Opinie | Nederland verwaarloost onderwijs in Frans en Duits

38 comments
  1. In lijn met de neerwaartse spiraal waarin de bachelorprogramma’s Franse en Duitse taal en cultuur al enkele decennia zitten, werd recent bekendgemaakt dat zij opgaan in één landelijke bachelor. Nu nog worden zij op vijf verschillende universiteiten aangeboden. De masteropleidingen werden eerder al opgeheven. In de toekomst kan men naar verwachting dus nog maar op één plek in Nederland Frans en/of Duits studeren op academisch niveau. Reden: de tanende studentenaantallen.

    ​

    Het is mij een raadsel hoe de politiek enerzijds met de handen in het haar zit vanwege het tekort aan leraren – waarbij Frans en Duits beide al jaren kampen met deze tekorten – en anderzijds nog steeds niet bereid is, een agressieve overheidscampagne te beginnen om het leren van Frans en Duits de impuls te geven waar deze vakgebieden al lang naar snakken. Zo kunnen jongeren wakker geschud worden om te kiezen voor de talen en culturen van de belangrijkste landen in de Europese Unie. Wervingscampagnes kunnen een begin zijn.
    ***Vakinhoudelijke passie***
    Daarnaast zal wetgeving onontbeerlijk zijn om op duurzame wijze een minimum aan structurele en vanzelfsprekende aandacht voor het Frans en het Duits in de Nederlandse maatschappij in te bedden: docenten kunnen nog zo enthousiast hun vakinhoudelijke passie overdragen op scholieren, de literaire wereld kan nog zo zeer hameren op de meerwaarde van literatuur, het zijn druppels op een gloeiende plaat en die leiden op macroniveau tot niets.
    Daarvoor is overheidsingrijpen hard nodig en moet het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen zich inspannen om de meerwaarde van diepgravende kennis van de Franse en Duitse taal en cultuur te erkennen en deze het prestige te verlenen dat zij verdienen.

    ​

    >De in Nederland zo vastgeroeste focus op de Angelsaksische wereld zou toch langzamerhand als sleets mogen worden beschouwd

    Waarom is er bijvoorbeeld geen quotum bij de NPO voor Duits- en Franstalige content? Onbekend maakt onbemind. De NPO heeft een informerende en opvoedende taak en valt onder hetzelfde ministerie als het onderwijs. Structurele aandacht voor de buurtalen en -culturen lijkt mij niet meer dan een logische ambitie. Een samenwerking zou voor de hand moeten liggen. De in Nederland zo vastgeroeste focus op de Angelsaksische wereld zou toch langzamerhand als sleets mogen worden beschouwd: de Verenigde Staten zijn op vele fronten niet bepaald meer een voorbeeldland te noemen en het Verenigd Koninkrijk is uit de EU gestapt. Het belang van goede banden tussen Nederland en respectievelijk Frankrijk en Duitsland wordt in de huidige geopolitieke situatie alleen maar groter.

