Continu denken aan taart, snoep en koek terwijl je probeert te werken: vervelend als je hoofd voortdurend met eten bezig is. Kunnen medicijnen als Ozempic zulke gedachten en de drang naar eten dempen en daarmee meer rust in je hoofd geven? Marcel Muskiet, arts in het Leids Universitair Medisch Centrum, vertelt over de mentale voor- en nadelen van het middel.
Voordeel: Ozempic kan ‘food noise’ dempen
Ozempic bevat de werkzame stof semaglutide. Dezelfde stof zit ook in Wegovy, dat ook wordt gebruikt voor de behandeling van overgewicht en obesitas. ‘Semaglutide kan de eetlust flink verminderen’, vertelt internist-endocrinoloog en vasculair geneeskundige Muskiet.
Je hebt minder honger, zit eerder vol, blijft langer verzadigd én verlangt minder naar eten. ‘Op die manier kan dus ook de food noise afnemen: het voortdurend en ongewild denken aan of bezig zijn met eten. Dat kan zorgen voor meer rust in het hoofd. Mentaal kan dat enorm bevrijdend zijn.’
Ook het gewichtsverlies zelf kan doorwerken in hoe iemand zich voelt. Muskiet: ‘Overgewicht en obesitas zijn gerelateerd aan tal van lichamelijke klachten en beperkingen. Door af te vallen, kunnen mensen zich letterlijk beter in hun vel voelen, makkelijker bewegen en weer meer doen.’
Je lichamelijk beter voelen en beter functioneren kan zo ook positief doorwerken in je stemming en kwaliteit van leven. ‘Ook complimenten of andere positieve reacties uit de omgeving kunnen daarbij een rol spelen.’
Nadeel: als eten minder leuk wordt
Minder trek en minder gedachten aan eten kunnen dus prettig zijn. Maar wat als de volumeknop zó ver omlaag gaat dat ook het plezier in eten verdwijnt? Eten draait tenslotte niet alleen om honger en verzadiging: het is ook met je familie smullen van een verjaardagstaart, urenlang met vrienden tafelen of romantisch dineren met je geliefde.
‘Als de belangstelling voor eten heel sterk afneemt, kan dat ook een negatieve invloed hebben op het plezier in sociale momenten rond eten. En voor iemand die dol is op koken of uitgebreid uit eten gaan, kan zo’n verandering extra groot zijn’, legt de arts uit.
‘Dan kun je bijvoorbeeld in overleg met je behandelaar kijken of de dosering misschien iets lager moet, zodat je wel van het plezier en het sociale element van eten kunt blijven genieten.’
Somber door semaglutide?
Voor sommigen gaan de gevolgen nog verder dan het gemis van gezellig samen tafelen. Er zijn ook meldingen geweest van somberheid en suïcidale gedachten bij mensen die semaglutide gebruiken.
‘Daar is serieus onderzoek naar gedaan’, vertelt Muskiet. ‘Maar grote onderzoeken op groepsniveau én beoordelingen van medicijnautoriteiten laten tot nu toe geen verhoogd risico op depressie of suïcidaliteit zien bij het gebruik van dit soort middelen.’
Dat betekent niet dat iemand tijdens het gebruik van Ozempic of vergelijkbare middelen niet somber kan worden of stemmingswisselingen kan krijgen. Maar als dat gebeurt, wil dat nog niet automatisch zeggen dat het middel zelf de directe oorzaak is. Waar komen die meldingen dan vandaan?
‘Een mogelijke verklaring kan indirect zijn: misselijkheid of andere bijwerkingen, teleurstelling als het middel minder doet dan gehoopt, angst om weer aan te komen, of schaamte door negatieve opmerkingen en reacties uit de omgeving.’
Want een zinnetje als ‘je hebt gewoon geen wilskracht’ kan behoorlijk hard binnenkomen.
De druk van het schoonheidsideaal
Daar komt de druk van het schoonheidsideaal nog bovenop. Als extreem dun op sociale media of door beroemdheden als ideaal wordt neergezet, kan dat de druk vergroten om af te vallen met middelen als Ozempic.
‘Vooral mensen die al kwetsbaar zijn voor eetstoornissen, somberheid of angst hebben goede begeleiding nodig, hoewel dat eigenlijk voor iedereen geldt.’ Want minder trek is niet per definitie beter.
Volgens Muskiet kan de eetlust bij hoge doseringen of nieuwere, nog krachtiger werkende middelen zo sterk afnemen dat iemand structureel te weinig of minder gevarieerd eet.
‘Juist bij flink gewichtsverlies is voldoende en volwaardige voeding belangrijk, met genoeg eiwitten, vitamines en mineralen. Niet alleen voor je spieren en botten, maar ook voor hoe je je lichamelijk en mentaal voelt. Ook bewegen, bijvoorbeeld krachttraining, helpt daarbij.’
Het is geen goed-of-slecht
De mentale impact van semaglutide is dus geen simpel goed-of-slechtverhaal. Minder honger en minder opdringende gedachten aan eten kunnen een verademing zijn. Maar als eten minder leuk wordt, het gewichtsverlies tegenvalt of je zelfbeeld onder druk komt te staan, kan dat ook mentaal zijn weerslag hebben.
Het belangrijkste advies van Muskiet is daarom: experimenteer niet op eigen houtje met middelen als Ozempic, maar gebruik ze onder begeleiding van een behandelaar. Dat is een stuk gezonder voor je lijf én je hoofd.
Marieke is een socioloog met passie voor tekst en taal. Ze wil altijd alles weten. Over menselijk gedrag, maar ook over de koboldhaai en andere mysterieuze diepzeewezens. In een volgend leven wordt ze mariene bioloog. Tot die tijd duikt ze in kennis en verhalen.