze moest bijna 1.000 euro aan toeslagen terugbetalen, schreef de Belastingdienst, over de afgelopen twee jaar. Daar kwam een gepeperde rekening van de gemeente bovenop, die pas later op een misverstand bleek te berusten. Hoe moest ze dat ooit betalen?
Misschien als deze mensen zichzelf identificeren als B.V. krijgen ze wat gedaan hier.
Ik snap dat het een verschrikkelijke situatie is, maar waarom gaat mevrouw niet gewoon werken? Dat kan een hoop van de geldzorgen wegnemen.
‘Wat gaat hier mis? Het probleem speelt bij een specifieke groep: samenwonenden van wie de ene partner geen inkomen heeft, en de andere een kleine UWV-uitkering of een heel laag salaris. Samen worden zij aangevuld tot bijstandsniveau, door de gemeente. Zij hebben dus twee inkomstenbronnen. Daar bovenop horen zij maximale toeslagen te krijgen, zoals zorg- en huurtoeslag. Maar dat gebeurt niet.
Deze groep moet vaak grote bedragen aan toeslagen terugbetalen, omdat hun bruto-inkomen onbedoeld hoog uitvalt.’
Voor wie wil weten hoe dit technisch in elkaar zit:
[Aanhangsel Handelingen II 2019/20, nr. 2819](https://zoek.officielebekendmakingen.nl/ah-tk-20192020-2819.html)
Veel plezier met lezen.
Minder technisch: de regering heeft in het verleden bewust beleid ingevoerd om alleenverdieners met een partner meer belasting te laten betalen als ‘prikkel’ om de partner te laten werken.
Dat slaat natuurlijk nergens op bij iemand in de WIA, maar ja.
Overigens verwijst de minister in de laatste Kamerbrief hierover vrolijk naar hele andere Kamervragen om het allemaal nog ingewikkelder te maken. Maar het was dan ook al bijna kerstvakantie zullen we maar zeggen.
[Kamerstukken II 2022/23, 34352, nr. 262](https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-1065668)
Hier staar de uitspraak van het CRvB:
https://deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ECLI:NL:CRVB:2022:1952
En de Raad doet dus wat de minister niet doet: die verplicht de gemeente om het tekort aan te vullen met een beroep op een regeling uit de Participatiewet.
Hieronder zie je overigens hoe dit steeds gaat in Nederland:
[Kamerstukken II 2007/08, 29544, nr. 154](https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29544-154-b1)
Politici: er moeten meer mensen werken!
De regering benoemt mensen in een commissie. Die gaan brainstormen, in dit geval over arbeidsparticipatie, en komen dan met allerlei voorstellen. Waaronder het afschaffen van de overdraagbaarheid van de algemene heffingskorting (de ‘aanrechtsubsidie’). Verder geen aandacht voor de gevolgen of een onderbouwing, enkel een voorstel en een schatting hoeveel mensen daardoor extra gaan werken. Denkt de commissie.
En in 2020-2023 zijn de gevolgen dus onder andere dat sommige huishoudens onder het bestaansminimum komen.
Blijkbaar stond er vandaag ook een column op Joop met dezelfde strekking:
https://www.bnnvara.nl/joop/artikelen/minister-schouten-laat-voorlopig-5700-arme-gezinnen-aan-hun-lot-over
En daar gaan we weer. Wie weet is dit voor mijn pensioen opgelost
Onder deze post in de subreddit had je nog een artikel van gemeentes die het zo rot vinden dat de burger meteen in het harnas springt als het gaat over de woz belastingen en een no cure no pay bureau inzet. Doet je denken of al dit gezeik niet voorkomen had kunnen worden als er ook zo’n dergelijke bureautje zou bestaan voor dit soort zaken.
Het lijkt me ten minste dat hulp te hoogdrempelig is, gezien een van de benadeelden blijkbaar helemaal niet wist dat ze benadeeld was. Misschien worden sociale raadslieden niet voldoende gesubsidieerd?
En de bureaucratische onkunde zet zich voort.
Ben ik de enige die als eerste dacht,.. jeetje 5 kinderen op de wereld gezet in deze situatie …