    Tegelijkertijd wordt er door een vakvernieuwingscommissie en het nationaal expertisecentrum leerplanontwikkeling (SLO) achter de schermen hard gewerkt aan vernieuwing van het talencurriculum in het voortgezet onderwijs. Dat moet leiden tot nieuwe examenprogramma’s, ook bij Frans en Duits. Een nascholing van de beroepsvereniging Levende Talen bood docenten die bevlogen genoeg waren om recent een weekend hun vrije zaterdag op te offeren, een kijkje in de keuken.
    De commissie is behoorlijk ambitieus en hoopt via deze weg de negatieve spiraal te doorbreken. Dat is begrijpelijk: de basisvorming en met name de door marktwerking gedreven invoering van de Tweede Fase (waarbij leraren tot coach gereduceerd werden) sloopten sinds invoeren van de rampzalige lumpsumbezoldiging eind jaren negentig de vakken Frans en Duits, met name in de bovenbouw havo/vwo. Het aantal contacturen ging omlaag vanwege de introductie van de vier profielen en de daarmee gepaard gaande bredere vakkenpakketten en aanhoudende bezuinigingsrondes sindsdien. De taalvakken vervlakten en werden in het ergste geval gereduceerd tot een taalcursus, aangevuld met examentraining.
    ***Frisse ambities***
    De ambitie om nieuw elan te geven aan het talenonderwijs is op zich een prima idee. Frisse ambities in de vorm van nieuwe examendomeinen moeten het tij gaan keren. Maar ik mis hierin een garantie van de overheid dat het veld voor de uitvoering ervan op termijn ook gefaciliteerd zal worden; hoe haalbaar is het landelijk opschroeven van vakinhoudelijke eisen als onderwijsbesturen lukraak kunnen blijven snijden in lestabellen en school A als gevolg daarvan in bijvoorbeeld slechts 80 minuten contacttijd per klas per week moet doen waar men op school B nog wel de benodigde 150 tot 200 minuten heeft? Een eerste stap in vakvernieuwing zou de bereidheid van het verantwoordelijke ministerie moeten zijn, wettelijke minimumlestabellen voor Frans en Duits van vmbo tot en met vwo vast te stellen, zodat de vakken op alle scholen die ze aanbieden, tot bloei kunnen komen.
    Wellicht dat leerlingen dan meer doordrongen raken van de rijkdom die een talenstudie kan bieden en weer bereid zijn voor een dergelijke studie te kiezen. In een almaar verder internationaliserend Nederland zal dit op termijn zijn vruchten afwerpen. Dat dit eerst jarenlang vooral veel geld zal kosten, moge duidelijk zijn. Maar de kosten gaan voor de baat uit. Komt er geen breed overheidsgedreven plan om de talen in het voorgezet- en wetenschappelijk onderwijs te redden, dan voorspel ik een treurig einde van de vakgebieden taal-, cultuur- en letterkunde en een land dat zich over enkele decennia verwonderd afvraagt waarom we onze buurtalen eigenlijk helemaal niet meer beheersen.

  2. Tja. We zijn nu eenmaal een land van cultuurbarbaren dat nergens om geeft behalve centen. Dan krijg je dit. We hebben onszelf wijsgemaakt dat je alleen maar Engels hoeft te kunnen. Engels is in dat gedachtegoed precies hetzelfde als Nederlands, niet meer dan een middel om informatie over te brengen. Taalonderwijs hoeft daardoor ook niet meer te zijn dan een talencursus en kunnen we eigenlijk wel vervangen door Duolingo.

    Dat taal over veel meer gaat is daarmee ook onzin, want cultuur bestaat niet, en als het wel bestaat wordt het toch gewoon vertaald naar het Engels??? Oh en buitenlanders moeten trouwens gewoon Engels leren, in plaats van in rare talen zoals Frans te praten in Frankrijk. Oh en het Nederlands kunnen we eigenlijk ook wel afschaffen, want Engels is veel nuttiger om centjes te verdienen. Maar daar zijn we in het hoger onderwijs toch al heel hard mee bezig dus moet lukken.

  3. Ik had aan beide een grafhekel, ook mede door slechte leraren (waarvan één zelfs ontslagen is voor pedo gedrag). Ik zal hier niet van wakker liggen, jammer voor diegene die het wel leuk vinden.

  4. 6 jaar en duizenden euros aan belastinggeld later spreek ik nog steeds geen woord Frans. Gelukkig heb ik daar nog geen dag in mijn leven last van gehad, van mij mogen ze Frans en Duits gewoon afschaffen.

    Leren ze daar maar gewoon Engels

  5. De auteur heeft het de hele tijd over dat het “vanzelfsprekend is om te leren over Franse en Duitse cultuur” maar ik zie niet wat het voor mij op persoonlijk niveau voor meerwaarde heeft, idem voor de talen (en vooral Frans). Ja oké, Duitsland en Frankrijk zijn grote landen in de EU, maar waarom zou ik in godsnaam mijn tijd verdoen aan het leren van iets wat mij niks interesseert en ook vrij weinig meerwaarde heeft voor mijn carrière?

