Fáránleiki Fasteignamarkaðarins

12 comments

1. >Þegar einhver fullyrðir þ.a.l. t.d. að það sé vit í að kaupa fasteign í dag á uppsprengdu verði vegna þess að verðið verður enn meira uppsprengt í framtíðinni, þá ber að hafa í huga að viðkomandi er að tala með rassgatinu.

   Hef ekki efni á íbúð núna en málið er að ef að íbúðarverð fer að lækka þá mun ríkið gera allt í sínu valdi til að breyta því(af því allt verður vitlaust ef það gerist), það eru ekki margar fjarfestingar sem ríkið er tilbúið að hjálpa til um leið og hún fer að tapa pening. Þannig eru lánin eini áhættuþátturinn(og ríkið hefur leiðrétt þau áður). Kapitalið verður alltaf háværarara en öreigarnir.

2. Verðbólga er innbyggð inn í nútíma hagkerfi.

3. Þetta er fullkomnlega fáranlegt ástand.

   * Íbúðarverð verður að lækka svo að stór partur yngri kynslóðanna geti tekið þátt í þessum part samfélagsins.

   * Íbúðarverð verður að hækka svo að stór partur eldri kynslóða missi ekki allan sparnaðinn sinn.

   Þessar tvær þarfir passa ekki saman. Einhver þarf að tapa, og sem stendur höfum við alltaf valið að yngri kynslóðir tapi. Þetta er extra súrt núna eftir leiðréttingu SDG, en hækkunin á húsnæði á mínum yngri árum vel fyrir hrun var líka mjög hröð af því við höfum alltaf búið við það að eiga að “spara í steypu”.

   Það er ekki sparifé nema það ávaxtist. Ef húsnæði ávaxtast alltaf þá getur það ekki lækkað. Þetta er ekki furðulegt ástand heldur bara byggt inn í kerfið – **ef íslendingar skulu að spara í steypu þá skal húsnæðisverð alltaf hækka því annars er það ekki sparnaður**. Viðbót: Ég þarf mgulega að minnast á að þegar samfélagið er farið að fjárfesta í steypu, frekar en bara spara, þá er þetta fyrirkomulag farið í algert yfirdrif.

   Svo er enginn vilji innan þjóðfélagsins að breyta þessu. Völdin liggja meira hjá eldri kynslóðum, og fólk þekkir eigin hagsmuni þó svo að það sjái vanalega ekki alltaf stóru myndina og hvernig hagsmunir þeirra munu standa eftir tuttugu ár. Þetta hefur afleiðingar – stjórnmálamenn hafa nýtt sér þetta til að stinga upp á svakalega slæmum hugmyndum sem virkar sem góður skammtímavermir og gott dæmi um þetta er húsnæðisleiðrétting SDG eftir hrun sem er einhver stærsta eignar-millifærlsa Íslandssögunnar og er mjög stór partur af uppblásnu húsnæðisverði hérna.

   Á þeim tíma skipti svo miklu máli að viðhalda sparnaðinum í steypunni að SDG varð forsætisráðherra fyrir Framsóknarflokkinn. Svo eru liðin minna en tíu ár frá þessu atviki, og Framsókn vinnur stóran kosningarsigur með slagorðinu “Afhverju ekki Framsókn!”.

   Allir þeir sem hafa áhyggjur af þróun húsnæðismála á Íslandi, og muna eftir fyrri aðgerðum Framsóknar, gætu haft gott svar við því innantóma slagorði akkúrt þá en sú var ekki raunin og Framsókn fékk sterkari stöðu í Stjórn eftir að hafa talað fyrir PPP fjármögnun á innviðum landsins.

   Sem smá útúrdúr, en samt í tengingu við þennan rant um hvernig við höfum sjálf komið okkur á þennan stað: Plís kynnið ykkur hvernig PPP fjármögnun hefur endað í svipuðum löndum frekar en að gleypa bara það sem ráðherrar eða fólk eins og ég segir ykkur. Þetta er í besta falli sóun á almannafé fyrir minni afrakstur. Ef ykkur finnst það frábært lestur þá eruð þið komin með upplýstari ástæðu en “afhverju ekki” fyrir næsta atkvæði.

