Je moet problemen niet te snel een crisis noemen. Overdrijven maakt woorden betekenisloos en bot. Dat geldt extra nu er al vele crises zijn uitgeroepen: wooncrisis, opvangcrisis, stikstofcrisis. Desondanks ga ik hier welbewust het woord inzetten. Ons onderwijs is een crisis beland.
Grote zorgen waren er al jaren, maar deze week sloegen die me echt om het hart. Wéér bleken Nederlandse leerlingen achteruit gekacheld. En niet zo’n beetje ook. Kinderen kunnen steeds slechter lezen, aldus het welbekende PISA-onderzoek in 81 landen. Het is inmiddels zo erg dat een derde van de 15-jarigen risico loopt laaggeletterd school te verlaten. Een derde!
Deze 15-jarigen kunnen nu niet voldoende lezen om zich te kunnen redden in de maatschappij. Ze kunnen een bijsluiter of een e-mail van een overheidsinstantie niet goed begrijpen.
En we waren zo goed. We behoorden tot de Europese top, maar rond 2012 is de daling ingezet. Toen liep ongeveer een op de zeven kinderen risico laaggeletterd het onderwijs te verlaten. In 2015 was dat al een op de vijf kinderen. In 2018 een op vier. En nu dus een op drie. Ik noem dit een duikvlucht. In tien jaar.
Nou kreeg de bedrevenheid van leerlingen in veel landen een forse tik de afgelopen jaren. De schoolsluitingen tijdens de coronapandemie brachten schade toe. Maar Nederland is een speciaal geval. De daling was al voor corona ingezet én is forser dan elders. Vooral bij vmbo-leerlingen is de achteruitgang de laatste jaren groot. Dat is een grote groep: ongeveer de helft van de tieners gaat naar het vmbo.
De groep voor wie laaggeletterdheid dreigt, is hier met 33 procent groter dan gemiddeld in Europa (24 procent) en in andere ontwikkelde landen (27 procent). Voor de duidelijkheid: tien jaar geleden was die groep in Nederland maar 15 procent.
Ik hoef denk ik niet uit te leggen waarom dit een drama is. Lezen is een vaardigheid waar je een leven op bouwt. Als die ontbreekt wordt alles moeilijker: werken, leren, aanpassen, meedoen. Dat zie je uiteindelijk terug in wat mensen verdienen, in hun kansen op een baan, in hoe vaak mensen werkloos raken.
Laaggeletterd zijn is zwaar in een maatschappij waarin steeds meer leesvaardigheid wordt gevraagd. Kijk naar het tv-programma Leven zonder letters waarin Frans Bauer laaggeletterde mensen portretteert. Een vrachtwagenchauffeur hield van zijn werk. Maar hij moest stoppen toen er een computer in zijn wagen kwam waarop hij leveringen moest bijhouden.
Voor economen is het een no-brainer: onderwijs is essentieel. Elk jaar onderwijs zorgt voor zo’n 5 tot 10 procent meer salaris, blijkt uit economisch onderzoek. Mensen die meer verdienen dragen meer af aan de schatkist, die daaruit betere voorzieningen kan financieren. Onderwijs is een van de belangrijkste motoren achter de economie, zei hoogleraar Bas Jacobs in BNR-podcast En gratis bier voor iedereen. Een beter opgeleide bevolking leidt zelfs tot minder criminaliteit, aldus het Centraal Planbureau in een overzichtsstudie.
Niet iedereen hoeft naar de universiteit, uiteraard. Maar iedereen zou ten minste het meest basale gereedschap geleerd moeten krijgen. Het maakt mensen, de economie én de samenleving weerbaarder en veerkrachtiger: mensen kunnen makkelijker bijleren en zich aanpassen aan nieuwe technologie.
Mooi stuk, helemaal mee eens dat er wat moet gebeuren. Op veel scholen wordt ook al gewerkt aan een plan om lezen meer aantrekkelijk te maken, maar sneeuwt het onder door de 20 andere dingen die ook hoog op de prioriteitenlijst staan. Het lijkt me belangrijk om docenten de tijd te bieden een sterke visie te ontwikkelen, want aan drive ontbreekt het vaak niet. Daar zou de overheid wel steun in kunnen bieden. Uitspraken over minder vrijheid en bewezen methodes vind ik lastig. Een panklare methode die niet strookt met het eigen idee van lesgeven kan ook sterk de motivatie van een docent ondermijnen. In ieder geval, alle aandacht voor dit probleem is winst.
Negatief geredeneerd: als die mensen slecht blijven presteren op school hebben we straks ook geen immigranten meer nodig:-)
Ik lees allemaal oplossingen, maar zijn de genoemde oorzaken ook echt onderzocht? En kan dit vervolgens in het onderwijs worden opgelost?
5 comments
[Archive](https://archive.ph/2023.12.09-064441/https://www.nrc.nl/nieuws/2023/12/08/hoe-komen-we-uit-de-onderwijscrisis-a4183739).
Hoe komen we uit de onderwijscrisis?
Column – Wie niet goed kan lezen, kan niet goed werken, leren, aanpassen, meedoen, schrijft Marike Stellinga.
