[Archive](https://archive.ph/yZxpw)
Is de PVV economisch links? Dat valt wel mee, laat het stemgedrag zien
Stemgedrag – PVV In de Kamer steunde de PVV vaak voorstellen om inkomens te verhogen, zelden om belastingen te verhogen. „Ze hadden een heel ongebruikelijke combinatie van voorstellen.”
Het is een claim die als vanzelf opduikt in iedere discussie over de PVV: de partij van Geert Wilders is cultureel rechts en sociaal-economisch links. Zo onversneden conservatief als Wilders is over immigratie en de islam, zo klassiek links zou de PVV zijn als het gaat om economische thema’s.
Het is een populaire analyse die met regelmaat wordt geuit om de verkiezingswinst van de PVV en het grote verlies van de linkse partijen te verklaren. Zijn succes bij de laatste Kamerverkiezingen, zo luidt het argument, had Wilders niet te danken aan zijn teksten over de islam, maar aan zijn focus op bestaanszekerheid, de kosten van de zorg en betaalbare woningen. Kortom, op linkse thema’s.
Wordt dat gestaafd door het stemgedrag van de PVV? Om dat vast te stellen, analyseerde NRC het stemgedrag van Geert Wilders sinds zijn vertrek uit de VVD, bijna twintig jaar geleden, op basis van de Dutch Parliamentary Behaviour Dataset die politicoloog Tom Louwerse samenstelde met zijn collega’s aan de Universiteit Leiden. Daarin wordt iedere stem in de Tweede Kamer geregistreerd, en vergeleken met het stemgedrag van andere partijen.
Wat je dan ziet? Ten eerste valt op hoe Wilders na zijn vertrek uit de VVD, in 2004, met zijn stemgedrag gestaag steeds verder van zijn oude partij is opgeschoven.
Ten tweede: hoewel de PVV op sociaal-economische thema’s zoals zorg en sociale zekerheid inmiddels vaak meestemt met de SP, past de partij niet in het klassieke plaatje van linkse partijen. De PVV wil wel geld uitgeven aan de armen, maar haalt het nooit op bij de rijken.
Steeds minder VVD, steeds meer SP
Met een knal scheidde Geert Wilders zich in 2004 af van de VVD, de partij waarvoor hij in 1998 in de Tweede Kamer was gekomen.
Bij de stemmingen in de Tweede Kamer was in de eerste jaren daarna weinig te merken van een waterscheiding tussen Wilders’ eenmansfractie en zijn oude VVD. Tussen het ontstaan van de Groep Wilders en de verkiezingen in 2006 stemde hij in 80 tot 95 procent van de gevallen met de VVD mee.
De verandering zet in nadat de PVV in 2006 als negenkoppige fractie in de Kamer komt. De gelijkenis met de VVD zakt dan naar ongeveer 70 procent en er is geen enkele partij meer die in stemgedrag écht lijkt op de PVV. Die eigen koers is de partij alleen maar sterker gaan varen, met één uitzondering: de jaren 2010-2012.
Dat zijn de jaren van kabinet-Rutte I, waarin de PVV als gedoogpartner VVD en CDA aan een meerderheid in de Tweede Kamer helpt. Op onderwerpen waarover de PVV gedoogafspraken had gemaakt, stemde de partij loyaal mee, zegt Louwerse. „Maar bij onderwerpen die daarbuiten vielen, zag je afwijkend stemgedrag. Buitenlandbeleid, bijvoorbeeld.”
Vanaf de val van Rutte I is de PVV in stemgedrag een duidelijke oppositiepartij, rechts van de regering. In grote lijnen blijft de partij in die hoek van het spectrum zitten.
Links, maar niet echt
Een rechtse partij dus? Dat is niet het hele verhaal: op sociaal-economische thema’s als sociale zekerheid, huisvesting en zorg schuift de partij in stemgedrag wél op naar links.
Stemde de PVV tussen 2012 en 2017 nog bij vijf van de tien stemmingen hetzelfde als de SP op het gebied van zorg, is dat in de afgelopen kabinetsperiode gestegen tot ongeveer acht van de tien gevallen. Ook op de onderwerpen huisvesting en sociale zekerheid is de overeenkomst in stemgedrag gestegen tot ongeveer 70 procent van de stemmingen.
In zorg- en woondebatten, en recenter bij inkomensbeleid, zegt Louwerse, hoor je van de PVV plannen die je normaal bij linkse partijen verwacht. De partij steunt het verlagen van de sociale huren, wil de huurtoeslag verhogen en het eigen risico in de zorg afschaffen. Andere radicaal-rechtse partijen steunen dat zelden.
„Maar dat combineren ze wel met plannen die links juist níét wil, zoals het afschaffen of verlagen van de milieubelasting”, zegt Louwerse.
Het grootste verschil met de linkse partijen is het gebrek aan herverdeling. De partij wil dat álles betaalbaar blijft, voor lage, midden- én hoge inkomens. Dat heeft een prijskaartje. De PVV liet het verkiezingsprogramma niet doorrekenen door het Centraal Planbureau, maar een eigen analyse van econoom Wim Suyker toonde aan dat het begrotingstekort met 14 miljard euro zou oplopen als alle PVV-plannen worden uitgevoerd. Een voorgenomen vertrek uit de EU was daarbij nog niet meegerekend.
