Dat er iets moet gebeuren is duidelijk, maar wat komt er voor in de plaats? Ik heb weinig vertrouwen in de overheid om met iets beters te komen namelijk.
> “(…) Ik ben er heel erg van geschrokken dat het systeem zo werkt”
Je vraagt je dan wel af *wanneer* Snels er heel erg van geschrokken was.
Wat hij beschrijft is feitelijk al vanaf 2006 bekend. De Belastingdienst wilde deze taak eigenlijk ook helemaal niet uitvoeren, maar de regering en Tweede Kamer hebben dat destijds doorgezet.
Maar goed. Fijn dat er steeds meer aandacht voor komt in ieder geval.
Heb een paar jaar lange gezeik gehad met de zorgtoeslagen omdat ik wisselende diensten had. Kon steeds al dat geld op een spaarrekening zetten om aan het eind van het jaar weer terug te betalen.
Heel fijn als je ook andere rekeningen moet betalen en het geld dus hebt maar ook weer niet hebt.
Later had ik er weer recht op maar niet aangevraagd puur om dat gedoe allemaal niet weer te hebben.
Gauw afschaffen die meuk en ‘t loon omhoog.
Het blijft wel raar.
De belastingdienst weet precies wat binnenkomt maar je moet wel als handmatig toeslagen uit en aan zetten?
Ik vraag me ook af hoe verouderd de ict systemen zijn bij de belastingdienst, want hoewel dat niet het hele probleem is zal een oud systeem niet meewerken om dit soepel te krijgen.
Ja dit is een beetje off topic, maar toch.
Het zou al enorm helpen als niet elke situatie (en bijbehorende uitzondering) meegenomen wordt in het belastingstelsel. Ik moet denken aan huurtoeslag:
Een van de voorwaarden op het gebied van zelfstandige woonruimte:
>Een zelfstandige woonruimte heeft in ieder geval een eigen toegangsdeur die op slot kan, keuken en wc. Maar niet voor álle zelfstandige woningen kunt u huurtoeslag krijgen. Voor een woonboot kunt u bijvoorbeeld geen huurtoeslag krijgen. Ook al is dit een zelfstandige woonruimte. Voor een recreatiewoning kunt u meestal ook geen huurtoeslag krijgen.
Dit moet de belastingdienst dan ook weer gaan handhaven/controleren. Wellicht krijgen ze informatie vanuit het kadaster, maar dit is ook niet altijd up-to-date of correct. Dan moet iemand weer in bezwaar gaan, waar ook weer een procedure voor is om er achter te komen wat voor woonruimte iemand heeft.
Ook het bizarre feit dat je als burger bijvoorbeeld zelf achter allerlei regelingen aan moet gaan en dat je niet proactief wordt opgespoord om bijvoorbeeld ‘energietoeslag’ aan te vragen gezien je belastingaangifte van vorig jaar of dit jaar, waarbij je bij het aanvragen dingen moet invullen wat de ‘overheid al weet (wellicht de gemeenten niet, maar voor de burger niet interessant).
En dan de IB omlaag? BTW? Accijns? BPM? IETS?
lol
Wat nou als we gewoon iedereen een basistoeslag geven, no questions asked? Soort van voorsorteren op een universeel basis inkomen.
Ik denk dat je het in veel gevallen moet omdraaien. Niet: dit is duur, maar voor arme mensen hebben we een toeslag waardoor het minder duur is, en zij moeten die zelf aanvragen. Maar: dit is betaalbaar voor iedereen, maar voor rijke mensen hebben we een extra belasting (apart, of gewoon als onderdeel van de inkomstenbelasting). En die betaalbaarheid kun je zo nodig regelen met een subsidie aan de aanbodkant; niet aan de vraagkant. De aanvraagdruk en de risico’s moeten weg bij de zwakkeren, en de bewijslast moet bij de overheid liggen.
