**Uitgebuit voor het goede doel: Oxfam bevriest samenwerking met fondsenwerver Geninc na GVA-onderzoek**
*Hoe gaan fondsenwervers in België om met hun medewerkers en geld voor goede doelen? Die vraag stelden we ons bij Gazet van Antwerpen naar aanleiding van honderden klachten over fondsenwervers op sociale media. Ons onderzoek wijst uit dat niet alle commerciële fondsenwervers het even nauw nemen met de deontologische afspraken. Die werden na een Pano-reportage van VRT in 2019 nochtans aangescherpt. We ontdekten een piramidesysteem met vertakkingen in Antwerpen, grootschalige schijnzelfstandigheid en vergoedingen die ver onder het minimumloon liggen. Daarnaast leggen we bloot hoe kwetsbare mensen worden uitgebuit voor het goede doel en hoe geld blijft kleven bij een controversiële multinational.*
Bron: [https://www.gva.be/cnt/dmf20220304\_95575127](https://www.gva.be/cnt/dmf20220304_95575127)
Auteur: **David Van Turnhout**
Wie op Google zoekt naar het woord piramideverkoop komt vaak uit bij klachten over multilevel marketingbedrijven (MLM). MLM is een marketingvorm waarbij verkopers niet alleen een product verkopen, maar ook verkopers werven die voor hen producten verkopen. Zo verdienen ze niet alleen een commissie op wat ze zelf verkopen, maar ook op wat anderen voor hen aan de man brengen.
**Appco**
Het ene MLM-bedrijf verkoopt geneeskrachtige oliën, het andere geneeskrachtig water, en één van de bekendste MLM-bedrijven ter wereld, Herbalife, brengt hoofdzakelijk voedingssupplementen aan de man. Maar tot onze verbazing stoten we tijdens het googelen ook op een zee van klachten over Appco, een wereldwijde fondsenwerver voor grote, internationale ngo’s, waaronder het Internationale Rode Kruis, Oxfam, WWF, Amnesty International en Greenpeace. Appco is wereldwijd, maar ook in Antwerpen, actief onder verschillende namen. Daarover later meer.
Volgens de online klagers spiegelt Appco zijn medewerkers grote winsten voor. Die kunnen ze als zelfstandige verdienen door deur aan deur donaties te ronselen enerzijds, en door zelf manager te worden anderzijds. Managers ronselen niet alleen geld, maar ook mensen die op hun beurt fondsen voor hen werven. Daar krijgen ze een managerscommissie op, waardoor ze meer kunnen verdienen. Een piramide- of MLM-verkoop dus.
In werkelijkheid stellen honderden klagers dat ze amper kunnen rondkomen van de commissies die ze als (schijn)zelfstandige bij Appco verdienen. Omdat het vooral gaat over klachten van voor 2017, trekken we op onderzoek uit. Daaruit blijkt dat Appco in België zijn naam veranderde naar **Geninc**, maar anno 2022 nog steeds actief is op de Belgische goededoelenmarkt.
**Wolf of Wallstreet**
Wanneer we ex-werknemers spreken, verwijzen ze bijna allemaal naar de bekende film *Wolf of Wallstreet,* want dat is de cultuur die het bedrijf ademt. Dat zien we ook wanneer we er undercover solliciteren. Strak in het pak en met het haar in de gel, roept een jonge manager zijn verkopers toe tijdens de ochtendmeeting. Eén van de managers haspelt een lijst van goed presterende verkopers af. Bij het afroepen van de namen klinkt telkens luid applaus en gejoel. Mensen worden opgepept om op pad te gaan en succesvol te verkopen. Onder hen ook twee piepjonge schoolverlaters die moeilijk kansen krijgen op de arbeidsmarkt en hopen goed te zullen “cashen” bij Geninc.
