Interview – ‘We hebben 27 verschillende vormen van inkomensondersteuning – daar komt de burger niet uit’
Na India en Afghanistan onderzoekt econoom Anna Custers armoede in Nederland. Zij ziet veel goede bedoelingen, maar weinig kennis over welke oplossingen echt werken.
Op haar vorige werkplekken, in India en Afghanistan, zag ontwikkelingseconoom Anna Custers diepe armoede: kinderen die alleen water te drinken hadden, want thee was te duur. Een alleenstaande moeder die brood van haar buren moest krijgen.
Ze werkte voor de Wereldbank, en voor een gerenommeerd armoede-onderzoeksbureau: Jameel Poverty Action Lab (J-PAL). De oprichters ervan kregen in 2019 de Nobelprijs voor de economie voor hun veldonderzoek, waarmee zij oplossingen zoeken die effectief zijn om armoede te bestrijden.
Dus ja, haar collega’s waren verbaasd toen ze opeens zei: nu ga ik in Nederland onderzoek doen, naar armoede dáár. „Hun eerste vraag was: armoede? In Nederland?” Tegelijk begrepen ze haar fascinatie om nu ook te onderzoeken hoe armoede in een rijk land eruitziet, en hoe die teruggedrongen kan worden.
Sinds een jaar is Custers lector armoede-interventies aan de Hogeschool van Amsterdam. Dinsdag sprak ze haar ‘lectorale rede’ uit, waarin ze vertelde dat ze hier hetzelfde wil doen als in India: onderzoeken wat écht werkt.
Dat is hard nodig, vindt Custers. „Er is in Nederland geen gebrek aan goede bedoelingen”, zegt ze. „Er zijn politieke ambities: om voor 2030 de armoede in het algemeen en voor kinderen terug te dringen. Er gaan miljarden in om. Maar welke oplossingen werken nou echt? Daar weten we heel weinig over.”
Wat weten we bijvoorbeeld niet?
„Het is bekend dat werkende armen in Nederland weinig gebruik maken van de inkomensvoorzieningen waar ze recht op hebben. Daar wordt ontzettend veel over geschreven, maar we worstelen nog met de vraag: wat is nou effectief om die groep wél te bereiken?”
Hoe kan dat?
„Meestal wordt beleid ingevoerd zonder te testen hoe effectief het is. Denk aan de energietoeslag: die had een heel hoog bereik, meer dan 90 procent van de doelgroep heeft hem gekregen. Daar zijn allerlei verklaringen voor: het was een groot bedrag, het was landelijk in het nieuws, en er was geen risico dat je het moest terugbetalen. Maar welke van die drie factoren droeg hoeveel bij? En waarom? Dat weten we niet. En dat wil je wel weten om een volgende regeling net zo effectief te laten zijn.”
Is er meer van dit soort kennis over landen als India dan Nederland?
Resoluut: „Ja.”
Dat is best bizar toch?
„Klopt. In Nederland houdt kennisinstituut Movisie een lijst van effectieve maatregelen in het sociaal domein bij. Maar van die 95 maatregelen zijn er slechts vijftien echt bewezen. Dat is weinig vergeleken met de meer dan duizend studies – gerandomiseerde onderzoeken met een controlegroep – die J-PAL wereldwijd heeft uitgevoerd.”
Nobelprijswinnaar en mede-oprichter van J-PAL Esther Duflo noemde haar manier van werken ‘de loodgietersmentaliteit’. Als econoom redeneert zij niet vanuit bestaande theorieën. Ze kijkt: wat gebeurt er als ik hier iets aandraai, of daar iets verleg? Als student vond Custers dat al „een fascinerende manier om armoede beter te bestuderen”.
Duflo en haar collega’s vernieuwden de economische wetenschap. Hun veldonderzoek ontkrachtte meerdere gangbare theorieën. „Lange tijd ging men ervan uit dat mensen in armoede geboren ondernemers zijn”, zegt Custers. „Met een microkrediet kunnen ze hun eigen zaakje beginnen, en zo haal je ze uit de armoede. Dat blijkt niet zo te zijn. Voor sommigen werkt dit, voor anderen niet.”
Het is niet alleen het gebrek aan kennis en vanuit je comfortable leventje niet begrijpen wat armoede, en zéker langdurige armoede, doet met iemand, maar ook het continue handelen vanuit wantrouwen naar de hulpvragende.
Als er nou eens begonnen zou worden met het stoppen van boetes die zo absurd hoog zijn dat iedere Jan Boerenlul wel kan begrijpen dat je daar een enorme berg extra en generatiesoverdragende problemen mee creeërt en in plaats daarvan het gesprek aangaan en vanuit vertrouwen, dus vanuit de ander als méns en niet nummertje zien, zou handelen, zou er een hoop angst en stress worden weggenomen. Arm zijn is dodelijk vermoeiend en stressvol, mede door het wantrouwen en alle controles etc. die daaruit voort komen.
