‘De eerste vraag die je dan stelt: hoe bevordert de Nederlandse staat dat mensen woonruimte hebben, voldoende eten kunnen kopen en hun huis kunnen verwarmen?
Een zaak valt onmiddellijk op: vooral niet via subsidies voor betaalbaar voedsel, niet via betaalbare woningen en al helemaal niet via betaalbaar gas en betaalbare elektriciteit.
Laten we ze stap voor stap langslopen:
Wonen, geen woonzekerheid.
In Nederland hadden we tot dit jaar een verhuurdersheffing. Dat is een mooi woord voor een belasting op sociale huurwoningen. De woningbouwcorporatie betaalde deze belasting van dik 700 euro per woning per jaar aan het Rijk. Deze belasting werd niet geheven bij beleggers van dure woningen, niet bij huisjesmelkers, maar alleen bij verhuurders van sociale woningen. Nederland is het enige land ter wereld dat ik ken met zo’n belasting op die woningen. Bijna alle andere landen doen het tegenovergestelde en subsidiëren sociale huurwoningen.
Het gevolg was jarenlange stagnatie van de bouw van betaalbare sociale huurwoningen. Het droeg bij aan de lange wachtlijsten.
Voedsel, geen voedselzekerheid.
Nederland heeft een btw-tarief van 9 procent op voedsel sinds 2019. Daarvoor was het 6 procent. Alleen een aantal landen in Scandinavië heeft een hoger tarief. Het tarief op voedsel bedraagt 7 procent in Duitsland, 6 procent in België en tijdelijk zelfs 0 procent in Polen en Spanje.
Dat is nog wat anders dan het subsidiëren van voedsel zoals eeuwenlang gedaan is.
Energie, geen energiezekerheid.
Mocht je de belasting op voedsel en woningen in Nederland hoog vinden, dan is die op energie torenhoog.
Eneco is trots dat je met een flexibel contract per 1 april ‘maar’ 1.499 euro per kuub gas betaalt, ongeveer de prijs van het prijsplafond. De kale verkoopprijs is minder dan 75 cent (van een kuub gas die je nu voor 43 cent op de markt kunt kopen, dus Eneco verdient er goed op). Daarbovenop betaal je dus meer dan 75 cent aan energiebelasting en btw.
Ofwel, de belastingen verdubbelen in Nederland de prijs van het gas: de helft van je maandelijkse gasrekening bestaat uit belastingen. En een fors deel voor de winst van Eneco. Betaal je 200 euro voor gas, dan is 100 euro voor Eneco en 100 euro voor de Belastingdienst.’
Het klinkt leuk maar het klopt niet.
Omtzigt klaagt over de verhuurdersheffing. Maar het gaat natuurlijk niet over de verhuurdersheffing, het gaat over de netto subsidies. Voor sociale woningbouw zijn die positief en sowieso zijn de subsidies véél hoger dan voor vrije huur. Dat is het probleem, niet de verhuurdersheffing. Omtzigt klaagt dan dat deze belasting niet bij huisjesmelkers geheven wordt, maar huisjesmelkers in box 3 betalen zich helemaal blauw aan box 3 belastingen. Omtzigt schrijft dat de verhuurdersheffing ervoor gezorgd heeft dat er minder gebouwd werd, dat is allicht waar, maar het CPB becijfert dat het afschaffen van de verhuurdersheffing niet voor extra bouw zorgt, dus dit argument kun je niet gebruiken om de verhuurdersheffing af te schaffen.
En dan de voedselzekerheid, Omtzigt klaagt over het hoger btw tarief. Maar iemand als Omtzigt moet weten dat dit geen effectief herverdelingseffect is. Het CPB schrijft:
> Als de overheid wil herverdelen kan zij dat beter
doen via bijvoorbeeld de loon- en inkomstenheffing of uitkeringen en toeslagen. Bovendien is de nivellerende
werking van het lage tarief beperkt; hogere inkomensgroepen kopen duurdere variëteiten voedsel, gaan vaker
uit eten en gooien meer voedsel weg. Mogelijke arbeidsmarkteffecten, zoals stimulering van arbeidsintensieve
diensten, kunnen beter met gerichte subsidies worden bereikt […]
>
> https://www.cpb.nl/sites/default/files/cep2011_kader_p82.pdf
Als je wilt dat de armen voedselzekerheid hebben, dan is het antwoord géén verlaagd BTW tarief voor voedsel. Dan is het antwoord één BTW tarief op alles. Bovendien is BTW en de inkomstenbelasting gewoon hetzelfde, dus het vergelijken van de hoogte van het lage tarief met andere landen is zinloos tenzij je ook de inkomstenbelasting meeneemt in je vergelijking.
