[Archive](https://archive.ph/a4XCJ)
Steeds grotere groep vrouwen lijdt aan bloedarmoede zonder het te weten: ‘Nieuwe levensstijl heeft gevolgen voor gezondheid’
Een kwart van de moderne vrouwen lijdt, vaak zonder dat te weten, aan bloedarmoede, veroorzaakt door ijzertekort. Hans Verhoef, universitair hoofddocent en voedingsonderzoeker, promoveert op het onderwerp en pleit voor regelmatige metingen. IJzerpillen kunnen uitkomst bieden. ,,Als dit probleem bij mannen zou spelen, was het al lang bestudeerd.”
Van een ijzertekort kun je vermoeid, duizelig en kortademig zijn, maar het kan ook goed dat je lichaam aan het tekort gewend is geraakt en je die symptomen dus níet voelt, stelt Verhoef. De voedingsonderzoeker aan de Wageningen Universiteit (WUR) zag in zijn onderzoek dat vrouwen heel vaak niet weten dat ze een ijzertekort hebben. En ijzer, speelt een belangrijke rol in ons lichaam: het vervoert zuurstof in het bloed en levert dit af bij alle organen en helpt zuurstof op te slaan in spieren. Een tekort aan ijzer lijdt weer aan bloedarmoede.
Hoe komen we aan een ijzertekort? Dat ligt aan de leefstijl van nu. „In de tijd van de jagers en verzamelaars aten onze voorouders vooral fruit en vlees. Vlees is een goede bron van ijzer en de vitamine C in fruit bevordert de ijzeropname”, vertelt Verhoef. „Anno 2023 hanteren steeds meer mensen een dieet met minder of geen vlees. Dat vind ik een mooie ontwikkeling, maar het heeft ook gevolgen voor de gezondheid.”
Dat komt omdat vegetariërs -en de mens tegenwoordig sowieso- meer graanproducten eten. Bepaalde stofjes die daarin van nature voorkomen remmen de opname van ijzer in het lichaam, zegt Verhoef. „Bij een plantaardig dieet krijg je dus minder ijzer binnen.”
Anders voor mannen
Een vegetarisch dieet heeft een andere uitwerking op mannen dan op vrouwen, zegt Verhoef. Dat komt door de menstruatie. „Een vrouw verliest dan in enkele dagen gemiddeld veertig milliliter bloed. Maar bij sommige vrouwen loopt dat op tot honderd of zelfs tweehonderd milliliter bloed. Dat is alsof je elke maand een bloeddonatie doet.” In de oertijd was dat anders; vrouwen werden op latere leeftijd ongesteld, kregen meer kinderen, waren vaker zwanger en gaven langer borstvoeding, zegt Verhoef. „Daardoor menstrueerden ze grofweg 160 keer in hun leven, terwijl de vrouw nu zo’n 450 keer ongesteld is.”
Hoeveel vrouwen een ijzertekort hebben is onbekend, een grove schatting is dat een kwart van de vrouwen bloedarmoede hebben. Over dat niet weten hoe groot het probleem is, heeft de voedingswetenschapper zich verbaasd. „Net als over de weinige aandacht en kennis voor menstruatie. We praten er niet over, lijken er geen interesse in te hebben. Als mannen dit probleem hadden, was het al lang bestudeerd.”
Gevaar voor zwangere vrouwen
Verhoef pleit voor regelmatige metingen op ijzertekort bij Nederlanders, vooral bij vrouwen, en zeker bij zwangere vrouwen. „65 tot 80 procent van de vrouwen heeft onvoldoende ijzervoorraden om een zwangerschap zonder supplementen door te komen. Dat kan ondervangen worden door beter te monitoren. Nu wordt er tijdens een zwangerschap in het eerste trimester bloed geprikt, en daarna pas in week 30 weer. In de tussenliggende periode lopen vrouwen een behoorlijk risico om ijzertekort te ontwikkelen.”
Dat kan nadelige gevolgen hebben voor het ongeboren kind- dat kan uiteindelijk een lager geboortegewicht hebben, zelf bloedarmoede hebben of krijgen, minder ijzervoorraden hebben en zelf op eerdere leeftijd bloedarmoede krijgen. Maar ook voor de moeder kan het gevaarlijk zijn.