2 comments
[archive](https://archive.ph/2023.04.07-103045/https://www.nrc.nl/nieuws/2023/04/06/over-bestrijden-van-armoede-in-india-weten-we-meer-dan-over-nederland-a4161534)
Interview – ‘We hebben 27 verschillende vormen van inkomensondersteuning – daar komt de burger niet uit’
Na India en Afghanistan onderzoekt econoom Anna Custers armoede in Nederland. Zij ziet veel goede bedoelingen, maar weinig kennis over welke oplossingen echt werken.
Op haar vorige werkplekken, in India en Afghanistan, zag ontwikkelingseconoom Anna Custers diepe armoede: kinderen die alleen water te drinken hadden, want thee was te duur. Een alleenstaande moeder die brood van haar buren moest krijgen.
Ze werkte voor de Wereldbank, en voor een gerenommeerd armoede-onderzoeksbureau: Jameel Poverty Action Lab (J-PAL). De oprichters ervan kregen in 2019 de Nobelprijs voor de economie voor hun veldonderzoek, waarmee zij oplossingen zoeken die effectief zijn om armoede te bestrijden.
Dus ja, haar collega’s waren verbaasd toen ze opeens zei: nu ga ik in Nederland onderzoek doen, naar armoede dáár. „Hun eerste vraag was: armoede? In Nederland?” Tegelijk begrepen ze haar fascinatie om nu ook te onderzoeken hoe armoede in een rijk land eruitziet, en hoe die teruggedrongen kan worden.
Sinds een jaar is Custers lector armoede-interventies aan de Hogeschool van Amsterdam. Dinsdag sprak ze haar ‘lectorale rede’ uit, waarin ze vertelde dat ze hier hetzelfde wil doen als in India: onderzoeken wat écht werkt.
Dat is hard nodig, vindt Custers. „Er is in Nederland geen gebrek aan goede bedoelingen”, zegt ze. „Er zijn politieke ambities: om voor 2030 de armoede in het algemeen en voor kinderen terug te dringen. Er gaan miljarden in om. Maar welke oplossingen werken nou echt? Daar weten we heel weinig over.”
Wat weten we bijvoorbeeld niet?
„Het is bekend dat werkende armen in Nederland weinig gebruik maken van de inkomensvoorzieningen waar ze recht op hebben. Daar wordt ontzettend veel over geschreven, maar we worstelen nog met de vraag: wat is nou effectief om die groep wél te bereiken?”
Hoe kan dat?
„Meestal wordt beleid ingevoerd zonder te testen hoe effectief het is. Denk aan de energietoeslag: die had een heel hoog bereik, meer dan 90 procent van de doelgroep heeft hem gekregen. Daar zijn allerlei verklaringen voor: het was een groot bedrag, het was landelijk in het nieuws, en er was geen risico dat je het moest terugbetalen. Maar welke van die drie factoren droeg hoeveel bij? En waarom? Dat weten we niet. En dat wil je wel weten om een volgende regeling net zo effectief te laten zijn.”
Is er meer van dit soort kennis over landen als India dan Nederland?
Resoluut: „Ja.”
Dat is best bizar toch?
„Klopt. In Nederland houdt kennisinstituut Movisie een lijst van effectieve maatregelen in het sociaal domein bij. Maar van die 95 maatregelen zijn er slechts vijftien echt bewezen. Dat is weinig vergeleken met de meer dan duizend studies – gerandomiseerde onderzoeken met een controlegroep – die J-PAL wereldwijd heeft uitgevoerd.”
Nobelprijswinnaar en mede-oprichter van J-PAL Esther Duflo noemde haar manier van werken ‘de loodgietersmentaliteit’. Als econoom redeneert zij niet vanuit bestaande theorieën. Ze kijkt: wat gebeurt er als ik hier iets aandraai, of daar iets verleg? Als student vond Custers dat al „een fascinerende manier om armoede beter te bestuderen”.
Duflo en haar collega’s vernieuwden de economische wetenschap. Hun veldonderzoek ontkrachtte meerdere gangbare theorieën. „Lange tijd ging men ervan uit dat mensen in armoede geboren ondernemers zijn”, zegt Custers. „Met een microkrediet kunnen ze hun eigen zaakje beginnen, en zo haal je ze uit de armoede. Dat blijkt niet zo te zijn. Voor sommigen werkt dit, voor anderen niet.”
Het is niet alleen het gebrek aan kennis en vanuit je comfortable leventje niet begrijpen wat armoede, en zéker langdurige armoede, doet met iemand, maar ook het continue handelen vanuit wantrouwen naar de hulpvragende.
Als er nou eens begonnen zou worden met het stoppen van boetes die zo absurd hoog zijn dat iedere Jan Boerenlul wel kan begrijpen dat je daar een enorme berg extra en generatiesoverdragende problemen mee creeërt en in plaats daarvan het gesprek aangaan en vanuit vertrouwen, dus vanuit de ander als méns en niet nummertje zien, zou handelen, zou er een hoop angst en stress worden weggenomen. Arm zijn is dodelijk vermoeiend en stressvol, mede door het wantrouwen en alle controles etc. die daaruit voort komen.