“Maar die verhalen over veel verdienen zijn praatjes”, zegt een ex-werkneemster die liever anoniem wil blijven. “Als ik er aan de slag wou gaan, moest ik eerst zelfstandige worden. Dat gaat al gepaard met heel wat opstartkosten.” Niet ideaal voor iemand die werkloos is en zijn weg niet vindt op de arbeidsmarkt. “Omdat ik sociaal geëngageerd ben, ging ik op pad voor Amnesty International en probeerde ik bankmandaten te verkopen. Daarbij geeft een donateur de toestemming om maandelijks een vast bedrag via zijn bankrekening te schenken. Ik kreeg een kleine basisvergoeding en was dus sterk afhankelijk van commissies op wat ik genereerde. Al snel werd het me duidelijk dat ik er onmogelijk van kon leven, hoe hard ik ook werkte en mijn best deed. Op het einde van de rit hield ik vooral kosten over aan mijn zelfstandigenstatuut.”
**“Boekhouder nooit gezien”**
Tot 2017 konden de zelfstandige medewerkers bij het voormalige Appco wel rekenen op de hulp van een soort ‘huisboekhouder’. Die deed onder andere hun btw-aangiftes. Maar voor advies konden ze er amper terecht. De boekhouder was zo drukbezet met de aangiftes van meer dan driehonderd medewerkers, dat maar weinigen hem ooit te zien kregen. Toch betaalden velen een wekelijks of maandelijks bedrag voor zijn diensten. Uit navraag blijkt het om Blauwplus uit Amsterdam te gaan, de commerciële naam van het Britse Richard Davison Associates. Die vennootschap werd op haar beurt opgericht door enkele hoofdrolspelers bij Appco Group. Richard Davison was zelf ook een tijd bestuurder bij Appco. Op die manier ontfutselde het bedrijf dus nog extra geld van zijn slechtbetaalde medewerkers, in ruil voor een erbarmelijke service en onbetrouwbaar advies. Hun boekhouder had, zonder dat de medewerkers het wisten, immers een dubbele pet op. Richard Davison Associates is vandaag trouwens nog steeds op hetzelfde adres gevestigd als Appco Nederland.
In 2017 liepen de klachten over Appco zo de spuigaten uit dat het bedrijf van naam moest veranderen. Appco Group Belgique werd plots TAWKR. Intussen werden de commerciële activiteiten van Appco België overgeheveld naar het Franse TAWKR, waardoor het Belgische TAWKR niet meer werd dan een lege doos. Uiteindelijk kwam er in 2021 een einde aan de Belgische vennootschap TAWKR en werd Geninc de commerciële naam van het Franse TAWKR in België. In België heeft het bedrijf dus geen juridische entiteit meer.
Online ontkent Geninc ook maar iets te maken te hebben met Appco, maar in werkelijkheid is het gewoon een verderzetting van Appco Group België. TAWKR Frankrijk en het voormalige Appco Group delen immers dezelfde moedermaatschappij in het Verenigd Koninkrijk: The Firm Organisation. Bent u nog mee?
**“Ngo’s waren op de hoogte”**
Een bijkomende reden voor de naamsverandering is waarschijnlijk ook de slechte naam van Appco bij de ngo’s zelf. Zo stelde de Vereniging voor Ethische Fondsenwerving (VEF) in 2016 al enkele schendingen vast op het Handvest voor Directe Dialoog. Dat is een ethische code waartoe ngo’s zich verbinden wat betreft fondsenwerving op openbare plaatsen en deur-aan-deur. Die afspraken gaan onder andere over een waardig minimumloon, waaraan Appco naar verluidt niet aan voldeed.
“Op basis van een screening, ontdekten we enkele zaken die niet door de beugel konden”, zegt VEF-voorzitter Erik Todts. Op dat moment maakte onder andere Amnesty Vlaanderen gebruik van Appco’s diensten. Daarop stapte Amnesty Vlaanderen uit de VEF en zette het de samenwerking met Appco verder. Tot op heden is Amnesty Vlaanderen geen lid meer van de Vereniging voor Ethische Fondsenwerving.