En dan de energiebelasting, hiervoor geldt eigenlijk hetzelfde. De energiebelasting moet gekozen worden op een manier dat de externe schade gecompenseerd wordt. Als je wilt herverdelen, dan gebruik je daarvoor de inkomstenbelasting.
> We kunnen een kiesstelsel maken waarmee we mensen uit alle windstreken naar Den Haag sturen. Andere EU-landen hebben kiesdistricten. Zelfs de allerkleinste EU landen zoals Malta en Luxemburg, beiden kleiner dan Limburg, hebben kiesdistricten, die elk een aantal volksvertegenwoordigers naar het parlement sturen. Dat zorgt voor een veel sterkere binding met de regio, iets minder fractiediscipline en een veel betere kennis van je lokale problemen. En er komen mensen van buiten de elitaire bubbels in de Kamer. Die hebben geen rechten gestudeerd maar weten wel hoe de wetten zoals de toeslagenwetten uitpakken voor de mensen die ermee te maken hebben. Daar wordt het publieke debat en de besluitvorming zeker niet slechter van.
Binding met de regio hebben we de povinciebesturen voor.
Ik stel voor dat we de tweede kamer niet overleveren aan de hardste schreeuwers. Enige wat dat doet is een systeem als dat in Amerika in de hand werken
Heerlijk staaltje anti-intellectualisme ook van Pieter.
En zolang dit gebeurt zal een groot deel van de bevolking boos blijven op de overheid.
Als iemand die meer dan 10 jaar arm geweest is, begrijp ik maar al te goed hoe moeilijk het bestaan in Nederland is voor een grote groep die de overheid bewust negeert zoals uitgelegd wordt in dit stuk.
Ik zie ook hoe de mensen met wie het wel goed gaat dit over het algemeen bagatalliseren, net als de overheid.
Maar als we willen dat er rechtvaardigheid in Nederland is, en een goed klimaatbeleid, dan zullen we de genegeerde groepen moeten erkennen en helpen. Als dat niet gebeurd zullen er altijd populistische partijen misbruik maken van dit feit.
5 comments
Goed artikel
‘De eerste vraag die je dan stelt: hoe bevordert de Nederlandse staat dat mensen woonruimte hebben, voldoende eten kunnen kopen en hun huis kunnen verwarmen?
Een zaak valt onmiddellijk op: vooral niet via subsidies voor betaalbaar voedsel, niet via betaalbare woningen en al helemaal niet via betaalbaar gas en betaalbare elektriciteit.
Laten we ze stap voor stap langslopen:
Wonen, geen woonzekerheid.
In Nederland hadden we tot dit jaar een verhuurdersheffing. Dat is een mooi woord voor een belasting op sociale huurwoningen. De woningbouwcorporatie betaalde deze belasting van dik 700 euro per woning per jaar aan het Rijk. Deze belasting werd niet geheven bij beleggers van dure woningen, niet bij huisjesmelkers, maar alleen bij verhuurders van sociale woningen. Nederland is het enige land ter wereld dat ik ken met zo’n belasting op die woningen. Bijna alle andere landen doen het tegenovergestelde en subsidiëren sociale huurwoningen.
Het gevolg was jarenlange stagnatie van de bouw van betaalbare sociale huurwoningen. Het droeg bij aan de lange wachtlijsten.
Voedsel, geen voedselzekerheid.
Nederland heeft een btw-tarief van 9 procent op voedsel sinds 2019. Daarvoor was het 6 procent. Alleen een aantal landen in Scandinavië heeft een hoger tarief. Het tarief op voedsel bedraagt 7 procent in Duitsland, 6 procent in België en tijdelijk zelfs 0 procent in Polen en Spanje.
Dat is nog wat anders dan het subsidiëren van voedsel zoals eeuwenlang gedaan is.
Energie, geen energiezekerheid.
Mocht je de belasting op voedsel en woningen in Nederland hoog vinden, dan is die op energie torenhoog.
Eneco is trots dat je met een flexibel contract per 1 april ‘maar’ 1.499 euro per kuub gas betaalt, ongeveer de prijs van het prijsplafond. De kale verkoopprijs is minder dan 75 cent (van een kuub gas die je nu voor 43 cent op de markt kunt kopen, dus Eneco verdient er goed op). Daarbovenop betaal je dus meer dan 75 cent aan energiebelasting en btw.