„We zien dat vrouwen met bloedarmoede tijdens de zwangerschap, meer bloed verliezen tijdens de bevalling. In Nederland zien we zo’n 6 procent van de vrouwen die een abnormaal zware bloeding hebben na de bevalling, en dat percentage is stijgend. Na de bevalling is het waarschijnlijk lastiger om borstvoeding te geven en is de kans op bloedarmoede groter. Je raakt in een vicieuze cirkel. In extreme gevallen leidt het tot de dood, dat risico is in Nederland beperkt.”
Wat kun je doen?
In ontwikkelingslanden wordt het ijzergehalte beter bijgehouden, stelt Verhoef, die zelf veel onderzoek doet in Malawi. „Door onderzoek waarin we zulke metingen routinematig in voeren -en dat is geen rocket science- stellen we niet alleen vast hoe groot het probleem in Nederland is en welke groepen de hoogste risico’s lopen, maar ook hoe het over de tijd verandert.”
Wat nu, moeten we meer vlees gaan eten? Dat is niet voldoende, zegt Verhoef. „IJzerpillen kunnen uitkomst bieden. Europese richtlijnen spreken elkaar daarin tegen, terwijl de WHO zegt dat alle vrouwen ijzerpillen zouden moeten slikken. En minder bloeden, dus minder menstrueren, helpt; bijvoorbeeld geen stopweek inlassen als je de pil slikt. Betere screening, wellicht op vrijwillige basis, zou uitkomst bieden. Vrouwen zouden meer keuzevrijheid moeten hebben, en goed geïnformeerd moeten zijn om die te benutten.”
Dit is de eerste keer dat ik lees dat vrouwen in de prehistorie pas later ongesteld werden. Wat zou dat verschil veroorzaakt hebben?
Dit artikel vind ik misleidend omdat vlees zeker niet de enige bron van ijzer is. Als iemand een plantaardig of vegetarisch dieet volgt met ijzertekort dan eet diegene te weinig peulvruchten, zaden, volkoren graanproducten, donkergroene bladgroentes, aardappelen, bruine en witte bonen etc. Ik ben voornamelijk vegetariër en halverwege mijn zwangerschap zonder ijzertekort (verschillende keren bloed geprikt) omdat ik gevarieerd dieet heb zonder vlees.
4 comments
[Archive](https://archive.ph/a4XCJ)
Steeds grotere groep vrouwen lijdt aan bloedarmoede zonder het te weten: ‘Nieuwe levensstijl heeft gevolgen voor gezondheid’
Een kwart van de moderne vrouwen lijdt, vaak zonder dat te weten, aan bloedarmoede, veroorzaakt door ijzertekort. Hans Verhoef, universitair hoofddocent en voedingsonderzoeker, promoveert op het onderwerp en pleit voor regelmatige metingen. IJzerpillen kunnen uitkomst bieden. ,,Als dit probleem bij mannen zou spelen, was het al lang bestudeerd.”
Van een ijzertekort kun je vermoeid, duizelig en kortademig zijn, maar het kan ook goed dat je lichaam aan het tekort gewend is geraakt en je die symptomen dus níet voelt, stelt Verhoef. De voedingsonderzoeker aan de Wageningen Universiteit (WUR) zag in zijn onderzoek dat vrouwen heel vaak niet weten dat ze een ijzertekort hebben. En ijzer, speelt een belangrijke rol in ons lichaam: het vervoert zuurstof in het bloed en levert dit af bij alle organen en helpt zuurstof op te slaan in spieren. Een tekort aan ijzer lijdt weer aan bloedarmoede.
Hoe komen we aan een ijzertekort? Dat ligt aan de leefstijl van nu. „In de tijd van de jagers en verzamelaars aten onze voorouders vooral fruit en vlees. Vlees is een goede bron van ijzer en de vitamine C in fruit bevordert de ijzeropname”, vertelt Verhoef. „Anno 2023 hanteren steeds meer mensen een dieet met minder of geen vlees. Dat vind ik een mooie ontwikkeling, maar het heeft ook gevolgen voor de gezondheid.”
Dat komt omdat vegetariërs -en de mens tegenwoordig sowieso- meer graanproducten eten. Bepaalde stofjes die daarin van nature voorkomen remmen de opname van ijzer in het lichaam, zegt Verhoef. „Bij een plantaardig dieet krijg je dus minder ijzer binnen.”
