**EDIT: volledige analyse is [hier](https://www.docdroid.net/4W8wSGv/tk-2023-pdf) te zien**
Uit nieuwsgierigheid over hoe de partijen zich tot elkaar verhielden en met de verkiezingen voor de deur leek het mij interessant om een h[oofd component analyse (PCA)](https://en.wikipedia.org/wiki/Principal_component_analysis) uit te voeren op de posities van de partijen in de volgende stemwijzers en stemmentrackers:
​
* [Stemwijzer](https://www.stemwijzer.nl/)
* [Kieskompas](https://www.kieskompas.nl/)
* [Stemmentracker](https://stemmentracker.nl/)
* [Check je stem](https://www.checkjestem.nl/)
​
Heel kort door de bocht: ik heb van elk standpunt een ‘as’ gemaakt waarop ik de antwoorden van de verschillende partijen plaats. Na 30 stellingen heb ik hierdoor ene 30 dimensionaal object dat ik door middel van een hoofd component analyse reduceer tot 1, 2 en 3 dimensies. Zo’n analyse zorgt ervoor dat de overgebleven assen maximaal de variantie tussen de partijen verklaren.
*Hoe dichter de partijen bij elkaar staan in de grafiek, hoe meer hun standpunten/ stemgedrag overeenkomt*
# Kieskompas
​
1d.
​
[Kieskompas 1d](https://preview.redd.it/q4wcsfj3yi1c1.png?width=1698&format=png&auto=webp&s=8338aa71f17f2ecfc7d380267fd4815afe9d8ab1)
​
2d.
​
[Kieskompas 2d](https://preview.redd.it/5l5j0la4yi1c1.png?width=1654&format=png&auto=webp&s=05b1306e61cee81c5c0377c93f6f352917f2b65b)
3d.
​
[Kieskompas 3d](https://preview.redd.it/bxa45av4yi1c1.png?width=1560&format=png&auto=webp&s=b901203f1a3bd0aa7cdc951d5cec9be064380a82)
De assen in deze afbeeldingen zijn niet de traditionele ‘links / rechts’ X as en de ‘progressief / conservatief’ y as die we van het Kieskompas kennen. Elke as probeert zoveel mogelijk van de variantie in de data te verklaren, waarbij elke opeenvolgende de variantie verklaard die overblijft na de eerste as.
**Een voorbeeld, de 1e as (1d) van het Kieskompas:**
Voor elke partij heb ik voor elke stelling hun antwoord als een nummer gecodeerd: -2 (heel oneens), -1 (oneens), 0 (neutraal), 1 (eens), 2 (heel erg eens)
In de onderstaande afbeelding zie je de score van het ‘gewicht’ (loading) die aan elke vraag is gehangen. Deze wordt met elk antwoord vermenigvuldigt en de som van alle antwoorden bepaald dan de totale waarde van de partij en de positie waar de partij op de grafiek wordt geplaatst.
De vraagt `Bedrijven die het milieu vervuilen moeten meer belasting gaan betalen` heeft bijvoorbeeld een score van `-0.2` de vraagt `op kunst en cultuur moet worden bezuinigd` en score van `0.13`
De VVD antwoordde op de eerste vraag `oneens` en op de tweede vraag `eens` wat dan tot de volgende berekening leid: `(-0.2 * -1) + (0.13 * 1) = 0.33` waardoor de VVD in dit voorbeeld op positie `0.33` (iets rechts van het midden) van de grafiek geplaatst zou worden.
​
[Waarde ‘loadings’ PC1 van het Kieskompas](https://preview.redd.it/nsaz0mgryi1c1.png?width=1966&format=png&auto=webp&s=98b9cf04dafa83d27a0c2ddd10bc8b2f0ece4525)
​
Tot slot maakte ik het feest compleet door ook de onderlinge correlatie te berekenen.
​
https://preview.redd.it/zzk6ef1m0j1c1.png?width=1070&format=png&auto=webp&s=1d0e4366c9549626fa26fe5136cc2118cdd1bd11
​
De gehele is een beetje te groot voor een post dus hieronder heb ik per tracker maar 1 screenshot – voor meer informatie kun je de de rest [hier](https://docdro.id/4W8wSGv) terug vinden. De 3d visualisaties zijn het ‘makkelijkst’ om te lezen, maar let bij elke as wel goed op de verklaarde variantie voor het gewicht dat je er aan moet hangen. Over het algemeen zijn de 2e en 3e assen vooral de nuance tussen partijen die op de 1e as dicht bij elkaar zitten.
​
# Stemmentracker
[stemmentracker 3d](https://preview.redd.it/pagzfdk02j1c1.png?width=1560&format=png&auto=webp&s=6d088936ca4ecd5cef2c5b37539e49de96f46e2c)
​
# Stemwijzer
[stemwijzer 3d](https://preview.redd.it/e5vz7ej22j1c1.png?width=1560&format=png&auto=webp&s=aa08ede3bb8f243cdcd99787a6a5a70b89f9a5a5)
​
# Check je stem
[check je stem 3d](https://preview.redd.it/x9dgpet32j1c1.png?width=1560&format=png&auto=webp&s=8cd1acd0886d1f2f1a25071e7d17a9d91d6ddfe8)
by MeneerPuffy
2 comments
Wat mij eigenlijk vooral opviel is dat er in veel van de analyses 3 clusters/ stromingen naar voren komen:
1. Progressief/ links
2. Conservatief/ rechts
3. En een stroming van “platteland georiënteerde” partijen. (Cda, bbb, sgp)
Het NSC wordt of in het relatieve midden of, vaker, in de laatste categorie ingedeeld.
In de laatste peilingen lijkt dit ook de eindsprint te worden, dus elke stroming is nog in de race.
Wat leuk dit, toevallig vorig blok Inleiding Mulitvariate Statestiek gehad en bedacht dat dit wel mooi kon worden toegepast op het kieskompas.