‘Desinformatie’ over vaccins bestrijden. Wat deden ambtenaren achter de schermen?
Onderzoek Desinformatie werd tijdens de pandemie actief bestreden door leden van een denktank – op initiatief van het ministerie van VWS. Berichten op sociale media verdwenen.
Jet Schouten
25 april 2023 om 22:18
Leestijd 13 minuten
Het is woensdag 17 februari 2021, bijna een jaar na de eerste coronabesmetting in Nederland. De vaccinaties tegen het coronavirus zijn inmiddels op gang gekomen en de Tweede Kamer buigt zich over verlenging van de avondklok. Een ambtenaar van het ministerie van Volksgezondheid stuurt een mail aan een Nederlandse vertegenwoordiger van Facebook en aan een ambtenaar van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ). De ambtenaar heeft een bericht gelezen van een huisarts over corona op Twitter. „Zou jij dit aan Twitter kunnen doorsturen?”, mailt de ambtenaar. „Misschien kunnen ze deze man blokkeren?” En, wil hij weten: „Nemen jullie vanuit de IGJ contact met zo iemand op?”
De volgende dag mailt de IGJ terug: „Ik word erop gewezen dat vragen aan Twitter het account te blokkeren als een vorm van censuur kan worden uitgelegd. […] Wellicht dat een denktank-deelnemer dit beter onder de aandacht kan brengen?”
Wie de huisarts is en waarom deze huisarts op Twitter geblokkeerd zou moeten worden, blijft onduidelijk. Deze en andere vertrouwelijke mails zijn in december 2022 openbaar gemaakt door het ministerie van Volksgezondheid na Kamervragen over de werkwijze van de ‘denktank desinformatie’. Deze club van zo’n 35 ambtenaren, communicatie-experts en zorgverleners speurt sinds april 2019 – nog voor de coronapandemie – op initiatief van het ministerie van VWS naar ‘spookverhalen’ over vaccineren. Ook Nederlandse vertegenwoordigers van grote online platforms als Facebook, Google, Instagram en YouTube zijn lid van deze denktank.
Verspreiding van aantoonbaar schadelijke foutieve informatie mag zeker wat aan gedaan worden, helemaal als dit wordt gedaan door zorgmedewerkers. (Zoals bijv. de claim dat vaccinaties autisme veroorzaken)
Discussies met wetenschappelijk goed onderbouwde argumenten moet altijd de ruimte en mogelijkheid voor zijn. (Zoals het belang van ventilatie in de coronacrisis)
Dank voor het delen.
Bedankt voor het delen.
Dit lijkt me geen goede ontwikkeling. Ongetwijfeld zijn de intenties allemaal erg goed geweest, de uitvoering laat al wat gevaarlijke randjes zien.
Ambtenaren op een ministerie die het verschil niet zien tussen *gebrek aan bewijs* en *bewijs van gebrek* horen zich niet met de communicatie tussen huisarts en patiënt te bemoeien.
Een ministerie dat zich bemoeit met maatschappelijk debat zou dat op een transparante manier moeten doen. Dit artikel roept bij mij de vraag op hoeveel vergelijkbare clubjes er bestaan waar we geen weet van hebben. Bestaat er een denktank “desinformatie rondom de verkiezingen”, “desinformatie gaswinning”, eentje over “de zorgelijke daling populariteit koninklijk huis” of misschien zelfs wel een denktank “vertrouwen in overheidscommunicatie” als kers op de taart? Hoe zorgen we dat die er ook niet komen, als ze nog niet bestaan?
Ook de reacties van bewindspersonen en instanties onderaan het artikel zijn tot op een zorgelijk niveau op elkaar afgestemd. “Er worden alleen signalen gedeeld”. “Nee hoor, we worden alleen signalen gedeeld”. “Signalen? Die worden inderdaad gedeeld ja”.
En ook: “de deelnemers zijn niet betaald om deel te nemen aan de denktank”. Oké, maar ook bij een techgigant gaat voor niks de zon op. Wordt er wel betaald om bepaalde berichten hoger of lager in de tijdlijnen van mensen te krijgen?