In feite is het program een eclectisch geheel. „Daarom zag je de PVV in de Stemwijzer en het Kieskompas ook op de economische dimensie in het midden uitkomen. Niet omdat ze over alles heel gematigd zijn, maar omdat ze een hele ongebruikelijke combinatie hadden van voorstellen. Dan kom je ook in het midden uit”, aldus Louwerse.
De PVV wil bijvoorbeeld wel een hoger minimumloon, maar zelden hogere belastingen. De partij steunt doorgaans genereuzer armoede- en schuldenbeleid, maar stemde tegen toen een deel van de Kamer na het Toeslagenschandaal wilde dat de toegang tot de rechtsbijstand minder streng zou worden gemaakt.
De partij pleit in het jongste verkiezingsprogramma ook voor een strengere aanpak van bijstandsfraude en wil dat de overheid aan etnisch profileren doet. Dat zijn na de toeslagenellende zeldzame standpunt geworden, zeker onder linkse partijen.
Dat de PVV economisch links zou zijn, noemt Tom Louwerse daarom te plat. „Ja, op sociaal-economische thema’s stemmen ze vaker mee met linkse oppositiepartijen dan bij andere thema’s. Maar daarmee bén je niet automatisch links.”
Tabel PVV toont meeste overlap met radicaal rechtse fracties — [zie archive link](https://archive.ph/yZxpw)
Deze tabel laat zien hoe vaak fracties dezelfde stem uitbrengen in de Tweede Kamer.
Een donkere kleur betekent dat de twee partijen vaak dezelfde keuze maken,
een lichte kleur houdt in dat de partijen vaak verschillend stemmen.
Deze kolom toont hoe vaak partijen hetzelfde stemmen als de PVV.
TLDR: Ze zijn economisch links qua geld uitgeven aan minder bedeelden, maar niet links omdat rijke mensen er ook op vooruit gaan en het geld wordt bespaard op milieu en ontwikkelingshulp (en een hoger tekort).
Blij dat dit fabeltje weer eens op een overzichtelijke en duidelijke manier wordt ontkracht.
“Die eigen koers is de partij alleen maar sterker gaan varen, met één uitzondering: de jaren 2010-2012.”
Het is makkelijk links stemmen als je weet dat de stemming toch naar rechts gaat omdat de regering rechts is. Als de PVV zelf aan de knoppen zit blijft er niks over van de populaire linkse maatregelen.
4 comments
[Archive](https://archive.ph/yZxpw)
Is de PVV economisch links? Dat valt wel mee, laat het stemgedrag zien
Stemgedrag – PVV In de Kamer steunde de PVV vaak voorstellen om inkomens te verhogen, zelden om belastingen te verhogen. „Ze hadden een heel ongebruikelijke combinatie van voorstellen.”
Het is een claim die als vanzelf opduikt in iedere discussie over de PVV: de partij van Geert Wilders is cultureel rechts en sociaal-economisch links. Zo onversneden conservatief als Wilders is over immigratie en de islam, zo klassiek links zou de PVV zijn als het gaat om economische thema’s.
Het is een populaire analyse die met regelmaat wordt geuit om de verkiezingswinst van de PVV en het grote verlies van de linkse partijen te verklaren. Zijn succes bij de laatste Kamerverkiezingen, zo luidt het argument, had Wilders niet te danken aan zijn teksten over de islam, maar aan zijn focus op bestaanszekerheid, de kosten van de zorg en betaalbare woningen. Kortom, op linkse thema’s.
Wordt dat gestaafd door het stemgedrag van de PVV? Om dat vast te stellen, analyseerde NRC het stemgedrag van Geert Wilders sinds zijn vertrek uit de VVD, bijna twintig jaar geleden, op basis van de Dutch Parliamentary Behaviour Dataset die politicoloog Tom Louwerse samenstelde met zijn collega’s aan de Universiteit Leiden. Daarin wordt iedere stem in de Tweede Kamer geregistreerd, en vergeleken met het stemgedrag van andere partijen.
Wat je dan ziet? Ten eerste valt op hoe Wilders na zijn vertrek uit de VVD, in 2004, met zijn stemgedrag gestaag steeds verder van zijn oude partij is opgeschoven.
Ten tweede: hoewel de PVV op sociaal-economische thema’s zoals zorg en sociale zekerheid inmiddels vaak meestemt met de SP, past de partij niet in het klassieke plaatje van linkse partijen. De PVV wil wel geld uitgeven aan de armen, maar haalt het nooit op bij de rijken.
Steeds minder VVD, steeds meer SP
Met een knal scheidde Geert Wilders zich in 2004 af van de VVD, de partij waarvoor hij in 1998 in de Tweede Kamer was gekomen.
Bij de stemmingen in de Tweede Kamer was in de eerste jaren daarna weinig te merken van een waterscheiding tussen Wilders’ eenmansfractie en zijn oude VVD. Tussen het ontstaan van de Groep Wilders en de verkiezingen in 2006 stemde hij in 80 tot 95 procent van de gevallen met de VVD mee.