Ofwel, de belastingen verdubbelen in Nederland de prijs van het gas: de helft van je maandelijkse gasrekening bestaat uit belastingen. En een fors deel voor de winst van Eneco. Betaal je 200 euro voor gas, dan is 100 euro voor Eneco en 100 euro voor de Belastingdienst.’
Het klinkt leuk maar het klopt niet.
Omtzigt klaagt over de verhuurdersheffing. Maar het gaat natuurlijk niet over de verhuurdersheffing, het gaat over de netto subsidies. Voor sociale woningbouw zijn die positief en sowieso zijn de subsidies véél hoger dan voor vrije huur. Dat is het probleem, niet de verhuurdersheffing. Omtzigt klaagt dan dat deze belasting niet bij huisjesmelkers geheven wordt, maar huisjesmelkers in box 3 betalen zich helemaal blauw aan box 3 belastingen. Omtzigt schrijft dat de verhuurdersheffing ervoor gezorgd heeft dat er minder gebouwd werd, dat is allicht waar, maar het CPB becijfert dat het afschaffen van de verhuurdersheffing niet voor extra bouw zorgt, dus dit argument kun je niet gebruiken om de verhuurdersheffing af te schaffen.
En dan de voedselzekerheid, Omtzigt klaagt over het hoger btw tarief. Maar iemand als Omtzigt moet weten dat dit geen effectief herverdelingseffect is. Het CPB schrijft:
> Als de overheid wil herverdelen kan zij dat beter
doen via bijvoorbeeld de loon- en inkomstenheffing of uitkeringen en toeslagen. Bovendien is de nivellerende
werking van het lage tarief beperkt; hogere inkomensgroepen kopen duurdere variëteiten voedsel, gaan vaker
uit eten en gooien meer voedsel weg. Mogelijke arbeidsmarkteffecten, zoals stimulering van arbeidsintensieve
diensten, kunnen beter met gerichte subsidies worden bereikt […]
>
> https://www.cpb.nl/sites/default/files/cep2011_kader_p82.pdf
Als je wilt dat de armen voedselzekerheid hebben, dan is het antwoord géén verlaagd BTW tarief voor voedsel. Dan is het antwoord één BTW tarief op alles. Bovendien is BTW en de inkomstenbelasting gewoon hetzelfde, dus het vergelijken van de hoogte van het lage tarief met andere landen is zinloos tenzij je ook de inkomstenbelasting meeneemt in je vergelijking.
En dan de energiebelasting, hiervoor geldt eigenlijk hetzelfde. De energiebelasting moet gekozen worden op een manier dat de externe schade gecompenseerd wordt. Als je wilt herverdelen, dan gebruik je daarvoor de inkomstenbelasting.
> We kunnen een kiesstelsel maken waarmee we mensen uit alle windstreken naar Den Haag sturen. Andere EU-landen hebben kiesdistricten. Zelfs de allerkleinste EU landen zoals Malta en Luxemburg, beiden kleiner dan Limburg, hebben kiesdistricten, die elk een aantal volksvertegenwoordigers naar het parlement sturen. Dat zorgt voor een veel sterkere binding met de regio, iets minder fractiediscipline en een veel betere kennis van je lokale problemen. En er komen mensen van buiten de elitaire bubbels in de Kamer. Die hebben geen rechten gestudeerd maar weten wel hoe de wetten zoals de toeslagenwetten uitpakken voor de mensen die ermee te maken hebben. Daar wordt het publieke debat en de besluitvorming zeker niet slechter van.
Binding met de regio hebben we de povinciebesturen voor.
Ik stel voor dat we de tweede kamer niet overleveren aan de hardste schreeuwers. Enige wat dat doet is een systeem als dat in Amerika in de hand werken
Heerlijk staaltje anti-intellectualisme ook van Pieter.
En zolang dit gebeurt zal een groot deel van de bevolking boos blijven op de overheid.
Als iemand die meer dan 10 jaar arm geweest is, begrijp ik maar al te goed hoe moeilijk het bestaan in Nederland is voor een grote groep die de overheid bewust negeert zoals uitgelegd wordt in dit stuk.
Ik zie ook hoe de mensen met wie het wel goed gaat dit over het algemeen bagatalliseren, net als de overheid.
Maar als we willen dat er rechtvaardigheid in Nederland is, en een goed klimaatbeleid, dan zullen we de genegeerde groepen moeten erkennen en helpen. Als dat niet gebeurd zullen er altijd populistische partijen misbruik maken van dit feit.