4 comments
‘Desinformatie’ over vaccins bestrijden. Wat deden ambtenaren achter de schermen?
Onderzoek Desinformatie werd tijdens de pandemie actief bestreden door leden van een denktank – op initiatief van het ministerie van VWS. Berichten op sociale media verdwenen.
Jet Schouten
25 april 2023 om 22:18
Leestijd 13 minuten
Het is woensdag 17 februari 2021, bijna een jaar na de eerste coronabesmetting in Nederland. De vaccinaties tegen het coronavirus zijn inmiddels op gang gekomen en de Tweede Kamer buigt zich over verlenging van de avondklok. Een ambtenaar van het ministerie van Volksgezondheid stuurt een mail aan een Nederlandse vertegenwoordiger van Facebook en aan een ambtenaar van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ). De ambtenaar heeft een bericht gelezen van een huisarts over corona op Twitter. „Zou jij dit aan Twitter kunnen doorsturen?”, mailt de ambtenaar. „Misschien kunnen ze deze man blokkeren?” En, wil hij weten: „Nemen jullie vanuit de IGJ contact met zo iemand op?”
De volgende dag mailt de IGJ terug: „Ik word erop gewezen dat vragen aan Twitter het account te blokkeren als een vorm van censuur kan worden uitgelegd. […] Wellicht dat een denktank-deelnemer dit beter onder de aandacht kan brengen?”
Wie de huisarts is en waarom deze huisarts op Twitter geblokkeerd zou moeten worden, blijft onduidelijk. Deze en andere vertrouwelijke mails zijn in december 2022 openbaar gemaakt door het ministerie van Volksgezondheid na Kamervragen over de werkwijze van de ‘denktank desinformatie’. Deze club van zo’n 35 ambtenaren, communicatie-experts en zorgverleners speurt sinds april 2019 – nog voor de coronapandemie – op initiatief van het ministerie van VWS naar ‘spookverhalen’ over vaccineren. Ook Nederlandse vertegenwoordigers van grote online platforms als Facebook, Google, Instagram en YouTube zijn lid van deze denktank.
Verspreiding van aantoonbaar schadelijke foutieve informatie mag zeker wat aan gedaan worden, helemaal als dit wordt gedaan door zorgmedewerkers. (Zoals bijv. de claim dat vaccinaties autisme veroorzaken)
Discussies met wetenschappelijk goed onderbouwde argumenten moet altijd de ruimte en mogelijkheid voor zijn. (Zoals het belang van ventilatie in de coronacrisis)
Dank voor het delen.
Bedankt voor het delen.
Dit lijkt me geen goede ontwikkeling. Ongetwijfeld zijn de intenties allemaal erg goed geweest, de uitvoering laat al wat gevaarlijke randjes zien.
Ambtenaren op een ministerie die het verschil niet zien tussen *gebrek aan bewijs* en *bewijs van gebrek* horen zich niet met de communicatie tussen huisarts en patiënt te bemoeien.
Een ministerie dat zich bemoeit met maatschappelijk debat zou dat op een transparante manier moeten doen. Dit artikel roept bij mij de vraag op hoeveel vergelijkbare clubjes er bestaan waar we geen weet van hebben. Bestaat er een denktank “desinformatie rondom de verkiezingen”, “desinformatie gaswinning”, eentje over “de zorgelijke daling populariteit koninklijk huis” of misschien zelfs wel een denktank “vertrouwen in overheidscommunicatie” als kers op de taart? Hoe zorgen we dat die er ook niet komen, als ze nog niet bestaan?
Ook de reacties van bewindspersonen en instanties onderaan het artikel zijn tot op een zorgelijk niveau op elkaar afgestemd. “Er worden alleen signalen gedeeld”. “Nee hoor, we worden alleen signalen gedeeld”. “Signalen? Die worden inderdaad gedeeld ja”.
En ook: “de deelnemers zijn niet betaald om deel te nemen aan de denktank”. Oké, maar ook bij een techgigant gaat voor niks de zon op. Wordt er wel betaald om bepaalde berichten hoger of lager in de tijdlijnen van mensen te krijgen?