Neem bijv. de zorgtoeslag. Iedere volwassene in Nederland met een zorgverzekering, die weinig geld heeft, heeft recht op die toeslag. Deze bedraagt in 2023 maximaal €154/maand (voor alleenstaanden). Je kunt net zo goed zeggen: we maken de basiskosten van de zorg voor iedereen €154/maand goedkoper (bijv. via een subsidie voor zorgverzekeraars of -verleners), en het verschil wat dan ontstaat met de huidige situatie (rijke mensen zijn ineens voordeliger uit) verdienen we terug via de inkomstenbelasting, door de tarieven daarvan meer progressief te laten verlopen. Of door een extra inkomensafhankelijke belasting (of extra bijdrage) op zorgkosten in te voeren. De tweede optie is niet per sé minder ingewikkeld dan de huidige inkomensafhankelijke toeslag, maar draait wel de bewijslast en de kosten om. Op dit moment moeten arme mensen bewijzen dat ze recht hebben op een toeslag die ze hard nodig hebben. Met een belasting moeten rijke mensen zorgen dat ze voldoende belasting betalen, en moet de belastingdienst zo nodig het tegendeel bewijzen. Zo liggen de risico’s en de evt. inspanningen niet bij de zwakkere, maar juist de sterkere mensen in de samenleving.
Of neem de huurtoeslag. Arme mensen met een goedkope huurwoning (veelal sociale huur) kunnen een tegemoetkoming in hun kosten krijgen. Je kunt net zo goed een algehele huursubsidie invoeren, maar vervolgens bepaalde woningen en/of inkomens meer belasten. Voer bijvoorbeeld een belasting op huurinkomsten in boven een bepaalde huurprijs, en voor woningen die nu buiten de huurtoeslag vallen (woonboten, recreatiewoningen, etc.). Zelfde idee: de druk (zowel qua kosten als moeite) ligt dan niet bij arme mensen en bij individuen, maar eerder bij rijke mensen en bij organisaties. Sowieso is natuurlijk de vraag waarom je specifiek een huurtoeslag moet geven. Ja, omdat huren duurder is dan kopen. Maar dat is ook grotendeels door maatregelen die kopen zo aantrekkelijk maken (zoals de hypotheekrenteaftrek). Als je die opschort, kun je wellicht überhaupt af van het idee dat je specifiek huurders moet helpen i.p.v. iedereen met woonlasten.
Zorg en woonruimte zijn natuurlijk sowieso dingen die iedereen nodig heeft, dus het is ergens logischer om dit überhaupt niet apart te subsidiëren maar gewoon te regelen via het basisstelsel van uitkeringen en inkomstenbelasting. Verhoog bijv. de bijstand en verlaag de belastingen op de laagste inkomens, en het effect is vrijwel hetzelfde: arme mensen houden meer geld over om aan essentiële zaken te besteden.
Toeslagen (of een vervanging daarvan) zouden m.i. alleen moeten bestaan voor meer ongebruikelijke of incidentele grote financiële lasten. De kinderopvangtoeslag is daarvan een goed voorbeeld. Niet iedereen heeft kinderopvang nodig, en sowieso niemand voor altijd. Maar wie het wel nodig heeft komt een paar jaar lang voor erg hoge kosten te staan. Wederom kun je dat beter oplossen door gewoon de basistarieven voor de kinderopvang veel goedkoper te maken, door bijv. subsidies te geven aan kinderdagverblijven. Vervolgens kun je dan een inkomensafhankelijke belasting of extra bijdrage invoeren om de progressiviteit van het systeem te behouden (wederom: als dat nodig is en niet gewoon in onze progressieve inkomstenbelasting kan worden opgenomen). Aanvraagdruk ligt dan weer aan de aanbodkant, en financiële druk bij rijkere mensen.
Stel je voor dat je mensen een inkomen gunt waar ze van kunnen leven. Dit hangt samen met het probleem van de marginale belastingdruk: tot zo’n 40.000 bruto gezinsinkomen blijft het netto inkomen bijna gelijk omdat je van elke bruto euro extra 0,84€ aan toeslagen verliest.
Omdat mensen dat zelf nauwelijks zien denken ze: top! Maar mensen die dit uitrekenen gaan vaak snel een dag minder werken. Toch geen zin.
Wat is de core business van de DUO? Uitbetalen.
Wat is de core business van het UWV? Uitbetalen.
Wat is de core business van de SVB? Uitbetalen.
Wat is de core business van de Belastingdienst? Innen.
De Tweede Kamer en Kabinet destijds: “Waar zullen het nieuw te ontwikkelen systeem van uit te betalen toeslagen eens neerleggen?”
En de rest is geschiedenis.
Het probleem is niet de toeslagen maar de grote hoeveelheid toeslagen die niet effectief zijn.
