Fotoexposite Vincent Mentzel tussen Dordt en Peking in Bergen laat zien: Het begint in Dordrecht

22 augustus 2026 • 09:33
door Hans Berrevoets

DORDRECHT/BERGEN – Dordt komt op affiches te staan in het kunstenaarsdorp Bergen (NH). Op vrijdag 2 oktober wordt een fototentoonstelling geopend met de titel: “Vincent Mentzel tussen Dordt en Peking”.  De naam Dordt is weloverwogen in de titel opgenomen: “Ik kom er vandaan”, zegt Vincent Mentzel.

Hij werd geboren op 28 september 1945 in Hoogkarspel (nu gemeente Drechterland)  maar groeide in zijn jeugd op in Dordrecht in de periode van 1950 tot 1964. Vincent volgde onderwijs aan bekende scholen, zoals de Statenschool en het Chr. Lyceum. Dordt staat om meer redenen in de titel van de expositie.

Zijn komende foto tentoonstelling is te zien op een prominente plek in Bergen: het landgoed Het Hof. Vincent wordt aangekondigd als een van de grootste fotojournalisten van zijn tijd. Werk van hem is in bezit van het Rijksmuseum. 

* Getogen Dordtenaar Vincent Mentzel  (foto echtgenote Nancy Tulner) 

 Pieter en Gemma Mentzel naar Dordt

Vader Mentzel werd begin 1950 hervormd predikant in Dordrecht.  Hij kreeg net als zijn vrouw Gemma snel de uitstraling van bekende Dordtenaren. Het echtpaar was op veel terreinen actief. Zoon Vincent kijkt daarop nog steeds met trots terug.

De scholen waarop hij zat, hebben een bekende en vertrouwde klank in de stad. Hij volgde het lager onderwijs op de Statenschool nabij het huidige museum Hof van Nederland. Toen dat museum opende in 2015 was de eerste  foto expositie met beelden van Oranjes van Vincent.

Via een korte stop op het Johan de Witt-gymnasium aan de Cornelis de Wittstraat zat hij het langste deel van zijn jeugd, tot zijn achttiende jaar, op het Chr. Lyceum aan het Halmaheiraplein.

Foto Chr. Lyceum 1958 Links aan de muur een kunstwerk van Hans Petri en rechts een kunstwerk van Henk Krijger. De eerste paal werd geslagen voor de school op 11 april 1956. (foto en gegevens beeldbank archief)

De Dordtse rector dr. Jan Karsemeijer

“In mijn tijd als leerling was het chr. Lyceum de school van rector dr. Jan Karsemeijer. Hij speelde een belangrijke rol bij de totstandkoming van de Mammoetwet”, zo herinnert Vincent zich.

Karsemeijer was als leraar Nederlands  eerder van grote invloed op de ontwikkeling van dichter Jan Eijkelboom (1926-2008) in Rotterdam op het Marnix Gymnasium. 

Vincent verhuisde op zijn achttiende jaar naar Rotterdam om daar aan de Academie van Beeldende Kunsten te gaan studeren. Hij bleef in  die stad te blijven.. Zijn band met Dordrecht met veel eigen herinneringen bleef. De beeldende eigen stijl met de camera werd ook snel ontdekt.

Staffotograaf NRC Handelsblad

Daarom werd hij vanaf het begin van de jaren zeventig van de vorige eeuw staffotograaf bij NRC Handelsblad. Het dagblad wilde niet alleen in tekst, maar ook in beeld laten zien een hoogstaande kwaliteitskrant te zijn.

Zo ontwikkelde Vincent zich in die tijd tot een van de bekendste Nederlandse fotojournalisten, waarbij foto’s uit politiek Den Haag nog steeds iconisch worden genoemd. Vincent kijkt ook met veel positieve gevoelens terug op zijn werkzame leven bij de NRC. Hij kon als staffotograaf lange tijd mee het (fotografisch) gezicht van de krant bepalen.