  6. Ik heb al 12 jaar geen Frans meer gehad en weet nog steeds hoe ik “Je m’appelle frikadel” moet zeggen, dus het zal allemaal wel meevallen.

  7. Toch veel Randstadcentrisme hier lijkt me. Mensen die aan de grens wonen hebben ontzettend veel baat bij het leren van zowel Frans als Duits. Ik vind het juist fijn dat die twee talen centraal staan in het onderwijs. Het verbaast me altijd een beetje als ik Nederlanders tegenkom in Duitsland die Engels praten, vaak uit het westen komend.

  8. Het probleem ligt breder. Den Haag verwaarloost ons onderwijs al veel langer, waardoor scholen niet anders kunnen. Door jarenlange neoliberalisering van het onderwijs moet een school bijvoorbeeld aankloppen bij dure commerciële partijen wanneer er een docent uitvalt, met als gevolg dat de school voor één docent drie keer zoveel geld kwijt is. Door de lumpsum in de het onderwijs, betekent dit dat ergens anders op bezuinigd moet worden.

    Ander voorbeeld van landelijk mismanagement: een docent Nederlands in Nederland moet twee keer zoveel lesuren draaien als een docent Duits in Duitsland. Gevolg: docenten kunnen leerlingen niet de volledige aandacht geven die je het kind zou willen geven, ontzettend veel docenten Nederlands zitten met burn-outklachten thuis én bijna niemand is nog zo gek om docent Nederlands te worden.

    Den Haag geeft niets om ons onderwijs. Onderwijs is voor Den Haag net zoiets als de gaswinning in Groningen: de schone schijn ophouden zolang het kan, her en der wat pappen en nat houden en ondertussen structureel weigeren belastinggeld daadwerkelijk in de burger te investeren. Ik word hier serieus zo boos van…

  9. School is al druk genoeg, moeten we nu ook ieder volwassene met een internet verbinding gaan laten bepalen wat kinderen nog meer moeten doen? Ik zie liever Duits en Frans volledig verwaarloosd als dat betekent dat kinderen met minder stress hun school af kunnen maken.

  10. Ik ben Keulenaar en 1976 voor de studie naar Delft gegaan. Ik had toen een goede tijd, niet op de laatste plaats, omdat ik mijn best deed om goed Nederlands te praten. In die tijd konden ouderen Duits EN Frans, de jongeren op mijn leeftijd nog wel een mondje Duits. Ik zou het erg verdrietig vinden, als de verstandshouding van de Nederlanders door gebrek aan taalvaardigheid in het gebrek zou komen.

  11. We verwaarlozen dan misschien Frans en Duits, maar gemiddeld kunnen jongeren wel beter Engels spreken dan ouderen. Op het niveau waarop mijn ouders Frans, Duits en Engels spreken, zou ik geen emotionele connectie met iemand kunnen maken. Tenminste niet in die mate waarin ik dat in het Engels wel kan.

    Het kost veel tijd om een taal zo goed te leren spreken dat het een leuke verrijking van mijn leven is, helemaal als ik dit voor meerdere vreemde talen moet doen. Als ik aan het eind van mijn middelbare schooltijd alleen maar stuntelig met een Franse scholier kan praten over mijn hobbies, dan steek ik die tijd liever in iets anders. Als ik dan toch eens een ijsje wil bestellen in Frankrijk, dan Google ik ter plekke wel hoe dat moet.

  12. Op veel scholen worden geschiedenis, aardrijkskunde en economie in één koepel vak gegeven. Over verwaarlozing gesproken.

  13. Het zou al schelen als je eerder in de onderbouw kon kiezen welke talen je wil houden. In de 3e zat ik vast aan Nederlands, Engels, Frans, Duits, Grieks en Latijn. De betavakken gingen me goed af, maar de talen, vooral Frans en Grieks waren een drama, en ik heb heel veel uren besteed aan talen die ik nog steeds totaal niet spreek.