Je moet problemen niet te snel een crisis noemen. Overdrijven maakt woorden betekenisloos en bot. Dat geldt extra nu er al vele crises zijn uitgeroepen: wooncrisis, opvangcrisis, stikstofcrisis. Desondanks ga ik hier welbewust het woord inzetten. Ons onderwijs is een crisis beland.
Grote zorgen waren er al jaren, maar deze week sloegen die me echt om het hart. Wéér bleken Nederlandse leerlingen achteruit gekacheld. En niet zo’n beetje ook. Kinderen kunnen steeds slechter lezen, aldus het welbekende PISA-onderzoek in 81 landen. Het is inmiddels zo erg dat een derde van de 15-jarigen risico loopt laaggeletterd school te verlaten. Een derde!
Deze 15-jarigen kunnen nu niet voldoende lezen om zich te kunnen redden in de maatschappij. Ze kunnen een bijsluiter of een e-mail van een overheidsinstantie niet goed begrijpen.
En we waren zo goed. We behoorden tot de Europese top, maar rond 2012 is de daling ingezet. Toen liep ongeveer een op de zeven kinderen risico laaggeletterd het onderwijs te verlaten. In 2015 was dat al een op de vijf kinderen. In 2018 een op vier. En nu dus een op drie. Ik noem dit een duikvlucht. In tien jaar.
Nou kreeg de bedrevenheid van leerlingen in veel landen een forse tik de afgelopen jaren. De schoolsluitingen tijdens de coronapandemie brachten schade toe. Maar Nederland is een speciaal geval. De daling was al voor corona ingezet én is forser dan elders. Vooral bij vmbo-leerlingen is de achteruitgang de laatste jaren groot. Dat is een grote groep: ongeveer de helft van de tieners gaat naar het vmbo.
De groep voor wie laaggeletterdheid dreigt, is hier met 33 procent groter dan gemiddeld in Europa (24 procent) en in andere ontwikkelde landen (27 procent). Voor de duidelijkheid: tien jaar geleden was die groep in Nederland maar 15 procent.
Ik hoef denk ik niet uit te leggen waarom dit een drama is. Lezen is een vaardigheid waar je een leven op bouwt. Als die ontbreekt wordt alles moeilijker: werken, leren, aanpassen, meedoen. Dat zie je uiteindelijk terug in wat mensen verdienen, in hun kansen op een baan, in hoe vaak mensen werkloos raken.
Laaggeletterd zijn is zwaar in een maatschappij waarin steeds meer leesvaardigheid wordt gevraagd. Kijk naar het tv-programma Leven zonder letters waarin Frans Bauer laaggeletterde mensen portretteert. Een vrachtwagenchauffeur hield van zijn werk. Maar hij moest stoppen toen er een computer in zijn wagen kwam waarop hij leveringen moest bijhouden.
Voor economen is het een no-brainer: onderwijs is essentieel. Elk jaar onderwijs zorgt voor zo’n 5 tot 10 procent meer salaris, blijkt uit economisch onderzoek. Mensen die meer verdienen dragen meer af aan de schatkist, die daaruit betere voorzieningen kan financieren. Onderwijs is een van de belangrijkste motoren achter de economie, zei hoogleraar Bas Jacobs in BNR-podcast En gratis bier voor iedereen. Een beter opgeleide bevolking leidt zelfs tot minder criminaliteit, aldus het Centraal Planbureau in een overzichtsstudie.
Niet iedereen hoeft naar de universiteit, uiteraard. Maar iedereen zou ten minste het meest basale gereedschap geleerd moeten krijgen. Het maakt mensen, de economie én de samenleving weerbaarder en veerkrachtiger: mensen kunnen makkelijker bijleren en zich aanpassen aan nieuwe technologie.
Mooi stuk, helemaal mee eens dat er wat moet gebeuren. Op veel scholen wordt ook al gewerkt aan een plan om lezen meer aantrekkelijk te maken, maar sneeuwt het onder door de 20 andere dingen die ook hoog op de prioriteitenlijst staan. Het lijkt me belangrijk om docenten de tijd te bieden een sterke visie te ontwikkelen, want aan drive ontbreekt het vaak niet. Daar zou de overheid wel steun in kunnen bieden. Uitspraken over minder vrijheid en bewezen methodes vind ik lastig. Een panklare methode die niet strookt met het eigen idee van lesgeven kan ook sterk de motivatie van een docent ondermijnen. In ieder geval, alle aandacht voor dit probleem is winst.
Negatief geredeneerd: als die mensen slecht blijven presteren op school hebben we straks ook geen immigranten meer nodig:-)
Ik lees allemaal oplossingen, maar zijn de genoemde oorzaken ook echt onderzocht? En kan dit vervolgens in het onderwijs worden opgelost?
[Een Groene artikel over hetzelfde onderwerp](https://www.groene.nl/artikel/we-moeten-weer-begrijpen-dat-alles-begint-bij-goed-onderwijs). Daar wordt ook in gegaan op waar het wrangt er wat er moet gebeuren om de situatie te verbeteren.