* Te zien in Bergen: Een symbolische foto op de komende expositie in Bergen van Vincent Mentzel.  Hij zegt daar zelf over: “Een eenzame fietser verlaat het eiland van Dordrecht over de Zwijndrechtse brug”. 

Nicole Robbers
Vincent is ook zeer verheugd dat plaatsvervangend chef-fotoredactie Nicole Robbers de curator is van zijn fotoexpositie in het kunstenaarsdorp Bergen op Landgoed Het Hof van Bergen

Op de buitententoonstelling op landgoed Het Hof in Bergen aan de Hoflaan laat Vincent Mentzel een kleine selectie zien van zijn indrukwekkend oeuvre van portretten, reisfotografie en documentair werk.
De grote fotowerken die op het landgoed te bewonderen zijn vanaf 2 oktober tot januari 2027 zijn opvallend groot te noemen. De expositie zal verspreid over het landschap in en rond Het Hof worden ingericht. De opening van de expositie valt samen met de zogeheten ‘kunst10daagse’ in Bergen. Op loopafstand van het Landgoed is museum Kranenburgh te vinden waarmee in exposities regelmatig wordt samengewerkt.

* Foto in schouwburg Kunstmin 8 december 2025: Directeur Dordt marketing Dave Geensen (rechts) lanceert nieuw stadsmerk Het Begint in Dordrecht. Links (NOS) presentator Gert van ’t Hof.

Voor fotograaf Vincent  is het ook: Het begint in Dordrecht
Dordt staat om meer redenen in de titel van de expositie. .De keuze voor Dordt past ook hoe het begin voor de befaamde fotograaf was.

Zijn eerste tentoonstelling was in Dordrecht. Dat past dus direct bij het nieuwe stadsmerk: “het begint in Dordrecht” dat Dordt Marketing heeft gelanceerd. 
Vincent: “Mijn eerste solotentoonstelling was mogelijk in 1973 in het Dordrechts Museum. Dat was in de zaal Waarheid en Vrede. De getogen Dordtenaar Vincent had toen al een grote naam. Zijn foto van PvdA-lijsttrekker Joop den Uyl op verkiezingscampagne in 1972 in Apeldoorn werd verkozen tot de Beste Nederlandse Persfoto bij World Press Photo 1973.

De band met Dordrecht bleek ook toen Vincent in 2012 curator was in opdracht van het gemeentearchief voor een fotoexpositie van Ad Molendijk (1946-2008). Ad legde de stad in foto’s vast voor het archief en was ook freelance-fotograaf van het vrije Volk (HVV) en daarna het Rotterdams Dagblad. 

Gemma Mentzel Fonds
De band met het museum in Dordrecht is gebleven. Zijn moeder Gemma (1917-1986) leeft voort als inspiratiebron voor jonge kunstenaars. De familie heeft immers gezorgd voor het Gemma Mentzel Fonds, dat bij het museum in beheer is. Het doel van het fonds is de belangstelling van jonge mensen voor kunst en cultuur – en in het bijzonder de beeldende kunst – op te wekken en te bevorderen. Dat raakt ook Vincent en zijn manier van vastleggen.​

* Foto uit 1969 van Vincent van zijn ouders Pieter en Gemma 

Gezin van Pieter en Gemma Mentzel

De zonen Paul, Vincent en Maarten kwamen in 1950 met hun ouders naar Dordrecht. Hun vader stond te boek als (vrijzinnig) hervormd predikant in de stad. “Mijn vader werd wel de rode dominee genoemd. Ik vind het nog steeds heel bijzonder in mijn herinnering en we woonden de eerste jaren aan het Oranjepark.”

Vincent benadrukte dat zijn vader als predikant met iedereen goed kon opschieten. “Een buurman, de jurist en advocaat Salomonson, nam altijd even zijn hoed af als hij het woonhuis passeerde, want er woonde immers een dominee in de straat.”
Moeder Gemma Mentzel was tussen 1958 en 1970 gemeenteraadslid van de PvdA. Gezien haar brede inzet in Dordrecht en daarbuiten, is onder de hoede van het gemeentearchief een speciale pagina over haar gemaakt. Paul Mentzel heeft dat geschreven.

