Meer dan vijftig debatten verder en de kiezer is er niet veel wijzer op geworden
Overal debatteerden en spraken lijsttrekkers en andere politici dezer dagen. Helpt dat de kiezer om te bepalen welke partij dit keer zijn stem zal krijgen?
Nog nooit in de Nederlandse politieke geschiedenis heeft de kiezer zo’n stortvloed aan informatie over zich heen gekregen als tijdens de campagne voor de verkiezingen van de Tweede Kamer op 22 november. Het regent debatten en gesprekken met lijsttrekkers en andere politici – op de radio, de televisie, in podcasts, in dag- en weekbladen en in zalen door heel het land. Elseviers Weekblad houdt een lijst bij van de grotere debatten. Op 14 november stond de EW-teller op 55 stuks, gemeten vanaf begin oktober.
Helpt die tsunami de kiezer om te bepalen welke partij dit keer zijn stem zal krijgen?
De ideale verkiezingscampagne zou een ideologische ideeënstrijd moeten zijn, waarin het schuurt en knettert tussen de politieke partijen en kiezers duidelijke keuzes krijgen voorgeschoteld. Maar deze campagne begon als een echoput waarin de partijen elkaar napraatten en eindigde in een boksring waar zij – opgehitst door peilingen – door elkaar heen kakelden. Ze willen allemaal meer woningen, betere en betaalbaardere zorg, meer groen en voor iedereen een goed belegde boterham. Alleen het hoe blijft vaak onduidelijk. Laat staan dat daar een goed debat over wordt gevoerd.
Exemplarisch is een moment bij Khalid & Sophie, maandag 13 november. Een quasi-lollig filmpje introduceerde Harm, een inwoner van Budel, een Noordbrabants dorp met een kleine tienduizend inwoners en een centrum waar vijftienhonderd asielzoekers zijn gehuisvest. De man, die vrijwillig helpt bij de buurtpreventie, vertelde over de overlast die hij en zijn dorpsgenoten dagelijks ervaren.
Tafelgast Caroline van der Plas van BBB ontstak in woede. ‘Ik vind het verschrikkelijk, serieus, dat jullie het op deze manier laten zien,’ brieste ze, terwijl ze met een priemende vinger richting de presentatoren wees. ‘Budel. Jullie zijn nog nooit in Budel geweest. Jullie hebben geen idee. (…) Jullie maken er een karikatuur van, ga een week naar Budel.’
Dat was haar ferme opmaat naar het programma van haar partij: BBB wil niet meer dan vijftienduizend migranten per jaar toelaten in Nederland. Hoe dan, vroeg presentator Khalid Kasem. Van der Plas liet het bij een stekelige verwijzing: ‘Ik heb gewoon een asielvisie op onze website staan.’
De volgende dag ‘duidde’ producent en presentator Jeroen Pauw dit fragment uit Khalid & Sophie – in Khalid & Sophie. ‘Dit is een cadeau van dit programma aan Caroline van der Plas,’ doceerde Pauw, werkzaam voor TVBV, het bedrijf dat hij ooit oprichtte, en dat ook een verkiezingsdebat organiseert voor SBS6. ‘Er zat een zekere randstedelijke arrogantie in het filmpje.’ Het was geen toeval dat Van der Plas juist Harm uit Budel aangreep voor een emotionele reactie: ‘Zij weet: dit zijn mijn kiezers.’
Duiders als Pauw benaderen het politieke debat meestal als een voetbalwedstrijd. Zij beperken zich tot winnaars en verliezers, blunders en briljante acties. Er moest op dinsdag 14 november een andere tafelgast van Khalid & Sophie aan te pas komen om de vinger op een politiek-inhoudelijk zere plek te leggen. ‘We hebben een spreidingswet,’ zei Henri Bontenbal, de nieuwe lijsttrekker van het CDA. ‘Die gaat over asielzoekers die nu in Budel zitten, en Ter Apel.’ Op grond van deze wet kan de Staat gemeenten dwingen asielzoekers op te vangen om hen zo beter te verspreiden over het land. BBB is tegen de spreidingswet. Bontenbal legde Van der Plas’ quasi-oprechte woedeaanval bloot als populisme: ‘Ze laat die mensen zelf in de kou staan.’
Het was nota bene de man uit Budel zelf die in het filmpje opriep tot spreiding van asielzoekers. ‘Zodat niet alles op het bordje van Ter Apel en Budel wordt gegooid.’ Maar Van der Plas werd daar niet meer mee geconfronteerd, noch door journalisten, noch door tafelgasten. Diezelfde dinsdagavond mocht zij in Op1 reageren – niet op Harm, maar op Henri Bontenbal. ‘Hij heeft totaal niet begrepen waar het over gaat,’ zei ze over haar CDA-rivaal. De man uit Budel ‘staat niet burgerwacht te spelen’ omdat er te veel asielzoekers zijn, beweerde ze stellig. ‘Of je er nou tachtig hebt of duizend, het gaat om het aantal mensen dat overlast geeft.’