In een rechtvaardig belastingstelsel wil je uiteindelijk dat huishoudens met kinderen meer steun krijgen dan huishoudens zonder kinderen, dat arbeidsongeschikten meer steun krijgen dan arbeidsgeschikten, en dat laagopgeleiden meer steun krijgen dan hoogopgeleiden. Of je dit probleem nu oplost met een toeslag of met een negatieve inkomstenbelasting maakt niets uit. Het probleem zit namelijk niet bij het uitbetalen van de toeslag, maar bij het correct vaststellen van het inkomen (en omstandigheden) van de burger.
Maar wat we wel moeten doen is als we zeggen dat fruit eters meer recht hebben op steun dan mensen die geen fruit eten, duidelijk onderbouwen waarom dit precies zo is en waarom de voordelen van deze maatregel de nadelen overstijgen. Als we dat doen verdwijnen 80% van de maatregelen, daar zit de winst.
Het is al een hele verbetering dat de toeslag via een glijdende schaal wordt afgebouwd, maar ik ga er vanuit dat er weer veel op bezuinigd is. Dat is immers altijd zo bij “verbeteren van de regels” bij de overheid.
Toegegeven, dat zijn niet alleen toeslagen die inkomensafhankelijk zijn. Maar dat zijn best wel veel mensen/huishoudens die iets van toeslagen ontvangen. Bizar eigenlijk. Eyeopener voor mij.
Kunnen we dan gelijk kinderbijslag stoppen na 2 kinderen? 2 is prima om get aantal mensen op peil te houden , de rest betaal je lekker zelf
Gehele systeem vervangen door een basisinkomen. Geen controle, gewoon uitbetalen aan iedereen. Ik ben benieuwd op welk basisinkomen je uitkomt als je de begroting gelijk laat, je alle toeslagen schrapt en de hele ambtenarij daaromheen weghaalt. Mijn vermoeden is dat de allerlaagste inkomens er wel op achteruit gaan, maar misschien moeten we dat maar accepteren om een heel duidelijk systeem te krijgen.
16 comments
Dat er iets moet gebeuren is duidelijk, maar wat komt er voor in de plaats? Ik heb weinig vertrouwen in de overheid om met iets beters te komen namelijk.
> “(…) Ik ben er heel erg van geschrokken dat het systeem zo werkt”
Je vraagt je dan wel af *wanneer* Snels er heel erg van geschrokken was.
Wat hij beschrijft is feitelijk al vanaf 2006 bekend. De Belastingdienst wilde deze taak eigenlijk ook helemaal niet uitvoeren, maar de regering en Tweede Kamer hebben dat destijds doorgezet.
Maar goed. Fijn dat er steeds meer aandacht voor komt in ieder geval.
Heb een paar jaar lange gezeik gehad met de zorgtoeslagen omdat ik wisselende diensten had. Kon steeds al dat geld op een spaarrekening zetten om aan het eind van het jaar weer terug te betalen.
Heel fijn als je ook andere rekeningen moet betalen en het geld dus hebt maar ook weer niet hebt.
Later had ik er weer recht op maar niet aangevraagd puur om dat gedoe allemaal niet weer te hebben.
Gauw afschaffen die meuk en ‘t loon omhoog.
Het blijft wel raar.
De belastingdienst weet precies wat binnenkomt maar je moet wel als handmatig toeslagen uit en aan zetten?
Ik vraag me ook af hoe verouderd de ict systemen zijn bij de belastingdienst, want hoewel dat niet het hele probleem is zal een oud systeem niet meewerken om dit soepel te krijgen.
Ja dit is een beetje off topic, maar toch.
Het zou al enorm helpen als niet elke situatie (en bijbehorende uitzondering) meegenomen wordt in het belastingstelsel. Ik moet denken aan huurtoeslag:
Een van de voorwaarden op het gebied van zelfstandige woonruimte:
>Een zelfstandige woonruimte heeft in ieder geval een eigen toegangsdeur die op slot kan, keuken en wc. Maar niet voor álle zelfstandige woningen kunt u huurtoeslag krijgen. Voor een woonboot kunt u bijvoorbeeld geen huurtoeslag krijgen. Ook al is dit een zelfstandige woonruimte. Voor een recreatiewoning kunt u meestal ook geen huurtoeslag krijgen.
Dit moet de belastingdienst dan ook weer gaan handhaven/controleren. Wellicht krijgen ze informatie vanuit het kadaster, maar dit is ook niet altijd up-to-date of correct. Dan moet iemand weer in bezwaar gaan, waar ook weer een procedure voor is om er achter te komen wat voor woonruimte iemand heeft.