Anders voor mannen
Een vegetarisch dieet heeft een andere uitwerking op mannen dan op vrouwen, zegt Verhoef. Dat komt door de menstruatie. „Een vrouw verliest dan in enkele dagen gemiddeld veertig milliliter bloed. Maar bij sommige vrouwen loopt dat op tot honderd of zelfs tweehonderd milliliter bloed. Dat is alsof je elke maand een bloeddonatie doet.” In de oertijd was dat anders; vrouwen werden op latere leeftijd ongesteld, kregen meer kinderen, waren vaker zwanger en gaven langer borstvoeding, zegt Verhoef. „Daardoor menstrueerden ze grofweg 160 keer in hun leven, terwijl de vrouw nu zo’n 450 keer ongesteld is.”
Hoeveel vrouwen een ijzertekort hebben is onbekend, een grove schatting is dat een kwart van de vrouwen bloedarmoede hebben. Over dat niet weten hoe groot het probleem is, heeft de voedingswetenschapper zich verbaasd. „Net als over de weinige aandacht en kennis voor menstruatie. We praten er niet over, lijken er geen interesse in te hebben. Als mannen dit probleem hadden, was het al lang bestudeerd.”
Gevaar voor zwangere vrouwen
Verhoef pleit voor regelmatige metingen op ijzertekort bij Nederlanders, vooral bij vrouwen, en zeker bij zwangere vrouwen. „65 tot 80 procent van de vrouwen heeft onvoldoende ijzervoorraden om een zwangerschap zonder supplementen door te komen. Dat kan ondervangen worden door beter te monitoren. Nu wordt er tijdens een zwangerschap in het eerste trimester bloed geprikt, en daarna pas in week 30 weer. In de tussenliggende periode lopen vrouwen een behoorlijk risico om ijzertekort te ontwikkelen.”
Dat kan nadelige gevolgen hebben voor het ongeboren kind- dat kan uiteindelijk een lager geboortegewicht hebben, zelf bloedarmoede hebben of krijgen, minder ijzervoorraden hebben en zelf op eerdere leeftijd bloedarmoede krijgen. Maar ook voor de moeder kan het gevaarlijk zijn.
„We zien dat vrouwen met bloedarmoede tijdens de zwangerschap, meer bloed verliezen tijdens de bevalling. In Nederland zien we zo’n 6 procent van de vrouwen die een abnormaal zware bloeding hebben na de bevalling, en dat percentage is stijgend. Na de bevalling is het waarschijnlijk lastiger om borstvoeding te geven en is de kans op bloedarmoede groter. Je raakt in een vicieuze cirkel. In extreme gevallen leidt het tot de dood, dat risico is in Nederland beperkt.”
Wat kun je doen?
In ontwikkelingslanden wordt het ijzergehalte beter bijgehouden, stelt Verhoef, die zelf veel onderzoek doet in Malawi. „Door onderzoek waarin we zulke metingen routinematig in voeren -en dat is geen rocket science- stellen we niet alleen vast hoe groot het probleem in Nederland is en welke groepen de hoogste risico’s lopen, maar ook hoe het over de tijd verandert.”
Wat nu, moeten we meer vlees gaan eten? Dat is niet voldoende, zegt Verhoef. „IJzerpillen kunnen uitkomst bieden. Europese richtlijnen spreken elkaar daarin tegen, terwijl de WHO zegt dat alle vrouwen ijzerpillen zouden moeten slikken. En minder bloeden, dus minder menstrueren, helpt; bijvoorbeeld geen stopweek inlassen als je de pil slikt. Betere screening, wellicht op vrijwillige basis, zou uitkomst bieden. Vrouwen zouden meer keuzevrijheid moeten hebben, en goed geïnformeerd moeten zijn om die te benutten.”
Dit is de eerste keer dat ik lees dat vrouwen in de prehistorie pas later ongesteld werden. Wat zou dat verschil veroorzaakt hebben?
Edit: dit zou suggereren dat dat helemaal niet het geval was: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26703478/#:~:text=Data%20from%20skeletal%20remains%20suggest,off%20for%20reduced%20life%20expectancy.
Het is maar hoe je bloedarmoede definieert.
Dit artikel vind ik misleidend omdat vlees zeker niet de enige bron van ijzer is. Als iemand een plantaardig of vegetarisch dieet volgt met ijzertekort dan eet diegene te weinig peulvruchten, zaden, volkoren graanproducten, donkergroene bladgroentes, aardappelen, bruine en witte bonen etc. Ik ben voornamelijk vegetariër en halverwege mijn zwangerschap zonder ijzertekort (verschillende keren bloed geprikt) omdat ik gevarieerd dieet heb zonder vlees.