De verandering zet in nadat de PVV in 2006 als negenkoppige fractie in de Kamer komt. De gelijkenis met de VVD zakt dan naar ongeveer 70 procent en er is geen enkele partij meer die in stemgedrag écht lijkt op de PVV. Die eigen koers is de partij alleen maar sterker gaan varen, met één uitzondering: de jaren 2010-2012.
Dat zijn de jaren van kabinet-Rutte I, waarin de PVV als gedoogpartner VVD en CDA aan een meerderheid in de Tweede Kamer helpt. Op onderwerpen waarover de PVV gedoogafspraken had gemaakt, stemde de partij loyaal mee, zegt Louwerse. „Maar bij onderwerpen die daarbuiten vielen, zag je afwijkend stemgedrag. Buitenlandbeleid, bijvoorbeeld.”
Vanaf de val van Rutte I is de PVV in stemgedrag een duidelijke oppositiepartij, rechts van de regering. In grote lijnen blijft de partij in die hoek van het spectrum zitten.
Links, maar niet echt
Een rechtse partij dus? Dat is niet het hele verhaal: op sociaal-economische thema’s als sociale zekerheid, huisvesting en zorg schuift de partij in stemgedrag wél op naar links.
Stemde de PVV tussen 2012 en 2017 nog bij vijf van de tien stemmingen hetzelfde als de SP op het gebied van zorg, is dat in de afgelopen kabinetsperiode gestegen tot ongeveer acht van de tien gevallen. Ook op de onderwerpen huisvesting en sociale zekerheid is de overeenkomst in stemgedrag gestegen tot ongeveer 70 procent van de stemmingen.
In zorg- en woondebatten, en recenter bij inkomensbeleid, zegt Louwerse, hoor je van de PVV plannen die je normaal bij linkse partijen verwacht. De partij steunt het verlagen van de sociale huren, wil de huurtoeslag verhogen en het eigen risico in de zorg afschaffen. Andere radicaal-rechtse partijen steunen dat zelden.
„Maar dat combineren ze wel met plannen die links juist níét wil, zoals het afschaffen of verlagen van de milieubelasting”, zegt Louwerse.
Het grootste verschil met de linkse partijen is het gebrek aan herverdeling. De partij wil dat álles betaalbaar blijft, voor lage, midden- én hoge inkomens. Dat heeft een prijskaartje. De PVV liet het verkiezingsprogramma niet doorrekenen door het Centraal Planbureau, maar een eigen analyse van econoom Wim Suyker toonde aan dat het begrotingstekort met 14 miljard euro zou oplopen als alle PVV-plannen worden uitgevoerd. Een voorgenomen vertrek uit de EU was daarbij nog niet meegerekend.
In feite is het program een eclectisch geheel. „Daarom zag je de PVV in de Stemwijzer en het Kieskompas ook op de economische dimensie in het midden uitkomen. Niet omdat ze over alles heel gematigd zijn, maar omdat ze een hele ongebruikelijke combinatie hadden van voorstellen. Dan kom je ook in het midden uit”, aldus Louwerse.
De PVV wil bijvoorbeeld wel een hoger minimumloon, maar zelden hogere belastingen. De partij steunt doorgaans genereuzer armoede- en schuldenbeleid, maar stemde tegen toen een deel van de Kamer na het Toeslagenschandaal wilde dat de toegang tot de rechtsbijstand minder streng zou worden gemaakt.
De partij pleit in het jongste verkiezingsprogramma ook voor een strengere aanpak van bijstandsfraude en wil dat de overheid aan etnisch profileren doet. Dat zijn na de toeslagenellende zeldzame standpunt geworden, zeker onder linkse partijen.
Dat de PVV economisch links zou zijn, noemt Tom Louwerse daarom te plat. „Ja, op sociaal-economische thema’s stemmen ze vaker mee met linkse oppositiepartijen dan bij andere thema’s. Maar daarmee bén je niet automatisch links.”
Tabel PVV toont meeste overlap met radicaal rechtse fracties — [zie archive link](https://archive.ph/yZxpw)
Deze tabel laat zien hoe vaak fracties dezelfde stem uitbrengen in de Tweede Kamer.
Een donkere kleur betekent dat de twee partijen vaak dezelfde keuze maken,
een lichte kleur houdt in dat de partijen vaak verschillend stemmen.
Deze kolom toont hoe vaak partijen hetzelfde stemmen als de PVV.
TLDR: Ze zijn economisch links qua geld uitgeven aan minder bedeelden, maar niet links omdat rijke mensen er ook op vooruit gaan en het geld wordt bespaard op milieu en ontwikkelingshulp (en een hoger tekort).
Blij dat dit fabeltje weer eens op een overzichtelijke en duidelijke manier wordt ontkracht.
“Die eigen koers is de partij alleen maar sterker gaan varen, met één uitzondering: de jaren 2010-2012.”
Het is makkelijk links stemmen als je weet dat de stemming toch naar rechts gaat omdat de regering rechts is. Als de PVV zelf aan de knoppen zit blijft er niks over van de populaire linkse maatregelen.