HEEL VEEL BEGRIP
Lijsttrekkers debatteren deze campagne vooral over elkaar, en nauwelijks met elkaar. Als ze alleen in een interview zitten, halen ze fel uit. Dan heeft die ene opponent echt heel slechte plannen waardoor banen verloren gaan. Of ze sneren over de vermeende besluiteloosheid van een andere tegenkandidaat. De ene partij maakt het land kapot, de andere is een gevaar. Het is met name voor de tv-kijker onduidelijk wat de partijen dan zélf een ideaal Nederland vinden.
Gezamenlijk staan de lijsttrekkers – van links tot rechts – om de gewone man en vrouw heen in deze campagne. Die heten Harm, zoals Harm uit Budel. Of Bea, de fulltime werkende vrouw die in het RTL-debat liet zien hoe ze in haar eentje haar hulpbehoevende moeder verzorgt. Liefdevol, maar toch snakt ze naar een beetje tijd voor zichzelf. Wat doen de politiek leiders voor iemand als Harm of Bea?
Ze tonen begrip. Heel veel begrip. Allemaal willen ze als ‘normale’ mensen naast de burger staan. Van der Plas vertelde over haar moeder die ze samen met haar familie verzorgt. En VVD-leider Dilan Yeşilgöz haastte zich om te vertellen dat ook zij mantelzorger voor een naaste was. ‘Ik hoor u! Ik zit ook met dit probleem,’ persifleerde cabaretier Peter Pannekoek politici in verkiezingstijd in het programma Dit was het Nieuws. ‘Ze willen zich nog net niet opensnijden: “Kijk, ik bloed ook, ik bloed ook!”’
De campagne van de VVD is op dat gevoel gestoeld. ‘Voor mij draaien de verkiezingen om jou,’ is de boodschap van Yeşilgöz. Ze benadrukt dat ze heus de problemen van Nederlanders ziet. ‘Ik wil een ambtenaar die straks tegen iemand die een fout heeft gemaakt zegt: hé, geen zorgen. Ik sta aan jouw kant.’
In debatten en interviews wil ze vooral niet terugblikken. ‘Ik wil vooruit kijken,’ zegt ze steevast. En dat is niet zo gek, want veel van de problemen die gewone burgers nu veel pijn doen – de woningcrisis, de zorgcrisis, de personeelstekorten bij de politie, in het onderwijs, in de zorg, de almaar stijgende kosten van levensonderhoud – zijn terug te voeren op beleid van opeenvolgende kabinetten onder leiding van haar partij, de VVD.
1 comment
[Archive](https://archive.ph/ISA72)
Meer dan vijftig debatten verder en de kiezer is er niet veel wijzer op geworden
Overal debatteerden en spraken lijsttrekkers en andere politici dezer dagen. Helpt dat de kiezer om te bepalen welke partij dit keer zijn stem zal krijgen?
Nog nooit in de Nederlandse politieke geschiedenis heeft de kiezer zo’n stortvloed aan informatie over zich heen gekregen als tijdens de campagne voor de verkiezingen van de Tweede Kamer op 22 november. Het regent debatten en gesprekken met lijsttrekkers en andere politici – op de radio, de televisie, in podcasts, in dag- en weekbladen en in zalen door heel het land. Elseviers Weekblad houdt een lijst bij van de grotere debatten. Op 14 november stond de EW-teller op 55 stuks, gemeten vanaf begin oktober.
Helpt die tsunami de kiezer om te bepalen welke partij dit keer zijn stem zal krijgen?
De ideale verkiezingscampagne zou een ideologische ideeënstrijd moeten zijn, waarin het schuurt en knettert tussen de politieke partijen en kiezers duidelijke keuzes krijgen voorgeschoteld. Maar deze campagne begon als een echoput waarin de partijen elkaar napraatten en eindigde in een boksring waar zij – opgehitst door peilingen – door elkaar heen kakelden. Ze willen allemaal meer woningen, betere en betaalbaardere zorg, meer groen en voor iedereen een goed belegde boterham. Alleen het hoe blijft vaak onduidelijk. Laat staan dat daar een goed debat over wordt gevoerd.
Exemplarisch is een moment bij Khalid & Sophie, maandag 13 november. Een quasi-lollig filmpje introduceerde Harm, een inwoner van Budel, een Noordbrabants dorp met een kleine tienduizend inwoners en een centrum waar vijftienhonderd asielzoekers zijn gehuisvest. De man, die vrijwillig helpt bij de buurtpreventie, vertelde over de overlast die hij en zijn dorpsgenoten dagelijks ervaren.
Tafelgast Caroline van der Plas van BBB ontstak in woede. ‘Ik vind het verschrikkelijk, serieus, dat jullie het op deze manier laten zien,’ brieste ze, terwijl ze met een priemende vinger richting de presentatoren wees. ‘Budel. Jullie zijn nog nooit in Budel geweest. Jullie hebben geen idee. (…) Jullie maken er een karikatuur van, ga een week naar Budel.’