In een eerdere reactie gaf Amnesty Vlaanderen aan slechts een proefperiode met Appco te hebben gewerkt in 2016 en met de opvolger, Geninc (TAWKR Frankrijk), in 2021. Directeur van Amnesty Vlaanderen, Wies De Graeve, zegt daarbij vooral te steunen op het oordeel van de VEF dat de nieuwe verloningspolitiek van Geninc (TAWKR Frankrijk) compatibel was met het Handvest. Achteraf blijkt deze laatste zich hieraan niet te houden. “Uiteindelijk zijn onze leden wel zelf verantwoordelijk voor het naleven van de deontologische afspraken en de controle hierop.”
De Graeve zegt er zelf van op de hoogte te zijn dat sommige fondsenwervers van Geninc (TAWKR Frankrijk) voor hen fondsen wierven als zelfstandige, maar zegt dat hij geen zicht had op de piramidestructuur en hoe het bedrijf intern werkte. Ondanks eerdere, bedenkelijke verbintenissen tussen Amnesty Vlaanderen en TAWKR werd de samenwerking dan toch stopgezet in 2021.
**Samenwerking opgeschort**
Wie in Vlaanderen nog wel met Geninc (TAWKR Frankrijk) samenwerkt, is Oxfam. Uit facturen die onze redactie kon inkijken, blijkt dat de zelfstandige fondsenwervers een vaste dagvergoeding krijgen van 40 euro, aangevuld met 16 euro commissie per verkocht bankmandaat. Vanaf 15 klanten per week is dat 21 euro commissie. Volgens het Handvest Directe Dialoog van de VEF mag de aanvulling met commissies en bonussen niet meer bedragen dan 50% van het basisloon, wat in dit geval neerkomt op zo’n 400 euro per maand. Als Geninc zich aan de deontologische afspraken houdt, kan een zelfstandige werver dus niet meer verdienen dan 1.200 euro per maand. Dat is een pak lager dan het wettelijk minimumloon van een werknemer (1.691 euro). Bovendien hou je daar als zelfstandige een veel kleiner bedrag van over. Je betaalt immers sociale bijdragen, een boekhouder enzovoort.
Intussen ontwijkt Geninc voor honderdduizenden euro’s aan sociale lasten, maar om zijn juridische verantwoordelijkheid te ontlopen, valt Geninc terug op zijn piramidestructuur. De schijnzelfstandigen factureren immers niet aan TAWKR Frankrijk, maar aan een andere zelfstandige in de piramide, waar een deel van het geld voor goede doelen blijft kleven. Op die manier bestaat er, althans op papier, geen juridische of zakelijke band tussen TAWKR Frankrijk en de verkoper.
Gezien de veelvuldige communicatie tussen de VEF en zijn leden, moet ook Oxfam op de hoogte geweest zijn van de bedenkelijke verloningspolitiek van Appco, Geninc en TAWKR. In een reactie zegt woordvoerder Belinda Torres Leclerq dat Oxfam niets afwist van de piramidestructuur en de schijnzelfstandigheid van de fondsenwervers. Ook zij verwijst net als Amnesty Vlaanderen de gesprekken tussen TAWKR en de VEF over eerlijke verloning. “Ik wil heel duidelijk benadrukken dat onze samenwerking met TAWKR een test was. Op basis daarvan zouden we een structurele samenwerking nog bekijken”, aldus Torres Leclercq.
Op basis van ons onderzoek schortte Oxfam de samenwerking met TAWKR Frankrijk op. Toch is het duidelijk dat zowel Oxfam als Amnesty Vlaanderen niet geheel vrijuit gaan. “Het is hun verantwoordelijkheid om na te gaan of hun verkopers zich aan de regels houden”, besluit de VEF.
We vroegen ook TAWKR intussen om een reactie, maar kregen nog geen antwoord.
by ShadowMosezs