4. Það að skoða t.d. leigumarkaðinn er hryllingur. Systir mín var í pínulítilli íbúð með þunna veggi og pípulagnir þannig uppsettar að maður heyrði í grannanum fara á klóið og kauðinn sem var að leigja út íbúðina hækkaði leiguna þrisvar sinnum á þessu 1.5 ári sem hún bjó þarna.

   Ég veit að fólk yrði ekki sátt en við þurfum einnig að fara að hugsa út í þak á leigu á Íslandi. Það er ekki hægt að ætlast við 200 þúsund á mánuði fyrir kompu.

   Húsnæðismál á Íslandi eru bara grín yfir höfuð

5. >hinir fjársterku (s.s. bankarnir) héldu frekar íbúðum auðum en að selja þær á lægra verði.

   Ég bara get ekki skilið hvers vegna þetta er gert. Afhverju ekki að fá einhvern pening í staðin fyrir engann? Sérstaklega þegar þessir aðilar eru svo gráðugir að þeir myndi selja ömmu sína fyrir hundraðkall

6. Ég á ansi erfitt með að sjá fyrir mér hver á að kaupa öll þessi 150 [m.kr](https://m.kr). einbýlis-/par-/raðhús eftir nokkur ár. Laun eru ekki að hækka í takt við þessar verðhækkanir og þetta er eins og að elta lest á ferð. Ég er ansi hræddur um að margir sem eru ekki komnir inn á markaðinn eigi aldrei eftir að geta keypt sig inn og eigi þ.a.l. ekki kost á þessari miklu ávöxtun og eftirlaunasjóði sem íbúðarkaup hafa hingað til verið.

   Það er engin góð leið út úr þessu. Fólk borgar fyrir hús það sem það er tilbúið að borga. Það er ekki hægt að færa verð á húsnæði niður “artificially” til að það sé ásættanlegra fyrir kaupendur. Það er auðvitað hægt að setja þeim sem bjóða upp á húsnæðislán skorður. Það væri hægt að setja reglur um að kaupandi þyrfti að eiga a.m.k. 30-40% af kaupverði en ekki um 20% eins og er í dag. Ég get samt lofað ykkur því að fólk yrði ákaflega ósátt við það því það útilokar ansi marga frá því að geta keypt sér húsnæði við hæfi. Það hefði útilokað mig og ég ræð vel við mínar afborganir. Með tíð og tíma má alveg búast við því að þetta myndi leiða til þess að húsnæði lækkaði aðeins.

   Ég ætla ekki að benda á einn sökudólg hérna en það má alveg sérstaklega hnýta í Framsóknarflokkinn fyrir að vera forsprakkar “leiðréttingarinnar” sem var einhver versta efnahagsaðgerð og peningatilfærsla í sögu þjóðarinnar (líklega í öðru sæti á eftir því hvernig kvóta var úthlutað) og gott ef þeir voru ekki helstu hvatamenn 100% húsnæðislána, upphaflega.

   Það er líka þannig að ansi margar aðgerðir ríkisstjórnarinnar undanfarið gagnast helst fólki sem á pening. Endurgreiðsla á vsk við vinnu iðnaðarmanna á heimilum fólks gagnast helst fólki sem, til að byrja með, á húsnæðið sem það býr í og fólki sem hefur efni á því að fara í framkvæmdir. Þessi virðisaukaskattur sem er endurgreiddur endar ekki í ríkiskassanum eins og hann hefði venjulega gert (já, þetta minnkar svarta vinnu eitthvað en það er sjálfsagt lítill hluti).

7. >Það væri frábært að vera með verðtryggt lán í verðhjöðnun. Við höfum bara hingaðtil aldrei séð alvöru verðhjöðnun.

   Ef fasteignaverð fylgja öðru verðlagi 1:1 þá skiptir ekki máli hvort það sé verðhjöðnun eða verðbólga.

   Sjaldnast er fasteignamarkaðurinn að fylgja verðlagi 1:1 og undanfarin ár hefur hann tekið fram úr öðru verðlagi. Þ.e. fasteignin er verðmætari en allt hitt í körfunni. Þá er ágætt að vera með verðtryggt lán ef ekkert annað er í boði því þá stækkar eignarhlutinn þinn mest og lánið étur hann ekki upp.