Dat was haar ferme opmaat naar het programma van haar partij: BBB wil niet meer dan vijftienduizend migranten per jaar toelaten in Nederland. Hoe dan, vroeg presentator Khalid Kasem. Van der Plas liet het bij een stekelige verwijzing: ‘Ik heb gewoon een asielvisie op onze website staan.’
De volgende dag ‘duidde’ producent en presentator Jeroen Pauw dit fragment uit Khalid & Sophie – in Khalid & Sophie. ‘Dit is een cadeau van dit programma aan Caroline van der Plas,’ doceerde Pauw, werkzaam voor TVBV, het bedrijf dat hij ooit oprichtte, en dat ook een verkiezingsdebat organiseert voor SBS6. ‘Er zat een zekere randstedelijke arrogantie in het filmpje.’ Het was geen toeval dat Van der Plas juist Harm uit Budel aangreep voor een emotionele reactie: ‘Zij weet: dit zijn mijn kiezers.’
Duiders als Pauw benaderen het politieke debat meestal als een voetbalwedstrijd. Zij beperken zich tot winnaars en verliezers, blunders en briljante acties. Er moest op dinsdag 14 november een andere tafelgast van Khalid & Sophie aan te pas komen om de vinger op een politiek-inhoudelijk zere plek te leggen. ‘We hebben een spreidingswet,’ zei Henri Bontenbal, de nieuwe lijsttrekker van het CDA. ‘Die gaat over asielzoekers die nu in Budel zitten, en Ter Apel.’ Op grond van deze wet kan de Staat gemeenten dwingen asielzoekers op te vangen om hen zo beter te verspreiden over het land. BBB is tegen de spreidingswet. Bontenbal legde Van der Plas’ quasi-oprechte woedeaanval bloot als populisme: ‘Ze laat die mensen zelf in de kou staan.’
Het was nota bene de man uit Budel zelf die in het filmpje opriep tot spreiding van asielzoekers. ‘Zodat niet alles op het bordje van Ter Apel en Budel wordt gegooid.’ Maar Van der Plas werd daar niet meer mee geconfronteerd, noch door journalisten, noch door tafelgasten. Diezelfde dinsdagavond mocht zij in Op1 reageren – niet op Harm, maar op Henri Bontenbal. ‘Hij heeft totaal niet begrepen waar het over gaat,’ zei ze over haar CDA-rivaal. De man uit Budel ‘staat niet burgerwacht te spelen’ omdat er te veel asielzoekers zijn, beweerde ze stellig. ‘Of je er nou tachtig hebt of duizend, het gaat om het aantal mensen dat overlast geeft.’
HEEL VEEL BEGRIP
Lijsttrekkers debatteren deze campagne vooral over elkaar, en nauwelijks met elkaar. Als ze alleen in een interview zitten, halen ze fel uit. Dan heeft die ene opponent echt heel slechte plannen waardoor banen verloren gaan. Of ze sneren over de vermeende besluiteloosheid van een andere tegenkandidaat. De ene partij maakt het land kapot, de andere is een gevaar. Het is met name voor de tv-kijker onduidelijk wat de partijen dan zélf een ideaal Nederland vinden.
Gezamenlijk staan de lijsttrekkers – van links tot rechts – om de gewone man en vrouw heen in deze campagne. Die heten Harm, zoals Harm uit Budel. Of Bea, de fulltime werkende vrouw die in het RTL-debat liet zien hoe ze in haar eentje haar hulpbehoevende moeder verzorgt. Liefdevol, maar toch snakt ze naar een beetje tijd voor zichzelf. Wat doen de politiek leiders voor iemand als Harm of Bea?
Ze tonen begrip. Heel veel begrip. Allemaal willen ze als ‘normale’ mensen naast de burger staan. Van der Plas vertelde over haar moeder die ze samen met haar familie verzorgt. En VVD-leider Dilan Yeşilgöz haastte zich om te vertellen dat ook zij mantelzorger voor een naaste was. ‘Ik hoor u! Ik zit ook met dit probleem,’ persifleerde cabaretier Peter Pannekoek politici in verkiezingstijd in het programma Dit was het Nieuws. ‘Ze willen zich nog net niet opensnijden: “Kijk, ik bloed ook, ik bloed ook!”’
De campagne van de VVD is op dat gevoel gestoeld. ‘Voor mij draaien de verkiezingen om jou,’ is de boodschap van Yeşilgöz. Ze benadrukt dat ze heus de problemen van Nederlanders ziet. ‘Ik wil een ambtenaar die straks tegen iemand die een fout heeft gemaakt zegt: hé, geen zorgen. Ik sta aan jouw kant.’
In debatten en interviews wil ze vooral niet terugblikken. ‘Ik wil vooruit kijken,’ zegt ze steevast. En dat is niet zo gek, want veel van de problemen die gewone burgers nu veel pijn doen – de woningcrisis, de zorgcrisis, de personeelstekorten bij de politie, in het onderwijs, in de zorg, de almaar stijgende kosten van levensonderhoud – zijn terug te voeren op beleid van opeenvolgende kabinetten onder leiding van haar partij, de VVD.