Ook het bizarre feit dat je als burger bijvoorbeeld zelf achter allerlei regelingen aan moet gaan en dat je niet proactief wordt opgespoord om bijvoorbeeld ‘energietoeslag’ aan te vragen gezien je belastingaangifte van vorig jaar of dit jaar, waarbij je bij het aanvragen dingen moet invullen wat de ‘overheid al weet (wellicht de gemeenten niet, maar voor de burger niet interessant).
En dan de IB omlaag? BTW? Accijns? BPM? IETS?
lol
Wat nou als we gewoon iedereen een basistoeslag geven, no questions asked? Soort van voorsorteren op een universeel basis inkomen.
Ik denk dat je het in veel gevallen moet omdraaien. Niet: dit is duur, maar voor arme mensen hebben we een toeslag waardoor het minder duur is, en zij moeten die zelf aanvragen. Maar: dit is betaalbaar voor iedereen, maar voor rijke mensen hebben we een extra belasting (apart, of gewoon als onderdeel van de inkomstenbelasting). En die betaalbaarheid kun je zo nodig regelen met een subsidie aan de aanbodkant; niet aan de vraagkant. De aanvraagdruk en de risico’s moeten weg bij de zwakkeren, en de bewijslast moet bij de overheid liggen.
Neem bijv. de zorgtoeslag. Iedere volwassene in Nederland met een zorgverzekering, die weinig geld heeft, heeft recht op die toeslag. Deze bedraagt in 2023 maximaal €154/maand (voor alleenstaanden). Je kunt net zo goed zeggen: we maken de basiskosten van de zorg voor iedereen €154/maand goedkoper (bijv. via een subsidie voor zorgverzekeraars of -verleners), en het verschil wat dan ontstaat met de huidige situatie (rijke mensen zijn ineens voordeliger uit) verdienen we terug via de inkomstenbelasting, door de tarieven daarvan meer progressief te laten verlopen. Of door een extra inkomensafhankelijke belasting (of extra bijdrage) op zorgkosten in te voeren. De tweede optie is niet per sé minder ingewikkeld dan de huidige inkomensafhankelijke toeslag, maar draait wel de bewijslast en de kosten om. Op dit moment moeten arme mensen bewijzen dat ze recht hebben op een toeslag die ze hard nodig hebben. Met een belasting moeten rijke mensen zorgen dat ze voldoende belasting betalen, en moet de belastingdienst zo nodig het tegendeel bewijzen. Zo liggen de risico’s en de evt. inspanningen niet bij de zwakkere, maar juist de sterkere mensen in de samenleving.
Of neem de huurtoeslag. Arme mensen met een goedkope huurwoning (veelal sociale huur) kunnen een tegemoetkoming in hun kosten krijgen. Je kunt net zo goed een algehele huursubsidie invoeren, maar vervolgens bepaalde woningen en/of inkomens meer belasten. Voer bijvoorbeeld een belasting op huurinkomsten in boven een bepaalde huurprijs, en voor woningen die nu buiten de huurtoeslag vallen (woonboten, recreatiewoningen, etc.). Zelfde idee: de druk (zowel qua kosten als moeite) ligt dan niet bij arme mensen en bij individuen, maar eerder bij rijke mensen en bij organisaties. Sowieso is natuurlijk de vraag waarom je specifiek een huurtoeslag moet geven. Ja, omdat huren duurder is dan kopen. Maar dat is ook grotendeels door maatregelen die kopen zo aantrekkelijk maken (zoals de hypotheekrenteaftrek). Als je die opschort, kun je wellicht überhaupt af van het idee dat je specifiek huurders moet helpen i.p.v. iedereen met woonlasten.
Zorg en woonruimte zijn natuurlijk sowieso dingen die iedereen nodig heeft, dus het is ergens logischer om dit überhaupt niet apart te subsidiëren maar gewoon te regelen via het basisstelsel van uitkeringen en inkomstenbelasting. Verhoog bijv. de bijstand en verlaag de belastingen op de laagste inkomens, en het effect is vrijwel hetzelfde: arme mensen houden meer geld over om aan essentiële zaken te besteden.