    Duits vond ik dan nog de leukste, maar die heb ik ook laten vallen want je moest verplicht een klassieke taal, en meer dan de verplichte 3 talen had ik geen zin in.

    Dus ik heb uiteindelijk meer dan duizend uur besteed aan talen die ik nog steeds niet op een functioneel niveau spreek. Als ik in de tweede Grieks, Frans en Latijn had kunnen laten vallen had ik meer talen gesproken, met minder moeite, en dan had ik meer tijd voor andere vakken gehad.

  14. Ik heb dyslexie, ben verder super intelligent en haalde voor alle andere vakken zevens en achten, maar doordat ik verplicht was om Frans en Duits te doen heb ik met pijn en moeite mezelf door het VWO heen kunnen slepen. En waarom? Ik heb er geen woord van onthouden.

    Engels is de meest geaccepteerde taal wereldwijd. Het zou logischer zijn om daarnaast Spaans of Chinees aan te bieden als mogelijke tweede of derde taal.

  15. Naar mijn mening mogen Frans en Duits compleet afgeschaft worden. Breng in plaats daarvan retoriek als vak terug. Sowieso onzin dat literatuur en retoriek als 1 vak onder “Nederlands” zijn samengevoegd, het zijn twee compleet andere dingen. Boeken lezen en literatuurgeschiedenis leren hebben niets te maken met overtuigende teksten schrijven.

  16. Elke sukkel in Nederland kan zich prima redden in Duitsland door een beetje half Nederland / half Duits te praten. Verder kan het wel een nuttige taal zijn, maar als je redelijk vaak contact hebt met Duitsers, pak je het wel makkelijk op.

    Frans is een taal waar je helemaal niks aan hebt, ben vaak genoeg op vakantie in Frankrijk geweest, en heb nooit een woord Frans nodig gehad.

    Het is simpelweg niet nodig, en hoe internationaler de wereld wordt, hoe minder belangrijk het wordt en de jeugd ziet dat ook in. De enige manier hoe je dit gaat redden, is door het te forceren aan mensen die er totaal geen interesse in hebben.

  17. klinkt als goed nieuws, liever alle uren duits en frans vervangen met meer engels. Heeft 99% van de studenten veel meer aan. Of bied spaans/chinees. als je graag extra talen wil verplichten.

  18. Tja, een docent Frans en Duits die van mening is dat Frans en Duits verwaarloost wordt.

    Realistisch gezien is het veel efficiënter om als west europa te focussen op een gezamenlijke tweede taal (Engels) welke iedereen vloeiend spreekt.

    Wat is de toegevoegde waarde van Duits of Frans in een Nederlands onderwijssysteem? Dat de VS en het VK niet altijd de beste voorbeelden zijn doet niet af aan het feit dat Engels internationaal een veelbesproken taal is. Dat het zonde is van Duitse of Franse films is ook onzin: een Franse film met ondertitel is prima te volgen en kan ook erg mooi zijn.

    Klinkt vooral als een gevalletje eigenbelang, maar goed, het is een mening.

  19. Om heel eerlijk te zijn, misschien is het ook wel beter om de focus op Engels te leggen, zoveel mensen die daar wel gewoon lessen in krijgen maar net geen zinnen kunnen spreken zonder de helft in het Nederlands te doen..

  20. Mijn kids hebben 3 jaar lang verplicht Duits en Frans moeten volgen. En hebben zich altijd afgevraagd waarom. Heel veel moeite om talen te leren die je nooit meer gaat gebuiken. En het lullige is dat als de kids online gaan op de PC of PS5 ze Engels spreken met kids uit Duitsland en Frankrijk. Ze hadden de uren beter in wiskunde kunnen steken aangezien dit altijd van pas komt en universeel is.

Leave a Reply