Hugo de Jonge wil dat VWS zijn corona-appjes geheim houdt

20 comments
  1. > het komt niet vaak voor dat een minister met hulp van een topambtenaar zo nadrukkelijk stelling neemt tegen de aanpak van een ander ministerie.

    > Hoogleraar staatsrecht Wim Voermans stelde eerder al dat het kabinetsbeleid juridisch onhoudbaar is.

    > Met de geheimverklaring van het interne chatverkeer brak het kabinet ook met het aanvankelijk ingezette beleid naar meer transparantie.

    > De koerswijziging naar minder openheid werd ingezet nadat de Volkskrant in mei vorig jaar onthulde dat premier Rutte in strijd met de Archiefwet jarenlang iedere dag sms’jes wiste van zijn telefoon.

    Gaat lekker met die “nieuwe bestuurscultuur”

  2. **Hugo de Jonge wil dat VWS zijn corona-appjes geheim houdt**

    Oud-minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge heeft er bij het ministerie op aangedrongen om zijn chatverkeer over de coronacrisis geheim te houden. De Jonge wilde ‘een nieuwe beoordeling’ om de openbaarmaking van zijn whatsappberichten te voorkomen. VWS kwam daaraan tegemoet en hield de communicatie alsnog geheim.

    Dat blijkt uit een brief die De Jonge, in het huidige kabinet minister voor Volkshuisvesting, op 10 november 2022 stuurde naar het ministerie van Volksgezondheid (VWS) en die in handen is van de Volkskrant. De CDA’er meende dat zijn vorige ministerie met de voorgenomen openbaarmaking van zijn whatsappberichten tijdens de coronacrisis veel te ruimhartig was.

    VWS zou uitzonderingsgronden die geheimhouding mogelijk maken ‘niet consequent toepassen’. ‘Ik verzoek u de set documenten opnieuw te beoordelen en daar waar nodig de uitzonderingsgronden toe te passen’, schreef De Jonge in de brief waarin hij zijn zienswijze op de naderende publicatie geeft.

    De Jonge voegde bij zijn brief een ondersteunend memo van zijn secretaris-generaal, de hoogste ambtenaar van zijn nieuwe ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkszaken (BZK), waar ook Volkshuisvesting onder valt. De topambtenaar van De Jonge bemoeit zich in dat memo tot in detail met de stukken die VWS openbaar wil maken en die volgens hem geheim moeten blijven. Hij hamert er onder andere op dat de chatberichten van De Jonges voormalige politieke assistent niet openbaar mogen worden, omdat anders ‘het functioneren van de staat’ in gevaar komt.

    **‘Eenheid van kabinetsbeleid’ in gevaar**

    Het is gebruikelijk dat een betrokkene bij een informatieverzoek om zijn zienswijze wordt gevraagd, maar het komt niet vaak voor dat een minister met hulp van een topambtenaar zo nadrukkelijk stelling neemt tegen de aanpak van een ander ministerie. De interventie van De Jonge en zijn topambtenaar kwam boven op een waarschuwing die BZK eind augustus al aan VWS had gegeven over mogelijke openbaarmaking van correspondentie tussen bewindspersonen.

    BZK kreeg uiteindelijk zijn zin. VWS verklaarde al het chatverkeer met andere kabinetsleden alsnog geheim, hoewel (ex-)bewindspersonen – de namen zijn zwart gelakt in stukken uit een bezwaarprocedure die door de Volkskrant is aangespannen – eerder al toestemming hadden gegeven voor openbaarmaking (‘prima zo’). Daarna kregen ze de boodschap dat de communicatie bij nader inzien toch ‘integraal geweigerd’ zou worden. Anders zou ‘de eenheid van kabinetsbeleid’ in gevaar komen.

    VWS draaide na de brief van De Jonge ook de voorgenomen openbaarmaking van de communicatie van zijn politiek assistent met onder anderen Kamerleden terug, al waren enkele betrokken parlementariërs al akkoord met openbaarheid. Ze kregen het bericht dat ‘inmiddels is besloten dat deze documenten in het geheel niet openbaar worden gemaakt’.

    Een Eerste Kamerlid, wiens naam eveneens zwart is gelakt, kaartte de kwestie nog aan in het College van Senioren van de senaat, blijkt uit een mail aan VWS. De conclusie van dat overleg: ‘Ik kreeg de indruk dat er onder de fractievoorzitters consensus bestaat dat dit soort berichten wel degelijk onder de Woo (Wet open overheid, red.) vallen. Zelf ben ik ook die zienswijze toegedaan.’

    Ook ambtenaren waarschuwden intern dat het categorisch geheim verklaren van chatverkeer kan sneuvelen bij de rechter vanwege de geldende wetgeving over openbaarheid en transparantie. Zelfs De Jonges topambtenaar erkent in zijn memo aan VWS dat zijn aanpak kan sneuvelen bij de rechtbank. Daarom draagt hij VWS op alle stukken te bewaren zodat de rechter nog kan wegen of de informatie geheim mag blijven.
    ‘In strijd met openbaarheidsregels’

    Hoogleraar staatsrecht Wim Voermans stelde eerder al dat het kabinetsbeleid juridisch onhoudbaar is. Hij noemde de algehele weigering om communicatie tussen bewindspersonen te openbaren ‘in strijd met zowat alle openbaarheids- en archiefregels die we hebben.’