Toeslagen (of een vervanging daarvan) zouden m.i. alleen moeten bestaan voor meer ongebruikelijke of incidentele grote financiële lasten. De kinderopvangtoeslag is daarvan een goed voorbeeld. Niet iedereen heeft kinderopvang nodig, en sowieso niemand voor altijd. Maar wie het wel nodig heeft komt een paar jaar lang voor erg hoge kosten te staan. Wederom kun je dat beter oplossen door gewoon de basistarieven voor de kinderopvang veel goedkoper te maken, door bijv. subsidies te geven aan kinderdagverblijven. Vervolgens kun je dan een inkomensafhankelijke belasting of extra bijdrage invoeren om de progressiviteit van het systeem te behouden (wederom: als dat nodig is en niet gewoon in onze progressieve inkomstenbelasting kan worden opgenomen). Aanvraagdruk ligt dan weer aan de aanbodkant, en financiële druk bij rijkere mensen.
Stel je voor dat je mensen een inkomen gunt waar ze van kunnen leven. Dit hangt samen met het probleem van de marginale belastingdruk: tot zo’n 40.000 bruto gezinsinkomen blijft het netto inkomen bijna gelijk omdat je van elke bruto euro extra 0,84€ aan toeslagen verliest.
Omdat mensen dat zelf nauwelijks zien denken ze: top! Maar mensen die dit uitrekenen gaan vaak snel een dag minder werken. Toch geen zin.
Wat is de core business van de DUO? Uitbetalen.
Wat is de core business van het UWV? Uitbetalen.
Wat is de core business van de SVB? Uitbetalen.
Wat is de core business van de Belastingdienst? Innen.
De Tweede Kamer en Kabinet destijds: “Waar zullen het nieuw te ontwikkelen systeem van uit te betalen toeslagen eens neerleggen?”
En de rest is geschiedenis.
Het probleem is niet de toeslagen maar de grote hoeveelheid toeslagen die niet effectief zijn.
In een rechtvaardig belastingstelsel wil je uiteindelijk dat huishoudens met kinderen meer steun krijgen dan huishoudens zonder kinderen, dat arbeidsongeschikten meer steun krijgen dan arbeidsgeschikten, en dat laagopgeleiden meer steun krijgen dan hoogopgeleiden. Of je dit probleem nu oplost met een toeslag of met een negatieve inkomstenbelasting maakt niets uit. Het probleem zit namelijk niet bij het uitbetalen van de toeslag, maar bij het correct vaststellen van het inkomen (en omstandigheden) van de burger.
Maar wat we wel moeten doen is als we zeggen dat fruit eters meer recht hebben op steun dan mensen die geen fruit eten, duidelijk onderbouwen waarom dit precies zo is en waarom de voordelen van deze maatregel de nadelen overstijgen. Als we dat doen verdwijnen 80% van de maatregelen, daar zit de winst.
Het is al een hele verbetering dat de toeslag via een glijdende schaal wordt afgebouwd, maar ik ga er vanuit dat er weer veel op bezuinigd is. Dat is immers altijd zo bij “verbeteren van de regels” bij de overheid.
nav dit achtergrondartikel van de NOS: https://nos.nl/artikel/2472744-afschaffing-toeslagenstelsel-waarom-is-het-zo-ingewikkeld
> vorig jaar werd voor 15,7 miljard euro aan toeslagen gestort op de rekeningen van 5,7 miljoen huishoudens.
We hebben in het totaal [8,1 miljoen](https://www.cbs.nl/nl-nl/visualisaties/dashboard-bevolking/woonsituatie/huishoudens-nu) huishoudens. Ongeveer 70% van de huishoudens ontvangt dus iets van toeslagen.
> In 2022 werden 7,8 miljoen toeslagen uitgekeerd aan in totaal 9,5 miljoen mensen
Nederland heeft [17.59 miljoen inwoners](https://www.cbs.nl/nl-nl/cijfers/detail/83474NED?dl=6FCEB). Ongeveer 54% van de inwoners ontvangt dus iets van toeslagen.
Toegegeven, dat zijn niet alleen toeslagen die inkomensafhankelijk zijn. Maar dat zijn best wel veel mensen/huishoudens die iets van toeslagen ontvangen. Bizar eigenlijk. Eyeopener voor mij.
Kunnen we dan gelijk kinderbijslag stoppen na 2 kinderen? 2 is prima om get aantal mensen op peil te houden , de rest betaal je lekker zelf
Gehele systeem vervangen door een basisinkomen. Geen controle, gewoon uitbetalen aan iedereen. Ik ben benieuwd op welk basisinkomen je uitkomt als je de begroting gelijk laat, je alle toeslagen schrapt en de hele ambtenarij daaromheen weghaalt. Mijn vermoeden is dat de allerlaagste inkomens er wel op achteruit gaan, maar misschien moeten we dat maar accepteren om een heel duidelijk systeem te krijgen.