Eigen loopbaan Gemma
Daarop staat vermeld dat zij in haar Dordtse tijd nadrukkelijk voor een eigen loopbaan koos. Haar naam werd ook eens genoemd als kandidaat-wethouder voor de PvdA. Uiteindelijk kwam zij toch niet in het dagelijks bestuur van de stad Dordrecht terecht.
Haar man Pieter (1915-1996) kwam in de geschiedenisboeken van de stad te staan als eerste predikant van de nieuwe wijk Sterrenburg.

* Pieter Mentzel was de eerste predikant in Sterrenburg en was betrokken bij de bouw van de Hervormde Morgensterkerk nabij de Galileilaan. De opening was 10 december 1971. De kerk is inmiddels al gesloopt.

Morgensterkerk opent 10 december 1971
De hervormde voorganger Mentzel bouwde de kerkelijke gemeente op rond de inmiddels al gesloopte Morgensterkerk. De Ontmoetingskerk in Sterrenburg 3 staat nog in de door ds. Mentzel begonnen (geloofs)traditie in de grootste wijk van de stad. In 1980 ging Mentzel met emeritaat. In 1996 werd hij begraven vanuit de Augustijnenkerk in een dienst die werd geleid door zijn opvolger in Sterrenburg, ds. Sytze Lefeber. Net als zijn vrouw Gemma in 1986 koos ds. Mentzel voor crematie op Essenhof.

Wandelpad Sterrenburg
Het wandelpad naast waar eens de kerk stond in Sterrenburg 1 zou volgens de broers Paul, Vincent en Maarten Mentzel als vorm van geschiedschrijving prima de naam Morgensterpad kunnen krijgen. Tot nu toe heeft de gemeente die suggestie nog niet overgenomen. Vincent Mentzel vindt het jammer dat in Dordrecht zijn ouders niet zijn vernoemd. Hij heeft ervaring met straatnaamgeving, want hij maakte jarenlang deel uit van de ‘Commissie van advies inzake straatnamen en gedenktekens’. De Rotterdamse commissie heeft een breder mandaat om in de openbare ruimte verhalen van mensen toe te voegen aan het geheugen van de stad.

* Ad Breevaart (1932-2021) nam het initiatief tot het Breevaart-carillon, waarin één van de twaalf klokken door hem is genoemd naar ds. Pieter Mentzel. Ad eerde met de naam van het carillon zijn vader. Een kindercarillon past ook geheel bij de herinnering aan Ad, die meer dan een halve eeuw de hulpsinterklaas was in Dordrecht.( foto beeldbank)

​Breevaart Kindercarillon 
De naam Mentzel is in Dordrecht niet vergeten. Op zaterdag 3 oktober komt die  ook symbolisch  langs. Het  Mentzel klokje is met elf andere klokken met een naam onderdeel van het Breevaart-carillon, dat een nieuw leven krijgt. 

Stadsbeiaardier Boudewijn Zwart zal 3 oktober in de toren van de Grote Kerk zijn plan voor een kindercarillon lanceren. De drie broers Mentzel hebben zich ervoor ingezet dat het Breevaart-carillon niet verloren ging toen het “vergeten” was op een bouwterrein  van eens verzorgingstehuis Thureborgh in Nieuw-Krispijn.Overigens twee van de twaalf klokjes zijn wel gestolen, maar de opzet is om met een actie het kindercarillon weer compleet te maken.

Stadsbeiaardier Boudewijn Zwart heeft een nieuwe plek en nieuwe functie in de toren van de Grote Kerk met ook een luidklokje dat is genoemd naar ds. Pieter Mentzel. Boudewijn zorgde in samenspel met Paul Mentzel ervoor dat de klokken veilig in de toren van de Grote Kerk worden bewaard voor een nieuwe toekomst..

www.dekunst10daagse.nl