    Met de geheimverklaring van het interne chatverkeer brak het kabinet ook met het aanvankelijk ingezette beleid naar meer transparantie. Premier Mark Rutte, die bij het aantreden van het huidige kabinet een nieuwe bestuurscultuur beloofde, openbaarde in juni 2021 nog wel een deel van zijn sms-verkeer. Daar zat ook communicatie met andere ministers tussen.

    Ook De Jonge zelf maakte in april 2022 chatverkeer openbaar toen de Volkskrant onthulde dat hij betrokken was bij de mondkapjesdeal met Sywert van Lienden, ondanks zijn eerdere ontkenningen. ‘Dat was wat mij betreft de uitzondering op de regel’, schrijft de CDA’er in de brief waarin hij VWS maande tot minder transparantie over zijn communicatie tijdens de coronacrisis.

    **Chatverkeer tussen ministers blijft geheim**

    De koerswijziging naar minder openheid werd ingezet nadat de Volkskrant in mei vorig jaar onthulde dat premier Rutte in strijd met de Archiefwet jarenlang iedere dag sms’jes wiste van zijn telefoon. Toen de Volkskrant probeerde via andere ministers alsnog sms’jes van de premier boven water te krijgen, drukte De Jonge dat als eerste de kop in door te verklaren dat voortaan al het chatverkeer tussen ministers geheim was.

    Rutte nam dat standpunt vervolgens over in antwoorden op Kamervragen. De topambtenaar van De Jonge verwijst in zijn memo weer naar die bijval van de premier om te voorkomen dat VWS de communicatie uit de coronacrisis openbaar zou maken.

    Het zal voorlopig onduidelijk blijven of het kabinet in strijd handelt met de geldende openbaarheids- en archiefregels. Een definitief juridisch oordeel kan nog vele maanden op zich laten wachten. In de tussentijd kan het kabinet de chatberichten geheim houden.
    Citaten Hugo de Jonge:

    ‘Ik heb me laten adviseren door deskundigen van BZK en ben er daarbij op gewezen dat vaste Rijksbrede Woo-lijnen niet consequent zijn toegepast door VWS. Voor een inhoudelijke toelichting verwijs ik naar het memo van de secretaris-generaal van BZK.’

    ‘Ik verzoek u de set documenten aan de hand van het memo opnieuw te beoordelen en daar waar nodig de uitzonderingsgronden toe te passen… Ik zie de opnieuw beoordeelde stukken graag tegemoet.’

    Over het eerder vrijgeven van chatverkeer bij de Sywert-deal: ‘Dat was wat mij betreft de uitzondering op de regel die er niet toe kan leiden dat dergelijke vertrouwelijke chatwisselingen in het vervolg ook in andere gevallen, zoals bij Woo-verzoeken, openbaar gemaakt worden.’

  3. Relevante aflevering van de podcast Stuurloos van Volkskrant journalist/columnist Kustaw Bessems:

    https://www.overheidvannu.nl/actueel/artikelen/2022/12/23/lees–en-luistertip-abigail-norville-we-hebben-meer-street-wise-ambtenaren-nodig

    In deze aflevering wordt de plaatsvervangend secretaris-generaal (pSG) van VWS geïnterviewd en gaat onder andere ook in op de Wob/Woo. Maar gezien de verwijzing naar een ‘hij’ lijkt de pSG niet bedoeld te worden.

  4. Tot verbazing van letterlijk niemand…

    “omdat anders ‘het functioneren van de staat’ in gevaar komt”

    Ja, stel je toch voor dat burgers kunnen achterhalen hoe beleid en beslissingen tot stand komen.. Dat is niet waar de WOO/WOB voor is. Wacht…

  5. >Daarom draagt hij VWS op alle stukken te bewaren zodat de rechter nog kan wegen of de informatie geheim mag blijven.

    Dat iemand het überhaupt een optie zou vinden om communicatie van een bewindspersoon in een hotspot te verwijderen is te gek voor woorden. Tenzij hiermee het overdragen naar het Nationaal Archief wordt bedoeld, want dan heeft VWS opeens veel minder te zeggen over eventuele openbaarmaking.

  6. Zouden deze appjes misschien van hetzelfde caliber zijn als van hun Engelse ambtgenoten die dingen riepen als “wanneer laten we de nieuwe variant los” en ” dat zal de aandacht in het nieuws wel weer laten terugkeren, als de paniek toeslaat”

  7. Waarom is niet alles standaard openbaar? Als er een zwaarwegende reden is waarom dat niet kan dan kan je dat aangeven en laten toetsen.

  8. Dit helpt niet erg om wantrouwen weg te nemen. Ook al is er in de snelheid wellicht een bocht afgesneden is dat openbaar maken beter dan dit.

  9. Dat zal wel een flinke beerput zijn van firma list en bedrog. In Engeland hebben ze de beerput nu geopend en dat veroorzaakt nogal wat onrust onder de Britten.

  10. Jezus Christus, als het vertrouwe in de overheid nu niet op het laagste punt ooit is, wil ik weten wat er nog moet gebeuren

  11. Hugo de Jonge is een kakkerlak!!
    Oja en de grootste pannekoekige leugenaar die ik ooit heb gehoord praten.
    Lekker het hele Nederlandse volk voor de gek houden.
    Triest figuur!!

  12. Zeg gewoon dat je ook nog zo’n Nokia uit 1998 gebruikte die 20 sms-jes kon opslaan en waar verder alleen Snake op stond…Rutte kwam er ook mee weg…wat zeggen ze ook alweer altijd: ‘Als je niks te verbergen hebt….’ Bla bla…en iets met privacy ?

Leave a Reply