   Árin 2008-2012 var verðhjöðnun á fasteignum á meðan verðlag á öðrum varningi hækkaði, það leyddi til þess að höfuðstóllinn fór jafnvel yfir eignaverðið ef lánið var hátt.

   En yfir lengri tíma jafnast þetta út, þv er ekki sniðugt að vera með verðtryggð lán til styttri tíma. En það er oftast betra að vera með verðtryggt lán en að leigja.

8. Flott rant

   En annars eru húsnæðislánavextir enn svívirðilega háir hérna.

   Eru ekki íslenskir bankar að fá ca tvöfalda krónutölu af vöxtum í vasann vs banka í skandinavíu? Þetta þarf að laga asap!!

9. Þetta mun bara hækka og þ.a.l. “versna”. Mér finnst t.d. fasteignaverðið á Íslandi ekkert brjálað miðað við meðallaun ef ég ber saman við fasteignaverð erlendis (sem er ekki sanngjarnt en ég geri það samt) og geri ráð fyrir að það þurfi að hækka allverulega svo þetta yrði að einhverju miklu vandamáli á Íslandi.

   Ég keypti íbúð 2015, gerði hana upp og seldi síðasta sumar á tvöföldu verði en ég keypti hana á. Það var bara ein eignin mín og ég vil auðvitað að fasteignaverðið haldi áfram að hækka. Ég geri ráð fyrir að flestir íslendingar sem eiga heimili ([73,1%](https://hms.is/media/8474/stadan-a-leigumarkadi-2020.pdf) af landsmönnum) séu sama sinnis.

10. Tjah… hús á Íslandi er samt – þegar öllu er á botnin hvolft – bara mjög góð hugmynd í samhengi við hnatthlýnun (sem er ekkert að fara að minnka á næstunni). Þótt ég sé á móti þessu og taki ekki þátt í þessu held ég að þetta sé ekkert að fara að breytast. Mögulega munum við sjá þá þróun að innflæði af ríku fólki frá útlöndum muni aukast og sá hluti yngri kynslóðarinnar, sem ekki getur fengið fyrirframgreiddan arf, neyðist til að flytja út til hlýrri svæða.

11. Bara ef óverðtryggðu lánin væru þessi silfurkúla. Óverðtryggðu lánin hafa breytilega vexti, vextir eru endurákveðnir útfrá einhverjum markaðslegum forsendum á einhverjum árafjölda, þau eru vissulega ekki eins “beintengt” verðtryggð og verðtryggðu vísitölu lánin, en þau eru svona hálf pseudo þrepa verðtryggð engu að síður.

12. Ég keypti nýbyggða íbúð í fjórbýli á Selfossi. Svo ný að ég var að kafna úŕ málingastybbu fyrstu tvær vikurnar. Fékk lyklana afhenda 16 nóv 2019.

    Íbúðin fór á 33.2 mill – 78.5fm – tvö svefnherbergi, bæði með innbygðum skápum, baðherbergi með tveimur skápum, fataskápur á ganginum, þvottahús og svo stofa og eldhús eitt rými. Er á fyrstu hæð með 4m breiðum glugga og rennihurð út á frágenga stétt.

    Ég er einhleyp og bý ein – afborganir af blönduðu láni eru um 130þús. Fasteignagjöld eru 28þús per mán.

    Núna eru nágrannar mínir að selja á hægri og vinstri og íbuðirnar eru flest allar settar á 43.3 mill….ekki einu sinni komið 2 ár frá byggingu.

    Ég ætla ekki að selja – aðalega af því ég er aðeins í 4 mín göngufjarlægð frá flestum í fjölskyldunni.

    Ég er alin upp rétt hjá Hlemmi en flutti á selfoss 2007. Ég vinn núna rétt hjá Suðurlandsbraut og hef tekið strætó í vinnuna síðustu 11 ár.

    Ég er sátt á Selfossi og ég hefði aldrei haft efni á að búa í Reykjavík.

    P.S þetta er fyrsta íbúð og ég var 38 ára þegar ég skrifa undir kaupsamninginn.